Klinika Leczenia Niepłodności, Ginekologii i Położnictwa BOCIAN

Istnieje od 2006 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring od roku 2010
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ

Dane placówki

pin

Adres:

ul. Akademicka 26
15-267 Białystok

phone

Telefon:

85 744 77 00

Nasza lokalizacja

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Centrum położniczo ginekologiczne Bocian G Mrugacz P Pietrewicz Spółka Jawna
Data przeprowadzonego monitoringu 28.03.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE

18. Komentarz osrodka do raportu





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych
Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i
Niepłodności Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje
swoje wyniki do ESHRE oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO
9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE, uczestniczy w
szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE (jeden embriolog ma
certyfikat Senior Clinical Embryologist ESHRE, dwóch ma certyfikaty
Clinical Embryologist ESHRE). Ośrodek zadeklarował znajomość
„Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych
przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek nie wykonuje badań/zabiegów w
ramach umowy z NFZ.



2. Opis Ośrodka


Ośrodek znajduje się w centrum Białegostoku, w samodzielnym budynku
jednopiętrowym w odległości 10 min jazdy taksówką z dworca Białystok
Dworzec Autobusowy i dworca PKP. Wejście do Ośrodka jest oznaczone i
można wejść do niego z tzw. ulicy. Naprzeciwko Ośrodka wzdłuż ulicy
znajduje się parking, raczej nie powinno być problemu ze znalezieniem
miejsca do zaparkowania. Na stronie www znalazłyśmy informację o tym,
iż karty parkingowe znajdują się w Ośrodku i pacjentom wydawane są
bezpłatnie. Na parterze oraz piętrze znajdują się rejestracje, w
których pracuje do pięciu pielęgniarek na jednej zmianie. W rejestracji
są dostępne Karty Praw Pacjenta. Budynek nie jest dostosowany do
potrzeb osób niepełnosprawnych, już przed drzwiami wejściowymi trzeba
pokonać schody (w odpowiedzi Ośrodka do raportu wskazano, iż Ośrodek
dysponuje tylnym wejściem, które jest dostosowane do potrzeb osób
niepełnosprawnych – zachęcamy do zapoznania się z odpowiedzią Ośrodka).
W Ośrodku mieszczą się również dwie poczekalnie. Ich wielkość oraz
ilość miejsc siedzących należy uznać za wystarczającą dla potrzeb
pacjentów.  Pacjenci oczekujący na wizytę mają dostęp do wody
(bezpłatnie). Przy poczekalniach znajdują się ogólnodostępne toalety, w
tym jedna dostosowana dla potrzeb osób niepełnosprawnych.

Ośrodek w nadesłanej odpowiedzi
wskazał, iż posiada „co najmniej cztery poczekalnie”. Zachęcamy do
zapoznania się z odpowiedzią Ośrodka.




Sytuacja badawcza:




W dniu monitoringu Ośrodek pracował według normalnego harmonogramu,
pacjentki do rozmów z nami zgłaszały się spontanicznie. Monitoring
odbywał się w sobotę, w tym dniu Ośrodek pracował krócej niż w zwykłym
dniu roboczym.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Ośrodek posiada swoją
stronę www. Zgodnie z opiniami pacjentów strona jest przejrzysta i
łatwa w nawigacji.  Znajdziemy na niej podstawowe informacje o
ofercie Ośrodka, adres, telefon, adres email. Swoje wizytówki wraz ze
zdjęciami posiadają różne grupy personelu: lekarze, embriolodzy,
pielęgniarki/położne, psychoterapeuta. Każdy członek personelu ma
również przypisany do zdjęcia krótki biogram, co należy uznać za dobrą
praktykę informacyjną wobec pacjentów.


Na stronie dostępna jest także funkcjonalność ‘umów się na wizytę
przez internet’. Informacje o ofercie Ośrodka są łatwe do znalezienia i
poświęcono im osobne zakładki, niektóre zakładki wzbogacono również o
materiały multimedialne (np. film o badaniu nasienia, film o leczeniu
metodą in vitro – we wszystkich materiałach wypowiadają się pracownicy
Ośrodka). W większości informacje są bardzo lapidarne (brak opisów o
możliwych powikłaniach, wskazaniach, skuteczności, źródłach), przez co
zyskuje czytelność strony, ale traci wartość edukacyjna dla pacjentów.
Z drugiej strony uwagę zwraca różnorodność materiałów, poza stosowaniem
narzędzi multimedialnych Ośrodek prowadzi również własny blog, więc
informacje są dystrybuowane różnymi kanałami. Osobną zakładkę
dedykowano parom, które rozpoczynają leczenie w Ośrodku i udają się na
pierwszą wizytę. W zakładce można znaleźć podstawowe informacje o tym,
jak się przygotować do takiej wizyty i jakie dokumenty będą potrzebne.



Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:


Ośrodek nie prowadzi oddzielnej linii dyżurnej dla pacjentów, jednak zgodnie z informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej: „Wszyscy pacjenci otrzymują numer telefonu komórkowego lekarza”. Tę praktykę potwierdzili również pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy:
Miałam kontakt telefoniczny, mailowy. Korzystałam z tego kontaktu. Jak
doktor nie odebrał to oddzwaniał, ewentualnie dzwoniłam na rejestrację
i doktor oddzwaniał w wolnym czasie”,  „Miałam nr telefonu do
dr.  Dzwoniłam i nie miałam z tym kontaktem żadnego problemu”.




Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:


W Ośrodku w przestrzeni ogólnodostępnej znajdowały się materiały
własne Ośrodka oraz materiały reklamowe (test Nifty, reklama
rozszerzaczy pochwy, informacje o banku komórek macierzystych z krwi
pępowinowej). Ośrodek przygotował również swoje własne informatory
mające formę rozkładanych ulotek zawierających opis oferty, dane
teleadresowe etc.



Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 


Na stronie znajdziemy spis oferowanych badań i zbiegów oraz cennik.
Koszty leczenia są wyszczególnione w sposób przejrzysty i podzielone na
trzy podgrupy. Naszą uwagę zwrócił fakt, iż Ośrodek pominął koszty
zabiegów z wykorzystaniem komórki dawczyni i adopcji zarodka oraz
HSG.  Podczas monitoringu bezpośredniego pozyskałyśmy wiedzę iż
takie zabiegi są wykonywane. Tym samym pacjenci chcący skorzystać z
leczenia z wykorzystaniem komórki dawczyni nie dowiedzą się ze strony
internetowej ani o takiej ofercie Ośrodka, ani o jej kosztach. Pacjenci
z którymi rozmawiałyśmy potwierdzili, iż ceny podane na stronie www są
zgodne z tym co płacili w Ośrodku. W Ośrodku można płacić również
bezgotówkowo, a pacjenci każdorazowo otrzymują paragon/rachunek
(potwierdzone w rozmowach z pacjentami). Za dobrą praktykę stosowaną w
Ośrodku należy uznać – zgodnie z informacją przekazaną nam przez
dyrektora medycznego, (informacja nieweryfikowana w rozmowach z
pacjentami) – pobieranie opłat za wykonywane zabiegi/badania po ich
przeprowadzeniu.



Jeśli idzie o procedurę składania skarg:


Zgodnie z informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej pacjenci
mogą złożyć skargę na pracę Ośrodka kierując ją do dyrektora medycznego
(lekarza). Skargę można złożyć pisemnie lub ustnie, rozpatruje ją
dyrektor medyczny. Forma odpowiedzi zależy od formy, w jakiej skarga
została złożona. Pacjenci mogą się odwołać od odpowiedzi na skargę. Na
pytanie, czy w ostatnim roku Ośrodek zarejestrował skargi od pacjentów,
otrzymałyśmy odpowiedź: „nie miałem skarg dotyczących niepłodności”.



Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:


Na stronie można znaleźć zakładkę poświęconą statystykom. Obrazuje
ona – w postaci czytelnych infografik -  ilu pacjentów do tej pory
skorzystało z leczenia w tym Ośrodku, ile dzieci urodziło się do tej
pory dzięki leczeniu (2800) , ile cykli in vitro zostało
przeprowadzonych (920), ile prac naukowych opublikowano przez Ośrodek
(17), ilu pracowników z doktoratem (10) oraz ilu embriologów z
certyfikatem ESHRE pracuje w Ośrodku (3).


W drugim podrozdziale opisana jest skuteczność in vitro. Znajdujemy
tam statystyki Ośrodka z lat 2011, 2012 oraz 2013 z podziałem na cykle
ogółem, ministerialne oraz komercyjne. Pierwszą statystyką jaką widzimy
jest statystyka z 2013 ogółem (cykle ministerialne i komercyjne razem),
która wynosi 43,5%. Pod spodem jest podana skuteczność w poszczególnych
grupach wiekowych oraz porównanie skuteczności Ośrodka w zestawieniu ze
skutecznością w innych krajach Europy i średnią Europejską. Za zaletę
zakładki można uznać ujawnienie skuteczności Ośrodka w programie
ministerialnym (rzadka, a ważna praktyka). Brakuje natomiast
informacji, jaką metodologię przyjęto: czy procenty odnoszą się do ciąż
biochemicznych (badanych testem z krwi BetaHCG), czy są to ciąże
kliniczne (potwierdzone USG) czy wskaźnik take home baby (ilość dzieci
urodzonych dzięki IVF/ICSI).



Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:


Na stronie internetowej brak informacji o polityce SET i szerzej: o
zagadnieniu liczby transferowanych jednoczasowo zarodków. Z informacji
uzyskanej od lekarza wynika, iż rozmowa na temat transferu jednego
zarodka jest przeprowadzana podczas wizyty: „Zawsze
przed transferem w rozmowie o zarodkach. Podczas pierwszej wizyty też.
Szczególny moment jest przed transferem, często przekonuję parę do SET,
mam swoją prezentację dotyczącą między innymi SET”
. Jednak
rozmowy z pacjentami na temat informacji o ryzyku związanym z
transferem więcej niż jednego zarodka pokazują duże rozbieżności: „Na
wizytach stymulacyjnych rozmawiałam o transferze dwóch zarodków, ale
refundacja narzuciła mi jeden zarodek. Embriolog nalegał, abym wzięła
jeden, mówił o ciąży mnogiej. Nie wiem czemu tak było, bo kiedy
podchodziłam komercyjnie to nie było problemu z dwoma zarodkami”,
„Nigdy nie chciałam się zgodzić na transfer jednego zarodka”, “Nikt ze
mną na ten temat nie rozmawiał. Nikt nie mówił o ciąży mnogiej i o
ryzyku”.



4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem programu rządowego od początku jego
trwania, to jest od lipca 2013 roku. Na stronie internetowej znajduje
się krótki opis Programu Refundacyjnego oraz dokumenty do pobrania –
regulamin uczestnictwa wraz załącznikami. Informacja o uczestnictwie w
programie nie jest wyeksponowana na stronie: aby dowiedzieć się, że
Ośrodek realizuje program rządowy należy odszukać umieszczony na dole
strony czarno biały logotyp programu rządowego lub odszukać
funkcjonalność “pierwsza wizyta”, w której rozwinie się również
informacja o refundacji. Po więcej informacji Ośrodek odsyła na stronę www.refundacjainvitro.pl.
Strona prowadzona jest przez Klinikę Bocian i można na niej znaleźć
również regulamin uczestnictwa w Programie. Temat refundacji jest tam
opisany bardzo obszernie i dokładnie.  Znajdują się na niej
zakładki: “o programie, dla pacjentów, FAQ, realizatorzy, refundacja
leków IVF, kontakt”.


W zakładce „dla pacjentów” opisana jest procedura kwalifikacyjna:
kryteria kwalifikacji, jakie dokumenty będą potrzebne na wizytę
rejestracyjną oraz kryteria wykluczenia. FAQ zawiera najczęściej
pojawiające się pytania i odpowiedzi. Z zakładki „realizatorzy”
dowiadujemy się ilu jest realizatorów w Polsce z podziałem na
województwa. W zakładce „refundacja leków IVF” jest tabela z lekami
obecnie refundowanymi i cenami 100% oraz cenami po refundacji.
Wszystkie informacje są opisane bardzo przystępnie dla pacjentów,
brakuje jednak odesłania na stronę ministerialną invitro.gov.pl. 
Pacjenci z którymi rozmawiałyśmy nie zgłaszali żadnych uwag do
funkcjonowania programu refundacyjnego w Ośrodku, jak również nie czuli
się inaczej traktowani niż wtedy, kiedy byli pacjentami
komercyjnymi. 


5. Rejestracja wizyty


Za przykład dobrej praktyki należy uznać  zorganizowanie dwóch
rejestracji/recepcji, po jednej na każdej z dwóch kondygnacji. W
przypadku dużej ilości pacjentów, takie rozwiązanie na pewno ułatwia
ich obsługę i pozytywnie wpływa na komfort pacjentów. W Ośrodku
zorganizowano przestrzeń w taki sposób, aby zapewniała pacjentom jak
największą wygodę. Jest to również jeden z niewielu odwiedzonych przez
nas Ośrodków, który zagospodarował przestrzeń na zewnątrz dla pacjentów
(zorganizowany został taras wraz ze stolikami, przy których pacjenci
mogą oczekiwać na wizytę). Pacjenci mają  zatem wybór miejsca, w
którym będą mogli oczekiwać na wizytę.


W Rejestracji – nawet w sobotę, kiedy Ośrodek jest otwarty krócej,
obecnych było kilka recepcjonistek; nie zaobserwowałyśmy, aby pacjenci
czekali zniecierpliwieni. Odnotowałyśmy różne wypowiedzi pacjentów na
temat pracy rejestracji. Od entuzjastycznych: “uwielbiam
panie z rejestracji! Mała recepcja, zawsze jest cichutko”, “Można
zawsze zadzwonić do pielęgniarki, umówić się na konsultację z lekarzem,
pielęgniarki przygotowywaną wtedy kartę i lekarz podczas rozmowy ma do
niej wgląd.  Można też zawsze zadzwonić po receptę”
po bardziej krytyczne: „Panie
się starają, ale niestety zazwyczaj inni pacjenci słyszą z czym się
przychodzi. Jak telefon dzwoni  to pacjenci czekający w poczekalni
słyszą co pielęgniarka mówi”.



Zgodnie z informacjami uzyskanymi od pacjentów czas pierwszej wizyty, tzw. informacyjnej wynosił ok. 40  minut: “Sporo – cały wywiad – 20-30 minut”, “około 40 minut”, “dłużej niż godzinę”.
Lekarz, z którym rozmawiałyśmy, oszacował czas wizyty informacyjnej na
około pół godziny. W przypadku wizyt standardowych ich czas był
podawany przez pacjentów jako wynoszący przeciętnie 15 minut, jedna
rozmówczyni dodała: “Do wyczerpania moich pytań”.



Zgodnie z deklaracjami pacjentów wizyty często są opóźnione, czasem: “nawet do godziny” , „Czasem pielęgniarka przychodziła i mówiła, że będzie wizyta później” (cytat: pacjentka). O opóźnieniach pacjenci są informowani przez pielęgniarki.



Jak wspomniano w poprzedniej części raportu, na wizytę można się
również umówić przez stronę internetową Ośrodka, gdzie znajduje się
kalendarz. Potwierdzenie wizyty będzie jednak wymagało kontaktu z
Ośrodkiem.


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Zgodnie z informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej, w Ośrodku
przyjęto komputerowy program do obsługi pacjentów, który opisuje
schemat wizyty. Docenianą przez pacjentów cechą Ośrodka jest możliwość
dokonania kompletnej – w miarę możliwości -  diagnozy w czasie
jednej wizyty. Wprawdzie staje się to często przyczyną opóźnień (nieraz
znacznych) – jednak pacjenci – mimo, że przyznają, że tak się dzieje,
to podchodzą do tego z wyrozumiałością. Osoba zarządzająca określiła
politykę Ośrodka w tym zakresie w sposób następujący: „Pacjent
w ciągu jednego dnia ma wyjść z kompletem badań, łącznie z biopsją
jeśli jest potrzebna. Wszystkie badania robimy u siebie”
. Taka praktyka „diagnostyki jednego dnia”
pozwala na określenie planu leczenia i wstępnej sytuacji pary w ciągu
jednokrotnej wizyty w Ośrodku, co ma duże znaczenie dla par spoza
Białegostoku.


W gabinecie (który miałyśmy okazję oglądać – jednocześnie w nim
odbywały się wywiady) znajdowały się modele/schematy o charakterze
dydaktycznym. Jeden z lekarzy przyznał, że w swojej pracy posługuje się
prezentacjami multimedialnymi, które odtwarza pacjentom, aby mogli oni
lepiej zrozumieć przebieg poszczególnych etapów leczenie  Pacjenci
zgodnie potwierdzili, iż wizyty składały się z następujących elementów:
zaproponowanie planu leczenia/postępowania na najbliższe miesiące;
upewnienie się lekarza, że informacje są zrozumiałe dla pacjentów;
ustne podsumowanie przebiegu wizyty i zaleceń. Rozbieżności (TAK/NIE)
pojawiły się przy kwestiach:  omówienia rodzaju, przebiegu i
kosztu badań/zabiegów; pisemnego podsumowania wizyty (niektórzy
pacjenci deklarowali jego otrzymanie, inni – nie), ustnego podsumowania
wizyty i ustaleń, które na niej zapadły.


Pacjentki deklarowały, iż uzyskane w Ośrodku informacje są
wyczerpujące, mogły swobodnie zadawać pytania, nie czuły się zbywane, a
czas im poświęcony był wystarczający. Zgodnie potwierdziły również
zadeklarowaną przez lekarza praktykę informowania o czynnościach
podejmowanych podczas badania (np. „teraz może pani poczuć ukłucie”, „zakładam wziernik”), choć jedna pacjentka wskazała, iż była informowana na bieżąco jedynie podczas transferu zarodka, ale nie podczas wizyt.


7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajduje się jeden pokój do pobrania nasienia. Jest on
umiejscowiony w odzielnym skrzydle Ośrodka; w części, do której nie
mają dostępu wszyscy pacjenci. Pokój jest zamykany od wewnątrz, posiada
dostęp do umywalki, w tym mydło, ręczniki papierowe i płyn do
dezynfekcji;  pacjentom udostępniono prasę erotyczną i filmy. W
wywiadach z pacjentami pojawiły się rozbieżności co do tego, w jaki
sposób przekazywana jest próbka nasienia do laboratorium. Wywiadowani
pacjenci- mężczyźni informowali: „w pokoju nie było okienka do laboratorium, zanoszenie nasienia do rejestracji było krępujące”, „wideo było zepsute”.  Położna, z którą rozmawiałyśmy, opisała procedurę oddawania nasienia następująco: “Mamy
konkretne procedury. Zawsze prosimy o dowód osobisty – zawsze
sprawdzamy tożsamość. Przygotowujemy pojemnik, podpisujemy. Wkładam
sobie w kieszeń, pacjenci naokoło nie muszą o tym wiedzieć. Staramy
się, żeby było dyskretnie. Prowadzę pacjenta do pokoju, tłumaczymy,
pacjent czyta na głos podpis na pojemniku (dane osobowe – przypis
Obserwatorek), odstawiamy na stolik pojemnik i wychodzimy. Klucz jest w
drzwiach. Pacjent zamyka pokój, kiedy już wychodzi oddaje nam klucz, po
czym my idziemy do pokoju i zabieramy dyskretnie nasienie. Zawsze się
pytamy w ustronnym miejscu, czy pacjent chce aby dołączyła partnerka”
.  Na pytanie, czy możliwe jest oddanie nasienia poza Ośrodkiem, uzyskałyśmy odpowiedź: “jak
pojawia się problem, to zachęcamy do oddania w domu, dajemy też czasem
viagrę, tzn. pacjent otrzymuje od nas receptę i sam wykupuje. Dajemy
nasz pojemnik, prosimy o podpisanie, zawsze jest adnotacja – że jest
oddane poza kliniką i o której godzinie. Zwykle prosimy, aby to było w
ciągu 30 min. od momentu oddania oraz aby pojemnik był przetrzymywany w
temperaturze ciała. Kiedyś jedna pani wiozła z granicy pięć godzin”.



Jedna z pacjentek opisała procedurę zaproszenia partnera na badanie następująco: „Pani
dyskretnie poprosiła go z poczekalni, na boku podała mu podpisany
kubeczek i kazała potwierdzić dane. Wskazała pokoik. Pokój czysty,
dyskretny, ale filmów nie można było obejrzeć, bo wideo nie działało.
Zostawił kubeczek w pokoju. Na bank go nie odnosił przy ludziach do
recepcji. Nie pamięta dokładnie, ale pielęgniarka chyba zaraz zabrała
kubek z pokoju”.



Samo pomieszczenie przeznaczone dla mężczyzn wymaga remontu – o
czym zresztą właściciel Ośrodka nas poinformował i powiedział, że
przewidziane są prace remontowe. W czasie, kiedy przeprowadzałyśmy
monitoring, stan pokoju do oddawania nasienia nie zapewniał mężczyznie
poczucia komfortu, trudno sobie również wyobrazić, aby mogły z niego
korzystać pary.

W pokoju – bardzo niewielkim (2m x 2m) nie znajdowało się miejsce dla
partnerki pacjenta. Lekarz poinformował nas, iż do Ośrodka można
również przywieźć nasienie pobrane poza Ośrodkiem, jak również
zadeklarował, iż pacjenci są o tym informowani. Otrzymują również
informację, iż w pokoju może pacjentowi towarzyszyć pacjentka. Żaden z
naszych rozmówców-pacjentów tego nie potwierdził: ani w zakresie
informacji o obecności osoby bliskiej, ani w zakresie informacji o
możliwości przywiezienia nasienia pobranego np. w domu.


8. Opieka nad kobietą

W
Ośrodku znajdują się cztery gabinety ginekologiczne. Każdy z nich
posiada dostęp do łazienki, co jest zgodne z Rozporządzeniem Ministra
Zdrowia w tym zakresie. W łazienkach pacjentki mogą się przygotować do
wizyty.  Łazienki w dniu monitoringu były czyste. Każda była
zamykana od wewnątrz, dostępne były środki higieniczne (mydło, ręczniki
papierowe, papier toaletowy). W łazienkach znajdowała się także
jednorazowa odzież (spódniczka, kapcie, tunika etc.). Nie we wszystkich
gabinetach lekarskich znajdowały się parawany oddzielające biurko
lekarza od fotela ginekologicznego. Jednak – co wydaje się być
przykładem bardzo dobrej współpracy pomiędzy personelem i szefostwem –
na wniosek położnych Ośrodek podjął działania na rzecz zakupu
parawanów: „Lekarze na początku nie chcieli parawanów, ale my (położne – przypisek Obserwatorek) byłyśmy takimi osobami, które proponowały”.
W trakcie naszego pobytu gabinety znajdujące się na parterze były już w
nie wyposażone, natomiast w pozostałych gabinetach miało to nastąpić
„na dniach”.


Ośrodek posiada także pomieszczenie pielęgnacyjne, w którym
znajdują się trzy łóżka. W dniu monitoringu pościel była świeża i
czysta, a pacjentkom zapewniono dostęp do wody pitnej. Rozbieżności w
relacjach pacjentek pojawiły się przy odpowiedzi na pytanie, czy przed
zabiegiem mogły pozostawić swoje rzeczy osobiste w zamykanej szafce lub
pokoju: dwie pacjentki odpowiedziały przecząco, jedna dodała „nie ma szafek”,
inna pacjentka odpowiedziała twierdząco. Pacjentki na czas zabiegu mogą
korzystać z odzieży jednorazowej lub pozostać w swoich prywatnych
ubraniach (koszule nocne). Potwierdziły to pacjentki oraz
położna.  Pacjentki, z którymi rozmawiałyśmy zwracały także uwagę
na brak poczucia intymności w tym pomieszczeniu: „Pomieszczenia
pielęgnacyjne są mało intymne, niekomfortowe. Leży się w łóżku w
koszuli i widzi cię osoba bliska czy mąż innej pacjentki”
.  
Kolejnym problemem jest brak przylegającej do pomieszczenia łazienki.
Wprawdzie łazienka znajduje się w odległości około 2-3 m od pokoju, ale
trzeba do niej przejść przez korytarz, który jest ogólnodostępny.
Pacjentki wskazywały w swoich odpowiedziach na tę niedogodność: dwie z
naszych rozmówczyń opisywały sytuację, kiedy po punkcji, w koszuli
czekały na korytarzu (ogólnodostęnym) na zwolnienie toalety. W związku
z tym, iż w tej części Ośrodka nie znajdują się gabinety lekarzy, a
jedynie pokój do oddawania nasienia i toalety, rekomendowałybyśmy
zamknięcie tej części Ośrodka dla pacjentów niezabiegowych. Reszta
pacjentów może z powodzeniem korzystać z toalet znajdujących się na
piętrze. Zwiększyłoby to znacznie komfort pacjentów i tak będących pod
wpływem silnego stresu.


9. Umowy z NFZ


Ośrodek nie wykonuje świadczeń w ramach umowy z NFZ.  Osoba
zarządzająca zadeklarowała, iż Ośrodek udziela informacji o możliwości
wykonania Badań/zabiegów w ramach NFZ w innych placówkach na terenie
województwa. Ta informacja nie skrzyżowała się z relacją jednej z
pacjentek: „Powiedzieli, że nie maja umowy z NFZ. Nie wskazali żadnej placówki, w której mogłabym wykonać histeroskopię na NFZ”. Inna pacjentka powiedziała jednak: „Tak, korzystałam. Histeroskopia, kariotypy, wskazano, że można je zrobić na NFZ”. Pozostałe rozmówczynie-pacjentki nie były zainteresowane wykonaniem zabiegów w ramach NFZ i nie pytały o taką możliwość.


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Przede wszystkim należy wskazać, że Ośrodek dysponuje umowami dla
pacjentów także w języku obcym, w tym przypadku w języku rosyjskim.
Biorąc pod uwagę, że gros pacjentów stanowią obcokrajowcy (obywatele
Rosji/Białorusi) uznać należy takie działanie za przykład dobrej
praktyki. Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu
została udostępniona w dniu monitoringu (Ośrodek nie nadesłał wzorców
drogą elektroniczną) i  składały się na nią następujące dokumenty:

  1. Oświadczenie pacjentów o wyrażeniu zgody na anonimowe dawstwo komórek jajowych innej kobiecie
  2. Zgoda na biorstwo komórek jajowych (Zgoda na proponowane leczenie)
  3. Informacja dla pacjenta oraz formularz świadomej zgody na wykonanie zabiegu biopsji jąder i najądrzy
  4. Prośba o leczenie z zastosowaniem zapłodnienia pozaustrojowego z
    wykorzystaniem zarodków od osób niespokrewnionych przy zachowaniu
    pełnej anonimowości dawców i biorcy
  5. Informacja dla pacjentki oraz formularz świadomej zgody na
    przeprowadzenie endoskopowego leczenia operacyjnego (histeroskopia)
    oraz wyłyżeczkowania jamy macicy
  6. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na przeprowadzenie leczenia z zastosowaniem technik wspomaganego rozrodu
  7. Umowa na zamrożenie oocytów
  8. Umowa na mrożenie i przechowywanie zarodków
  9. Zgoda na leczenie niepłodności z zastosowaniem zapłodnienia wewnątrzustrojowego
  10. Dane fenotypowe pacjentów
  11. Kopie ww. dokumentów w języku rosyjskim



 Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym
stanowi tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej
przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości.



1. Oświadczenie pacjentów o wyrażeniu zgody na anonimowe dawstwo komórek jajowych innej kobiecie



„Dane medyczne uzyskane w trakcie
naszego leczenia oraz programy „anonimowego dawstwa oocytów” mogą być
anonimowo wykorzystywane w pracach naukowych prowadzonych przez Klinikę
Leczenia Niepłodności, Ginekologii i Położnictwa „Bocian” oraz
publikowane bez ograniczeń.



Analizowany dokument ma formę oświadczenia potwierdzonego
jednokrotnym podpisem, co sprawia, iż pacjenci podpisujący dokument –
chcąc podjąć leczenie w Ośrodku – muszą automatycznie wyrazić zgodę na
wykorzystanie jej danych medycznych dla potrzeb Ośrodka, podczas gdy
nie jest to konieczny element procedury leczniczej. Zachęcamy do
wyłączenia tego zapisu z dokumentu i podpisywania go osobno, aby dać
wybór pacjentom w tym zakresie, ewentualnie do pozostawienia zapisu w
dokumencie, ale z możliwością odznaczenia „zgadzam się/nie zgadzam się”.



Nasz wątpliwości wzbudził również zapis:



„Nasza decyzja jest ostateczna i nieodwołalna”


Z treści wzorca wynika, iż jest on podpisywany przed rozpoczęciem
stymulacji hormonalnej, a więc  co najmniej na dwa tygodnie przed
terminem punkcji. Wydaje się trudnym uzasadnienie, dlaczego pacjenci
nie będą mieć prawa wycofania się z podpisanego oświadczenia, jeśli w
czasie upływającym od jego podpisania do dnia punkcji zmienią zdanie i
będą się chcieli wycofać z decyzji o przekazaniu komórek jajowych na
rzecz biorczyni. W wielu wzorcach innych Ośrodków w takich sytuacjach
pojawia się m.in. zastrzeżenie, iż zmiana decyzji jest możliwa aż do
momentu zapłodnienia oocytów i uzyskania dzięki temu zarodków, co
wydaje się być zgodne z prawem konsumenta do odstąpienia od umowy/zgody
w czasie, kiedy nie wystąpią jeszcze nieodwracalne skutki (powstanie
zarodków). Niektóre Ośrodki zastrzegają również, iż w przypadku zmiany
zdania na pacjentach-dawcach będzie ciążył obowiązek pokrycia kosztów
poniesionych przez Ośrodek w przypadku rezygnacji z dawstwa. W
przypadku analizowanego wzorca pacjentom-konsumentom odbiera się prawo
do zmiany decyzji bez wyjątków.



2. Zgoda na biorstwo komórek jajowych (Zgoda na proponowane leczenie)



„Zwracamy się z prośbą o pomoc w
zajściu w ciążę metodą transferu zarodka uzyskanego na drodze
zapłodnienia pozaustrojowego podarowanej komórki jajowej”




Zgodnie z poglądami wyrażanymi w piśmiennictwie prawniczym umowy
zawarte pomiędzy ośrodkami medycznymi i pacjentami to umowy o
świadczenie wysokospecjalistycznej usługi medycznej o charakterze
konsumenckim. (por.: Tamara Zimna, „Zawieranie umów o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej”:
"Analizując umowę o świadczenie usług medycznych jako rodzaj umowy
zawieranej bezpośrednio z pacjentem, nie sposób pominąć wymiaru
konsumenckiego zawieranego kontraktu, gdzie stroną umowy jest nie tylko
pacjent, lecz zarazem konsument otoczony szczególną ochroną
prawną."  "Umowa zawarta bezpośrednio z pacjentem ma charakter
umowy nienazwanej, do której zastosowanie znajdują odpowiednio przepisy
o zleceniu (art.750 k.c. w związku z art. 734 i n. k.c.)." )
.



Wobec powyższego należałoby przyjąć pogląd, iż stosunek Ośrodek -
pacjent to stosunek konsumencki. Zastosowanie określenia „prośba” nie
odzwierciedla charakteru konsumenckiego stosunku prawnego Ośrodek -
pacjent, ponieważ stawia pacjentów nie na pozycji świadczeniobiorców
(którymi są), a na pozycji osób proszących o pomoc („Zwracamy się z prośbą o pomoc (...)”.
Stosunek pomiędzy Ośrodkiem i pacjentami jest zawsze stosunkiem
nierównym, w którym pacjent jest stroną słabszą. Podkreślanie tego
stosunku paternalistycznym brzmieniem „prośby” tylko pogłębia tę
nierówność.



Naszą uwagę zwrócił też ogólnikowy zapis:



„4. Po zapoznaniu się z powyższymi
informacjami oraz wyjaśnieniami lekarza prowadzącego oświadczamy, iż
wyrażamy zgodę i poddajemy się leczeniu metodą zapłodnienia
pozaustrojowego,  a nadto zrzekamy się wszelkich roszczeń
cywilno-prawnych w przyszłości”




Ze względu na bardzo ogólny zapis „wszelkich roszczeń cywilno-prawnych”
trudno określić, czego te roszczenia mogłyby dotyczyć i do jakiej
sytuacji odnosiłaby się deklaracja ich zrzeczenia. Ponadto zgodnie z
art. 385³pkt 2 ustawy kodeks cywilny:  „W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:



2) wyłączają lub istotnie ograniczają
odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte
wykonanie zobowiązania”


 
W
związku z tym pacjenci sygnujący umowę mogą nabrać błędnego
przekonania, iż ich roszczenia wynikające na przykład z wystąpienia
negatywnych następstw i powikłań, które wystąpiły wskutek niedołożenia
należytej staranności, będą bezpodstawne („zrzekamy się wszelkich
roszczeń”). Zapis może więc sugerować pacjentowi, który nie jest
prawnikiem i nie potrafi prawidłowo ocenić całości sytuacji pod
względem medycznym i prawnym, iż nie przysługuje mu prawo
podnoszenia  roszczeń odszkodowawczych, podczas gdy każdorazowo
ocena zasadności podnoszenia takich roszczeń należy do właściwego sądu.



Podnosimy również tę samą uwagę co przy dokumencie nr 1 o połączeniu
Zgody dotyczącej leczenia ze zgodą na anonimowe wykorzystanie danych
medycznych dla celów naukowych.

 

3. Informacja dla pacjenta oraz formularz świadomej zgody na wykonanie zabiegu biopsji jąder i najądrzy



Bez uwag



4. Prośba o leczenie z zastosowaniem
zapłodnienia pozaustrojowego z wykorzystaniem zarodków od osób
niespokrewnionych przy zachowaniu pełnej anonimowości dawców i biorcy




Naszą uwagę zwrócił następujący fragment:



„Wykonanie diagnostyki wstępnej może
wymagać oceny w surowicy krwi: LH, FSH, estradiolu, testosteronu oraz
prolaktyny u pacjentek; LH, FSH, i testosteronu u pacjentów;
przeciwciał przeciwko wirusom HIV, HBS u obojga partnerów, co wymaga
pobrania ok. 5 ml krwi żylnej od pacjentki i 2 ml krwi żylnej od
pacjenta. Niezbędne jest również badanie ultrasonograficzne narządu
rodnego sondą przezpochwową i badanie
nasienia oddanego przez partnera drogą masturbacji. Nasienie o
potwierdzonym potencjale rozrodczym zostaje zamrożone do późniejszego
wykorzystania w procedurze zapłodnienia komórek jajowych dawczyni
”.
(podkreślenia nasze)


Zapis ten zwrócił naszą uwagę, ponieważ w procedurze biorstwa
zarodka od niespokrewnionych dawców (tzw. „adopcji zarodka”) określanie
parametrów nasienia partnera biorczyni wydaje się niezrozumiałe: jego
materiał biologiczny nie będzie wykorzystywany do celów medycznych,
skoro para zdecydowała się adoptować zarodek pochodzący od innej pary.
Tymczasem Prośba zawiera zapis o „późniejszym wykorzystaniu w
procedurze zapłodnienia komórek jajowych dawczyni”, co de facto przekształca Prośbę w zgodę na dawstwo krzyżowe.


W dalszej części Prośba zawiera zapis:



„Liczba transferowanych zarodków jest ograniczona ich dostępnością, jednak nie będzie większa jak dwa”



Co nie pokrywa się z informacją z wywiadu pacjenckiego z pacjentką
przystępującą do procedury adopcji zarodka, która poinformowała nas: „Przed samym transferem pytał się embriolog czy podejmuję się przyjęcia 3 zarodków”.



5. Informacja dla pacjentki oraz
formularz świadomej zgody na przeprowadzenie endoskopowego leczenia
operacyjnego (histeroskopia) oraz wyłyżeczkowania jamy macicy




Bez uwag



6. Informacja dla pacjentów oraz
formularz świadomej zgody na przeprowadzenie leczenia z zastosowaniem
technik wspomaganego rozrodu




Zwracamy uwagę na językowe niezręczności tj. „bezimienny dawca” zamiast
„anonimowy dawca”; „unasiennienie domaciczne lub dootrzewnowe” zamiast
„inseminacji”.



7. Umowa na zamrożenie oocytów



„3. W przypadku nie uiszczenia opłaty
za przechowywanie oocytów, pomimo dodatkowego pisemnego wezwania
„Kliniki Bocian”, Pacjenci zgadzają się, aby oocyty zostały
wykorzystane przez „Klinikę Bocian” na rzecz innej niepłodnej pary”


 
Zwracamy
uwagę, iż w umowie nie wskazano trybu ani terminu dodatkowego wezwania
do uiszczenia opłaty za przechowywanie embrionów. Czy będzie to list
polecony z potwierdzeniem odbioru? Co w przypadku, w którym pacjenci
nie otrzymają jednak pisemnego wezwania i nie będą mogli w związku z
tym odnieść się do niego? Czy również w takich sytuacjach ich
genetyczny depozyt będzie mógł zostać przekazany na rzecz innej pary? W
jakim okresie po braku odpowiedzi Strony nastąpi realizacja przekazania
depozytu? Ponadto zgodnie z art. 385³ pkt 7 ustawy kodeks
cywilny:  „W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:



7) uzależniają zawarcie, treść lub
wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej bezpośredniego
związku z umową zawierającą oceniane postanowienie,”




Wymóg udzielenia uprzedniej zgody na przekazanie oocytów do dawstwa na
rzecz innych pacjentów nie pozostaje w bezpośrednim związku
funkcjonalnym z mrożeniem oocytów.



5. Klinika Bocian nie ponosi
odpowiedzialności za przypadki losowe oraz działania siły wyższej,
które mogą spowodować zniszczenie depozytów jak na przykład pęknięcie
rur kanalizacyjnych, wodociągowych, pęknięcie pojemników z ciekłym
azotem, pożar, kradzież, włamanie i inne.




Wobec faktu, iż Ośrodek jest przedsiębiorcą zobowiązanym do szczególnej
staranności w ramach dokonywanych czynności, powyższy zapis powinien
być uzupełniony o zapis „Z zastrzeżeniem zachowania przez Klinikę
należytej staranności”.



8. Umowa na mrożenie i przechowywanie zarodków



Podnosimy tę samą uwagę co w przypadku dokumentu nr 7.



9. Zgoda na leczenie niepłodności z zastosowaniem zapłodnienia wewnątrzustrojowego



„Rozumiem/my, że łączna liczna
przedowulacyjnych pęcherzyków w obu jajnikach uzyskanych w wyniku
indukcji jajczkowania dla potrzeb zapłodnienia wewnątrzustrojowego nie
może być większa niż cztery z uwagi na ryzyko powikłań takich jak:
ciąża mnoga, szczególnie wielopłodowa, zespół hiperstymulacyjny.”


 

Zgodnie z Algorytmami Diagnostyczno Lecznicze w Niepłodności PTMR,
których stosowanie deklaruje Ośrodek, łączna liczba pęcherzyków
przedowulacyjnych, przy których wystąpieniu zaleca się odstąpienie od
procedury inseminacji, wynosi trzy pęcherzyki:



Cele stymulacji owulacji przed IUI



Doprowadzenie do rozwoju 2-3
pęcherzyków o średnicy powyżej 17 mm. Uzyskanie grubości endometrium
> 9 mm (endometrium < 7,5 mm zmniejsza szanse na ciążę).



Podnosimy również to samo zastrzeżenie odnośnie jednokrotnego
podpisu złożonego pod Zgodą, który odnosi się do więcej niż jednego
przedmiotu Umowy, niezwiązanego bezpośrednio z celem terapeutycznym
określonym w tytule Umowy, tj.:



„Materiał tkankowy uzyskiwany z
punkcji odbarczającej, w tym komórki jajowe, może być wykorzystywany
przez Klinikę Leczenia Niepłodności, Ginekologii i Położnictwa „Bocian”
bez ograniczeń”



Szczególny niepokój budzi włączenie w zapis „komórek jajowych”,
których celu wykorzystania przez Ośrodek nie precyzuje się, więc
pacjent podpisujący Umowę nie ma wiedzy, do czego komórki zostaną
ewentualnie wykorzystane: do celów badawczych czy może do dawstwa na
rzecz innych par.



„Mam/my pełną świadomość obowiązków
związanych z zapewnieniem środków na utrzymanie oraz wychowanie
potomstwa urodzonego w wyniku leczenia i nie będę/dziemy w przyszłości
wysuwać roszczeń w stosunku do Kliniki Leczenia Niepłodności,
Ginekologii i Położnictwa „Bocian” z tego tytułu, w tym w szczególności
roszczeń związanych z ojcostwem dziecka”




Zgodnie z art. 385³ pkt 2 ustawy kodeks cywilny:  „W
razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi
są te, które w szczególności:
    

      


2) wyłączają lub istotnie ograniczają
odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte
wykonanie zobowiązania;”



Ponadto nie ma jasności, do czego dokładnie miałyby się odnosić
wspomniane roszczenia: do obowiązku alimentacyjnego Ośrodka czy do
ewentualnej sytuacji pomyłki materiału genetycznego (nasienia), wskutek
czego ojcostwo mogłoby zostać zakwestionowane. Jeśli intencją
stworzenia zapisu byłaby na pierwsza sytuacja, wówczas należy zauważyć,
iż na gruncie prawa cywilnego, w szczególności Kodeksu rodzinnego i
opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej
(wstępni, zstępni), rodzeństwo oraz w szczególnych przypadkach
małżonków lub byłych małżonków. Ośrodek jako osoba prawna, spółka prawa
handlowego (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) nie ma możliwości
pozostawania w stosunku powinowactwa lub pokrewieństwa w stosunku do
pacjentów – osób fizycznych,  wobec czego nie znajdują do niej
zastosowania przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego. Jeśli
intencją zapisu jest druga opisana sytuacja, wówczas pacjenci mogliby
się powołać na niedochowanie należytej staranności w wykonaniu zabiegu
i wystąpić z powództwem cywilnym, więc i w tej sytuacji oświadczenie o
niewysuwaniu roszczeń nie niosłoby za sobą skutków.



10. Dane fenotypowe pacjentów



Bez uwag



11. Kopie ww. dokumentów w języku rosyjskim



Dokumenty w języku rosyjskim nie zostały poddane analizie.



*
Jeśli idzie o uwagi ogólne: konstrukcja umów, które są
nazywane także “zgodami”, nie jest jednolita. Niektóre dokumenty
posługują się pojęciami Pani/Pan, inne –  Partnerka/Partner.

Żaden z przedstawionych nam wzorów umów nie był przeznaczony dla
samotnej pacjentki (monitoring odbywał się w czasie, w którym nie
obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności wyłączająca kobiety
samotne z dostępu do procedur wspomaganego rozrodu). Przy założeniu, że
pacjentka Ośrodka jest osobą samotną/niezamężną, wydaje się, że
podpisywanie przez nią dokumentów posługujących się pojęciami żona/mąż,
może być trudne. W związku z tym proponowałybyśmy rozważenie
przygotowania formularzy odrębnie dla zgłaszających się par i kobiet
samotnych. Jak już zwrócono wcześniej uwagę: nie wydaje się również
zrozumiałe, dlaczego niektóre dokumenty dystrybuowane przez Ośrodek
posługują się pojęciami, które mogą – mylnie – wskazywać, że między
pacjentami a Ośrodkiem jest niesymetryczna relacja. Konstruowanie
dokumentów, które zakładają, że “pacjenci zwracają się z prośbą” nie
odpowiada faktycznym warunkom, które są formą umowy cywilnoprawnej.


Zgodnie z deklaracjami osoby zarządzającej, wzorce dokumentów są
przekazywane pacjentom co najmniej 24 godziny przed zabiegiem i
pacjenci mogą zabrać je do domu. Nasze wywiady z pacjentami nie zawsze
potwierdzały tę deklarację: „przy
korzystaniu z dawstwa dostajesz na wizycie poprzedzającej transfer
umowę, a raczej kwestionariusz,  i go od razu podpisujesz, nie
dostajesz nic do domu. Na kolanie go wypisywaliśmy i zostawialiśmy na
miejscu”, „Przy programie  komercyjnym dostałam wcześniej
dokumenty do zapoznania się, przy refundacji nie dostałam nic
wcześniej”, „Pewnie było kilka takich punktów, które nas niepokoiły,
ale i tak  podpisywaliśmy”
. Niektórzy pacjenci potwierdzili, iż otrzymali kopie podpisanych dokumentów, inni deklarowali, że ich nie otrzymali.


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


W gabinetach, które miałyśmy możliwość oglądać, przy biurku lekarza
znajdywały się dwa fotele, co oznacza, że fizycznie jest zapewnione
miejsce dla osoby towarzyszącej pacjentce. Z relacji pacjentów i z
obserwacji bezpośredniej wynikało, iż personel odnosi się do pacjentów
życzliwie, stosując formę pan/pani, jednocześnie mówi przyciszonym
głosem dbając o komfort pacjenta. Fakt, że budynek jest
wielokondygnacyjny sprawia, że pacjenci mają dużo swobody w wyborze
miejsca, gdzie będą oczekiwać na spotkanie z lekarzem. W tym kontekście
warto zwrócić ponownie uwagę na taras zagospodarowany w ten sposób, że
również może być miejscem, w którym pacjenci oczekują na wizytę. Jak
wspomniano nie we wszystkich gabinetach lekarskich znajdowały się
parawany oddzielające biurko lekarza, zakładamy jednak, iż brak ten
został już uzupełniony w momencie przekazywana raportu (sierpnień
2015). Uwagi dotyczące pomieszczenia pielęgnacyjnego zostały już
opisane wyżej. Naszą uwagę w kontekście poszanowania intymności zwrócił
również gabinet ginekologiczny, a raczej pomieszczenie, które jest
oznaczone jako gabinet psychologiczny. W praktyce  jest to pokój o
charakterze zabiegowym. W trakcie rozmów z pracownikami pozyskałyśmy
informację, że pacjenci sami – najczęściej – wskazywali miejsce, w
którym chcieliby odbyć spotkanie z psychologiem (np. gabinet
ginekologiczny). Letnią porą natomiast pacjenci często zgłaszają chęć
spotkania na tarasie. Proponowałybyśmy zatem rozważenie
wygospodarowania odrębnego pomieszczenia, które pełniłoby wyłącznie
funkcję gabinetu psychologicznego. Zauważyć należy, że ani gabinet
ginekologiczny, ani gabinet zabiegowy nie stwarzają pacjentom
odpowiednich warunków do rozmowy z terapeutą.


Jesli idzie o pokój do oddawania nasienia  to został w Ośrodku
umiejscowiony w taki sposób, aby korzystanie z niego odbyło się z
zachowaniem dyskrecji. Jak zauważono w części dotyczącej opieki nad
mężczyzną,  pokój wymaga remontu. Właściciel Kliniki,
oprowadzający nas po Ośrodku, przyznał, że prace remontowe są
planowane. Nadmienił również, że filia Ośrodka w Warszawie posiada
nowocześnie wyposażony pokój do oddawania nasienia (przyciemniane
oświetlenie, kanapa/bądź inne miejsce dla partnerki). Czerpiąc z
doświadczeń urządzania Kliniki warszawskiej – zostaną dokonane zmiany w
pokoju do oddawania nasienia w Ośrodku w Białymstoku.


Jesli idzie o realizację prawa do obecności osoby bliskiej, zgodnie
z relacjami personelu osoby bliskie mogą przebywać w pomieszczeniu
pielęgnacyjnym, podczas transferu – jedynie w wyjątkowych sytuacjach,
podczas wizyty lekarskiej – bez ograniczeń, podczas zabiegów w
znieczuleniu ogólnym – nigdy z uwagi na charakter samego zabiegu i
kwestie bezpieczeństwa. Personel położniczy zadeklarował, iż wizyty nie
są przerywane wejściem osób trzecich: „staramy się w czasie wizyty nie przeszkadzać, nie wchodzić. Jesteśmy tylko wtedy kiedy jesteśmy potrzebne jako asystentki”.
Pacjenci zgodnie potwierdzili słowa położnej. Pacjenci, z którymi
rozmawialiśmy, udzielali różnych odpowiedzi na pytanie o to, czy prawo
do obecności osoby bliskiej zostało zrealizowane i czy personel
informował o takiej możliwości.  Jedna z pacjentek odparła, że
nikt jej o takiej możliwości nie poinformował, ale zapytała o to sama i
nie było problemu z obecnością męża. Inna pacjentka wskazała, iż
realizowanie prawa do obecności osoby bliskiej w pomieszczeniu
pielęgnacyjnym narusza jednocześnie prawo do intymności pozostałych
pacjentek.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


W trakcie rozmów z pacjentami nie odnotowałyśmy, aby dochodziło do
problemów w zakresie otrzymania dokumentacji medycznej. Pacjenci
deklarowali, że otrzymywali dokumentację na swój wniosek. Zgodnie z
informacją uzyskaną od osoby zarządzającej za wydawanie dokumentacji
medycznej odpowiada dyrektor medyczny. Pracownicy rejestracji
poinformowali nas, iż koszt sporządzenia kopii wynosi 1 zł za stronę.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

 

Istnieją uzasadnione wątpliwości co do możliwości korzystania z
usług Ośrodka przez osoby niepełnosprawne. Konstrukcja budynku –
dwukondygnacyjna – nie pozwoli osobie z trudnościami w poruszaniu się
na korzystanie ze wszystkich pomieszczeń Ośrodka. W Ośrodku nie ma
zainstalowanej windy ani podnośników, udostępniono jednak toaletę
dostosowaną do potrzeb osób niepełnosprawnych, zaś podczas monitoringu
pokazano nam obniżany fotel ginekologiczny, z którego mogą korzystać
pacjentki z ograniczeniami ruchu.

W odpowiedzi nadesłanej przez Ośrodek
wskazano, iż wejście dla osób niepełnosprawnych oraz podjazd znajdują
się w tylnej części budynku. Zachęcamy do zapoznania się z odpowiedzią
Ośrodka.


14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu
niepłodności  uniemożliwiająca parom jednopłciowym i kobietom
samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności W związku z
powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych
grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez
każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa,
jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje
za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.



Z dostępnych w Ośrodku dokumentów trudno jest wnioskować, że
Ośrodek uwzględnia, iż jego  pacjentkami mogą być pozostające w
związku homoseksualnym kobiety, bądź samotna kobieta. Niektóre wzory
dokumentów posługują się określeniami wskazującymi, że pacjenci są w
związku małżeńskim. Niemniej w trakcie rozmów z personelem nie
zauważono żadnych oznak dyskryminacji pacjentów ze względu na
orientację seksualną, stan cywilny etc.

15. Opieka psychologiczna

 

W Ośrodku zatrudniona jest (na umowę zlecenie) psychoterapeutka.
Pani psychoterapeutka posiada własną wizytówkę i biogram na stronie
internetowej, a pomocy psychoterapeutycznej poświęcono osobną zakładkę.
Jak wspomniano, gabinet psychologa jest jednocześnie gabinetem
zabiegowym. Wydaje się, że nie jest to rozwiązanie przyjazne pacjentom.
Bieżąca oferta psychologiczna to konsultacje psychologiczne i są one
płatne, Ośrodek nie prowadzi praktyki bezpłatnej pomocy
psychologicznej. Jednocześnie na stronie internetowej Ośrodka (sierpień
2015) można znaleźć informację:



„Klinika Bocian oferuje bezpłatną konsultację psychoterapeutyczną dla pacjentów borykających się z niepłodnością”


Ponieważ oddawanie raportu następuje w pół roku po przeprowadzeniu
monitoringu, należy uwzględnić, iż Ośrodek mógł zmienić swoją politykę
w tym zakresie. Jeśli istotnie obecnie konsultacje psychologiczne są
bezpłatne, należy to uznać za dobrą praktykę zgodną z Rekomendacjami
pacjenckimi.


Według osoby zarządzającej Ośrodkiem psychoterapeutka dostępna jest
‘na telefon’: „mamy wpisane jakieś godziny pracy, ale chętnych nie ma”.
Według położnej godziny przyjmowania psychoterapeutki to środa w
godzinach  8-13 i piątek w godzinach 8-18. Konsultacje zdarzają
się – zdaniem osoby zarządzającej - rzadko. Według położnej średnio
dziesięć pacjentek w miesiącu korzysta z tej formy wsparcia w leczeniu,
według osoby zarządzającej są to dwie-trzy osoby miesięcznie.
Jednocześnie jednak wszyscy pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy
przekazali, iż lekarze nie informowali ich o możliwości odbycia
konsultacji psychologicznej w Ośrodku, ani jej nie rekomendowali: „Nikt nigdy nie wspominał o możliwości konsultacji psychologicznej ani do niej nie namawiał” (cytat pacjentka, która zdecydowała się jednocześnie na oddanie swoich komórek jajowych na rzecz innej pacjentki), „nikt mi nigdy nie proponował, abym skorzystała z rozmowy z psychologiem!” (cytat pacjentka, która podchodziła w Ośrodku do procedur biorstwa gamet).


Osoba zarządzająca poinformowała nas, że psychoterapeuta współpracuje z personelem: „Psychoterapeutka jest członkiem  zespołu Ośrodka i bierze udział w zebraniach zespołu”.
Jak jednak zgodnie zadeklarował lekarz, położne i osoba
zarządzająca,  personel nie jest szkolony przez zatrudnioną
psychoterapeutkę,  ani nie sprawuje ona też funkcji superwizyjnej
nad nim. Jednocześnie personel deklaruje odbywanie szkoleń
psychologicznych w przeszłości: „my
tu wszystkie mamy mgr, przechodzimy to na studiach (dot. szkoleń z
zakresu psychologii – przypis Obserwatorek), psychologia i psychiatria
– są zajęciach na studiach. Szkolenia o ciążach obumarłych, to było na
studiach. Mamy też panią psycholog, z którą mamy często kontakt”.



Z rozmów z personelem wynikała też bardzo pozytywna atmosfera panująca pomiędzy pracownikami: „jesteśmy
jedną wielką rodziną, bardzo blisko się trzymamy, co roku jeździmy na
kajaki. Szkolenia psychologiczne to jest u nas kwestia otwarta, szef
bardzo chętnie na to patrzy- nie jest przeciwny szkoleniom, to jest
kwestia naszej inicjatywy”
(cytat położna). Warto również nadmienić, iż w Ośrodku przyjęto praktykę regularnych spotkań zespołu: „są
spotkania, 1-2 razy w miesiącu, co drugi miesiąc same położne się
spotykają, spotykamy się też, jak coś nowego się dzieje, wówczas to
spotyka się cały zespół”.



16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).



Ośrodek prowadzi dawstwo nasienia (bank zewnętrzny: krajowy lub
zagraniczny) oraz dawstwo komórek jajowych i zarodków (dawstwo
międzypacjenckie). Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby
zarządzającej, pacjenci-biorcy mogą skorzystać z płatnej konsultacji
psychologicznej, która jest rekomendowana przez lekarza. Jest to zasada
zwyczajowa. Pacjenci-biorcy i pacjentki-dawczynie nie otrzymują
materiałów pisemnych na temat skutków psychologicznych, społecznych
dawstwa, jednak osoba zarządzająca deklaruje: „odsyłam do Naszego
Bociana”. Zadeklarowano także, iż lekarz informuje każdorazowo
pacjentów-biorców o skuteczności Ośrodka w stosowaniu procedur z
wykorzystaniem gamet dawców/zarodków dawców, oraz o bieżącym stanie
prawnym dawstwa.



Dawstwo nasienia:


Ośrodek deklaruje współpracę z bankiem nasienia Kriobank oraz z
Europejskim Bankiem Nasienia (informacja ze strony internetowej). Ceny
zabiegów z zastosowaniem gamet dawców zostały ujęte w cenniku na
stronie internetowej. Pacjenci biorcy mogą otrzymać następujące
informacje o dawcy nasienia: grupa krwi, stan zdrowia, cechy
fenotypowe, wykonywany zawód, pochodzenie etniczne. Ośrodek limituje
ilość potomstwa jednego dawcy: „tak, raportujemy” (cytat: osoba zarządzająca). Dawstwo nasienia jest wyłącznie anonimowe.



Dawstwo komórek i zarodków:



Osoba zarządzająca zadeklarowała w wywiadzie: „dawstwo komórek tylko spontaniczne, pomiędzy pacjentkami”.
Uzyskałyśmy również informację, iż gdyby dawczyni komórek zwróciła się
do Ośrodka z pytaniem, czy dzięki jej komórkom uzyskano ciążę, mogłaby
taką informację otrzymać. Dawstwo komórek jajowych i zarodków jest
wyłącznie anonimowe, nie udostępnia się także (ani nie gromadzi)
informacji rozszerzonych np. zdjęć dawczyni z dzieciństwa,
nieidentyfikujących informacji o niej (np. list do biorców, nagranie
głosowe itd.). Na stronie internetowej nie ma informacji o prowadzeniu
przez Ośrodek programów dawstwa komórek jajowych. Ośrodek deklaruje, iż
zabiegi te się odbywają, co potwierdziły też pacjentki (podczas rozmów
monitoringowych miałyśmy okazję rozmawiać zarówno z pacjentką-dawczynią
jak i z pacjentką-biorczynią). Zgodnie z deklaracjami personelu: „Jeśli
pacjentki wychodzą z gabinetu, mają wątpliwości, staramy się usiąść z
nimi na spokojnie i wytłumaczyć, że są kobiety, które potrzebują
oocytów, ale też jest druga strona: że może z nich być dziecko, czy
będą świadome, że z tego będzie dziecko”, “zawsze jest anonimowe
dawstwo, zawsze informujemy, o możliwości konsultacji z
 psychologiem, Staramy się bardzo dużo rozmawiać z pacjentkami i
staramy się zapamiętywać nasze pacjentki”.



17. NASZE REKOMENDACJE

Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji



Dobre praktyki:



  1. Uwagę zwraca atmosfera serdeczności w Ośrodku na wszystkich
    poziomach: zarówno pomiędzy pacjentami i personelem, jak i między
    personelem i kadrą zarządzającą. Wszystkie wypowiedzi były w tym
    względzie zgodne. Z punktu widzenia pacjentów dobre relacje pomiędzy
    personelem są istotne również dla ich poczucia komfortu w leczeniu.
    Personel położniczy deklarował, że może liczyć na otwartość właściciela
    w zakresie zgłaszanych inicjatyw, czego potwierdzonym wyrazem stała się
    inicjatywa dotycząca zakupu parawanów. W rozmowach z personelem
    wielokrotnie dawała się odczuć wrażliwość i refleksyjność wobec
    sytuacji pacjentów i ich potrzeb;
  2. Za bardzo dobrą praktykę
    należy uznać stosowaną przez Ośrodek zasadę „diagnostyki jednego dnia”
    opisaną w poprzedniej części raportu. Nie tylko szanuje ona czas
    pacjentów, ale również zapewnia im uzyskanie klarownego obrazu ich
    sytuacji klinicznej oraz opuszczenie Ośrodka wraz z określonym planem
    postępowania na przyszłość;
  3. Sposób zorganizowania
    przestrzeni w Ośrodku (taras, umiejscowienie pokoju do oddawania
    nasienia w wydzielonej części Ośrodka) jest bardzo dobrą praktyką;
  4. Włączenie psychologa do zespołu Ośrodka i uczestnictwa w zebraniach jest praktyką zgodą z Pacjenckimi standardami;
  5. Na
    uwagę zasługuje również opisanie wszystkich członków personelu na
    stronie internetowej; wizytówki i biogramy należy uznać za pełne i
    dające pacjentom wyobrażenie o tym, kto będzie się zajmować ich
    procesem leczenia.



Rekomendacje:



    1. Sugerujemy uzupełnienie strony www o informacje o
      wykonywanych zabiegach z wykorzystaniem komórki dawczyni, adopcji
      zarodka oraz HSG wraz z cenami tych zabiegów;
    2. Zachęcamy do remontu pokoju do oddawania nasienia;
    3. Sugerujemy ponowną analizę wzorców dokumentacji
      podpisywanej z pacjentami;
    4. Proponujemy rozważenie zamknięcia dla pacjentów
      „niezabiegowych” tej części Ośrodka, w której znajdują się
      pomieszczenie pielęgnacyjne, toalety i pokój do oddawania
      nasienia;
    5. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
      grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
      pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
      pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
      zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
      i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl, www.nieplodnoscboli.pl);
    6. Namawiamy do ponownej refleksji nad rekomendowaniem pacjentom
      pomocy psychologicznej. Z wywiadów z pacjentami wynikało, iż taki
      rodzaj wsparcia zostałby doceniony, nie był niestety rutynowo polecany
      przez lekarza prowadzącego, który pozostaje dla pacjenta na ogół
      największym autorytetem. W szczególny sposób nasza sugestia odnosi się
      do pacjentów-biorców gamet/zarodków oraz do pacjentek rozważających
      zostanie dawczyniami. Pomimo iż należy docenić troskę i doświadczenie
      zespołu położniczego w tej materii, warto kandydatkom na dawczynie
      zapewnić profesjonalne konsultacje z psychologiem;
    7. Rekomendujemy także udostępnienie materiałów drukowanych w
      poczekalni. Materiały, o które warto wzbogacić poczekalnię i
      rejestrację, to ulotki, czasopisma i książki z zakresu leczenia
      niepłodności (np. Chcemy być rodzicami, z książek – poradniki
      adresowane do osób niepłodnych, np. „Zajść w ciążę” Piotra
      Pierzyńskiego, „Nadzieja na nowe życie. Poradnik dla marzących o
      dziecku” Agnieszki Doboszyńskiej i in., „Drogi ku płodności”, wyd.
      zbiorowe i inne), ale również publikacje dotyczące adopcji, dawstwa i
      biorstwa gamet i zarodków (np. bezpłatne poradniki „Powiedzieć i
      Rozmawiać” Stowarzyszenia NASZ BOCIAN). Lista publikacji, którą warto
      uwzględnić na stronie WWW dla pacjentów:



    Poradniki:

    Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo
    CMR
    Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
    Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec,
    Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
    Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec,
    Wydawnictwo Feeria
    Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach
    wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom
    Wydawniczy
    Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet,
    Wydawnictwo Esprit

    Publikacje popularnonaukowe i
    beletrystyka:

    Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie
    reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena
    Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
    Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń,
    Wydawnictwo Inspiracje
    O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek,
    Wydawnictwo Universitas
    Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna
    Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
    Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red.
    Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka,
    Wydawnictwo Filozofia i Logika
    Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara
    Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
    Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
    Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo
    Sensus
    Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo
    PZWL

    Publikacje naukowe:

    Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i
    Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
    Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red.
    Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
    Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii
    Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS


    18. Komentarz osrodka do raportu



    Ośrodek zgłosił formalne uwagi do raportu cząstkowego, które zostały
    uwzględnione przez Stowarzyszenie. Poniżej publikujemy odpowiedź
    Ośrodka do zaproponowanej przez nas korekty finalnej



    Stowarzyszenie NASZ BOCIAN







    „Szanowni Państwo,

    w imieniu Centrum Położniczo-
    Ginekologicznego Bocian G. Mrugacz, P.Pietrewicz sp.j.
    uprzejmie dziękuję za tak szybką odpowiedź na przesłane uwagi dotyczące
    Raportu cząstkowego.


    Po zapoznaniu się z Państwa
    propozycją korekty Raportu dotyczącego naszego ośrodka oświadczam, iż
    wprowadzone zmiany nas satysfakcjonują i wyrażamy zgodę na
    opublikowanie Raportu cząstkowego w wersji, którą dziś otrzymaliśmy.


    Mając nadzieję na owocną współpracę w
    przyszłości, doceniamy Państwa szybką reakcję i dobrą wolę przy
    uwzględnieniu niemalże całości naszych uwagi do przesłanego wcześniej
    Raportu.


    Ufając, iż Państwa monitoring
    przyczyni się do poprawy Standardów leczenia niepłodności technikami
    wspomaganego rozrodu w specjalistycznych ośrodkach w całej Polsce,
    pozdrawiamy serdecznie i życzymy dalszych sukcesów.




    Z poważaniem

    adwokat Katarzyna H. Rybaczek”



    Data wypełnienia ankiety
    wt., 08/25/2015 - 16:42 Zobacz ankietę
    śr., 08/19/2015 - 23:02 Zobacz ankietę
    wt., 06/30/2015 - 20:19 Zobacz ankietę
    ndz., 06/28/2015 - 21:12 Zobacz ankietę
    ndz., 06/28/2015 - 15:40 Zobacz ankietę
    sob., 06/27/2015 - 14:28 Zobacz ankietę
    sob., 06/27/2015 - 07:39 Zobacz ankietę
    pt., 06/26/2015 - 22:37 Zobacz ankietę
    pt., 06/26/2015 - 21:39 Zobacz ankietę
    pt., 06/26/2015 - 21:22 Zobacz ankietę
    pt., 06/26/2015 - 21:20 Zobacz ankietę
    czw., 06/25/2015 - 12:14 Zobacz ankietę
    czw., 06/25/2015 - 11:18 Zobacz ankietę
    śr., 06/24/2015 - 22:00 Zobacz ankietę
    Zaloguj się aby wypełnić ankietę.