Wybierz
  • Wybierz
  • niepłodność
  • adopcja
  • opieka zastępcza
  • zachowanie płodności
Wybierz
  • Wybierz
  • adopcja
  • adopcja prenatalna
  • ASRM
  • badanie nasienia
  • choroby tarczycy
  • dawstwo
  • dawstwo gamet
  • diagnostyka preimplantacyjna
  • dieta
  • eksperci
  • endometrioza
  • ESHRE
  • facebook
  • FAS
  • FASD
  • Fertility Europe
  • finansowanie in vitro
  • in vitro
  • inseminacja
  • interwencja
  • ivf
  • jajnki policystyczne
  • kalendarz bociana
  • leczenie niepłodności
  • leczenie onkologiczne
  • minister zdrowia
  • ministerstwo zdrowia
  • naprotechnologia
  • niepłodność
  • niepłodność idiopatyczna
  • niepłodność męska
  • niepłodność żeńska
  • opieka zastępcza
  • PCOS
  • PGD
  • pierwotna niewydolność jajników
  • poronienia
  • poronienia nawracające
  • poronienie
  • powiedzieć i rozmawiać
  • przedwczesna menopauza
  • przyczyny niepłodności
  • rezerwa jajnikowa
  • rozwój zarodka
  • Rzecznik Praw Dziecka
  • SARS-Cov-2
  • Stowarzyszenie Nasz Bocian
  • tarczyca
  • utrata dziecka
  • zachowanie płodności
  • zapłodnienie pozaustrojowe
od najnowszej
  • od najstarszej
  • od najnowszej

Klinika Niepłodności i Endokrynologii Rozrodu Uniwersytet Medyczny w Poznaniu

Istnieje od 1919 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:
Ośrodek leczenia niepłodności wykonujący zapłodnienie pozaustrojowe Inseminacja nasieniem partnera Inseminacja nasieniem dawcy Własny bank nasienia dawców Badanie ogólne nasienia Posiew nasienia MARtest Badania hormonów Zapłodnienie pozaustrojowe IVF IVF ICSI TESA mTESE Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki świeże) Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki mrożone) IVF z nasieniem dawcy Scratching endometrium Onkofertility (zabezpieczenie nasienia u pacjentów onkologicznych) Onkofertility (zabezpieczenie komórek jajowych u pacjentów onkologicznych) Onkofertility (zabezpieczenie tkanki jajnikowej u pacjentów onkologicznych) Histeroskopia HSG Sono HSG Laparoskopia wielkopolskie

Poznań,60-535
ul. Polna 300

618 419 311
618 419 119

Zaloguj się aby wypełnić ankietę.

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Ośrodek Diagnostyki i Leczenia Niepłodności GPSK („Polna Poznań”)
Data przeprowadzonego monitoringu 05.02.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE

18. Komentarz osrodka do raportu





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
do ESHRE od 2000 roku oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO
9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE, uczestniczy w
szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE (dwóch zatrudnionych w
Ośrodku embriologów posiada certyfikat Clinical Embryologist ESHRE).
Ośrodek zadeklarował znajomość „Pacjenckich standardów w leczeniu
niepłodności 2014” przygotowanych przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN.
Ośrodek wykonuje szereg badań i zabiegów w ramach umowy z NFZ.



2. Opis Ośrodka


Diagnostyką i leczeniem niepłodności w ramach
Ginekologiczno-Położniczego Szpitala Klinicznego UM w Poznaniu zajmują
się trzy jednostki organizacyjne:

  1. Poradnia Niepłodności
  2. Ośrodek Diagnostyki i Leczenia Niepłodności
  3. Oddział Niepłodności i Endokrynologii Rozrodu.



Pierwsze dwie jednostki działają praktycznie w tym samym miejscu (II
piętro budynku D), zaś oddział szpitalny znajduje się w innym budynku
(budynek A). Budynek D, w którym prowadziłyśmy monitoring, jest
czterokondygnacyjny, wyposażony w windy, bez barier architektonicznych
dla osób niepełnosprawnych. Na parterze dyżuruje osoba z ochrony, która
chętnie udziela informacji i pomaga odnaleźć drogę, co bywa przydatne,
biorąc pod uwagę, że cała instytucja szpitala klinicznego zajmuje
kilkanaście budynków w bezpośrednim sąsiedztwie. Szpital znajduje się w
starej części miasta, z łatwym dojazdem komunikacją miejską, za to
parkowanie w okolicy może być mocno utrudnione. Na teren szpitala nie
ma wjazdu samochodem dla pacjentów, poinformowano nas jednak, iż w
szczególnych wypadkach można uzyskać pozwolenie na wjazd.



Ośrodek Diagnostyki i Leczenia Niepłodności (zwany dalej „Ośrodkiem), w
którym przeprowadzono monitoring,  zajmuje pomieszczenia na jednym
z pięter „Budynku wielofunkcyjnego D” w ramach GPSK. Na tym samym
piętrze działa też poradnia ginekologiczna dla dziewcząt, poradnia
endokrynologii ginekologicznej i niepłodności oraz poradnia patologii
ciąży. Wszystkie te jednostki współdzielą poczekalnię, natomiast
Ośrodek Diagnostyki i Leczenia Niepłodności ma swoją własną
rejestrację, która jest odrębnym, zamykanym pomieszczeniem. Ośrodek nie
dysponuje zbyt dużą powierzchnią: ma kształt litery L, z rejestracją i
główną poczekalnią na połączeniu dwóch korytarzy. W głównej poczekalni
miejsc dla oczekujących było wystarczająco dużo (ok. 20), choć z
opowieści jednej z pacjentek wiemy, że w momencie największego
natężenia ruchu czasami trudno znaleźć miejsce.



Sytuacja badawcza:



Monitoring odbywał się w dniu regularnej pracy Ośrodka. Rozmowy z
pacjentami zostały przeprowadzone na miejscu w Ośrodku oraz
telefonicznie w dniach 06.02 i 12.02.2015.  Pacjentki zgłaszały
się spontanicznie do wywiadów, nie były zapraszane przez Ośrodek.

Istotne jest, iż naszym celem było przeprowadzenie opisu pracy Ośrodka,
rozumianego jako opis całokształtu opieki nad pacjentem niepłodnym.
Tymczasem część budynku, którą udostępniono i którą opisałyśmy w
poniższym raporcie, dotyczy jedynie samego Ośrodka Diagnostyki i
Leczenia Niepłodności, w którym praktycznie nie odbywa się diagnostyka.
Diagnostyka jest przeprowadzana w Poradni Niepłodności znajdującej się
na tym samym piętrze, ale do której nie miałyśmy dostępu. Tym samym
całość raportu odnosi się do „części in vitro” czyli funkcjonowania
Ośrodka przeprowadzającego procedury zapłodnienia pozaustrojowego i tym
się zajmującego,  obecnie również na potrzeby ministerialnego
programu refundacji. Ośrodek nie prowadzi zatem całokształtu opieki nad
pacjentem począwszy od diagnostyki, poprzez leczenie niższego rzędu a
skończywszy na metodach zaawansowanych. Tym zajmują się łącznie
wszystkie trzy podmioty w ramach GPSK (Poradnia, Ośrodek i Oddział) a
także lekarze tam pracujący, którzy prowadzą również praktyki prywatne,
i dopiero po zestawieniu zadań i pracy tych trzech podmiotów można
uzyskać całościowy obraz opieki nad niepłodnym pacjentem.



Organizacja Ośrodka:



Ośrodek pracuje w godzinach 06.00- 15.00, jednak  największą
aktywność pracy Ośrodka (kolejki pacjentów) zaobserwowałyśmy w
godzinach 08.00-12.00. W Ośrodku pracuje sześciu lekarzy, którzy mają
przydzielone pacjentki, ale zdarza się, że w razie nieobecności lekarza
opieki udziela inny lekarz. W opiniach pacjentek, z którymi
rozmawiałyśmy, regułą jest, że praktycznie przy każdej wizycie mają do
czynienia z innym lekarzem.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Analizę strony WWW przeprowadzono w lutym 2015 roku.



Ośrodek posiada stronę internetową prowadzoną dla całego szpitala. Na
stronie głównej znajduje się funkcjonalność umożliwiająca umówienie
wizyty przez Internet, jednak  żadna z pacjentek, z którymi
rozmawiałyśmy, z niej nie korzystała. Nie ma osobnej zakładki
poświęconej leczeniu niepłodności. W zakładce DLA PACJENTA umieszczony
jest podtytuł  IN VITRO (trzeci od dołu: http://www.gpsk.ump.edu.pl/in-vitro.html),
który przekierowuje do podstrony zawierającej ogólne informacje
dotyczące  programu rządowego.  Wymieniono tam również osoby
pracujące w Ośrodku (bez notek biograficznych, bez zdjęć) i podano
ogólne informacje o procesie kwalifikacji, dane kontaktowe (adres,
telefon) oraz odsyłacz do strony Ministerstwa Zdrowia na temat programu
refundacji in vitro.  W tej samej zakładce  (dla pacjenta /
amh – ocena płodności) znajdujemy informację o badaniu płodności.
Ofertę Ośrodka w zakresie leczenia niepłodności znajdziemy natomiast na
stronie poradni leczenia niepłodności (poradnie/opisy poradni/poradnia
niepłodności), jednak poprzestano jedynie na opisie prowadzonej
działalności i nie znajdziemy tam informacji, czym jest np.
inseminacja, na czym polega, jaka jest jej skuteczność itd. W jeszcze
innym miejscu należy szukać cennika (dla pacjenta/cennik, str. 1
hormony płciowe, str. 4 badania cytogenetyczne, str. 9 badania
andrologiczne, str. 17 zabiegi w leczeniu niepłodności). Z kolei opis
badania nasienia wraz z opisem przygotowania do badania nasienia
znajdziemy w zakładce poradni andrologicznej (poradnie/opisy
poradni/poradnia andrologiczna). Na pozostałych podstronach serwisu
GPSK można znaleźć bardziej rozbudowane informacje kontaktowe, mapę
dojazdu (także opis dojazdu komunikacją miejską), kolorowy plan
szpitala. Jest też zakładka o prawach i obowiązkach pacjenta, która
zwróciła naszą uwagę, ponieważ zgodnie z polskim prawem (Ustawa o
prawach pacjenta) opisane są jedynie prawa pacjenta i nie ma aktu
prawnego, z którego wynikałyby jego  szczególne obowiązki.
Szczególne, czyli odnoszące się konkretnie do pacjentów. Analizując
treść dokumentu „Prawa i obowiązki pacjenta” zwróciłyśmy uwagę, iż
część dotycząca praw jest opisaniem praw wynikających z rozmaitych
aktów prawnych, które właściwie w całości gromadzi i opisuje Karta Praw
Pacjenta, natomiast w części obowiązków znalazły się trzy punkty:



Obowiązki pacjenta leczonego w Przychodni

1. Pacjent zobowiązany jest:

a. przestrzegać obowiązujące przepisy,

b. przestrzegać zaleceń lekarzy i pielęgniarek związanych z procesem leczenia,

c. szanować mienie szpitalne.



Punkty a) oraz c) wynikają z ogólnych przepisów prawa i można je
wywodzić z Kodeksu cywilnego (niszczenie mienia) i z przepisów ogólnych
(każda osoba jest zobowiązana do przestrzegania przepisów kraju, na
którego terytorium się znajduje), w związku z czym ujmowanie ich jako
„obowiązków pacjenta” wydaje się redundantne. Z kolei punkt b) nie jest
obowiązkiem pacjenta, lecz jedynie działaniem w jego własnym interesie,
aby uzyskać pożądany efekt terapeutyczny. Niemniej pacjent zawsze ma
prawo zlekceważyć zalecenia personelu medycznego, co się naturalnie
będzie mogło wiązać się z poniesieniem przez niego negatywnych
konsekwencji terapeutycznych, jednak to postępowanie każdorazowo wynika
z decyzji samego pacjenta i trudno – na bazie przepisów obowiązującego
prawa – uzasadnić przekształcenie tego prawa w obowiązek.



Ogólnie strona szpitala jest jasna i czytelna jeśli idzie o kompozycję,
natomiast jednocześnie jest trudna w nawigacji, jeśli idzie o
informacje dotyczące całości opieki nad pacjentem niepłodnym.
Informacje te bowiem są rozrzucone po serwisie, trudno je odnaleźć
intuicyjnie, a do tego nie są kompletne (brak opisów badań, brak
podanej skuteczności, brak opisu skutków ubocznych). Każdorazowo wymaga
to od użytkownika zastanowienia się, gdzie ewentualnie mogłyby się
znajdować ważne dla niego wyjaśnienia, a więc do którego działu
projektant strony mógł przypisać daną informację. W trakcie monitoringu
poinformowano nas jednak, że Ośrodek deklaruje zamiar stworzenia strony
zawierającej kompletną informację o leczeniu niepłodności. Wydaje się
to bardzo dobrym pomysłem.



Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:



Ośrodek nie prowadzi telefonicznej linii dyżurnej dla pacjentów
niepłodnych, choć osoba zarządzająca udzieliła twierdzącej odpowiedzi
na to pytanie, podając „tak, pacjenci przychodzą na oddział, mogą się
zgłosić do izby przyjęć”.  Dwie spośród pacjentek, z którymi
przeprowadzałyśmy wywiady, otrzymały od swojego lekarza prowadzącego
numer prywatnej komórki na wypadek nagłych zdarzeń czy wątpliwości –
miały wtedy przesłać SMS z pytaniem. Korzystały z tej formy i
zadeklarowały, iż otrzymały odpowiedzi. Należy tu jednak nadmienić, że
były to pacjentki, które do Ośrodka trafiły z gabinetu prywatnego
swojego lekarza prowadzącego. Trzecia z pacjentek nie otrzymała takiego
numeru („Telefon uzyskałam na forum!!! ale nie sprawdzałam czy działa”).
W związku z powyższym należy domniemywać, iż nie istnieje jednolita
procedura opieki nad pacjentem w zakresie takiej linii dyżurnej: dla
wszystkich pacjentów dostępna jest pomoc lekarska w ramach szpitala,
natomiast możliwość całodobowego kontaktu pacjent-lekarz nie jest
ustaloną procedurą w Ośrodku, jak wynikałoby ze Standardów Pacjenckich,
a każdorazowo zależy od indywidualnych ustaleń między pacjentem i
lekarzem.



Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:



W Ośrodku znajduje się kilka tablic informacyjnych. Przy drzwiach
gabinetów znajduje się informacja o godzinach przyjęć lekarzy Poradni.
W rogu poczekalni udostępniono Kartę Praw Pacjenta, kontakty do
rzecznika praw pacjenta oraz kontakt w sprawie skarg i wniosków (osoba
zarządzająca Ośrodkiem nie umiała nam jednak odpowiedzieć na pytanie,
gdzie można składać skargi).  W widocznym miejscu poczekalni
znajduje się duży plakat na temat pomocy psychologicznej zawierający
wiele wartościowych informacji. Przy rejestracji umieszczono tablicę
przedstawiającą część pracowników: kierownika zespołu poradni, położną
koordynującą, pielęgniarki, położne. Jeśli idzie o materiały dostępne w
poczekalni/rejestracji w dniu monitoringu znajdowały się tam wyłącznie
materiały reklamowe: ulotki o banku komórek macierzystych, fotografii
artystycznej i innych niezwiązanych bezpośrednio z leczeniem
niepłodności.



Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 



Większość usług realizowana jest w ramach kontraktu z NFZ oraz programu
rządowego, nie ma zatem tzw. „ukrytych kosztów”. Dla pacjentów
nieubezpieczonych oraz wszystkich zainteresowanych osób dostępny jest
kompletny cennik zawierający wycenę zabiegów i badań, cennik
umieszczono na stronie internetowej. Na prośbę można również otrzymać
cennik z rejestracji – bardziej szczegółowy dokument dotyczący
wyłącznie diagnozy i leczenia niepłodności, który został udostępniony
dla potrzeb monitoringu. Zgodnie z informacjami uzyskanymi od
pacjentów, płatność gotówką odbywa się w kasie szpitala, istnieje też
możliwość płatności przelewem. Pacjent zawsze otrzymuje rachunek, co
potwierdziły wywiady z pacjentami.



Jeśli idzie o procedurę składania skarg:



Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej pacjenci mogą złożyć skargę na pracę Ośrodka, jednak taka sytuacja: „jeszcze się nie zdarzyła”.
Nie uzyskałyśmy odpowiedzi na pytania o to, jaka jest procedura
składania skargi: ustna, pisemna, kto ją przyjmuje, kto rozpatruje,
jaki jest tryb odpowiedzi na skargę i czy pacjent ma możliwość złożenia
odwołania od odpowiedzi na skargę.



Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:



Ośrodek raportuje swoją skuteczność do ESHRE w ramach European IVF
Monitoring oraz do programu rządowego (to ostatnie jest obowiązkiem
każdego Realizatora). Informacji tej nie znajdziemy jednak na stronie
WWW ani w dokumentach przygotowywanych przez Ośrodek dla pacjentów. Z
rozmów z personelem wynika, że takie informacje są przekazywane w
czasie wizyt pacjentów, czego jednak część pacjentek nie potwierdziła w
wywiadach. Lekarz, z którym rozmawiałyśmy, odsyła pacjentów do
literatury przedmiotu (fachowej) twierdząc jednocześnie, że informuje
pacjentki o realnych szansach w odniesieniu do konkretnej sytuacji
pary.  Dane o skuteczności leczenia nie są publikowane na stronie,
ponieważ: „inne ośrodki podają kompletnie nierealistyczne dane – 50-60% i wtedy szpital wyglądałby źle”
(cytat: lekarz). Zauważając, iż komentarz ten jest merytorycznie
zasadny (istotnie, wiele ośrodków podaje dane bez objaśnienia podstaw
metodologicznych: opisania, jakiej grupy wiekowej pacjentek dotyczą,
jakich sytuacji klinicznych, jak interpretować dane: w odniesieniu do
ciąży przeliczonej na procedurę, punkcję, transfer, ciążę biochemiczną,
kliniczną czy żywe urodzenie) chciałybyśmy podnieść, iż mimo to warto
informować pacjentów o takich danych, ale z objaśnieniem metodologii,
która urealniałaby zarówno oczekiwania pacjentów, jak również
wyjaśniałaby, dlaczego zawyżone dane podawane przez inne ośrodki mogą
być mało wiarygodne.



Informacje o diagnozie i możliwościach leczenia nie są przekazywane w
Ośrodku, odbywa się to na wcześniejszym etapie procesu leczenia na
poziomie Poradni lub w gabinecie prywatnym. Informacje o procedurze i
jej skuteczności przekazywane są ustnie przez lekarza. Pacjentki
sygnalizowały niewystarczający kontakt z lekarzem, jedna uskarżała się
na to, że praktycznie każde badanie (codziennie) przeprowadza ktoś
inny. Informacji o skuteczności nie otrzymały, informacje o procedurze
uzyskiwały na bieżąco od położnych. Informacje o ewentualnych skutkach
ubocznych – z ulotek leków (jedna pacjentka). Po punkcji embriolog
informuje lekarza (nie pacjentów!) o rozwoju zarodków, w związku z tym
pacjenci przyjeżdżają na transfer, nie wiedząc, czy się odbędzie, czy
nie – chyba że mają dobry kontakt z lekarzem i zostali poinformowani
telefonicznie o aktualnej sytuacji (informacja uzyskana od dwóch
pacjentek).



Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:



Jeśli chodzi o politykę monotransferów SET, lekarz, z którym
rozmawiałyśmy, jest jej zdecydowanym zwolennikiem: „Rozmawiam o tym z
pacjentami, priorytetowo, zdecydowanie”. Informacja jest przekazywana
ustnie: „Często wcześniej przed rozpoczęciem stymulacji, finalna
decyzja zapada w dniu transferu”.  Z kolei jedna z pacjentek,
która miała już za sobą jeden cykl leczenia, powiedziała, że nie
przeprowadzano z nią rozmowy na temat liczby zarodków w transferze, o
polityce monotransferów dowiedziała się z opisu programu rządowego oraz
rozmowy z inną pacjentką. Zwracamy jednak uwagę, iż rozbieżności w tej
kwestii mogą wynikać z faktu, iż w Ośrodku pracuje kilkuosobowy zespół
lekarzy, którzy mogą prezentować różne podejścia do polityki SET . Być
może zatem warto rozważyć wprowadzenie ogólnej procedury informowania
pacjentów o powodach stosowania monotransferów i powikłaniach, które
mogą towarzyszyć ciążom mnogim, aby wystandaryzować obowiązek podawania
tej informacji pacjentom.


4. Program refundacyjny


GPSK jako Ośrodek publiczny jest realizatorem programu rządowego od
początku jego trwania, lipca 2013 roku. Jako dobrą praktykę w tym
zakresie chciałybyśmy wymienić tablicę informacyjną z regulaminem
programu oraz dokumentami, które podpisują pacjenci, znajdującą się w
widocznym miejscu – przy punkcie pobrań. Zainteresował nas podział na
pacjentów „z poradni” i „z gabinetów prywatnych”, a także „z programu
rządowego” i „komercyjnych” – według pracowników Ośrodka, wszyscy
pacjenci trafiają do jednej puli i są traktowani jednakowo. Niektóre
pacjentki sugerowały jednak, że może dochodzić do traktowania
niektórych pacjentów priorytetowo – np. w zakresie informowania o
zdatności zarodków do transferu. Jedna z pacjentek, mimo tego, że
trafiła do Ośrodka z gabinetu prywatnego, nie otrzymała w wyprzedzeniem
informacji, że do transferu nie dojdzie. Inna pacjentka, również z
gabinetu  prywatnego, która skarżyła się na brak lekarza
prowadzącego, stwierdziła, że obsługa jest dość szybka i nie można
powiedzieć, by pacjentki konkretnych lekarzy cieszyły się większym
zainteresowaniem.


5. Rejestracja wizyty


Praca głównej rejestracji wydaje się odbywać z poszanowaniem intymności
pacjentów – rozmowy odbywały się przyciszonym głosem, pacjenci byli
wywoływani dyskretnie, Ośrodek zapewnił osobne pomieszczenie dla
rejestracji Ośrodka. Zwracamy uwagę, iż Ośrodek położył na tę kwestię
nacisk, organizując swoją pracę tak, aby zapewnić pacjentom potrzebną
dyskrecję. Główna poczekalnia stanowi dużą otwartą przestrzeń z
miejscami siedzącymi dla osób oczekujących.  Jeśli natomiast idzie
o dalszą część poczekalni, tak zwaną zabiegową, znajdowały się w niej
jedynie trzy krzesła i pacjenci tłoczyli się w wąskim korytarzu. W obu
poczekalniach w dniu monitoringu nie było dostępu do napojów – według
relacji jednej z pacjentek: „kiedyś był jeszcze baniak z wodą
mineralną”.  W dniu obserwacji bezpośrednie nie zaobserwowałyśmy
jednak ani dostępnej wody, ani dystrybutora napojów. Pacjenci w
rozmowach z nami podawali, że: „przychodzą zabezpieczeni z własnymi
napojami”. Naszą uwagę podczas monitoringu zwróciło, że pacjenci
oczekujący w poczekalni sporo rozmawiali między sobą, co jest sytuacją
dość nietypową dla polskich ośrodków leczenia niepłodności, w których
poczekalniach na ogół panuje zupełna cisza. Nie umiemy zinterpretować
przyczyn odmiennego stanu rzeczy w Ośrodku na Polnej, ani ocenić, czy
była to sytuacja wyjątkowa w dniu monitoringu, czy też
charakterystyczna dla tego miejsca. Podnosimy jednak to spostrzeżenie w
raporcie, ponieważ z naszego punktu widzenia było to nietypowe zjawisko
i finalnie pozytywne dla samych pacjentów oraz ich samopoczucia w
trakcie procesu leczenia. Być może wynikało z przyjaznej atmosfery,
jaką tworzy Ośrodek, być może wynikało z indywidualnych potrzeb
pacjentów, którzy korzystali z Ośrodka akurat tego dnia.



Pacjenci nie są informowani o opóźnieniach przed przybyciem do Ośrodka,
taką informację otrzymują dopiero na miejscu od pracowników
rejestracji. Zgodnie z relacją pacjentów opóźnienia są dość częste i
wynoszą od pół godziny do nawet dwóch godzin. Jedna z pacjentek
skarżyła się na trudności z dodzwonieniem się do rejestracji.



Tylko jedna osoba z rejestracji przeszła szkolenie dotyczące
postępowania z pacjentem prowadzone przez specjalistę ds. jakości GPSK
w związku z przeniesieniem na to stanowisko z innej komórki
organizacyjnej.


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Pacjenci trafiają do Ośrodka już z gotową diagnozą, do samego Ośrodka
zgłaszają się na leczenie, tak więc wizyt lekarskich jest niewiele – w
samym Ośrodku nie ma nawet gabinetu ginekologicznego jako takiego (jest
gabinet USG), co wynika z podziału zadań pomiędzy komórkami GPSK i co w
związku z tym nie może być traktowane jako spostrzeżenie
negatywne.  Pacjenci zjawiają się rano (ok. 07.00) przechodzą
badania i czekają na dalszy ciąg świadczeń, bywa że do południa. Według
osoby zarządzającej 90% pacjentów ma swojego lekarza prowadzącego,
czyli nieliczni są obsługiwani przez lekarza, który akurat jest wolny.
Pacjentki zgłaszały niedosyt kontaktu z lekarzem prowadzącym: „badania przeprowadzane przez innego lekarza za każdym razem”
(cytat pacjentka). Z wypowiedzi pacjentów wyłania się bardzo
niejednoznaczny i różnorodny obraz przebiegu wizyt. Pierwsza wizyta
tzw. informacyjna trwa według informacji lekarza: „kilkanaście minut”,
co wynika z opisanej już specyfiki pracy Ośrodka. Pacjentki oceniały
jednak czas pierwszej wizyty bardzo różnie: od 30 minut do 2 godzin
podając, iż był to czas wystarczający i czuły się usatysfakcjonowane
uzyskaniem odpowiedzi na swoje pytania. Większość pacjentek oceniała
kontakt z lekarzem prowadzącym jako dobry lub bardzo dobry: „zawsze dostawałam informację”, „otrzymywane informacje były dla mnie satysfakcjonujące”, „raczej były satysfakcjonujące”, ale pojawiały się również wypowiedzi: „podczas
wizyty profesor udzielał telefonicznego wywiadu dla Głosu Wielkopolski,
a w trakcie inseminacji na sali przebywali studenci i nikt mnie nie
zapytał, czy sobie w ogóle tego życzę”, „był taki tłum, że nawet nie
było czasu porozmawiać”, „za każdym razem przyjmował mnie inny lekarz,
czułam małe zainteresowanie lekarza prowadzącego”
. Podobną
rozbieżność zaobserwowałyśmy pytając pacjentki, czy wizyty były
przerywane wejściem osoby trzeciej. Większość odpowiadała, że nie, choć
wizytom towarzyszyła zawsze położna, co zgodne jest z procedurami
szpitalnymi wielu krajów europejskich, choć w Polsce niestety wciąż
mało popularne. Jednak zanotowałyśmy również odpowiedź: „podczas wizyty
weszła sekretarka, rzuciła jakieś papiery na biurko i wyszła”. 
Pacjentki zgodnie potwierdziły, iż na schemat wizyty składały się na
ogół: zaproponowanie planu leczenia na najbliższe miesiące i 
omówienie go; omówienie rodzaju i przebiegu zalecanych badań i zabiegów
oraz podsumowania dawkowania leków. Rozbieżne odpowiedzi (TAK/NIE)
pojawiały się przy pytaniach o pisemne podsumowanie wizyty i upewnienie
się lekarza, czy pacjentka zrozumiała zaproponowany plan leczenia i nie
ma dodatkowych pytań.


7. Opieka nad mężczyzną


Ośrodek dysponuje jednym pokojem do oddawania nasienia. Pacjenci w
większości oceniali organizację procedury oddawania nasienia jako
wystarczająco dyskretną i raczej bezproblemową, pojawiały się jednak
również wypowiedzi negatywne, które opisałyśmy poniżej.



Pokój do pobrania nasienia znajduje się na końcu korytarza, jest
wyposażony z łazienkę i zamykany od środka na klucz. Nad drzwiami
znajduje się lampa z napisem „ZAJĘTE”,  niestety włącznik jest na
zewnątrz a w środku nie ma podglądu, czy lampa jest zapalona czy nie.
Pokój mierzy ok. 2x3 metry, są w nim kanapa i dwa fotele – skórzane,
według relacji pacjenta: „w lecie człowiek się do nich przykleja, zostają na nich ślady potu”.  Jest też telewizor – niedziałający, i materiały erotyczne – jeden z pacjentów stwierdził: „nie dotykałem, brzydziłem się, kartki były posklejane”.
Po oddaniu nasienia pacjent otwiera okienko łączące pokój bezpośrednio
z laboratorium seminologicznym, w którym pracuje dwóch panów, i tam
zostawia pojemnik. Przekazanie próbki odbywa się więc w sposób
dyskretny dla pacjenta. Największym mankamentem usytuowania pokoju
wydaje się być to, że pacjenci stoją w kolejce do niego na korytarzu
pełnym innych oczekujących – kobiet i mężczyzn. Z tego powodu, pomimo
iż teoretycznie istnieje możliwość towarzyszenia pacjentowi przez
partnerkę, trudno powiedzieć, czy pary chcą z tej możliwości korzystać.
Również podczas naszej wizyty korytarz był pełen oczekujących
pacjentów. Jedna z par zadeklarowała: „mieliśmy szczęście, nie było innych oczekujących pod pokojem do oddawania nasienia, mogliśmy wejść dyskretnie”;
dwie inne pacjentki stwierdziły, że brak intymności nie przeszkadzał
ich partnerom. Dla jednego z pacjentów brak intymności był sporym
problemem, przeszkadzały hałasy dochodzące z zewnątrz i widoczna
obecność osób w laboratorium (cienie w okienku). Lekarz podczas wywiadu
powiedział, że sugeruje parom korzystanie z przyszpitalnego hotelu dwa
piętra wyżej, który zapewnia większą intymność za niewygórowaną cenę
(podał cenę ok. 80zł, na stronie WWW nie ma informacji o cenie pobytu w
hotelu, mimo że na parterze na karcie informacyjnej o hotelu jest taka
informacja – że ceny można znaleźć na stronie WWW). Pacjentki, z
którymi rozmawiałyśmy, nie zostały jednak poinformowane o możliwości
skorzystania z hotelu (ale też były to pacjentki innego lekarza, więc
ponownie zwracamy uwagę, iż rozbieżność relacji pacjentów może wynikać
właśnie z tej przyczyny i że z tego względu warto rozważyć
standaryzację części procedur, szczególnie dotyczących zakresu
udzielanych informacji).



W rozmowach z pacjentami uzyskałyśmy również informację, iż wyniki
badania nasienia wykonanego w Ośrodku nie są rutynowo udostępniane
pacjentom, chyba że na ich specjalne życzenie. Podczas monitoringu
jedna osoba z personelu spontanicznie pokazała nam wynik seminogramu z
danymi osobowymi pacjenta („o tu jest taki jeden nieodebrany wynik”) .


8. Opieka nad kobietą


Gabinety ginekologiczne (USG) mieszczące się w Ośrodku posiadają
bezpośredni dostęp do łazienki, co zgodne jest z Rozporządzeniem
Ministra Zdrowia w tym zakresie. Łazienki w dniu monitoringu były
czyste. Każda posiadała umywalkę, bidet i sedes, była zaopatrzona w
ręczniki papierowe oraz można ją było zamknąć od wewnątrz. Pacjentki w
rozmowach potwierdzały, że mogły się przygotować do wizyt w łazienkach,
podkreślały też obecność parawanów w gabinetach jako plus sprzyjający
ich poczuciu intymności.



W Ośrodku znajdują się także cztery pomieszczenia pielęgnacyjne
przeznaczone dla pacjentek po zabiegach. Pomieszczenia zapewniają
intymność przebywającym w nich pacjentkom; w każdym znajduje się jedno
lub dwa łóżka, w dniu monitoringu pościel była świeża. Każde z
pomieszczeń ma dostęp do łazienki, nie jest to dostęp bezpośredni
(łazienka nie przylega bezpośrednio do każdego z pomieszczeń), jednak
sposób zorganizowania przestrzeni mieszczącej w sobie pomieszczenia
pielęgnacyjne i łazienkę, jest bezkolizyjny: łazienka jest dostępna
tylko dla pacjentek po zabiegach i znajduje się w wydzielonej,
pozabiegowej strefie. Jedno z pomieszczeń pielęgnacyjnych mieści się po
drugiej stronie korytarza i przebywające w nim pacjentki muszą przejść
przez ogólnodostępny korytarz, aby skorzystać z łazienki, ale też
personel nas poinformował, że w tym pomieszczeniu przebywają jedynie
pacjentki „krótkoterminowe”, po nieinwazyjnych zabiegach i
badaniach.  Stan czystości łazienki w dniu monitoringu był bez
zarzutu, wyposażona była w umywalkę, ubikację, bidet i ręczniki
papierowe.



Pacjentki przychodzą na zabieg w odzieży własnej (koszula nocna, dres).
Informacje o tym, jaki strój pacjentka ma zabrać ze sobą, są
przekazywane przez rejestrację, a także zostały zawarte w dokumencie
„Informacje dotyczące przygotowania do punkcji jajników” (przekazanym
przez Ośrodek zespołowi monitorującemu). Zgodnie z relacjami personelu
stroje jednorazowe (obuwie i fartuch) są zapewniane partnerom
pacjentek. Z wywiadów z pacjentkami wynika jednak, że brakuje
jednolitej procedury w zakresie dystrybucji odzieży jednorazowej –
jedna z nich otrzymała taki strój dla siebie, mimo że nie potrzebowała,
druga nie dostała takiej odzieży dla męża.



Pacjentki po zabiegu są przywożone do pomieszczenia pielęgnacyjnego na wózku/łóżku: „wiozła mnie pani położna, byłam okryta kołdrą”
(cytat pacjentka).  Przy łóżkach znajdują się typowe szafki
szpitalne, niezamykane – podczas zabiegu rzeczy prywatnych pilnują
osoby towarzyszące pacjentkom, nie ma możliwości pozostawienia rzeczy w
zamykanym miejscu. Pacjentki przebywające w pomieszczeniu mają dostęp
do wody (czajnik, herbata), otrzymują też od położnych herbatę oraz
słodkie sucharki, co zgodnie potwierdziły wszystkie ankietowane
pacjentki. W pomieszczeniu mogą towarzyszyć im osoby bliskie, co
również zostało potwierdzone w wywiadach z personelem oraz
pacjentami.  Pacjentki po zabiegach mogą w razie potrzeby zgłosić
się do Izby Przyjęć szpitala, gdzie otrzymają fachową pomoc w pełnym
zakresie – informacja ta znajduje się w dokumencie „Informacja dla
pacjentki po punkcji i transferze” (nie wszystkie pacjentki otrzymały
jednak ten dokument, jak wynikło z rozmów). Jak już wspomniano,
pacjentki uskarżały się głównie na niewystarczający kontakt z lekarzem
(w czasie wizyt „czas nagli”), zgodnie chwalone natomiast były pielęgniarki oraz pani Ula (statystyk medyczny).


9. Umowy z NFZ


Świadczenia realizowane w ramach kontraktu z NFZ stanowią podstawę
działalności Szpitala i Ośrodka będącego jego częścią.  Kontrakt z
NFZ posiada Poradnia oraz Oddział i tam też można wykonać stosowne
badania/zabiegi. Jedna z pacjentek powiedziała, że o ewentualnych
kosztach badań/zabiegów, które nie wchodzą w zakres kontraktu z NFZ,
dowiadywała się „po drodze”, nie było z góry takiej informacji.
Większość pacjentek, z którymi rozmawiałyśmy, deklarowała jednak
otrzymanie pełnych informacji o świadczeniach wykonywanych w ramach NFZ
i nie podnosiła żadnych krytycznych uwag w tym zakresie.


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Dokumentacja dla potrzeb monitoringu nie została udostępniona przez
Ośrodek przed monitoringiem w żadnej formie (ani elektronicznej, ani
pisemnej).  Osoba zarządzająca Ośrodkiem nie zdecydowała się ani
na przesłanie ani na udostępnienie dokumentów. Oświadczenia (Ośrodek
nie podpisuje umów cywilnoprawnych, a jedynie zgody) miałyśmy
przedstawione jedynie do wglądu. Próbowałyśmy negocjować zarówno z
koordynatorką jak i osobą zarządzającą udostępnienie dokumentacji dla
potrzeb analizy,  jednak otrzymałyśmy odpowiedź: „za długo i za
ciężko pracowaliśmy na tymi dokumentami, aby je udostępniać. Jeśli inni
zaczną udostępniać dokumenty na stronie, to my też to zrobimy”.
Zwracamy jednak uwagę, iż Ośrodek jest publicznym świadczeniodawcą i w
związku z tym wzorce jego dokumentacji w tym zakresie podlegają Ustawie
o dostępie do informacji publicznej. Zamieszczamy zatem jedynie ogólne
uwagi do dokumentów, które nam pokazano do wglądu lub które
udostępniono na tablicach informacyjnych. Komplet dokumentów
podpisywanych przez pacjentów z programu rządowego zdaje się obejmować
pięć wzorców:

  1. Oświadczenie o statusie ubezpieczenia zdrowotnego
  2. Oświadczenie o przetwarzaniu danych
  3. Oświadczenie o zapoznaniu z regulaminem programu zdrowotnego
  4. Formularz świadomej zgody na udział w programie zdrowotnym
  5. Formularz świadomej zgody na wykonanie procedury in vitro



Jak wspomniano, Ośrodek nie posiada umów cywilnoprawnych o zabiegi
zapłodnienia pozaustrojowego in vitro.  Osoba zarządzająca
poinformowała nas, iż zabiegi wykonywane są jako usługa szpitalna i
wystarczy sama zgoda. Jednakże w przypadku zabiegów pełnopłatnych, do
których podchodzą pacjenci nieobjęci programem rządowym, zasadne
wydawałoby się przygotowanie wzorców umów. Zgodnie bowiem z poglądami
wyrażanymi w piśmiennictwie prawniczym umowy zawarte pomiędzy ośrodkami
medycznymi i pacjentami to umowy o świadczenie wysokospecjalistycznej
usługi medycznej o charakterze konsumenckim. (por.: Tamara Zimna, „Zawieranie
umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej”: "Analizując umowę o
świadczenie usług medycznych jako rodzaj umowy zawieranej bezpośrednio
z pacjentem, nie sposób pominąć wymiaru konsumenckiego zawieranego
kontraktu, gdzie stroną umowy jest nie tylko pacjent, lecz zarazem
konsument otoczony szczególną ochroną prawną."  "Umowa zawarta
bezpośrednio z pacjentem ma charakter umowy nienazwanej, do której
zastosowanie znajdują odpowiednio przepisy o zleceniu (art.750 k.c. w
związku z art. 734 i n. k.c.)."
).



Wobec powyższego należałoby przyjąć pogląd, iż stosunek ośrodek –
pacjent to stosunek konsumencki, a sama zgoda nie zabezpiecza należycie
interesów pacjenta.



Dokumenty nr 2-4 oraz regulamin uczestnictwa w programie rządowym są
wywieszone na jednej z tablic informacyjnych. Zgodnie z informacją
uzyskaną od osoby zarządzającej, treść dokumentów co do zasady nie jest
negocjowalna. Pacjenci komercyjni (nieobjęci programem rządowym)
podpisują jedynie dokument nr 5, który składa się z kilku stron i
zawiera cenne informacje o przebiegu procedury i przygotowaniu do niej.
Według informacji uzyskanej od pracowników Ośrodka, w tym osoby
zarządzającej, pacjenci otrzymują dokumenty z wyprzedzeniem – przy
kwalifikacji do programu – i mogą je zabrać do domu przed podpisaniem.
Jednakże żadna z pacjentek, z którymi rozmawiałyśmy, nie potwierdziła
tego. Pacjentki deklarowały, że dokumenty otrzymywały dopiero w dniu
podpisania i odpowiadały, iż miały: „wystarczający czas na zapoznanie
się z dokumentami”. Poproszone przez nas o określenie tego czasu
podawały w odpowiedziach, iż czas ten wynosił od kilku chwil do kilku
godzin. Również na podstawie rozmów z pacjentami uzyskałyśmy
informację, iż dokumenty po podpisaniu zostają w Ośrodku (co jest
zgodne z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia o przechowywaniu
dokumentacji), ale również, że pacjenci nie otrzymują kopii podpisanego
przez siebie dokumentu.  Dodatkowo dokumenty zawierały dobrze
przygotowaną część informacyjno – edukacyjną, więc również z tego
względu otrzymanie kopii miałoby wartość dla pacjentów.


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


Z rozmowy z lekarzem wynika, że pacjentom towarzyszyć może każda osoba
bliska („matka, babka”), jednak lekarze zastrzegają sobie prawo do
odmowy w konkretnej sytuacji. Na co dzień: „partnerzy /mężowie są obecni zawsze i wszędzie”
(opinia personelu). Jedna z pacjentek poinformowała nas jednak, że jej
mąż został wyproszony z transferu. Pacjentkom raczej nie proponowano
możliwości osoby towarzyszącej, inicjatywa wychodziła z ich strony.



Jeśli idzie o prawo do intymności realizowane przez Ośrodek, to
rozpoczynając od rejestracji ogólnej: jej rozwiązanie architektoniczne
(lada w dużej hali poczekalni) nie sprzyja intymności, jednak
zachowanie personelu było w dniu monitoringu bez zarzutu: rozmowa
ściszonym głosem, jeśli ktoś był wołany na wizytę, to słowami „pani,
która czeka na dr Jędrzejczaka”. Również pacjentki, z którymi
rozmawiałyśmy, nie zgłaszały w tym względzie żadnych uwag. Być może ze
względu na specyfikę działania (w rejestracji odbywają się dłuższe
rozmowy w związku z kwalifikacją do programu rządowego), Ośrodek ma
wydzieloną osobną rejestrację w zamykanym pomieszczeniu, do którego
wchodzi się pojedynczo lub parami, co należy uznać za dobrą praktykę.



W gabinetach ginekologicznych (USG) oraz w  punkcie pobrań
(laboratorium) znajdują się parawany osłaniające pacjentów poddających
się badaniom.



Największym wyzwaniem dla poczucia intymności pacjentów zdaje się być
pokój do oddawania nasienia. Po pierwsze, znajduje się on na końcu
korytarza, niedostosowanego do dużej liczby oczekujących – tylko trzy
miejsca siedzące – w którym podczas naszego monitoringu oczekiwała
znaczna liczba osób, w tym kolejka mężczyzn oczekujących by oddać
nasienie (jak to opisała jedna pacjentka: „jeden wychodzi, drugi wchodzi”).
Tylko jedna z naszych rozmówczyń towarzyszyła partnerowi w tym pokoju
(para zadeklarowała, że miała szczęście; tego dnia korytarz był pusty),
bo też i trudno sobie wyobrazić, żeby para wchodziła tam razem przy
takiej liczbie postronnych świadków. Jedna z pacjentek opowiadała, że
było to trudne doświadczenie dla jej partnera, ze względu na głosy
dochodzące z korytarza i laboratorium sąsiadującego bezpośrednio z
pomieszczeniem: „trudno o intymność w takich warunkach”.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


W Ośrodku istnieje przyjęta procedura udostępniania dokumentacji:
liczone są strony, pacjent udaje się do kasy by wnieść opłatę zgodnie z
rozporządzeniem Ministra Zdrowia, w tym czasie jego dokumentacja jest
kopiowana (kserokopiarka tuż przy rejestracji), a następnie wydawana.
Karty informacyjne po zakończeniu leczenia są wysyłane pocztą.
Pacjentki, z którymi rozmawiałyśmy, nie korzystały z prawa do
dokumentacji medycznej, więc powyższe informacje pochodzą od personelu
Ośrodka.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


Ośrodek jest dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych o tyle, że
jest pozbawiony barier architektonicznych – jest winda, są szerokie
przejścia i brak progów, w toalecie w poczekalni jest poręcz, a osoba
zarządzająca zapewniła nas, iż w razie potrzeby można podjechać
samochodem bezpośrednio pod budynek szpitala – jednak gabinety nie są
dostosowane do potrzeb osób z ograniczeniami ruchu, a Ośrodek: „nie ma doświadczeń w leczeniu takich osób”.

 

14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności
wykluczająca osoby homoseksualne i kobiety samotne z prawa do leczenia
niepłodności. W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano
również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób
traktowania tej kwestii przez każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do
raportu pomimo zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu,
uważając mimo wszystko te obserwacje za cenne dla pacjentów i
uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.




Zarówno strona WWW, jak i dokumenty dla pacjentów są sformułowane bez
zarzutu pod  względem ewentualnej dyskryminacji ze względu na
płeć, orientację seksualną czy stan cywilny pacjenta, jest w nich
każdorazowo mowa o pacjentach, parze, partnerach – z jednym wyjątkiem,
cennik na str. 9 mówi o „przygotowaniu nasienia męża”. Natomiast w
komunikacji ustnej pracownicy nieodmiennie używali formy „mąż”. Lekarz,
z którym przeprowadzałyśmy wywiad, powiedział otwarcie, że nie
przeprowadzi procedury z nasieniem dawcy w przypadku innym niż
małżeństwa – według rozmówcy kwestia ojcostwa jest wtedy niejasna
prawnie. Prawdopodobnie lekarzowi chodziło o  Artykuł 68 k.r.i.o.
stanowiący:



„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest
dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu
medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”




W momencie przeprowadzania monitoringu w Polsce nie obowiązywała
jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności, która ureguluje kwestię
ojcostwa w przypadku zabiegów wspomaganego rozrodu z zastosowaniem
dawstwa niepartnerskiego zarówno dla małżeństw, jak i osób różnej płci
pozostających w trwałym pożyciu. Tym samym zgodnie z informacjami
uzyskanymi od osoby zarządzającej i od lekarza Ośrodek nie ma
doświadczeń z leczeniem pacjentów nieheteroseksualnych.


15. Opieka psychologiczna


Kwestia opieki psychologicznej wydaje się być traktowana w Ośrodku
poważnie, na co znalazłyśmy potwierdzenie w różnych źródłach. Na
stronie WWW GPSK jest osobna zakładka dotycząca tego tematu, w
poczekalni znajduje się duży, czytelny plakat na temat pomocy
psychologicznej, temat omawianego z pacjentami wsparcia
psychologicznego pojawiał się w rozmowach ze wszystkimi pracownikami
Ośrodka.  Pacjentami niepłodnymi zajmuje się dwóch psychologów,
jeden jest zatrudniony na etacie na Oddziale, drugi dochodzi w miarę
potrzeb (nazwiska obu psychologów znajdują się na stronie WWW). Pomoc
psychologiczna jest bezpłatna i odbywa się w ramach NFZ, co należy
uznać za dużą wartość dla pacjentów leczących się w Ośrodku. Nie
otrzymałyśmy odpowiedzi na pytanie, ilu pacjentów miesięcznie korzysta
z pomocy psychologicznej. Osoba zarządzająca i lekarz poinformowały
nas, że wcześniej próbowano aktywnie zachęcać pacjentów do kontaktu z
psychologiem, ale nie było chętnych. Dlatego osoba zarządzająca rozważa
wprowadzenie obowiązkowej bezpłatnej konsultacji par zgłaszających się
do in vitro (uważa, że to poprawia wyniki leczenia). Na terenie Ośrodka
nie ma gabinetu psychologa, jeśli jest potrzeba rozmowy, odbywa się ona
w pomieszczeniu wypoczynkowym – indywidualnie, bez obecności innych
pacjentów. Pacjentki, z którymi rozmawiałyśmy, nie korzystały z
konsultacji psychologicznych w Ośrodku. Dwie z naszych rozmówczyń
zadeklarowały, iż nie miały wiedzy o takiej ofercie Ośrodka, co należy
prawdopodobnie interpretować jako brak otrzymania takiej informacji
bezpośrednio od lekarza. Jak bowiem wspomniano, informacje na temat
pomocy psychologicznej są dostępne zarówno w poczekalni, jak i na
stronie internetowej.



Jeśli chodzi o relacje psychologa z personelem, to nie pełni on roli
członka zespołu, nie szkoli go. Pracownicy mogą korzystać z takiej
pomocy indywidualnie, w miarę potrzeb. Personel położniczy przekazał
nam, iż były podejmowane próby włączania psychologa we współpracę z
położnymi, jednak nie uzyskałyśmy odpowiedzi na pytanie, na jakim
etapie jest obecnie ten projekt lub czy może już się zakończył.
Personel położniczy jednocześnie poinformował nas w wywiadzie, iż pod
koniec roku odbywają się zebrania podsumowujące dla wszystkich
pracowników Ośrodka i jest podczas nich możliwość zgłoszenia
ewentualnych postulatów lub uwag.


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).




Dawstwo nasienia

Ośrodek prowadzi jedynie bank nasienia na zasadach dawstwa anonimowego.
Większość nieidentyfikujących informacji o dawcy przekazywana jest
jedynie na wyraźne życzenie pacjenta (cechy fenotypowe, wykształcenie,
wiek, pochodzenie etniczne), rutynowo tylko grupa krwi.  W Ośrodku
przyjęta jest polityka limitowania liczby potomstwa jednego dawcy –
zgodnie z informacją uzyskaną od lekarza limit ten ustalono na 
5-7 potomstwa jednego dawcy,  według osoby zarządzającej 
limit ten wynosi 3-5 potomstwa od jednego dawcy.  Od niedawna
rozmawia się o rezerwowaniu nasienia danego dawcy na wypadek, gdyby
para chciała wrócić w celu starań o kolejne dziecko spokrewnione
genetycznie z pierwszym.  Należy zaznaczyć, iż ze względu na stan
prawny Ośrodek nie wykonuje procedur z użyciem z nasienia dawcy
kobietom samotnym oraz parom w związkach nieformalnych.  Nie
uzyskałyśmy informacji, czy dawcy nasienia są w Ośrodku badani
psychologicznie, ani czy psycholog pełni jakąkolwiek rolę w procesie
rekrutacji. Lekarz jednak zadeklarował, iż pacjentom korzystającym z
dawstwa nasienia rekomenduje konsultację psychologiczną, jak również że
informuje pacjentów o średniej skuteczności inseminacji z nasieniem
dawcy, która dla Ośrodka wynosi 18% na cykl. Zapytany o to, czy porusza
z pacjentami kwestię jawności dawstwa, lekarz odpowiedział twierdząco: „zawsze zapewniam o anonimowości”.



Dawstwo oocytów i zarodków



Ośrodek deklaruje, iż nie prowadzi programu adopcji zarodków. Ośrodek w
rozmowie z nami poinformował, iż rozważa otwarcie programu dawstwa
oocytów, ponieważ wraz z programem rządowym powstał problem
nadliczbowych oocytów. Należy tu zauważyć, iż wystąpiła pewna
rozbieżność informacji podanych przez Ośrodek, ponieważ w metryce
merytorycznej wypełnionej przez Ośrodek i nadesłanej do Stowarzyszenia
Nasz Bocian we wrześniu 2014 roku Ośrodek zadeklarował, iż prowadzi
program dawstwa oocytów i są to oocyty świeże (Ośrodek nie bankuje
komórek jajowych).


17. NASZE REKOMENDACJE



Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji



Dobre praktyki:

  1. Uwagę w rozmowach z personelem zwracało konsekwentne promowanie
    polityki SET (transferów pojedynczego zarodka) również wobec pacjentów,
    którzy nie korzystają z programu rządowego, więc formalnie nie
    podlegają temu ograniczeniu. Może to świadczyć o tym, iż
    odpowiedzialność położnicza za zdrowie pacjentki i jej potomstwa jest w
    Ośrodku stawiana wyżej niż obserwowana w wielu miejscach w Polsce tzw.
    „doraźna korzyść statystyczna”: uzyskanie większej liczby
    potwierdzonych biochemicznie ciąż poprzez transferowanie 2-3 zarodków,
    które dobrze się prezentują w statystykach ośrodków,  jednak za
    cenę późniejszych poronień i zwiększonego ryzyka komplikacji
    położniczych u kobiet oraz komplikacji neonatologicznych u dzieci.
    Należałoby jednak zadbać o wystandaryzowanie informowania pacjentów w
    tym względzie, ponieważ pomimo iż nasze rozmówczynie-pacjentki
    zgłaszały transfer jednego zarodka, nie wszystkie rozumiały, z czego
    wynikała taka decyzja, bowiem ich lekarz nie przeprowadził z nimi
    rozmowy na ten temat;
  2. Zwróciłyśmy także pozytywną uwagę na poważne podejście do opieki
    psychologicznej – psycholog jest zatrudniony na etacie, jest osobą
    doświadczoną i przygotowaną merytorycznie do pracy nad pacjentami
    niepłodnymi.  Dbałość Ośrodka o ten aspekt swojej pracy wskazywał
    również dobrze opracowany plakat dotyczący opieki psychologicznej. W
    rozmowach z lekarzami powracała konsekwentnie kwestia wagi wsparcia
    psychologicznego i medycznej refleksji w tym zakresie;
  3. Zauważyłyśmy również u personelu medycznego zainteresowanie
    tematem dawstwa niepartnerskiego, w tym przywoływanie kampanii
    Stowarzyszenia Nasz Bocian „Powiedzieć i rozmawiać”. Należy docenić
    otwartość personelu na kwestie dotyczące społecznych i psychologicznych
    aspektów dawstwa gamet i zarodków;
  4. W trakcie monitoringu zauważalna i pozytywnie oceniana przez
    pacjentów była obecność koordynatora rządowego programu refundacji in
    vitro. Pacjenci podkreślali, iż bardzo to ułatwia załatwianie
    formalności.



Rekomendacje:


  1. Sugerujemy refleksję nad wydajniejszym wykorzystaniem całego
    czasu pracy Ośrodka – w dniu monitoringu wszyscy pacjenci pojawili się
    w Ośrodku o mniej więcej tej samej porze, stąd kolejki do rejestracji i
    tłum w poczekalni; po godzinie 12 obiekt opustoszał, a przecież
    teoretycznie praca trwała jeszcze do 15. Wychodząc przed godz. 13
    usłyszałyśmy w rejestracji prośbę pacjentki, która chciała spotkać się
    z konkretnym lekarzem, a jego już nie było;
  2. Pokój do oddawania nasienia – w nawiązaniu do punktu pierwszego:
    być może pacjentów do oddawania nasienia można by umawiać na inne
    godziny niż pozostałych pacjentów, by nie musieli tłoczyć się razem w
    korytarzu? Być może pacjenci mogliby oczekiwać w głównej poczekalni a
    nie bezpośrednio pod drzwiami pokoju? Zostawiamy te sugestie do
    rozważenia personelowi Ośrodka;
  3. Zauważamy, iż warto hojniej dzielić się informacjami – Ośrodek ma
    bardzo dobrze opracowane materiały informacyjne (np. przed i po punkcji
    i transferze), a mimo to pacjentki deklarują,  że ich nie
    otrzymały. Także informacje zawarte w dokumencie świadomej zgody (opis
    kolejnych etapów procedury zapłodnienia pozaustrojowego) oraz regulamin
    programu rządowego warto by pacjenci otrzymywali do domu jako swoją
    własność. Ta sama uwaga dotyczy ewentualnych planów związanych ze
    zmianą strony internetowej Ośrodka i poświęceniem działalności
    związanej z leczeniem niepłodności osobnej podstrony, na której warto
    zawrzeć opisy poszczególnych badań i zabiegów, opisy przygotowania do
    nich, ewentualnych skutków ubocznych i przewidywanej
    skuteczności/wskazań do ich wykonania. Równie cenne byłoby
    udostępnianie pacjentom materiałów informacyjnych przygotowanych przez
    Ośrodek, prawdopodobnie wystarczyłyby proste w przygotowaniu wydruki
    zawierające opisy skonstruowane w opisany wyżej sposób;
  4. Rekomendujemy wprowadzenie ujednoliconych procedur postępowania z
    pacjentami w zakresie np. udostępniania odzieży jednorazowej (kto może
    ją otrzymać, kiedy i kto jest odpowiedzialny za poinformowanie
    pacjentów), zasad kontaktu z lekarzem poza godzinami pracy Ośrodka (czy
    telefony do lekarza prowadzącego są udostępniane wszystkim pacjentom,
    do kogo może się zwrócić pacjent w sytuacji nagłej, jeśli nie ma
    fizycznej możliwości przyjechania na izbę przyjęć), informacji o tym,
    że nie dojdzie do transferu (kto, w jaki sposób i kiedy powinien
    udzielić takiej informacji pacjentom), informacji o możliwości oddania
    nasienia w szpitalnym hotelu (być może warto przygotować osobną
    informację pisemną poświęconą procedurze oddawania nasienia, warunkach
    przygotowania się do badania, możliwościom zapewnianym przez Ośrodek
    etc., która mogłaby być rutynowo wręczana podczas wizyty), informacji o
    zakresie pomocy psychologicznej i jej warunkach (kto udziela pomocy,
    kto z personelu powinien przekazać tę informację pacjentom, jakie są
    zasady umówienia się na konsultację, jaki jest zakres pomocy
    psychologicznej etc), informacji o prowadzonej i przyjętej polityce
    dawstwa (kto może przystąpić do programu biorstwa gamet, na jakich
    warunkach, jaki jest średni czas oczekiwania, jak wygląda bieżąca
    sytuacja prawna i społeczna dawstwa, czy konsultacja psychologiczna dla
    dawców/biorców jest rekomendowana czy obligatoryjna itd.);
  5. Rekomendujemy podawanie danych o skuteczności. Można podawać je w
    odniesieniu do światowych średnich, by dyskredytować rewelacje
    nierzetelnych świadczeniodawców, jeśli osoby zarządzające Ośrodkiem
    mają takie obawy;
  6. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
    grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
    pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
    pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
    zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
    i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl,
    www.nieplodnoscboli.pl);
  7. Lista publikacji, którą warto uwzględnić na stronie WWW dla pacjentów lub włączyć do informacji pisemnych:


Poradniki:

Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo
CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec,
Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec,
Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach
wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom
Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet,
Wydawnictwo Esprit

Publikacje popularnonaukowe i
beletrystyka:

Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie
reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena
Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń,
Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek,
Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna
Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red.
Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka,
Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara
Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo
Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo
PZWL

Publikacje naukowe:

Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i
Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red.
Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii
Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS


18. Komentarz osrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



Klinika Leczenia Niepłodności Angelius Provita

Istnieje od 2004 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring od roku 2005
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:
    Ginekologia - pełen panel zabiegów Andrologia - pełen panel zabiegów
Inseminacja nasieniem partnera Inseminacja nasieniem dawcy Własny bank nasienia dawców Współpraca z krajowymi lub zagranicznymi bankami nasienia dawców Badanie ogólne nasienia Posiew nasienia Test fragmentacji DNA plemników MARtest Badanie MSOME Badania hormonów Badania kariotypów Zapłodnienie pozaustrojowe IVF IVF ICSI IVF IMSI PESA TESA mTESE IVM IVF z komórką dawczyni Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki świeże) Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki mrożone) IVF z nasieniem dawcy AZ adopcja zarodka PGD diagnostyka preimplantacyjna Badanie genetyczne komórek jajowych przed zapłodnieniem Scratching endometrium Onkofertility (zabezpieczenie nasienia u pacjentów onkologicznych) Onkofertility (zabezpieczenie komórek jajowych u pacjentów onkologicznych) Onkofertility (zabezpieczenie tkanki jajnikowej u pacjentów onkologicznych) Histeroskopia HSG Sono HSG Laparoskopia śląskie

ul. Fabryczna 13D
40-611 Katowice

48 32 783 73 00

Zaloguj się aby wypełnić ankietę.

Raport finalny


Nazwa Ośrodka Angelius
Provita Katowice
Data przeprowadzonego monitoringu 20.02.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE

18. Komentarz osrodka do raportu





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
do ESHRE od 2005 roku oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO
9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE, regularnie
uczestniczy w szkoleniach ESHRE (zarówno embriolodzy jak i zespół
lekarski) i posiada certyfikaty ESHRE (kierownik laboratorium posiada
certyfikat Senior Clinical Embryologist ESHRE, kolejny embriolog
posiada certyfikat Clinical Embryologist ESHRE). Ośrodek zadeklarował
znajomość „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014”
przygotowanych przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek wykonuje część
badań/zabiegów w ramach umowy z NFZ.



2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się w dużym, samodzielnym budynku. Budynek jest
oznaczony dużym szyldem. Przed budynkiem znajduje się wystarczających
rozmiarów parking z oznaczonymi miejscami dla osób niepełnosprawnych.
Rejestracja znajduje się na parterze, bezpośrednio przy wejściu. Na
parterze gabinety lekarskie znajdują się w ciągach korytarzowych, w
których udostępniono  krzesła, fotele i kanapy. Na parterze mieści
się również apteka. Na piętrze znajdują się gabinety lekarskie, sale
zabiegowe, sale pozabiegowe oraz laboratorium. Na kolejnych piętrach
znajduje się oddział szpitalny.


Wielkość poczekalni jest wystarczająca dla potrzeb pacjentów. Pacjenci
oczekujący na wizytę mają zapewniony dostęp do dystrybutorów z wodą
(bezpłatnie) oraz napojów gorących (płatnych). W poczekalni znajdują
się również miejsca pełniące funkcję szatni (wieszaki).


Bezpośrednio przy wejściu do Ośrodka znajduje się duża tablica
informacyjna ze spisem lekarzy wszystkich specjalności przyjmujących w
Ośrodku. Przestrzeń poczekalni wydaje się być dobrze zorganizowana i
komfortowa. W poczekalni znajdują się toalety (ogólnodostępne,
oddzielnie dla kobiet i mężczyzn, jedna dostosowana do potrzeb osób
niepełnosprawnych). Poczekalnia oraz toalety są czyste, w toalecie jest
dostęp do ciepłej i zimniej wody, ręczników i papieru toaletowego oraz
mydła.


Sytuacja badawcza:


Monitoring odbywał się w dniu regularnej pracy Ośrodka. Pacjentki
zgłaszały się spontanicznie do wywiadów z nami.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Ośrodek posiada własną stronę internetową. Strona internetowa Centrum
Medycznego Angelius Provita dostępna jest w polskiej oraz w angielskiej
wersji językowej i dotyczy funkcjonowania wszystkich poradni
znajdujących się w budynku Ośrodka. Kwestie omawiane na stronie to:
niepłodność, badania prenatalne, ginekologia, ginekologia plastyczna,
urologia, ortopedia, usg narządu ruchu, neurologia, leczenie bólu
kręgosłupa, rehabilitacja, flebologia, chirurgia ogólna, laryngologia,
okulistyka, dermatologia, medycyna estetyczna, genetyka, porady
psycholog. Analizowano partie strony poświęcone niepłodności, badaniom
prenatalnym, ginekologii, urologii oraz informacje dotyczące
laboratorium, genetyki i opieki psychologicznej. Strona jest
przejrzysta, dane teleadresowe i wskazówki dojazdu można odnaleźć bez
trudu. Działy są eksponowane równomiernie. Zamieszczono także
odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania , zalecenia dla kobiet i
mężczyzn – zapobieganie niepłodności oraz informacje o psychologicznych
aspektach leczenia niepłodności. Brakuje możliwości wyszukiwania za
pomocą słowa kluczowego lub frazy. Procedury opisane są wyczerpująco,
opisy wzbogacone są ilustracjami i materiałami multimedialnymi (m.in.
etapy rozwoju zarodka).  Na przykład opis procedury in vitro
zawiera informacje ogólne o samej metodzie, objaśnienie rodzajów
zapłodnienia pozaustrojowego, opis wskazań do zapłodnienia in vitro,
opis samej metody (krok po kroku) oraz informację o kosztach. Co
istotne i co wyróżnia stronę Ośrodka na tle innych,  w części
opisów dodano także odnośniki bibliograficzne  do tekstów
źródłowych w języku angielskim (np. How to improve IVF-ICSI outcome by
sperm selection. Reprod Biomed Online. 2006 May;12(5):634-8. PMID:
16790113 [PubMed - indexed for MEDLINE] Abstracts of the 24th Annual
Meeting of the ESHRE, Barcelona, Spain, 7–9 July, 2008), jednak
ostatnie materiały o np. IMSI pochodzą z 2008 roku. Drugim wyróżnikiem,
który zwrócił naszą uwagę, jest umieszczenie w ofercie Ośrodka
procedury GIFT (Gamete Intrafallopian Transfer, dojajowodowy transfer
gamet), którą Ośrodek opisał jako ofertę dla par, które z powodów
światopoglądowych nie akceptują zapłodnienia pozaustrojowego, a co jest
zgodne ze stanowiskiem Papieskiej Rady ds. Duszpasterstwa Zdrowia (jest
to metoda, której Kościół katolicki nie odrzuca i nie aprobuje,
zachowuje wobec niej neutralność).


Ogólnie część informacyjno – edukacyjna jest przygotowana przez Ośrodek
obszernie, rzetelnie i przejrzyście,  brakuje jedynie informacji o
możliwych skutkach ubocznych proponowanych badań/zabiegów, informacji o
statystycznej skuteczności zabiegów, ewentualnie informacji o zdrowiu
dzieci urodzonych dzięki ART. Nie znalazłyśmy również informacji o
programach in vitro z komórką dawczyni i o procedurze adopcji zarodków.


Strona zawiera także informacje o programie MZ (dodatkowo - refundacja
in vitro w Sosnowcu i program refundacji IVF w Częstochowie) oraz
dokumenty do pobrania (Regulamin uczestnictwa, stanowisko Ministra w
sprawie programu).


Na stronie znajduje się szczegółowy wykaz usług i badań w ramach NFZ. W
przypadku leczenia niepłodności dotyczą one hospitalizacji planowej
(ginekologia, np. wykonanie operacji histeroskopii, laparoskopii i
laparoskopii przezpochwowej) oraz badań prenatalnych. Na stronie
internetowej można znaleźć zdjęcia pracowników, a w przypadku personelu
medycznego także szczegółowe biogramy. Zwróciłyśmy uwagę, iż spis
pracowników jest kompletny: na stronie znajdziemy zdjęcia i wizytówki
nie tylko personelu medycznego, ale również położnych, pielęgniarek,
diagnostów, psychologa i embriologów. Warto być może włączyć do spisu
również pracowników rejestracji.


Ośrodek zapewnia możliwość umówienia się na wizytę przez internet.


 Pacjenci w rozmowach z nami deklarowali, że strona internetowa: „jest dobrze przygotowana” i nie
mieli problemów z wyszukiwaniem informacji.


Jeśli idzie o linię dyżurną
dla pacjentów:


Ośrodek nie prowadzi osobnej linii dyżurnej dla pacjentów, ale przyjął
politykę „lekarzy wymieniających się
dyżurami telefonicznymi”
, którą osoba zarządzająca Ośrodkiem
opisała następująco: „lekarz
prowadzący udostępnia numer telefonu pacjentowi, dodatkowo pacjent ma
do dyspozycji kontakt z główną rejestracją i ze szpitalem”
.
Każdy pacjent może skorzystać z takiego kontaktu niezależnie od etapu
leczenia. Pacjenci, z którymi rozmawialiśmy, potwierdzili tę praktykę
dzieląc się swoimi doświadczeniami: „dostałam
numer telefonu do lekarza, odbierał za każdym razem lub oddzwaniał”
,
„dostałam numer komórki, korzystałam
też z kontaktu mailowego”
, „miałam
możliwość kontaktu całodobowego z lekarzem”
.


Jeśli idzie o materiały
informacyjne dostępne w Ośrodku:


W Ośrodku nie udostępnia się ulotek, folderów informacyjnych ani
książek. Informacje o udzielanych świadczeniach, dane dotyczące
poszczególnych poradni, cennik, reklamy preparatów i zabiegów,
informacje o przyjmowaniu skarg i wniosków, informacje BHP oraz zasady
udzielania świadczeń osobom szczególnie uprawnionym znajdują się na
ścianach - są to duże wydruki/plakaty w szklanych antyramach. Dobrą
praktyką jest informowanie Pacjentów o kwestiach prawnych związanych z
wykorzystaniem metod wspomaganego rozrodu – zamieszczanie informacji w
umowach/oświadczeniach – jednak część zapisów wymaga przeformułowania
(język, styl) lub doprecyzowania i weryfikacji (kwestie prawne), co
zostało opisane bardziej szczegółowo w części dotyczącej analizy
dokumentów cywilnoprawnych.  Z rozmowy z osobą zarządzającą
Ośrodkiem wynika, że informacje przekazywane są ustnie, a także
pisemnie  - w formie notatki lekarza (wskazówki odnośnie
stosowania leków, dawkowanie itp.) oraz w formie dokumentacji
podpisywanej przez Pacjenta (umowa, zgoda, oświadczenie): „informują wszyscy pracownicy Ośrodka, ale
oczywiście w różnym zakresie, personel informuje w ustalonym zakresie,
jeśli potrzebne są dodatkowe informacje, kieruje sprawy do
przełożonych, kierowników”
. Z przeprowadzonych wywiadów z
Pacjentami wynika, że większość informacji przekazywana jest pacjentom
przez lekarza, głównie ustnie. Pacjenci nie zgłaszali problemów z
uzyskaniem informacji o etapie leczenia, zapewniali, że otrzymują od
lekarza zrozumiale informacje na temat swojego stanu zdrowia i
zalecanego postępowania medycznego. 


Jeśli idzie o politykę
informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 


Pacjenci potwierdzili zgodność rzeczywistych cen zabiegów z tymi
podanymi na stronie www. Każdy pacjent potwierdził otrzymanie
faktur/rachunków w związku z każdym wykonanym zabiegiem, wizytą czy
badaniem. Ceny zabiegów są jawne (podane na stronie internetowej oraz w
udostępnionym publicznie w  Ośrodku cenniku). Istnieje możliwość
negocjacji cen, odroczenia płatności, Ośrodek oferuje pakiety
promocyjne. Nie ma możliwości płacenia kartą kredytową: płatność
wyłącznie gotówką lub przelewem - termin dwudniowy.


Pacjent ma możliwość sprawdzenia oferty Ośrodka nie płacąc za wizytę, w
ten sposób nie uzyska jednak informacji na temat dawstwa i biorstwa
gamet i zarodków – konieczne jest spotkanie z lekarzem/pracownikiem
Ośrodka. Na zapytania Pacjentów odpowiada także personel działu obsługi
klienta – recepcji (telefonicznie, mailowo, osobiście).


Jeśli idzie o procedurę
składania skarg:


W rozmowie z osobą zarządzającą uzyskałyśmy informację, iż Ośrodek ma
kilka przyjętych procedur opisujących możliwość składania skarg.
Wielość procedur wynika z wielkości i struktury Ośrodka, w którym
łącznie pracuje ok. 150 osób, a ich kompetencje są ściśle podzielone.
Zgodnie z uzyskanymi informacjami możliwość złożenia skargi wygląda
następująco: skargę można złożyć  ustnie, mailowo lub pisemnie
bezpośrednio w rejestracji, do zarządu Ośrodka lub u położnych.
Dodatkowo Ośrodek przygotował możliwość wypełnienia ankiety zadowolenia
pacjenta, gdzie pacjent może anonimowo podzielić się swoją opinią. W
zależności od przedmiotu skargi, zajmuje się nią np. dział ekonomiczny
(jeśli skarga dotyczy płatności), zespół medyczny (jeśli skarga dotyczy
lekarza) lub prezes (jeśli skarga dotyczy położnych). Sposób odpowiedzi
na skargę wynika bezpośrednio z formy (pisemnie, mailowo, ustnie) i
treści skargi (jakiego obszaru pracy Ośrodka dotyczy), ale też z
procedury, której będzie podlegać (np. za procedowanie  skargi
złożonej w rejestracji odpowiada kierownik rejestracji). Pacjent ma
możliwość odwołania się od odpowiedzi na skargę i w takim przypadku
odwołanie zawsze trafia do zarządu. Osoba zarządzająca udzieliła nam
również informacji, iż w ubiegłym roku zgłoszono następujące
przykładowe skargi: „nieprawidłowo
wystawiona faktura, błędne oznaczenie płatności w systemie
komputerowym, niezadowolenie pacjenta z powodu otrzymanego świadczenia”
.


Jeśli idzie o politykę
informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:


Jak wspomniano w części dotyczącej opisu strony WWW, informacje
zamieszczone na stronie internetowej są dość szczegółowe i rzetelne,
brakuje jednak danych statystycznych dotyczących skuteczności Ośrodka.
W związku z tym pacjenci rozważający podjęcie leczenia w Ośrodku nie
mają dostępu do informacji na temat jego szacunkowej skuteczności.


Jeśli idzie o politykę SET
(transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:


Zarówno na stronie internetowej, jak i w materiałach dostępnych w
Ośrodku (informacje wywieszone na ścianie) brakuje informacji o
polityce SET zalecanej przez ESHRE i program ministerialny, choć z
rozmów z embriologiem wynika, że obecnie najczęściej wykonuje się w
Ośrodku transfer jednego zarodka. Podobną informację uzyskałyśmy w
rozmowie z lekarzem: polityka SET jest omawiana ustnie w rozmowie z
pacjentem w momencie przygotowań do procedury IVF i jeszcze przed
transferem, również podczas podpisywania pisemnej zgody na transfer.
Wszyscy pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, potwierdzili, iż kwestia
transferu jednego zarodka i ryzyka związanego z transferem więcej niż
jednego zarodka, została omówiona podczas wizyty u lekarza.


4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem rządowego programu refundacji in vitro od
początku jego trwania, to jest od lipca 2013 roku.


Program został opisany na stronie internetowej, oddzielne zakładki
poświęcono dodatkowo refundacji in vitro w Sosnowcu (program już
zamknięty w momencie przekazywania raportu) i Częstochowie,
zamieszczono także dokumenty do pobrania (Regulamin uczestnictwa,
stanowisko Ministra w sprawie programu). Osoby, które chcą się
zarejestrować do programu rządowego uzyskują podstawowe informacje na
ten temat : „W związku z podpisaną
umową od poniedziałku 1 lipca 2013 roku od godziny 8.00 rozpoczęliśmy
rejestrację wszystkich par zainteresowanych uczestnictwem w programie
refundacji in vitro. Para, która wyraża chęć udziału w programie musi
zgłosić się osobiście (zarówno kobieta, jak i mężczyzna). W czasie
rejestracji wymagana jest bezwzględna oraz jednoczasowa obecność obydwu
osób. Każda osoba musi posiadać jeden z poniższych dokumentów
tożsamości: Polski Dowód Osobisty, Polski Paszport, Polskie Prawo
Jazdy.”
Ośrodek informuje także o programie w formie odpowiedzi
na najczęściej zadawane pytania (dobra praktyka - informacje przekazane
są w zwięzłej i zrozumiałej formie, nie ma konieczności czytania dużej
ilości tekstu, aby znaleźć konkretną informację). Na stronie
umieszczono również odnośnik do ministerialnej strony programu invitro.gov.pl. W
rozmowach z pacjentami nie zauważono, aby pacjenci korzystający z
programu rządowego i pacjenci tzw. prywatni, byli traktowani w odmienny
sposób.


5. Rejestracja wizyty


Rejestracja znajduje się tuż przy wejściu do Ośrodka. Przy stanowisku
komputerowym znajduje się wydrukowana Karta Praw Pacjenta. 
Obserwatorki zwróciły uwagę na fakt, że rejestracja pierwszej wizyty do
konkretnego lekarza – zgodnie z informacjami uzyskanymi od pracowników
rejestracji -  czasem oznacza oczekiwanie około trzech miesięcy,
co wydaje się terminem bardzo odległym. Podkreślano jednak, że
rejestracja bez wskazania konkretnego lekarza prowadzącego oznacza, że
wizyta może się odbyć w ciągu siedmiu dni. Sposób organizacji pracy
rejestracji świadczy o dążeniu personelu do zachowania prawa pacjenta
do intymności: pacjenci mają możliwość samodzielnej rejestracji,
wprowadzono również tzw. system numerkowy, w ramach którego pacjenci
oczekujący na wizytę są wywoływani przypisanym numerem wizyty bez
konieczności osobistego, imiennego wywoływania pacjentów. 
Pacjenci w rozmowach z nami doceniali to rozwiązanie: „Nie ma sztucznej kolejki, system
numerkowy – bardzo dobre rozwiązanie.” „Świetna rejestracja, system
numerkowy, telefoniczne powiadomienie o wizycie w dniu poprzedzającym
wizytę.”
.


Pacjenci podkreślali, że spóźnienia mają miejsce rzadko, a o ich
ewentualnym wystąpieniu są informowani telefonicznie przez recepcję lub
koordynatora  medycznego. Zdarzają się jednak sytuacje, gdy lekarz
nie przychodzi do pracy, a recepcja nie ma informacji o nieobecności.


Osoby zarządzające poinformowały Obserwatorki, ze personel odbywa wiele
szkoleń dotyczących głównie oferty Ośrodka. Szkolenia te dotyczą
programu MZ, procedur z nim związanych, nowych zabiegów itp. Wiele
szkoleń prowadzi koordynator medyczny, część z nich dotyczy
umiejętności miękkich, sposobu rozmowy z pacjentami (szkolenia te
adresowane są do pracowników biura obsługi i recepcji).  Nie
organizuje się specjalnych szkoleń dotyczących kontaktu z pacjentami,
którzy mają problem z płodnością. Osoby zarządzające podkreślały, że
pomimo faktu, iż w Ośrodku zatrudnionych jest bardzo wiele osób,
wszyscy tworzą zgrany zespół, wspierają się wzajemnie.


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Zgodnie z relacjami pacjentów, czas pierwszej wizyty tzw. informacyjnej
wynosił od 30 minut do 1 godziny i wszystkie pacjentki zadeklarowały,
iż czas poświęcony przez lekarza był wystarczający, aby zadać pytania i
uzyskać odpowiedzi. Według wypowiedzi pacjentów: „Lekarz mówi bardzo zrozumiale, wykazuje
się dużą cierpliwością”
, „miałam
bardzo dobry kontakt z lekarzem”
, „na pierwszej wizycie czasu było bardzo
dużo, można było zadawać pytania, wyjaśnienia były satysfakcjonujące”
.
Zapytany o szacunkowy czas pierwszej wizyty lekarz podał średni czas
jej trwania jako: „40 minut-2
godziny”
. Pacjenci deklarowali, iż czas tzw. standardowej wizyty
w procesie leczenia wynosi od 10 do 30 minut, lekarz natomiast szacował
ten czas na 40-50minut. W trakcie rozmowy z lekarzem i pacjentami nie
zaobserwowano żadnych przejawów dyskryminacji związanych z orientacją
seksualną bądź brakiem partnera. Deklarowana nieskrępowana obecność
osoby najbliższej podczas każdego zabiegu (z wyjątkiem punkcji i samego
momentu transferu) oraz wizyty potwierdziła się. Lekarz deklarował, iż
pacjenci są zachęcani do całodobowego kontaktu z lekarzem w przypadku
niepokojących dolegliwości. Możliwość skorzystania z tego kontaktu
została potwierdzona w wywiadach.


Zgodnie z informacją uzyskaną od lekarza, Ośrodek przyjął pisemną
procedurę schematu wizyty lekarskiej. Składają się na nią: „badania, opis i dawkowanie leków”.
Pacjenci zgodnie potwierdzili, iż wizyty składały się z następujących
elementów: zaproponowanie planu leczenia/postępowania na najbliższe
miesiące; omówienie rodzaju, przebiegu i kosztu badań/zabiegów;
upewnienie się lekarza, że informacje są zrozumiałe dla pacjentów;
ustne podsumowanie przebiegu wizyty i zaleceń. Rozbieżności (TAK/NIE)
pojawiły się przy kwestii pisemnego podsumowania wizyty (niektórzy
pacjenci deklarowali jego otrzymanie, inni – nie).


Opisany wyżej system numerkowy powoduje, że lekarz nie wychodzi do
poczekalni po pacjentów nie mając wpływu na to, kto wchodzi do gabinetu
(czy sama pacjentka, czy pacjentka i osoba najbliższa). Mimo to jedna z
pacjentek w rozmowie z nami podkreśliła,  że lekarka zachęciła ją
do zaproszenia partnera do gabinetu (była to pierwsza wizyta tej pary).


Pacjenci podkreślali, że każdy lekarz zwracał się do nich życzliwie,
używając form "pan", "pani". Rozmówcy wskazywali w swoich wypowiedziach
na: „poczucie bezpieczeństwa”
„brak pośpiechu” i możliwość
zadawania lekarzom pytań.


7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajdują się dwa pokoje do oddawania nasienia. Pokoje do
oddawania nasienia są bardzo dyskretnie umiejscowione: znajdują się w
wydzielonej części Ośrodka, do której pacjenci oczekujący na wizyty nie
mają dostępu, choć korytarzem przemieszcza się personel medyczny.
Procedury oddawania nasienia tłumaczy się co najmniej dwukrotnie
(najpierw lekarz, następnie embriolog). Pomieszczenia mają raczej
surowy wystrój: są to małe pomieszczenia, znajduje się w nich umywalka,
czerwony fotel, telewizor, szafka na gazety i prasa oraz filmy
erotyczne.  Wydaje się, że nie zadbano o zapewnienie intymności
(konieczność kontaktu telefonicznego z laboratorium po oddaniu
nasienia, spotkanie z embriologiem, wspólne opisywanie pojemnika itd.).
Z jednej strony zrozumiałe jest, iż ta procedura wynika prawdopodobnie
z przyjętych przez Ośrodek procedur bezpieczeństwa (podwójna
weryfikacja tożsamości pacjenta, stąd wspólne opisywanie pojemnika), z
drugiej strony jej efektem może być niższy komfort pacjenta.


Ośrodek zapewnia nieodpłatnie pojemniki do oddawania nasienia oraz
prezerwatywę do oddania nasienia bez środków plemnikobójczych
(odpłatnie, można ją nabyć w aptece  na terenie Ośrodka). Pacjenci
są informowani o możliwości oddania nasienia poza Ośrodkiem, choć nie
wszyscy nasi rozmówcy to potwierdzili (jeden z pacjentów zadeklarował,
że nikt mu nie powiedział o takiej możliwości; inny rozmówca
powiedział, że nie ma problemu ze skorzystaniem z możliwości oddania
nasienia poza Ośrodkiem)


Obserwatorki zwróciły szczególną uwagę na: konieczność osobistego
przekazania pojemnika z nasieniem personelowi Centrum, brak miejsca i
fotela dla osoby bliskiej, konieczność nawiązania połączenia
telefonicznego z laboratorium i spotkania z embriologiem po oddaniu
nasienia, surowy wystrój pomieszczeń.


8. Opieka nad kobietą

W Ośrodku znajduje się osiem gabinetów ginekologicznych. Z uwagi na ich
liczbę nie miałyśmy czasowej możliwości odwiedzenia każdego z nich,
jednak te, które oglądałyśmy były wyposażone w bezpośredni dostęp do
łazienki, co jest zgodne z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w tym
zakresie. Łazienki w dniu monitoringu były czyste, zamykane od
wewnątrz, znajdowała się w nich umywalka i bidet, ręczniki papierowe i
papier toaletowy, w  łazienkach nie było odzieży jednorazowej ani
środków higieny osobistej (tylko papier i ręczniki). W jednej z
łazienek odnotowałyśmy nieprzyjemny zapach. Wszystkie oglądane przez
nas gabinety ginekologiczne były wyposażone w trzy krzesła (jedno dla
lekarza, dwa dla pacjentów/pary), co wskazuje pośrednio na
uwzględnienie przez Ośrodek  potrzeby obecności osoby bliskiej
podczas wizyty. Przykładem dobrych praktyk jest wyposażenie gabinetów
lekarskich w parawany obok foteli ginekologicznych, co zapewnia
intymność pacjentek podczas badania. Pacjentki w rozmowach z nami
deklarowały, iż mogły się przygotować do badania w łazience lub za
parawanem, a w trakcie badania ginekologicznego lekarz na bieżąco
informował je o podejmowanych czynnościach (np. „teraz zakładam
wziernik”), „tak, lekarz był
delikatny”
.


W Ośrodku znajdują się również pomieszczenia pielęgnacyjne dla
pacjentek po zabiegach. Mieści się w nich jedno, czasem dwa łóżka. W
dniu monitoringu pościel była świeża, pacjentkom zapewniono dostęp do
wody pitnej. Do pomieszczeń przylega łazienka, jej stan w dniu
monitoringu był bez zarzutu: była czysta, wyposażona w dostęp do
umywalki i bidetu, zamykana od wewnątrz.  Do dyspozycji pacjentek
była odzież jednorazowa oraz zamykane szafki na rzeczy osobiste. W
pomieszczeniu mogą pacjentkom towarzyszyć osoby bliskie, jednak jedynie
w przypadku pomieszczeń jednoosobowych. Część pacjentek informowała
nas, że po zabiegu mogły im towarzyszyć osoby bliskie, jedna pacjentka
(przebywała w sali dwuosobowej) poinformowała nas, że nie było takiej
możliwości. Wszystkie pacjentki potwierdziły, iż po zabiegu nad ich
stanem czuwał personel pielęgnarski/położniczy.


Ogólnie pacjentki były zadowolone, wskazywały na miłą atmosferę i
życzliwość personelu. Osoba zarządzająca deklarowała rychłą przebudowę
pomieszczeń na jednoosobowe i umożliwienie stałej obecności osoby
bliskiej.


9. Umowy z NFZ


Ośrodek oferuje dostęp do badań i zabiegów refundowanych ze środków
NFZ: „ok. 800-1000 zabiegów rocznie
w zależności od kontraktu”
(cytat osoba zarządzająca).
Integralną częścią Ośrodka jest oddział szpitalny, Pacjenci uzyskują
szczegółowe informacje na ten temat od lekarza, położnych,
pielęgniarek, koordynatora medycznego i pracowników biura obsługi
klienta  (recepcji). Właściciele Ośrodka pragną: „umożliwić Pacjentom korzystanie z pełnego
spektrum badań w jednym miejscu, jeśli się da, w ramach NFZ.”

(cytat osoba zarządzająca). Ośrodek przeprowadza zabiegi ginekologiczne
w ramach hospitalizacji planowej (wszystkie procedury - laparoskopia,
histeroskopia diagnostyczna i zabiegowa, laparotomia i inne) oraz
urologiczne (np. biopsja jądra na bloku operacyjnym). W ramach NFZ
wykonuje się także badania prenatalne, Ośrodek ma: „zaplecze laboratoryjne wyspecjalizowane w
kwestii niepłodności (wyniki są dostępne od razu), posiadamy także
pracownię biologii molekularnej”
(cytat osoba zarządzająca).


Pacjencji potwierdzili, że znana jest im oferta Ośrodka w zakresie
badań i zabiegów refundowanych z NFZ.


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została
udostępniona elektronicznie przed monitoringiem i  składały się na
nią następujące dokumenty:

  1. INSEMINACJA AID kobiety samotnej
  2. INSEMINACJA HETEROLOGICZNA (AID) KONKUBENTÓW
  3. INSEMINACJA HETEROLOGICZNA (AID) MAŁŻONKÓW
  4. INSEMINACJA HOMOLOGICZNA (AIH) KONKUBENTÓW
  5. INSEMINACJA HOMOLOGICZNA (AIH) MAŁŻONKÓW
  6. UMOWA DLA PACJENTÓW PRZYSTĘPUJĄCYCH DO PROGRAMU ZAPŁODNIENIA
    POZAUSTROJOWEGO
  7. REGULAMIN ORGANIZACYJNY Ośrodka
  8. PODANIE WIĘKSZEJ ILOŚCI ZARODKÓW
  9. Umowa przechowania (kriokonserwacji) nasienia / tkanek jąder*.
    Program  „Leczenie Niepłodności Metodą Zapłodnienia
    Pozaustrojowego na lata 2013 – 2016
  10. Umowa przechowania (kriokonserwacji) nasienia / tkanek jąder*.


 Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym
stanowi tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej
przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości. Analiza dokumentów
prowadzona była przed wejściem w życie Ustawy o leczeniu niepłodności,
która ureguluje część kwestii poruszanych poniżej (m.in. kwestie
afiliacji między dzieckiem urodzonym w wyniku heterologicznego
zapłodnienia i jego ojcem niebędącym mężem matki):


1. INSEMINACJA AID kobiety samotnej

„pouczona o przebiegu leczenia w
zakresie sztucznej inseminacji (…)

Zwracamy uwagę, iż użycie formy „pouczona” nie odzwierciedla charakteru
konsumenckiego stosunku prawnego Ośrodek – pacjent. Pacjentka nie
powinna być pouczana, może być informowana. Stosunek pomiędzy Ośrodkiem
i pacjentami jest zawsze stosunkiem nierównym, w którym pacjent jest
stroną słabszą. Podkreślanie tego stosunku paternalistycznym brzmieniem
Prośby tylko pogłębia tę nierówność. Podobną uwagę mamy wobec użycia
terminu „sztuczna inseminacja”, które jest kalką językową terminu
angielskiego artificial insemination.
Z uwagi na fakt językowych i wartościujących konotacji przymiotnika
„sztuczny” w języku polskim być może właściwszą formą byłoby
zastosowanie określenia „inseminacja domaciczna”.


Poza tym brak uwag.


2. INSEMINACJA HETEROLOGICZNA (AID)
KONKUBENTÓW


Podnosimy tę samą uwagę odnośnie terminów „zostaliśmy pouczeni”„sztuczna inseminacja”, co w
przypadku dokumentu nr 1.


"- iż dziecko nie urodzi się w
małżeństwie, a tym samym nie korzysta z praw, z tym związanych, a w
szczególności wynikających z ustawy, z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks
rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 roku, nr 9, poz. 59 z późniejszymi
zmianami), tj. domniemania ojcostwa, prawa do alimentów itp. jak
również innych, w tym prawa do dziedziczenia;


(…)


- Fakt poczęcia dziecka w wyniku
inseminacji heterologicznej za zgodą partnera może być podstawą do
dochodzenia od niego alimentów na drodze postępowania sądowego w
świetle zasad współżycia społecznego pomimo faktu, iż nie jest on
biologicznym ojcem dziecka"


Fakt poczęcia dziecka w wyniku zabiegu wspomaganego rozrodu, który
odbył się za zgodą partnera matki, i w wyniku którego urodziło się
dziecko uznane następnie przez partnera matki w Urzędzie Stanu
Cywilnego, automatycznie doprowadzi do powstania wszystkich zależności
opisanych w k.ri.o., a dotyczących prawa do dziedziczenia i praw
alimentacyjnych. Formalnie zapisy są poprawne, jednak podnosimy obawę,
iż ich łączne brzmienie może zasugerować pacjentom, iż fakt
skorzystania z inseminacji nasieniem dawcy w przypadku pary
niepozostającej w związku małżeńskim nie zrodzi żadnych obowiązków po
stronie partnera matki.


Poza tym bez uwag.


3. INSEMINACJA HETEROLOGICZNA (AID)
MAŁŻONKÓW


Podnosimy tę samą uwagę odnośnie terminów „zostaliśmy pouczeni”„sztuczna inseminacja”, co w
przypadku dokumentu nr 1.

Poza tym bez uwag.


4. INSEMINACJA HOMOLOGICZNA (AIH)
KONKUBENTÓW

Podnosimy tę samą uwagę odnośnie terminów „zostaliśmy pouczeni”„sztuczna inseminacja”, co w
przypadku dokumentu nr 1.

Poza tym bez uwag.


5. INSEMINACJA HOMOLOGICZNA (AIH)
MAŁŻONKÓW


Podnosimy tę samą uwagę odnośnie terminów „zostaliśmy pouczeni”„sztuczna inseminacja”, co w
przypadku dokumentu nr 1.

Poza tym bez uwag.


6. UMOWA DLA PACJENTÓW PRZYSTĘPUJĄCYCH
DO PROGRAMU ZAPŁODNIENIA POZAUSTROJOWEGO


§ 3, pkt 4. Po zakończeniu wybranej
metody leczenia niepłodności, jeżeli w jej wyniku nie doszło do
skutecznego zapłodnienia Pacjentki, Pacjenci mogą wyrazić zgodę na
kontynuowanie leczenia niepłodności w ramach niniejszej umowy.


Użycie frazy „nie doszło do skutecznego zapłodnienia Pacjentki” wydaje
się być językowo i społecznie niefortunne. Prawdopodobnie twórcy
dokumentu mieli na myśli fakt zaistnienia ciąży, a nie „skutecznego
zapłodnienia pacjentki”. Sugerowałybyśmy podjęcie refleksji językowej
nad użytymi sformułowaniami.


§ 15, pkt 1


Centrum medyczne oraz personel
medyczny nie ponoszą odpowiedzialności za efekty uboczne zabiegów, a w
szczególności w przypadku niepoinformowania przez Pacjentkę lub
Pacjenta o przebytych chorobach, wadach wrodzonych lub nabytych i
innych niedyspozycjach zdrowotnych


Art. 362 k.c. mówi o odpowiednim zmniejszeniu obowiązku naprawienia
szkody w przypadku jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub
zwiększenia szkody. Cytowany zapis całkowicie wyłącza odpowiedzialność
lekarza w sytuacji przyczynienia się pacjenta do powstania lub
zwiększenia szkody, co jest niezgodne z treścią przytoczonego artykułu.
Podnosimy również uwagę, iż Umowa nie wspomina w żadnym ze swoich
punktów o „obowiązku dołożenia należytej staranności” przez
świadczeniodawcę. W związku z tym pacjenci sygnujący umowę mogą nabrać
błędnego przekonania, iż ich roszczenia wynikające z wystąpienia
negatywnych następstw i powikłań, które wystąpiły wskutek niedołożenia
należytej staranności, są bezpodstawne, co nie jest zgodne z aktami
prawnymi. Cytując: "Lekarz ma
obowiązek wykonywać zawód (...) z należytą starannością” (art. 4
u.z.l.). Warunek ten znajduje się także w art. 8 KEL: "Lekarz powinien
przeprowadzić wszelkie postępowanie diagnostyczne, lecznicze i
zapobiegawcze z należytą starannością, poświęcając im niezbędny czas"
.
Każdy podmiot udzielający świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych – a takimi są świadczenia w ramach programu
refundacji in vitro – jest zobowiązany do udzielania świadczeń
świadczeniobiorcom z zachowaniem należytej staranności. Tym samym
podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych poniesie odpowiedzialność za
niedołożenie należytej staranności, za wszelką winę nieumyślną i
umyślną, niezależnie od zastrzeżeń zawartych w umowie cywilnoprawnej,
będącej dokumentem niższego rzędu. Zapis może sugerować pacjentowi,
który nie jest prawnikiem i nie potrafi prawidłowo ocenić całości
sytuacji pod względem medycznym i prawnym, iż nie przysługuje mu prawo
podnoszenia  roszczeń odszkodowawczych, podczas gdy każdorazowo
ocena zasadności podnoszenia roszczeń należy do właściwego sądu.


§ 16, pkt 3.


Pacjenci wyrażają zgodę na
przetwarzanie przez Centrum Medyczne swoich danych osobowych
zgromadzonych na potrzeby związane z wykonywaniem umowy oraz dla celów informowania
Pacjentów o nowych usługach medycznych Centrum
.(podkreślenie
nasze)


Umieszczenie tego zapisu w umowie mającej formę dokumentu zakładającego
jeden podpis Stron odnoszący się do wszystkich jej zapisów, 
uniemożliwia wyrażenie zgody na sam zabieg bez jednoczesnego wyrażenia
zgody na wykorzystanie danych dla celów marketingowych Centrum, przy
czym wykorzystanie danych  nie jest nieodzowną czynnością w
przypadku przeprowadzenia zabiegu. Rekomendujemy wydzielenie zgody na
wykorzystanie danych osobowych z dokumentu głównego, aby umożliwić
pacjentom dobrowolną decyzję w tym zakresie.


§ 19, pkt 3


(...) w przypadku braku takiej
informacji korespondencja Centrum Medycznego wysłana na ostatni
wskazany  przez Pacjentów adres będzie traktowana jako skutecznie
doręczona


Powyższy zapis zawiera tzw. fikcję doręczenia, a więc przyjmuje
założenie, iż druga strona otrzymała korespondencję, której w
rzeczywistości nie odebrała. Powyższy zapis narusza interesy
konsumenta. Zgodnie z trwałą praktyką Urzędu Ochrony Konkurencji i
Konsumentów, zapisy w umowach zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami a
konsumentami, które pozwalają uznać za doręczone dokumenty, których
konsumenci w rzeczywistości nie otrzymali i nie mieli możliwości się z
nimi zapoznać, traktowane są jako klauzule abuzywne.


7. REGULAMIN ORGANIZACYJNY Ośrodka


Dokument nie był analizowany dla potrzeb niniejszego rozdziału,
sprawdzano jedynie jego zgodność z poszczególnymi obszarami pracy
Ośrodka (m.in. dostęp pacjenta do dokumentacji medycznej). Nie
zaobserwowano w tym zakresie żadnych niezgodności.


8.  PODANIE WIĘKSZEJ ILOŚCI
ZARODKÓW


Bez uwag


9. Umowa przechowania
(kriokonserwacji) nasienia / tkanek jąder*. Program  „Leczenie
Niepłodności Metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata 2013 – 2016


§ 8 3. Składający ma obowiązek
niezwłocznie w formie pisemnej poinformować Przechowawcę o każdej
zmianie swojego adresu zamieszkania oraz adresu do korespondencji. W
przypadku braku takiej informacji korespondencja Przechowawcy wysłana
na ostatni wskazany adres będzie traktowana jako skutecznie doręczona


Powyższy zapis zawiera tzw. fikcję doręczenia, a więc przyjmuje
założenie, iż druga strona otrzymała korespondencję, której w
rzeczywistości nie odebrała. Powyższy zapis narusza interesy
konsumenta. Zgodnie z trwałą praktyką Urzędu Ochrony Konkurencji i
Konsumentów, zapisy w umowach zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami a
konsumentami, które pozwalają uznać za doręczone dokumenty, których
konsumenci w rzeczywistości nie otrzymali i nie mieli możliwości się z
nimi zapoznać, traktowane są jako klauzule abuzywne.


Poza tym bez uwag


10. Umowa przechowania
(kriokonserwacji) nasienia / tkanek jąder*.


§7, pkt 3


Ta sama uwaga co w dokumencie nr 9.



***

W przypadku niektórych dokumentów (nr 6 oraz nr 1) odnotowano także
brak dbałości o poprawność językową (stosowanie liczby mnogiej w
odniesieniu do jednej osoby, „nie ulegają zwrotowi” zamiast „nie
podlegają”, „umowę sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach”,
podczas gdy powinny być trzy egzemplarze, ponieważ do podpisania umowy
przystępują trzy osoby; stosowanie języka niezrozumiałego/brak dbałości
o poprawność stylistyczną i właściwy dobór słów, np. „Centrum Medyczne
nie ponosi wynikających z zaniechania negatywnych skutków związanych z
realizacją przedmiotowej umowy”).


W rozmowie z osobą zarządzającą uzyskałyśmy informację, iż treści zgód
i zapisy umowy są negocjowalne. Pacjenci, z którymi rozmawialiśmy
potwierdzili, iż otrzymali wzorce zgód/umowy co najmniej 24 godziny
przed planowanym zabiegiem oraz otrzymali kopie podpisanych przez
siebie dokumentów.

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


Z obserwacji, rozmów z Pacjentami i personelem Ośrodka wynika, że
Ośrodek dba o intymność Pacjentów. Żadna z rozmówczyń nie miała uwag w
tym zakresie.


Dobrą praktyką jest system numerków, który można obsługiwać
samodzielnie zaraz po wejściu do budynku, kiedy jest się już pacjentem
Ośrodka – nie ma już wtedy konieczności bezpośredniego kontaktu z
recepcją (do systemu Pacjent wprowadza swój nr PESEL). System
informuje, że w danym gabinecie odbywa się wizyta (wyświetla się
informacja „Wizyta w toku”). Obserwatorki odniosły wrażenie, że
personel nie polega w 100% na systemie, gdyż zdarzały się sytuacje, gdy
mimo informacji na ekranie, zachodziła konieczność dodatkowej
weryfikacji – sprawdzano obecność Pacjentów w pomieszczeniu,
najczęściej za pośrednictwem połączenia telefonicznego (taką praktykę
przyjęła rejestracja i opowiedziały o niej również położne). Pacjentki
zgodnie bowiem informowały, iż ich wizyty nie były przerywane wejściem
do gabinetu osób trzecich.


Pomieszczenia takie jak gabinety oraz pokój pielęgnacyjny (pełniący
jednocześnie funkcję pomieszczenia, w którym Pacjenci oczekują na
zabieg) zostały zaplanowane i rozmieszczone w budynku w sposób, który
nie naraża Pacjentów na krępujące sytuacje. Konieczność przekazywania
pojemnika „z ręki do ręki”, tj. bezpośrednio embriologowi, może narażać
pacjentów na dyskomfort. Z rozmów z personelem wynika, że prawo do
obecności osoby bliskiej jest respektowane, choć nie informuje się
rutynowo Pacjentów, że mają prawo do obecności osoby bliskiej. Warunki
panujące w pomieszczeniach umożliwiają realizację tego prawa (dodatkowe
fotele w gabinetach). W żadnym z pomieszczeń do oddawania nasienia nie
ma jednak miejsca siedzącego dla drugiej osoby (w obu pokojach tylko
jeden fotel, obok fotela umywalka). W trakcie obserwacji do
pomieszczenia do oddawania nasienia wchodził tylko mężczyzna, partnerka
oczekiwała tuż za drzwiami (krzesło w odległości 1,5 m od tych drzwi)
lub w poczekalni na zewnątrz – w korytarzu, za dodatkowymi drzwiami.


Jak wspomniałyśmy w poprzedniej części raportu, personel poinformował o
planach  przebudowy pomieszczeń pielęgnacyjnych w taki sposób, aby
były one jednoosobowe i pozawalały na  obecność osoby najbliższej.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


Personel poinformował, że wydaje dokumentację medyczną na podstawie
pisemnego wniosku pacjenta w terminie 7 dni roboczych od daty jego
złożenia. Koszt to 0.60 gr/strona, co zgadza się z Rozporządzeniem
Ministra Zdrowia w tym zakresie.  Żaden z pacjentów nie
potwierdził  ani też nie zaprzeczył tej informacji (rozmówcy nie
pobierali dokumentacji). Dyrektor finansowy i osoba zarządzająca
Ośrodkiem powiedzieli, że dokumentacja przechowywana jest w archiwum w
piwnicy, pielęgniarki przywożą dokumentację, każdorazowo odnotowują
dokładnie w systemie, co zostało pobrane z archiwum. Do dokumentacji
medycznej ma dostęp wyłącznie personel medyczny, a do dokumentacji
embriologicznej – wyłącznie embriolog lub lekarz w obecności embriologa.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


W Ośrodku dostępne są windy, przygotowano podjazd i miejsca parkingowe
dla osób niepełnosprawnych. Nie ma gabinetu ginekologicznego
bezpośrednio połączonego z toaletą dla osób z niepełnosprawnością
ruchową, jednak potwierdziłyśmy obecność specjalnego obniżanego fotela
ginekologicznego.


Ośrodek posiada bardzo dużą łazienkę przystosowaną do potrzeb osób
niepełnosprawnych – jest to łazienka dla osób obojga płci, warunki są
bardzo komfortowe – specjalna kabina prysznicowa, bidet i
toaleta.  W trakcie wizyty w Ośrodku pokazano Obserwatorkom drogę
osoby poruszającej się na wózku – z poczekalni i pomieszczenia
pielęgnacyjnego do tej łazienki. Należy zatem uznać, iż Ośrodek
dostosował swoją infrastrukturę również dla potrzeb osób
niepełnosprawnych.

 

14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu
niepłodności  uniemożliwiająca parom jednopłciowym i kobietom
samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności W związku z
powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych
grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez
każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa,
jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje
za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.


Z analizy wynika, że Ośrodek przekazał dokumenty przygotowane z myślą o
osobach pozostających w związku małżeńskim, a także o konkubentach
(konkubinat w prawie polskim to związek dwojga osób odmiennej płci)
oraz o kobietach zgłaszających się do Ośrodka bez partnerów. Z
założenia nie przygotowano dokumentów dla mężczyzn bez partnera oraz
dla par osób tej samej płci.  Język strony internetowej jest nieco
bardziej neutralny, choć i tu można odnaleźć przykłady, które świadczą
o tym, że założono, iż wszystkie osoby zgłaszające się do Ośrodka żyją
w parach złożonych z osób różnej płci lub żyją samotnie. Przykłady
stosowania dyskryminującego języka mogą (nie muszą) być
odzwierciedleniem faktu dyskryminowania osób nieheteroseksualnych w
kontekście dostępu do usług medycznych związanych z nowoczesnymi
metodami wspomaganego rozrodu. Nawet jeśli nie świadczą o rzeczywistym
blokowaniu dostępu do tych usług, faktem jest, że stosowany przez
Ośrodek język nie jest skierowany do wszystkich przedstawicieli
społeczeństwa, uwzględniono dwie grupy: osoby w parach
heteroseksualnych  (małżeństwo lub konkubinat) oraz kobiety
samotne.


Z rozmowy z Osobą zarządzającą wynika, że Ośrodek nie utrudnia dostępu
do świadczeń żadnej konkretnej grupie społecznej. W trakcie rozmowy
Osoba zarządzająca powiedziała „Ja
osobiście w ogóle nie widzę żadnego powodu, dla którego mielibyśmy
traktować pacjentów, którzy nie zgłaszają się jako małżeństwo, czy para
złożona z osób różnej płci, inaczej. Mamy zresztą umowy dla kobiety,
która zgłasza się sama.”
Pozostaje jednak pytanie o realizację
praw pacjentek, które nie deklarują orientacji heteroseksualnej, żyją,
na przykład, w związku złożonym z osób tej samej płci, tworzą rodzinę
dwuosobową lub większą, w tym rodzinę, w której wychowują się dzieci.
Pojawia się wątpliwość czy taka polityka nie powoduje, że niektóre
osoby czują się zobligowane do ukrywania swojej orientacji i/lub
tożsamości (dokument przygotowany dla „kobiety samotnej” zawiera
jedynie oświadczenie, że nie pozostaje w związku małżeńskim ani stałym
związku partnerskim z żadnym mężczyzną”). W trakcie rozmowy z lekarzem
Obserwatorka dowiedziała się, że z wizyt u tego lekarza korzystają
także pary osób tej samej płci – dwie kobiety.


15. Opieka psychologiczna

 

W Ośrodku zatrudniony jest psycholog ze specjalizacją kliniczną.
Pacjenci nie potwierdzili  korzystania z konsultacji
psychologicznej, jedna pacjentka, która deklarowała chęć kontaktu z
psychologiem nie wiedziała, że jest on zatrudniony w Ośrodku. W trakcie
rozmowy z Osobą zarządzającą temat konsultacji psychologicznych został
szerzej omówiony z inicjatywy osoby zarządzającej. Padały pytania: „A jak to powinno wyglądać?”, „Jakie są rekomendacje Naszego Bociana
odnośnie opieki psychologicznej?”
, „Co to znaczy, że psycholog miałby być
superwizorem personelu?”
. Poinformowano także, że zatrudniony w
Ośrodku psycholog uczestniczył w spotkaniach organizowanych przez
Stowarzyszenie Nasz Bocian, ale na tych spotkaniach nie padły konkretne
wytyczne, jaka powinna być forma współpracy z psychologiem. Inne
komentarze osoby zarządzającej: „Psycholog
czasem może zrobić wiele złego, może rozmontować lekarzowi cały plan
leczenia, może spowodować, że pacjenci nie zechcą już podejść do
kolejnej próby, choć według lekarza powinni, bo jest duża szansa na
powodzenie.”
Poinformowano także, że psycholog jest dostępny w
Ośrodku raz w tygodniu i dodatkowo na każde żądanie pacjentów – można
się dowolnie umówić, a w nagłych sytuacja zapewnia się kontakt
telefoniczny. Wszystkie konsultacje są płatne z zasady, ale zdarzają
się odstępstwa od tej reguły, jeśli jest wskazanie lekarza, zwłaszcza
dla osób korzystających z programu MZ. Podejmowano różne próby
urozmaicenia oferty Ośrodka, aby poszerzyć wiedzę pacjentów – były to
na przykład bezpłatne spotkania z położną, jednak zainteresowanie
pacjentów było niewielkie. Nie uzyskałyśmy dokładnej odpowiedzi na
pytanie, ile osób skorzystało z pomocy psychologicznej w ostatnim
miesiącu: „myślę, że nie za dużo”
(cytat osoba zarządzająca).


Zgodnie z informacjami uzyskanymi od Osoby zarządzającej psycholog
bierze udział w zebraniach zespołu, jest również dostępny dla
personelu, jednak nie sprawuje opieki superwizyjnej ani konsultacyjnej
nad personelem. Lekarz, z którym rozmawiałyśmy zadeklarował, iż nie
rekomenduje pacjentom konsultacji psychologicznej. Również personel
położniczy przekazał, iż nie są organizowane szkolenia psychologiczne
dla personelu, jak również personel położniczy nie  otrzymuje
wsparcia psychologa w radzeniu sobie z trudnymi sytuacjami w pracy i
kontakcie z pacjentami. Psycholog nie uczestniczy w zebraniach
personelu pielęgniarskiego i położniczego, choć: „może i takie wsparcie by się przydało”
(cytat położna). Pomimo tego położna przekazała, że odbywają się
zebrania personelu (lekarze, embriolodzy, pielęgniarki), na których
każdy członek personelu może zgłosić swoje postulaty i są one
uwzględniane: „pracują tu naprawdę
wspaniali ludzie”
.  Tym samym nie udało się skrzyżować
informacji uzyskanej od osoby zarządzającej i od członków personelu w
zakresie obecności psychologa podczas zebrań zespołu, informacje w tej
kwestii były rozbieżne.


Dodatkowe spostrzeżenia Obserwatorki: wydaje się, że osoby zarządzające
nie mają pewności, w jaki sposób kształtować politykę Ośrodka w
zakresie pomocy psychologicznej dla pacjentów oraz jaki powinien być
udział psychologa w pracy lekarzy, położnych i pozostałych członków
zespołu.  Obserwatorka odniosła wrażenie, że psycholog nie ma
stałego kontaktu z lekarzami.


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).


Lekarz  informuje pacjentów o polityce Ośrodka w zakresie dawstwa
i biorstwa. Uwag pacjentów nie stwierdzono, gdyż żadna z osób, z
którymi rozmawiały Obserwatorki nie korzystała z dawstwa/biorstwa.
Informacje szczegółowe o standardach w dawstwie i biorstwie uzyskano w
trakcie rozmowy z embriologiem (odpowiedzi na pytania w kwestionariuszu
rozmowy dla osoby zarządzającej. Embriolog czerpie z doświadczeń
zagranicznych (wizyty, szkolenia). Rekrutacja kandydatów na dawców
nasienia i komórek jajowych jest przeprowadzana przez lekarza i
embriologa, nie uczestniczy w niej psycholog. Konsultacja
psychologiczna dla dawców nie jest obowiązkowa. Pacjenci-biorcy nie
otrzymują w Ośrodku  materiałów edukacyjnych (aspekty
psychologiczne i społeczne dawstwa, w tym wskazania grup wsparcia,
poradników dla rodziców dzięki dawstwu etc.)  na temat
dawstwa/biorstwa gamet i zarodków.


Dawstwo nasienia


Ośrodek prowadzi własny bank nasienia oraz korzysta z zewnętrznych
banków nasienia. Pacjenci-biorcy mają możliwość konsultacji
psychologicznej, jednak jest ona płatna. Biorcom udostępnia się
następujące dane nieidentyfikujące w przypadku dawstwa nasienia: cechy
fenotypowe, grupa krwi, pochodzenie etniczne, wykształcenie i stan
zdrowia dawcy oraz wiek.  Kariotypów nie bada się rutynowo.
Ośrodek limituje liczbę potomstwa jednego dawcy (maksymalnie 10
potomstwa jednego dawcy). Dawstwo jest raczej wyłącznie anonimowe
(Embriolog: „Otwarte dawstwo w
przypadku rodziny”
). Lekarz wskazywał na duże kolejki zarówno w
bankach nasienia, jak i bankach komórek jajowych. Do poszerzenia
gromadzenia danych nieidentyfikujących odniósł się sceptycznie
wskazując na problemy z małą ilością dawców. W przypadku banków
zewnętrznych (zagranicznych) istnieje możliwość wyboru dawcy
nieanonimowego i osoba zarządzająca poinformowała, iż pacjenci
otrzymują taką wiedzę podczas wizyty związanej z biorstwem nasienia.
Bank nasienia prowadzą biolodzy i od pewnego czasu gromadzą dodatkowe
informacje – psychospołeczne. Zachęca się dawców, by napisali odręcznie
list, w którym opisują swoją motywację. Planuje się poszerzenie zakresu
gromadzonych informacji.  Embriolog poinformowała nas, że wkrótce
będą gromadzone także zdjęcia dawców („chcielibyśmy,
żeby to wyglądało tak jak w Wielkiej Brytanii, Danii, ale nasze
społeczeństwo jest inne, na razie nie udaje nam się wdrożyć niektórych
rozwiązań”
). Personel pracujący w laboratorium uwzględnia w
codziennej pracy fakt, że dawstwo niepartnerskie wiąże się z kwestiami
bioetycznymi i psychologicznymi, zwraca uwagę na stabilność motywacji
kandydatów na dawców i zachęca ich do refleksji na ten temat


Dawstwo komórek jajowych i
zarodków:


Ośrodek prowadzi bank komórek jajowych. Informacje o dawczyniach
komórek nie są tak szczegółowe jak w przypadku dawców nasienia (są to
podstawowe wymagane informacje). Informacje o zarodkach dotyczą
 grupy krwi oraz cech fenotypowych. Lekarz wskazywał także, że
udostępnienie wieku dawczyni jest dyskusyjne, gdyż wiedza ta może
wskazywać na konieczność wykonania badań prenatalnych.


Obserwatorki odniosły wrażenie, że podejście do problematyki dawstwa i
biorstwa jest niespójne: embriolog nastawiony jest nowocześnie,
entuzjastycznie, natomiast dla lekarzy największym problemem jest brak
dawców.



17. NASZE REKOMENDACJE


Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych
praktyk oraz rekomendacji


Dobre praktyki:

  1. Przykładem  bardzo dobrych praktyk jest wprowadzenie systemu
    numeracji wizyt pacjentów, w tym możliwość samodzielnej rejestracji
    osób zgłaszających się na kolejną wizytę. Całkowicie rozwiązało to
    problem ewentualnego braku dyskrecji wobec pacjentów, co jest niestety
    problemem w wielu Ośrodkach;
  2. Ośrodek systematycznie kształtuje, wdraża i poprawia politykę
    związaną z dawstwem i biorstwem gamet i zarodków. Praktyka Ośrodka ma
    na celu pogodzenie interesów wszystkich stron: prawa dziecka do
    poznania swojego pochodzenia i tożsamości genetycznej (nawiązanie do
    Art. 8 Konwencji o prawach dziecka, które stoją ponad zobowiązaniem
    Ośrodka leczenia niepłodności do zachowana anonimowości dawcy),
     prawa do autonomii i prywatności rodziców (biorców), prawa
    rodziny do wyboru spokrewnionego dawcy oraz prawa do prywatności dawcy.
    W rozmowach z personelem (osoba zarządzająca, embriolog) zauważyłyśmy
    dużą wrażliwość i świadomość wagi tej kwestii, bardzo pozytywnie należy
    się również odnieść do faktu pogłębiania wiedzy dotyczącej europejskich
    rekomendacji dotyczących dawstwa i biorstwa przez personel poprzez
    uczestnictwo w zagranicznych szkoleniach w tym zakresie;
  3. Pacjenci zgodnie zwracali uwagę na dobry kontakt z lekarzami, nie
    odnotowałyśmy w tej kwestii żadnych większych zastrzeżeń. Naszą uwagę
    zwróciły również częste wzmianki różnych osób z personelu na temat
    dobrej atmosfery pracy i serdecznych relacji, jak również pogłębione,
    propacjenckie refleksje personelu wyrażane w przypadku polityki
    dawstwa, programu rządowego i równego traktowania pacjentów, ale też
    szeregu innych kwestii dotyczących świadomości niepłodności i jej
    aspektu społecznego;
  4. Strona internetowa Ośrodka jest skonstruowana w sposób
    przejrzysty i zawiera  rzetelnie przygotowane informacje, brakuje
    w niej wprawdzie kilku aspektów (opisanych na początku raportu), jednak
    uwagę zwraca kompletność opisu oferty Ośrodka, poświęcenie uwagi
    objaśnieniom i definicjom, stosowanie zrozumiałego języka wobec
    pacjentów, ale także zwrócenie uwagi na aspekty pozamedyczne w
    informacjach (np. informacja o procedurze GIFT odniesiona do pacjentów,
    którzy z powodów światopoglądowych nie akceptują procedur zapłodnienia
    pozaustrojowego);
  5. Polityka informowania o cenach przyjętych w Ośrodku została
    skrzyżowana na wielu poziomach (wszyscy rozmówcy) i należy ją uznać za
    spójną oraz transparentną. Brakuje jedynie informacji dotyczącej
    kosztów procedury adopcji zarodka oraz programu in vitro z komórką
    dawczyni.

Rekomendacje:


  1. Rekomendujemy stosowanie w  dokumentacji słownictwa
    neutralnego oraz zweryfikowanie treści dokumentacji podpisywanej przez
    pacjentów, w szczególności umowy  dla pacjentów przystępujących do
    programu zapłodnienia pozaustrojowego;
  2. Sugerujemy ponowną refleksję nad organizacją procedury oddawania
    nasienia,w tym przede wszystkim rozważenie umożliwienia przekazywania
    pojemnika z nasieniem personelowi w sposób bezkontaktowy oraz większą
    dbałość o intymność pokoi do oddawania nasienia (w tym jego wyposażenie
    i zapewnienie miejsca partnerce, jeśli takie będzie życzenie pary);
  3. Zachęcamy do rozważenia wyposażenia łazienek w odzież jednorazową
    oraz środki higieny osobistej (żel do higieny intymnej, wkładki);
  4. Rekomendujemy umieszczenie na stronie www informacji na temat
    skuteczności Ośrodka wraz z metodologią, opisanie procedury adopcji
    zarodka i programu dawstwa komórek jajowych (w tym podanie kosztów
    procedur) i opisanie skutków ubocznych zabiegów,
  5. Sugerujemy ponowną refleksję nad rolą psychologa w Ośrodku i
    kwestią współpracy pomiędzy personelem i psychologiem: jaki jest jej
    zakres, jakie są obowiązki psychologa, w jaki sposób personel
    rekomenduje pacjentom skorzystanie z możliwości konsultacji. Być może
    godna rozważenia jest procedura rutynowego informowania pacjentów o
    takiej możliwości. Ponadto zachęcamy do włączenia psychologa w
    organizację szkoleń dla personelu lekarskiego i
    pielęgnarskiego/położniczego,w tym zapewnienie personelowi możliwości
    konsultacji i superwizji (bieżącego omawiania z psychologiem sytuacji
    trudnych, których nie brakuje w tej wyczerpującej emocjonalnie pracy,
    gdzie personel siłą rzeczy styka się z wieloma dramatami i sytuacjami
    skrajnymi tj. utraty wyczekanych ciąż, straty dzieci, kolejnymi
    nieudanymi próbami, konfrontacją pacjentów z rezygnacją z leczenia i
    rozważeniem adopcji);
  6. Rekomendujemy włączenie do materiałów edukacyjnych dla pacjentów
    informacji o dawstwie i biorstwie gamet/zarodków z uwzględnieniem stanu
    prawnego dawstwa oraz aspektów psychologicznych i społecznych, w tym
    także udostępnienie pacjentom poradników na ten temat (np. bezpłatne
    poradniki „Powiedzieć i Rozmawiać”);
  7. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
    grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
    pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
    pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
    zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
    i wiarygodne źródło informacji (www.nasz-bocian.pl,
    www.powiedziecirozmawiac.pl, www.nieplodnoscboli.pl);
  8. Lista publikacji, którą warto uwzględnić na stronie WWW dla
    pacjentów lub włączyć do informacji pisemnych:


Poradniki:

Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo
CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec,
Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec,
Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach
wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom
Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet,
Wydawnictwo Esprit

Publikacje popularnonaukowe i
beletrystyka:

Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie
reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena
Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń,
Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek,
Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna
Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red.
Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka,
Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara
Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo
Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo
PZWL

Publikacje naukowe:

Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i
Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red.
Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii
Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS


18. Komentarz osrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



Ośrodek Diagnostyki i Leczenia Niepłodności. Uniwersyteckie Centrum Zdrowia Kobiety i Noworodka

Istnieje od 2000 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring od roku 2000
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:
    pełna diagnostyka nieinwazyjna i inwazyjna, leczenie farmakologiczne, inseminacje.
Inseminacja nasieniem partnera Badanie ogólne nasienia Posiew nasienia Badania hormonów Zapłodnienie pozaustrojowe IVF IVF ICSI PESA TESA Scratching endometrium Onkofertility (zabezpieczenie nasienia u pacjentów onkologicznych) Histeroskopia HSG Laparoskopia mazowieckie

Plac Starynkiewicza 1/3
02-015 Warszwa

22-5830-371

22-5830-370

22-5830-372

Zaloguj się aby wypełnić ankietę.

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Uniwersyteckie Centrum Kobiety i Noworodka, Poradnia Leczenia Niepłodności, Warszawa,ul. Starynkiewicza
Data przeprowadzonego monitoringu 18.02.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE

18. Komentarz osrodka do raportu





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
do ESHRE od 2000 roku.  Ośrodek nie ma wdrożonego systemu
zarządzania jakością ISO 9001:2008. Personel Ośrodka posiada
członkostwo w ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE (dwóch embriologów oraz
androlog posiadają certyfikaty ESHRE, nie wyszczególniono czy dotyczą
Senior Clinical Embriologist czy Clinical Embriologist). Ośrodek
zadeklarował znajomość „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności
2014” przygotowanych przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN.



Ze względu na publiczny charakter placówki, badania i zabiegi
wykonywane są w ramach umowy z NFZ. Ponadto w przypadku pacjentów bez
ubezpieczenia lub niekwalifikujących się do refundacji oferowane są
usługi płatne. W Ośrodku mogą się leczyć tylko pary (niekoniecznie
małżeństwa) posiadające własne gamety, ponieważ Ośrodek nie prowadzi
banku gamet ani zarodków.  Dokumentacja medyczna wydawana jest na
prośbę pacjenta po uiszczeniu odpowiednich opłat.



2. Opis Ośrodka


Poradnia Diagnostyki i Leczenia Niepłodności działa w ramach I Katedry
i Kliniki Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu
Medycznego. Poradnia (zwana dalej „Ośrodkiem”) wykonuje badania i
zabiegi w ramach umowy z NFZ (opisane szczegółowo dalej).  Ośrodek
jest realizatorem ministerialnego programu in vitro jak również
wykonuje tę procedurę odpłatnie dla pacjentów niekwalifikujących się do
programu MZ.  Budynek Kliniki pochodzi z 1920 roku i w niektórych
przypadkach kwestie architektoniczne utrudniają sprawniejsze
funkcjonowanie poradni.

Ośrodek korzysta z 2 rejestracji. Jedna jest usytuowana na pierwszym,
druga na drugim piętrze. Na parterze znajduje się sala zabiegowa, w
której odbywają się procedury IVF. Sala ta jest połączona bezpośrednio
z laboratorium. Do niewielkiego pokoju pielęgnacyjnego (znajdującego
się naprzeciw sali zabiegowej), w którym znajdują się 2 łóżka trzeba
przejść po zabiegu przez ogólnodostępny korytarz, prowadzący do szatni
oraz dalszej części budynku. Brakuje łazienki przylegającej do pokoju,
znajduje się tam jedynie umywalka. Do toalety trzeba przejść
wspomnianym korytarzem.



Na I piętrze (przy głównej rejestracji) jest jedna toaleta, na II
piętrze - czyli tam gdzie zorganizowana jest poradnia leczenia
niepłodności - jest także jedna ogólnodostępna, koedukacyjna toaleta. W
toaletach znajdują się podstawowe środki higieny tj. woda, mydło,
papier toaletowy i ręczniki papierowe.  W żadnej z wymienionych
toalet nie ma bidetu.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta



Strona WWW


Na ogólnej stronie
szpitala (http://starynkiewicza.pl/) musimy wejść w zakładkę
„oddziały”i wybrać Ośrodek DIAGNOSTYKI I LECZENIA NIEPŁODNOŚCI, aby
wejść bezpośrednio na  stronę Ośrodka. Strona jest skromna,
zawiera podstawowe informacje o niepłodności, leczeniu i informacje o
badaniach. Zwróciłyśmy uwagę, iż pomimo wysokich kwalifikacji
pracowników laboratorium (certyfikaty ESHRE) nie ma o nich wzmianki na
stronie, a z pewnością jest to duży atut Ośrodka oraz informacja ważna
dla pacjentów. Brak jest na stronie klarownej informacji, jacy lekarze,
embriolodzy i położne pracują w placówce, jak również nie znajdziemy na
niej biogramów pracowników. O spisie nazwisk informuje dopiero tablica
wspólna również dla innych specjalizacji na parterze Ośrodka (poradnia
leczenia niepłodności znajduje się na II piętrze).  Po wszelkie
informacje trzeba dzwonić, lub udać się osobiście. Nie można umówić się
na wizytę przez Internet. Wyniki badań można odbierać tylko osobiście –
partner musi przedłożyć upoważnienie. Na stronie umieszczono dane
teleadresowe Ośrodka i trzy numery telefoniczne do rejestracji, lecz
nie jest jasne, kto i w jakim zakresie udziela informacji.



Zwróciłyśmy uwagę na sformułowania użyte na stronie przy wyjaśnianiu niepłodności, np.: „Jednostka ta dotyczy około 20% par w Polsce, czyli niepłodność stanowi problem co piątego małżeństwa. Zwracamy uwagę, że nie każda para to małżeństwo. Język bywa dyskryminujący ze względu na stan cywilny, np.  „obecność męża przy transferze nie jest konieczna”. Nie każdy partner jest przecież mężem.



Objaśnienia zabiegów i informacje dla pacjentów zostały na stronie
potraktowane skrótowo. Np. w przypadku inseminacji domacicznej (na czym
polega) na stronie www znajdziemy jedynie krótką informację, natomiast
informacje rozszerzone (przygotowanie nasienia do inseminacji, technika
zabiegu i wyniki) znajdziemy dopiero w drukowanej „Zgodzie na
inseminację domaciczną nasieniem partnera”, którą pacjenci otrzymują
już przed zabiegiem. Ta sama uwaga dotyczy informacji o zapłodnieniu in
vitro – choć na stronie www znajduje się objaśnienie metody,
przygotowania do niej i podana jest średnia skuteczność, informacje o
skutkach ubocznych znajdują się dopiero w drukowanej „zgodzie na
leczenie” i nie są udostępnione na stronie. Szerzej potraktowano
jedynie informację o laparoskopii i histeroskopii.



Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:



Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej, pacjenci po
zabiegach przeprowadzonych w Ośrodku mogą korzystać w sytuacjach
wymagających konsultacji/pomocy z izby przyjęć oraz z numerów telefonów
komórkowych do lekarzy prowadzących. Pacjentki pytane o to, czy
otrzymały kontakt telefoniczny do lekarzy odpowiedziały twierdząco: „tak,
mam numer do lekarza, nie korzystałam, nie miałam potrzeby”, „tak, mam
numery do kilku lekarzy z ośrodka”, „mam i korzystałam, lekarz
odpowiedział sms'em po trzech godzinach, nie czułam się telefonicznie
zaopiekowana”.




Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:



Żadne z opisów wykonywanych badań i zabiegów nie są ogólnodostępne w
postaci drukowanej w Ośrodku, co tym bardziej utrudnia pacjentom
znalezienie informacji o przebiegu i przygotowaniu do danego zabiegu,
ale też o jego skutkach ubocznych i skuteczności. O diagnozie, planie
leczenia, skuteczności i dostępnych metodach leczenia pacjenci są
informowani głównie ustnie przez lekarza. Potwierdza to wywiad z
lekarzem, jak również z pacjentami. Np. co do stymulacji lekarz mówi: „ustnie, rysujemy schemat, pacjentki mają opowiedzieć czy zrozumiały, położne uczą jak zrobić zastrzyki”.
Z kolei osoba zarządzająca poinformowała, że do wszystkich
badań/zabiegów istnieją informacje pisemne, które dystrybuowane są
przez lekarza. W poczekalni ani rejestracji nie znalazłyśmy jednak
żadnych pisemnych informacji na temat leczenia niepłodności, oferty
Ośrodka czy cennika. Bliższe informacje zostały włączone jednak w treść
dokumentacji podpisywanej przez pacjentów. Jedna z naszych
rozmówczyń-pacjentek przekazała nam w wywiadzie: „najwięcej się dowiaduję na korytarzu od innych pacjentek”.



Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 



Ośrodek jest placówką publiczną, zabiegi wykonuje nieodpłatnie w ramach
Programu MZ lub NFZ, aczkolwiek może też działać na zasadach
komercyjnych. Pomimo to nie znalazłyśmy cennika na stronie WWW. Ceny są
podawane na życzenie pacjentów dopiero w rejestracji, a płatności
należy dokonać przelewem. Zwracamy jednak uwagę, iż cennik powinien być
jawny i jest to praktykowane przez inne placówki publiczne działające w
zakresie leczenia niepłodności i oferujące usługi dla pacjentów
nieubezpieczonych oraz usługi odpłatne, szczególnie że Regulamin
Organizacyjny UCZKiN jasno mówi o świadczeniu usług medycznych osobom
nieubezpieczonym i odwołuje się do cenników jednostek organizacyjnych.



Jeśli idzie o procedurę składania skarg:



Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej, pacjenci mogą złożyć skargę na pracę Ośrodka w „formie dowolnej”
(cytat osoba zarządzająca). Skarga będzie rozpatrywana przez szefa
kliniki, a jeśli pacjent będzie mieć życzenie odwołać się od odpowiedzi
na skargę, ma taką możliwość. Ośrodek w ubiegłym roku odnotował tylko
jedną skargę;  dotyczyła skargi męża, iż żona przyszła do Ośrodka
z partnerem zgłaszając go jako męża i w wyniku zabiegu in vitro zaszła
w ciążę. Ośrodek poinformował osobę skarżącą, po omówieniu przedmiotu
skargi z prawnikami, iż nie ma podstaw prawnych zweryfikowania, czy
osoba podająca się za męża pacjentki jest nim faktycznie, jeśli obie
osoby zgodnie tak twierdzą.



Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:



Ośrodek nie umieszcza na stronie informacji o skuteczności przeprowadzanych zabiegów.



Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:



Na stronie brakuje informacji o polityce SET (transferze pojedynczego
zarodka), mimo że placówka większość procedur wykonuje w ramach
refundacji, która ogranicza ilość zarodków, i - jak podaje personel -
ok. 90% transferów jest obecnie pojedynczych.  Wydaje się więc, że
tym bardziej więc warto taką informację na stronie zawrzeć. Jeśli idzie
o relacje pacjentów to część z nich potwierdziła, iż lekarz omówił z
nimi ryzyko związane z podaniem więcej niż jednego zarodka, jednak
jedna pacjentka podała, iż dwukrotnie transferowano jej dwa zarodki bez
omówienia z nią zasadności tej decyzji (pacjentka miała  35+lat i
istniało uzasadnienie kliniczne dla takiej decyzji lekarskiej, jednak
powinna być ona omówiona z pacjentką).


4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem programu refundacyjnego. Na stronie
internetowej Ośrodka znajdziemy odnośnik do ministerialnej strony
programu www.invitro.gov.pl oraz informację o realizacji
Programu.  Nie ma jednak zamieszczonego regulaminu oraz
informacji, co należy zrobić żeby do niego przystąpić (warunki
kwalifikacji i dyskwalifikacji).


5. Rejestracja wizyty


W budynku znajdują się 3 rejestracje. Na pierwszą z nich trafiamy tuż
przy wejściu i jest to rejestracja ogólna, która nie dotyczy pacjentów
korzystających z Ośrodka, jednak pacjent pojawiający się po raz
pierwszy prawdopodobnie skieruje się właśnie do niej. Właściwe dla
poradni leczenia niepłodności rejestracje znajdują się, jak opisano
wcześniej,  na I oraz na II piętrze – ale takiej informacji brak
przy wejściu. Rejestracja na I piętrze dotyczy lekarzy różnych
specjalności, zakłada się  w niej kartę pacjenta, jest do niej
długa kolejka licząca czasem kilkanaście osób, więc zachowanie
dyskrecji dotyczącej szczegółów własnego leczenia jest często
niemożliwe. Z obserwacji wynika, że personel odnosi się do pacjentów
życzliwie, stosując odpowiednie formy grzecznościowe, mówi przyciszonym
głosem. Jednak  pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, na pytanie czy
podczas rejestracji personel zachowywał się dyskretnie odpowiadali “początki były straszne”, “zawsze ktoś słyszy”, “teraz to już zobojętniałam i mi już wszystko jedno”.
Trudno więc powiedzieć, czy niewątpliwie dobre chęci personelu
przekładają się na zapewnienie pacjentom wystarczającego poczucia
dyskrecji, któremu przeszkadza po prostu organizacja samej rejestracji
z I piętra. Natomiast rejestracja na II piętrze jest pokojem, do
którego wchodzi się pojedynczo, więc inni pacjenci nie słyszą rozmów.
Jest to z pewnością rozwiązanie zapewniające dyskrecję.



W rejestracji poradni leczenia niepłodności pracują położne. Zakres ich
pracy jest bardzo szeroki od udzielania informacji telefonicznych,
wykonywanie prac administracyjnych, poprzez przygotowywanie gabinetów,
przeprowadzanie wywiadów z pacjentkami, instruowanie mężczyzn
przychodzących do oddania nasienia, po asystowanie przy inseminacji.
Personel rejestracji nie jest szkolony w  kwestii kontaktów z
pacjentami, a z wywiadu z personelem wynika, że chciałby być. Położne
biorą udział w zebraniach zespołu, które odbywają się raz w miesiącu.
Ich postulaty są uwzględniane, jednym z ostatnich jest zmiana
organizacji pracy w kwestii umawiania wizyt – zmiana polegać ma na
umawianiu pacjentek na godziny, co ma rozładować tłok w poczekalni,
oszczędzić czas pacjentom i  usprawnić pracę samych położnych.
Przywołując słowa personelu: „Wszystko siedzi, pacjentki między 9.00-13.00 na wizyty, a wszyscy są rano, jeszcze androlog - i robi się czarno”.
Mamy nadzieję, że w momencie oddawania raportu plan został wdrożony i w
kolejek przed gabinetami nie ma bądź zostały znacznie zredukowane.



Pacjent udający się do poradni leczenia niepłodności znajdującej się na
II piętrze, musi po drodze minąć szatnię i spis pracowników Ośrodka
(brak spisu oferowanych świadczeń). Przy wejściu do budynku oraz na
tablicy na I piętrze wisi Karta Praw Pacjenta. Na parterze znajduje się
również dystrybutor z napojami płatnymi, natomiast bezpłatny
dystrybutor z wodą znajduje się na parterze i I piętrze. Na II piętrze,
gdzie jest poradnia leczenia niepłodności, brak dostępu do bezpłatnej
wody pitnej. Zauważyłyśmy również brak literatury z zakresu leczenia
niepłodności, prasy, publikacji, broszurek itp. Poczekalnie na I i II
piętrze są spore, ale mimo to czasem niewystarczające, o czym mówią
zarówno pacjenci jak i personel. Poczekalnią jest po prostu szeroki
korytarz, pod ścianami ustawione są krzesła. Bezpośrednio z tego
korytarza wchodzi się do poszczególnych gabinetów. Przestrzeń sprawia
wrażenie mało przyjaznej.



Efektem takiej organizacji przestrzeni może być zagubienie pacjenta.
Nie jest jasne, do której rejestracji należy się udać, a uczynienie
ścieżki szpitalnej bardziej zrozumiałą i intuicyjną nie wymaga dużych
nakładów finansowych – wystarczyłoby umieszczenie na stronie WWW mapki
ruchu pacjentów w obrębie szpitala.



Na pierwszą wizytę czeka się około miesiąca. Rejestracja wizyty możliwa
osobiście, obowiązuje system “numerkowy”. Rejestracja czynna jest od
godz. 8.00, ale kolejka ustawia się już dużo wcześniej. Pacjenci nie są
wywoływani, muszą po prostu czekać i pilnować swojej kolejki, często
spędzając w poradni cały dzień. Jedna z pacjentek skarżyła się, że “nie ma nigdzie informacji, że honorowy dawca krwi jest poza kolejnością” oraz że trzeba być w rejestracji osobiście – “nie można nawet upoważnić męża, na monitoringi są dwie kolejki – najpierw do rejestracji a potem do monitoringu”. Inna pacjentka podawała: “rejestracja na dole jest uciążliwa” (chodzi o rejestrację na I piętrze).



Wydaje się, że praca w poradni została zorganizowana raczej pod kątem
potrzeb lekarzy, aniżeli pacjentów, np. monitoring cyklu odbywa się w
godz. 8.00 – 9.00, inseminacje od godz. 12.00. Poradnia pracuje od 8.00
do godziny 14.00, w soboty jest nieczynna. Nie zauważyłyśmy terminali
do płatności bezgotówkowych, za zabiegi/badania płatne dokonuje się
płatności przelewem.



Toalety ogólnodostępne są wyposażone w wodę, mydło, papier toaletowy i
ręczniki do rąk.  Stan łazienek jest typowy dla budynku z roku
1920, który nie przechodził gruntownego remontu i rearanżacji
przestrzeni. Za duże uchybienie należy uznać brak klucza w toalecie na
parterze, nie można zamknąć drzwi. Na jedno piętro przypada jedna
toaleta, co również wydaje się być ilością niewystarczającą,
szczególnie dla pacjentek ginekologicznych.


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Lekarze – zgodnie z relacją pacjentów, z którymi rozmawiałyśmy -
zwracają się do pacjentów z szacunkiem, używając form „Pan/Pani” lub
„pani + imię”. Informacje podczas wizyt przekazywane są zrozumiałym
językiem, a pacjenci nie są – zgodnie z ich relacją – zbywani. Wywiady
z pacjentami potwierdzają, że czas poświęcany pacjentom przez personel
jest wystarczający, nie są oni pospieszani i mogą zadawać pytania.
Uzyskują zrozumiałą informację na temat swojego stanu zdrowia, chociaż
ma ona przede wszystkim formę ustną. Problem z płodnością jest
komunikowany jako wspólny. Podczas wizyt lekarskich, transferów oraz
przy pobieraniu nasienia pacjentom mogą towarzyszyć osoby bliskie.
Cytując jedną z naszych rozmówczyń: “bardzo sobie chwalę komunikację z
lekarzem”. W czasie wizyty proponowany jest plan postępowania, omawiane
są rodzaje i przebieg zalecanych badań i zabiegów. Zgodnie z relacją
pacjentów brakuje jednak ustnego i pisemnego podsumowania wizyty, a
przynajmniej informacje na ten temat są rozbieżne: jedni pacjenci
deklarują, że dostają pisemne podsumowanie zaleceń; inni, że sami
notują. Pacjenci relacjonują, że zdarza się, że wizyty są zakłócane
wejściem osób trzecich np. ktoś “kawę przynosi”. Według relacji lekarza i pacjentów, podczas badań/zabiegów lekarz informuje o podejmowanych czynnościach np. „zbadam panią”, “zaboli”, “teraz zrobię USG”.



Pacjenci z reguły są zadowoleni z opieki lekarskiej, cytując wypowiedzi: “bardzo
fajni i przesympatyczni”, “tutaj jest duże zainteresowanie pani od
zarodków”, “trzymają kciuki żeby się udało”, “jestem bardzo zadowolona
z podejścia, z podtrzymywania na duchu, z proponowanych rozwiązań”
. Jednak jedna z pacjentek skarżyła się na postawę lekarza: “Pan doktor próbuje być zabawny, ale tyle lat się leczymy, że to dla mnie nie jest zabawne”. Ponadto na wizycie lekarskiej często jest dwóch lekarzy, co pacjentce przeszkadza, ponieważ drugi z lekarzy “coś wtrąca na odczepnego”.
Pacjentka, której wypadł monitoring w dzień świąteczny, opowiadała o
reakcji lekarza “czy ja zgłupiałam że w takim dniu przychodzę? Poczułam
się jak idiotka, że zepsułam mu dzień”. Z wywiadów wynika więc, iż nie
każdy lekarz zachowuje się profesjonalnie (nie ujmując wiedzy) i z
empatią do pacjentów. Te uwagi zdają się odnosić szczególnie do jednego
z lekarzy, natomiast powszechnie chwalona była jedna z lekarek „pani doktor naprawdę super, na poziomie”.


7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajduje się jeden pokój do oddawania nasienia. Jest on
połączony bezpośrednio zarówno z gabinetem androloga, jak i poczekalnią
(ma dwoje drzwi). Pokój sprawia bardzo ascetyczne wrażenie, wyposażony
jest w kozetkę, umywalkę, stolik i dwa krzesła. Wyłożona jest w nim
prasa erotyczna. Pokój jest czysty, ale wygląda raczej jak gabinet
konsultacyjny niż pokój do oddawania nasienia (jedna z pacjentek
powiedziała nam “raz miałam tam inseminację”).
Pacjenci do badania nie są wywoływani po nazwisku, obowiązuje kolejka.
Praktyką, na którą skarżyli się pacjenci, jest fakt, iż pojemnik z
materiałem musi zostać odniesiony przez pacjenta osobiście do położnej,
co wiąże się z przejściem przez całą poczekalnię z pojemnikiem w dłoni.
Ta procedura została potwierdzona również zapisem wewnętrznej
instrukcji poradni, wspomnianej już w części „Umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta”,  gdzie widnieje zapis „pacjent osobiście przekazuje pojemnik z nasieniem położnej poradni leczenia niepłodności”.
Jest to mało komfortowa i z pewnością krępująca dla mężczyzny sytuacja,
więc zwracamy uwagę na podjęcie organizacyjnego wysiłku, aby spróbować
rozwiązać to w sposób mniej dla pacjenta krępujący.



W tej samej instrukcji czytamy również “w
wyjątkowych przypadkach dopuszczalne jest dostarczenie nasienia z domu,
ale zawsze musi to być wcześniej skonsultowane z lekarzem”
. Jedna z naszych rozmówczyń opowiedziała nam o tym zaleceniu następującymi słowami: “raz mąż był w delegacji, miał oddać nasienie w domu, a ja miałam przywieźć to w piersiach, bo tam jest najlepsza temperatura”.
O tym, że nie była to swoboda wypowiedzi pacjentki świadczy fakt, iż
podobnych słów użył w rozmowie z nami personel opisując to zalecenie: “[Próbkę nasienia należy dostarczyć] w ciągu godziny i w odpowiednich warunkach, jeśli żona to przy piersiach”.
Rozumiejąc konieczność transportu próbki nasienia w temperaturze
optymalnej dla materiału biologicznego, zwracamy jednak uwagę na
niezręczność sformułowania tej instrukcji, szczególnie że pacjenci
podnoszą tę kwestię w swoich relacjach. Być może wystarczyłoby
informować pacjentów, iż w celu zapewnienia optymalnej temperatury
badanemu materiałowi, należy utrzymać temperaturę ciała ludzkiego bądź
rozważyć wyposażenie Ośrodka w podgrzewane kontenery, które pacjenci
mogliby wypożyczać (tę praktykę stosują niektóre Ośrodki).


8. Opieka nad kobietą


Jak opisano wyżej, gabinety ginekologiczne nie posiadają bezpośredniego
dostępu do łazienki, w tym łazienki z bidetem, choć jest to wymagane
Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowych wymagań, jakim
powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego
działalność leczniczą z dnia 26 czerwca 2012 roku. Stanowi to dużą
niedogodność dla pacjentów, którzy w sytuacjach dla nich intymnych
(szczególnie po zabiegach wymagających wypełnionego pęcherza, przed
badaniem ginekologicznym lub po oddaniu nasienia) muszą korzystać z
łazienek ogólnodostępnych, często koedukacyjnych, bez bidetów. W
łazience ogólnodostępnej znajdziemy  podstawowe środki higieny
oraz prysznic, gdyby ktoś chciał z niego skorzystać. Tyko jeden gabinet
ma wyraźnie oddzieloną (parawanem) przestrzeń konsultacyjną od
zabiegowej, gdzie osoby siedzące przy biurku lekarza nie widzą
pacjentki przygotowującej się do badania czy leżącej na fotelu. W innym
gabinecie parawan jest ustawiony w taki sposób, aby zasłonić fotel
ginekologiczny od strony drzwi, jednak osoby wchodzące mogą zobaczyć
pacjentkę, szczególnie jeśli podejdą bliżej do biurka lekarza. Wydaje
się, że takie ustawienie nie zapewnia pacjentowi poczucia intymności.
Po zabiegach ingerencyjnych (tj. punkcja jajników itd.) pacjentka ma
dostęp do niewielkiego pomieszczenia pielęgnacyjnego, w którym znajdują
się dwa łóżka i  umywalka,  ale ponownie brak w nim
bezpośredniego dostępu do toalety. Pacjentki przygotowujące się do
zabiegów nie dostają jednorazowej odzieży, trzeba przynieść własną
koszulę, szlafrok oraz kapcie. Rzeczy osobiste pacjenci mogą zostawić w
szatni, ale rzeczy wartościowych, torebki, czy dokumentów musi pilnować
osoba towarzysząca. Zgodnie ze słowami pacjentów, personel jest bardzo
życzliwy i pozwala zostać pacjentce w pokoju pielęgnacyjnym tak długo
jak sobie życzy. W pokoju wypoczynkowym brak jest  wody do picia,
trzeba więc samemu się w nią zaopatrzyć, jeśli zezwoli na to
anestezjolog.  Kilka dni po naszym monitoringu otrzymaliśmy
sygnały od pacjentów, że pojawiła się woda w pokoju wypoczynkowym.
Jeśli tak jest istotnie, należy to uznać za pozytywne odniesienie się
personelu do naszych pytań.


9. Umowy z NFZ


Wiele świadczonych przez Ośrodek usług oferowanych jest w ramach
kontraktu z NFZ. Obowiązują limity. W Ośrodku w ramach kontraktu z NFZ
wykonywane są takie badania/zabiegi jak: diagnostyka hormonalna, USG,
HSG, laparoskopia, histeroskopia, diagnostyka mężczyzn, część
zabiegowa, konsultacje lekarskie, wizyty  ginekologiczne,
inseminacje, pomoc psychologiczna. Niewątpliwą zaletą Ośrodka jest to,
że osoby ubezpieczone mogą wszelkie badania, diagnostykę, zabiegi
wykonać bezpłatnie – dotyczy to zarówno kobiet jak i mężczyzn.


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Na stronie internetowej Ośrodka nie ma ogólnodostępnych wzorów
umów/zgód. Dla potrzeb monitoringu Ośrodek dostarczył następujące wzory
dokumentów:

  1. Regulamin Organizacyjny Uniwersyteckiego Centrum Zdrowia Kobiety i Noworodka
  2. Zgoda na leczenie metodą zapłodnienia pozaustrojowego IVF/ICSI

Ponadto już w Ośrodku osoba zarządzająca wręczyła następujące dokumenty:

  1. Zgoda na inseminację domaciczną nasieniem partnera
  2. Przygotowanie do punkcji w programie IVF
  3. Cennik
  4. Instrukcja pozyskania nasienia do procedur IVF i AIH
  5. nstrukcja Identyfikacji Pary Przystępującej do programu IVF



Dokumenty podpisywane przez pacjentów mają postać zgód.



Zgoda na leczenie metodą zapłodnienia pozaustrojowego jest napisana w
sposób zrozumiały i udostępniana pacjentowi do zapoznania się z treścią
poza terenem Ośrodka.  Jest przekazywana pacjentom jeszcze przed
stymulacją hormonalną, co potwierdziły pacjentki.



Zgody na IVF oraz inseminację napisane są w liczbie mnogiej („świadomie
wyrażamy zgodę (...)”, „Oświadczamy (...)”), co wyklucza z leczenia
kobiety samotne. Jednakże konstrukcja dokumentów może wynikać z tego,
iż klinika nie prowadzi banku gamet i zarodków, a więc nie wykonuje
zabiegów u osób samotnych. W żadnym z analizowanych wzorów zgód nie
stwierdzono obecności klauzul niedozwolonych lub zapisów mogących
wskazywać na zaistnienie klauzuli niedozwolonej, jak również nie
stwierdzono zapisów mogących naruszać prawa pacjenta. W przypadku
dokumentu nr 7 („Instrukcja Identyfikacji Pary Przystępującej do
programu IVF”) stwierdziliśmy wielokrotną i staranną weryfikację
tożsamości pacjenta i pacjentki, zapisaną w postaci procedury i
potwierdzoną podpisami osób zarządzających. W przypadku dokumentu nr 6
(„Instrukcja pozyskania nasienia do procedur IVF i AIH”) zwracamy
pozytywną uwagę na zapis pozwalający partnerce na obecność przy
partnerze podczas pobierania nasienia, jeśli takie jest życzenie pary.
Dopuszczalne jest także dostarczenie próbki nasienia spoza szpitala, co
również jest dobrą praktyką, jednak sposób jej komunikowania pacjentom
powinien zostać ponownie przeanalizowany (opisane wyżej). Realizacja
zapisu o „osobistym przekazaniu położnej poradni leczenia niepłodności
pojemnika z nasieniem przez pacjenta” wymagałaby również, naszym
zdaniem, ponownego rozpatrzenia pod kątem dyskrecji i komfortu
pacjenta, ponieważ relacje pacjentów potwierdzają, że jest to
rozwiązanie problematyczne dla nich (opisane wyżej).


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


Jak  opisano we wcześniejszej części raportu na parterze znajduje
się sala, w której odbywają się procedury IVF. Obok mieści się pokój
pielęgnacyjny z 2 łóżkami skomunikowany z salą zabiegową
ogólnodostępnym korytarzem prowadzącym do szatni i dalszej części
budynku. Zaobserwowałyśmy więc, że pacjentki w koszulach po zabiegach
spotykają pacjentki/ów udających się do szatni bądź do lekarzy różnych
specjalności. Co więcej, jak wspomniano w poprzedniej części raportu,
pokój pielęgnacyjny również nie ma dostępu do łazienki, jest tam
jedynie umywalka. Do toalety trzeba zatem przejść wspomnianym
korytarzem. Cytat za pacjentką: „toaleta jest ogólnodostępna, nie chciałaby pani z niej korzystać”. 
Jeśli idzie o prawo do obecności osoby bliskiej zostało potwierdzone w
rozmowach z personelem, iż jest ono respektowane. Jednakże podczas
obserwacji bezpośredniej ma się co do tego wątpliwości, ponieważ w
gabinecie przy biurku lekarza znajduje tylko jedno krzesło, a więc
obecność dodatkowej osoby (partnera/rki) wydaje się nie być z góry
przewidziana.  Dodatkowo w gabinetach (poza gabinetem opisywanym
przez pacjentów jako “najlepszy”) fotel ginekologiczny znajduje się
obok biurka i naprzeciwko drzwi wejściowych.  Parawan teoretycznie
zasłania fotel przed wchodzącymi, ale osoba siedząca przy biurku
lekarza wszystko obserwuje – takie rozwiązanie może być krępujące nawet
dla par czy małżeństw, jeżeli mąż/partner uczestniczą jednak w wizycie.



Personel Ośrodka poinformował nas, że partnerzy są zapraszani na
wizyty, natomiast pacjenci mówią, że nie byli o to pytani, niemniej
korzystali z tego prawa: „po prostu weszłam z mężem”. Potwierdza to lekarz: „sami wchodzą lub pytają”, „często pytamy gdzie jest partner, życzymy sobie żeby byli razem przy in vitro”. Jedna z pacjentek skarżyła się jednak na niemożność obecności męża podczas inseminacji “Poprosiłam
przy inseminacji czy mąż może być, ale lekarz powiedział że nie ma
takiej potrzeby. Dla mnie to było ważne, że to nasze dziecko, ale przy
kolejnych zabiegach już nie pytałam”.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


Zgodnie z naszą analizą strony i rozmową z personelem brak jest
możliwości zapoznania się z wynikami badań przez Internet czy
przesłania mailem. Zgodnie z informacjami udzielonymi przez personel
medyczny, wyniki badań można odebrać bez konsultacji lekarskiej w
ambulatorium. O wydanie dokumentacji medycznej prosi się ustnie w
rejestracji ogólnej na I piętrze, (pobierana jest opłata za wydanie
kopii, co  jest zgodne z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia),
natomiast wydawana jest ona na II piętrze w rejestracji u położnych,
które poza lekarzami mają do niej wgląd (kartoteki papierowe).



Jednakże jedna z naszych rozmówczyń relacjonowała trudności związane z odzyskaniem dokumentacji: “jest problem z wydobyciem, nie wydano mi dokumentacji pomimo dwukrotnej prośby”.
Pacjentka na prośbę wydania dokumentacji została spytana, czy przenosi
się do innego Ośrodka, a ponieważ udzieliła odpowiedzi odmownej, „lekarka stwierdziła, że w takim razie dokumentacja nie jest mi potrzebna”.
Pacjentce chodziło o uzyskanie drugiej konsultacji lekarskiej. Na
wizycie prywatnej bowiem stwierdzono chorobę, której nie potwierdzono w
Ośrodku. Pacjentka powiedziała o tym na wizycie w Ośrodku, ale zgodnie
z jej relacją „lekarz stwierdził, że “podważam jego autorytet bo idę do innego lekarza”, “poddał pod wątpliwość bo pewnie mają zły sprzęt”
– stoi to w sprzeczności z prawem pacjenta do uzyskania drugiej opinii
lekarskiej. Ponadto pacjentka skarżyła się, że kartoteka pacjenta jest
uzupełniana nierzetelnie “lekarz bada endometrium i mówi, że może mam 5mm, a w kartę wpisuje 6mm”.
Zwracamy uwagę, iż prawo pacjenta do otrzymania kopii dokumentacji
medycznej wynika bezpośrednio z Ustawy o prawach pacjenta i rzeczników
praw pacjenta, i nie podlega ono ograniczeniu ze względu na cel, dla
jakiego pacjent chce uzyskać kopię swojej dokumentacji.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


Ośrodek nie jest dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych. Osoba
niepełnosprawna napotka na liczne przeszkody. Aby wejść do budynku
trzeba pokonać parę schodków, winda jeździ do I piętra (a poradnia
znajduje się na II piętrze), toalety nie są dostosowane do potrzeb tej
grupy pacjentów, progi również przeszkadzają w poruszaniu się po
budynku. Tym niemniej, o ile osoba niepełnosprawna się pojawi, to
lekarze szukają pomieszczenia konsultacyjnego na parterze. Na parterze
znajduje się też ginekologiczny gabinet zabiegowy.

 

14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu
niepłodności  uniemożliwiająca parom jednopłciowym i kobietom
samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności W związku z
powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych
grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez
każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa,
jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje
za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.




Ośrodek deklaruje, iż leczy jedynie pary heteroseksualne, nie zajmuje
się także kobietami samotnymi. Przejawia się to również w dokumentach
podpisywanych przez pacjentów.


15. Opieka psychologiczna


Centrum Zdrowia Kobiety i Noworodka zatrudnia psychologa
posiadającego ukończone psychologiczne studia magisterskie ze
specjalnością psychologii klinicznej. Psycholog dostępny jest 3 razy w
tygodniu. Pacjenci o możliwości takiej konsultacji informowani są
ustnie podczas wizyty ginekologicznej. Lekarz mówi: “Pytam czy czują, że potrzebują, informuję że jest psycholog, pacjenci z reguły nie chcą”.
Osoba zarządzająca podaje, że na ok. 200 wizyt lekarskich w miesiącu,
ok. 10% pacjentów korzysta z pomocy psychologa, co wydaje się być
bardzo obiecującym wynikiem w zakresie popularności konsultacji. Zaletą
Ośrodka jest to, że z konsultacji psychologa mogą nieodpłatnie (w
ramach umowy z NFZ) skorzystać wszyscy potrzebujący pacjenci. Dodatkowo
personel poleca warsztaty komercyjne (niestety relatywnie drogie), o
których informacja znajduje się na tablicy. Warsztaty te prowadzi
Centrum Pomocy Niepłodnym „Wielkie Chcenie”. Z tego, co mówi personel
Ośrodka, pacjenci korzystający z warsztatów są z nich zadowoleni.
Zwracamy jednak uwagę, iż w tym samym mieście odbywają się również
nieodpłatne warsztaty psychologiczne dla par niepłodnych i
podchodzących do in vitro, o czym nie ma informacji w Ośrodku, zaś
akurat warsztaty „Wielkie Chcenie” są adresowane do par 
nierozważających raczej metody in vitro, co stanowi pewną niespójność z
faktem ich promowania akurat w Ośrodku realizującym program refundacji
in vitro i wykonującym zabiegi wspomaganego rozrodu.



Brak jest wydzielonego gabinetu dla psychologa. Wizyty odbywają się w
jednym z gabinetów ginekologicznych, więc przestrzeń jest mało
przyjazna i może utrudniać nawiązanie odpowiedniego kontaktu z
pacjentem.



Jedna z pacjentek skorzystała z konsultacji psychologicznej na własną prośbę („nie została ona zlecona przez lekarza”), ale było to tyko raz i była z niej bardzo niezadowolona. Pacjentka po stracie dwóch zarodków usłyszała “to
nie koniec świata, są dawstwa, biorstwa”- ale dla mnie to był koniec
świata”, “pani psycholog skierowała mnie do kolegi psychiatry na wizytę
płatną, więcej nie skorzystałam, nie czuję żebym uzyskała jakąkolwiek
pomoc”, “nie rozumiem gdzie mam iść i co mam zrobić, bo lekarz mówi, że
nie wie co zrobić i rozkłada ręce”
. Sugerujemy, że być może
warto się przyjrzeć bliżej ofercie psychologicznej w Ośrodku i
przeprowadzić ewaluację wśród korzystających z niej pacjentów 
upewniając się, czy relacja pacjentki dotyczyła sytuacji incydentalnej
i bardzo subiektywnej, czy może więcej par korzystających z pomocy
psychologicznej ma podobne odczucia. 


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Klinika nie wykonuje procedur dawstwa/biorstwa gamet i zarodkow. W razie potrzeby lekarz „wskazuje gdzie się udać” (cytat lekarz).


17. NASZE REKOMENDACJE



Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji



Dobre praktyki:


  1. Na uwagę zasługuje poprawne przygotowanie dokumentacji
    cywilnoprawnej podpisywanej z pacjentami. W trakcie analizy nie
    stwierdzono w niej punktów naruszających prawa pacjenta;
  2. Pacjentki podnosiły dobry kontakt z jedną z lekarek wyrażając się z dużym uznaniem o „pani doktor”;
  3. Zauważono, iż położne pracujące w rejestracji dedykowanej
    Ośrodkowi starają się zapewnić pacjentom dyskrecję i godne traktowanie,
    na co również zwracali uwagę sami pacjenci.



Rekomendacje:



  1. Sugerujemy rutynowe przekazywanie pacjentom drukowanych
    informacji o przebiegu badań/zabiegów, przygotowaniu się do nich,
    skuteczności, skutkach ubocznych/zagrożeniach, a jeśli wiązałoby się to
    ze zbyt dużymi dla Ośrodka kosztami, to choćby umieszczenie obszernych
    informacji j.w. na stronie internetowej i każdorazowe odsyłanie
    pacjentów do tego źródła. Nie jest to rozwiązanie kosztowne, a w
    wydatnym stopniu może poprawić realizację prawa pacjentów do informacji;
  2. Rekomendujemy przeorganizowanie gabinetów lekarskich tak, aby
    zwiększyć komfort i poczucie intymności pacjentów (niekiedy wystarczy
    przestawienie mebli i parawanu oraz uwrażliwienie personelu medycznego
    na tę kwestię);
  3. Proponujemy uzupełnienie informacji na stronie internetowej o :
  • biogramy
  • pełną ofertę  Ośrodka w zakresie leczenia niepłodności i diagnostyki
  • cennik
  • poszerzenie informacji o wykonywanych zabiegach/badaniach o skutki uboczne
  • umieszczenie statystyk skuteczności (jeśli dane są zbierane;
    jeśli nie – może warto zacząć je zbierać i publikować zważywszy na
    fakt, iż w przypadku placówki publicznej dane te mieszczą się w
    definicji informacji publicznej)
  • umieszczenie klarownej informacji, dokąd ma się udać pacjent
    pojawiający się w Ośrodku po raz pierwszy (mapka na stronie, opisy w
    postaci tabliczek wskazujących kierunek w szpitalu);
  1. Sugerujemy przeorganizowanie/usprawnienie pracy rejestracji; o
    ile to możliwe, ograniczenie się do rejestracji w Ośrodku Diagnostyki i
    Leczenia Niepłodności tj. II piętra oraz rozważenie remontu
    istniejących łazienek i wyposażenie gabinetów ginekologicznych oraz
    pomieszczenia pielęgnacyjnego w przylegającą łazienkę/ki wyposażoną w
    bidet;
  2. Rekomendujemy refleksję nad zapewnieniem większego komfortu
    mężczyznom oddającym nasienie – przede wszystkim w kwestii
    przekazywania próbki położnym i próby zmiany obowiązującej procedury;
  3. Sugerujemy ponowną refleksję dotyczącą obecności  i roli
    psychologa. Sądzimy, iż warto rozważyć organizację szkoleń personelu (w
    tym położnych i rejestracji) w zakresie komunikacji z pacjentem,
    psychologii leczenia niepłodności itp., szczególnie że została
    zaobserwowana taka potrzeba wśród personelu i warto umożliwić
    personelowi podnoszenie tych umiejętności, które stanowią mocną stronę
    Ośrodka;
  4. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
    grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
    pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
    pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
    zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
    i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl,
    www.nieplodnoscboli.pl);
  5. Rekomendujemy udostępnienie w poczekalni materiałów drukowanych z
    zakresu wiedzy o niepłodności. Materiały, o które warto wzbogacić
    poczekalnię i rejestrację, to ulotki, czasopisma i książki z zakresu
    leczenia niepłodności (np. Chcemy być rodzicami, z książek – poradniki
    adresowane do osób niepłodnych, np. „Zajść w ciążę” Piotra
    Pierzyńskiego, „Nadzieja na nowe życie. Poradnik dla marzących o
    dziecku” Agnieszki Doboszyńskiej i in., „Drogi ku płodności”, wyd.
    zbiorowe i inne), ale również publikacje dotyczące adopcji, dawstwa i
    biorstwa gamet i zarodków (np. bezpłatne poradniki „Powiedzieć i
    Rozmawiać” Stowarzyszenia NASZ BOCIAN). Lista publikacji, którą warto
    uwzględnić na stronie WWW dla pacjentów:


Poradniki:

Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo
CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec,
Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec,
Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach
wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom
Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet,
Wydawnictwo Esprit

Publikacje popularnonaukowe i
beletrystyka:

Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie
reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena
Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń,
Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek,
Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna
Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red.
Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka,
Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara
Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo
Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo
PZWL

Publikacje naukowe:

Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i
Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red.
Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii
Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS

18. Komentarz osrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



Przychodnia Lekarska nOvum

Istnieje od 1994 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring od roku 1999
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:
    konsultacje lekarza specjalisty genetyki medycznej i związane z nim wybrane badania genetyczne, m.in. w zakresie: - przyczyn męskiej niepłodności np. badanie mutacji genu CFTR, czyli nosicielstwa mukowiscydozy u niepłodnych mężczyzn, delecje chromosomu Y, - poradnictwa w kierunku przyczyn nawracających poronień.
Inseminacja nasieniem partnera Inseminacja nasieniem dawcy Własny bank nasienia dawców Współpraca z krajowymi lub zagranicznymi bankami nasienia dawców Badanie ogólne nasienia Posiew nasienia Test fragmentacji DNA plemników MARtest Badanie MSOME Badania hormonów Badania kariotypów Zapłodnienie pozaustrojowe IVF IVF ICSI IVF IMSI PESA TESA mTESE IVM IVF z komórką dawczyni Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki świeże) Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki mrożone) IVF z nasieniem dawcy AZ adopcja zarodka Badanie genetyczne komórek jajowych przed zapłodnieniem Scratching endometrium Onkofertility (zabezpieczenie nasienia u pacjentów onkologicznych) Onkofertility (zabezpieczenie komórek jajowych u pacjentów onkologicznych) Onkofertility (zabezpieczenie tkanki jajnikowej u pacjentów onkologicznych) Histeroskopia HSG mazowieckie

ul. Bociania 13
02-807 Warszwa

22 566 80 00

22 899 33 30

Zaloguj się aby wypełnić ankietę.

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Przychodnia
nOvum
Data przeprowadzonego monitoringu 12.03.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE

18. Komentarz osrodka do raportu




1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
do ESHRE oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO 9001:2008.
Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE, uczestniczy w szkoleniach
ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE (jedna osoba ma certyfikat Senior
Clinical Embryologist ESHRE). Ośrodek zadeklarował znajomość
„Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych
przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek wykonuje niektóre świadczenia
w ramach NFZ.


Sytuacja badawcza:


Monitoring Ośrodka odbywał się w dniu regularnej pracy Ośrodka.
Pacjenci zgłaszali się spontanicznie do wywiadów z nami, nie były to
osoby poproszone z wyprzedzeniem przez personel o wzięcie udziału w
monitoringu. Części rozmów z personelem (położna, pracownicy
rejestracji) odbywały się w obecności osoby zarządzającej.



2. Opis Ośrodka


Ośrodek znajduje się w budynku samodzielnym, wielokondygnacyjnym. Można
poruszać się po nim schodami lub windą. Ośrodek jest dobrze oznakowany,
łatwo się do niego dostać. W bezpośredniej bliskości Ośrodka (w budynku
administracyjnym Ośrodka) mieści się także apteka. Przed Ośrodkiem
znajduje się obszerny parking, do Ośrodka można dojechać również
komunikacją miejską, co opisano na stronie internetowej Ośrodka w
części poświęconej danym teleadresowym i mapie dojazdowej. Ośrodek
zajmuje sporą przestrzeń: umiejscowiono go na odrębnej, wydzielonej
posesji. Pacjenci leczący się w Ośrodku mają do dyspozycji również
część ogrodu. Na parterze Ośrodka znajduje się rejestracja,
poczekalnia, część gabinetów, szatnia oraz mała kawiarnia dla
pacjentów, w której można napić się kawy, herbaty i zjeść przekąskę.
Napoje i przekąski w kawiarni są płatne, jednak pacjenci oczekujący na
wizytę mogą korzystać również z bezpłatnych dystrybutorów wody. Do
dyspozycji pacjentów przeznaczono również toalety, w tym łazienki
dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych. Stan czystości
wszystkich toalet był w dniu monitoringu bez zarzutu. Na piętrze mieści
się część laboratoryjna i pozostałe gabinety, pacjentom oczekującym na
wizytę zapewniono na obu kondygnacjach wystarczającą przestrzeń, aby
czuli się dyskretnie i komfortowo. Na stolikach dostępne są prasa i
segregatory z wybranymi artykułami dotyczącymi niepłodności, w tym
artykułami opisującymi pracę/sukcesy Ośrodka. Przestrzeń Ośrodka
organizuje wizualnie duże drzewo oliwne posadzone pośrodku holu na
parterze, jest to również znak „rozpoznawczy” tego Ośrodka.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Strona www


Podstawowym narzędziem informacyjnym Ośrodka jest strona WWW. W dniu
robienia analizy strony internetowej funkcjonowała jeszcze jej stara
wersja, obecnie Ośrodek zaktualizował stronę i należy zauważyć, iż
znacznie się ona poprawiła w stosunku do wersji poprzedniej. Obecnie
znajdują się na niej podstrony w postaci czytelnych infografik
odsyłających pacjentów bezpośrednio do wybranych działów. Przebieg
badań i zabiegów został opisany bardzo szczegółowo nie tracąc przy tym
nic z przejrzystości wizualnej (opisy są uszeregowane w swoiste spisy
treści kryjące pod sobą rozszerzone informacje) – każda sekcja zawiera
nie tylko informacje o danym zabiegu/badaniu, ale również wyczerpujące
opisy przygotowania do niego, w tym wymienione są możliwe powikłania.
Osobną zakładkę poświęcono opisowi ciąży uzyskanej w wyniku leczenia
niepłodności. Sposób organizacji i zawartość sekcji należy uznać za
modelową jeśli idzie o jakość informacji i przedstawienie jej pacjentom.


Na stronie internetowej znajduje się odrębna zakładka KONTAKT, w ramach
której znajdują się numery telefonów oraz adresy elektroniczne do
poszczególnych osób/działów. Można się zatem skontaktować bezpośrednio
z dyrektorem Przychodni Lekarskiej nOvum, z-cą Dyrektora ds.
Medycznych, Dyrektor ds. jakości, Prawnikiem Przychodni, Przełożoną
Pielęgniarek i Położnych, działem administracyjno-technicznym,
Administratorem IT, działem kadr, Marketingiem, PR i działem zakupów.
Zamieszczono także formularz do kontaktu z konsultantem.  Ponadto
pacjentom kontaktującym się telefonicznie z Ośrodkiem udostępniono
swego rodzaju „przewodnik” znajdujący się w łatwej do znalezienia
zakładce „Sprawdź co wybrać gdy do nas dzwonisz”. Należy to uznać za
działanie propacjenckie, ułatwiające pacjentom skontaktowanie się z
Ośrodkiem. Z innych propacjenckich praktyk należy wymienić pogrupowanie
informacji kontaktowych w zależności od sytuacji pacjenta: dostępne są
zakładki „jestem w ciąży”, „nie jestem w ciąży”, „urodziłam”, co z
pewnością ułatwia pracę personelowi obsługującemu telefony, ale przede
wszystkim nie naraża pacjentów na sytuacje potencjalnie ich
raniące.  Personel pracujący w Ośrodku ma swoje wizytówki wraz ze
zdjęciami i godzinami przyjęć, więc pacjent jeszcze przed wizytą może
zapoznać się wirtualnie z pracującymi w Ośrodku specjalistami. Zakładki
są jasno pogrupowane: kierownictwo Przychodni, anestezjolog,
androlodzy, ginekolodzy (w tym specjaliści w histeroskopii i
ultrasonografii), konsultant, endokrynolog, radiolog, genetycy,
hematolog, akupunkturzysta, psycholog i lekarze prowadzący ciążę - nie
wszyscy pracownicy mają zdjęcia i informacje o kwalifikacjach. Brakuje
również informacji o pozostałym zatrudnionym personelu, na przykład
zespole położnych.


Dobrym rozwiązaniem jest szczegółowe opisanie pierwszej wizyty w
Ośrodku i wyszczególnienie,  co na taką wizytę należy zabrać.
Dzięki temu pacjenci będą do wizyty dobrze przygotowani co jest istotne
szczególnie dla pacjentów mieszkających poza Warszawą.


Należy też wspomnieć o forum dostępnym na stronie www, w zakładce Forum
embriologiczne. Poprzez dostępny formularz kontaktowy można zadać
pytanie i uzyskać odpowiedź, zarówno w formie e-maila jak i publikacji
na stronie Ośrodka (po wyrażeniu zgody na publikację przez Ośrodek
pytania wraz z odpowiedzią). Pacjentka: „Korzystałam
z forum kilka razy i za każdym razem uzyskałam satysfakcjonujące
odpowiedzi. O forum dowiedziałam się ze strony www, ale żałuję, że nikt
z personelu nie powiedział mi o tym wcześniej. Czasami trochę
niezręcznie zapytać lekarza o niektóre kwestie, bo nie wiem czy to są
poważne pytania, a chciałbym wiedzieć. Polecałam to forum innym
pacjentkom”.


Jest to rzadko spotykana forma kontaktu pacjenta z Ośrodkiem, ale
należy ją uznać za bardzo pożądaną. Język odpowiedzi udzielanych przez
ośrodek jest jasny i przejrzysty, propacjencki. Stanowi to przykład
bardzo dobrej praktyki, rozwiązanie należy uznać za modelowe.


 Jeśli idzie o linię
dyżurną dla pacjentów:


Pacjentki przed i po zabiegach otrzymują numer alarmowy, pod który mogą
dzwonić w wypadku nagłych sytuacji (obsługiwany jest on przez lekarza i
informacje na ten temat zostały zawarte we wszystkich dokumentach,
które podpisują pacjenci, w tym Informatorze dla pacjenta dotyczącym
procedur zapłodnienia pozaustrojowego). Pozostali pacjenci mogą dzwonić
do Ośrodka – jest tu całodobowa ochrona, która zna przyjęty algorytm
postępowania (źródło: osoba zarządzająca). Niektórzy lekarze pracujący
w Ośrodku podają swoje numery telefonów pacjentom i są z nimi w stałym
kontakcie: „Numer do doktora
Lewandowskiego miałam od początku i mogłam dzwonić”, „Miałam numer do
pani doktor”,  „Lekarz wykonujący histeroskopię dał mi telefon do
siebie i korzystałam z niego kilkakrotnie, bo po zabiegu były
powikłania, lekarz był bardzo pomocny i przejmował się mną.”

(cytaty: pacjentki). Generalnie jednak nie jest to procedura
zwyczajowa. Pacjenci mają jednak stały kontakt z Ośrodkiem za
pośrednictwem rejestracji, a w sytuacjach szczególnych kontakt ten może
być także całodobowy (dla wszystkich pacjentek po zabiegach oraz dla
pacjentek, które po godzinach pracy Ośrodka zadzwonią na numer ogólny i
ochrona przekaże kontakt dalej). Ponadto w Ośrodku funkcjonuje
instytucja „konsultanta pacjenta” oraz telefonicznych dyżurów
lekarskich opisane w dalszej części raportu.


Jeśli idzie o materiały
informacyjne dostępne w Ośrodku:


W Ośrodku brak własnych publikacji, poradników i  podręczników
wyłożonych w przestrzeni ogólnodostępnej- poza prasą i segregatorami z
wycinkami prasowymi dotyczącymi niepłodności.  W poczekalni
wyłożono ulotki dotyczące oferty własnej Ośrodka (m.in. banku komórek
macierzystych). Należy jednak zauważyć, iż Ośrodek posiada własne
materiały edukacyjne i są one przekazywane pacjentom podczas wizyt
lekarskich. Jednym z takich dokumentów jest „Informator dla pacjentów
przychodni lekarskiej nOvum” - informator składający się z 21 stron,
który został nam przekazany jako część dokumentacji i został bliżej
opisany w rozdziale dziesiątym. Ponadto pacjenci otrzymują segregatory
z przezroczystymi zakładkami, w których mogą przechowywać dokumentację
związaną z leczeniem; w segregatorze znalazło się także miejsce na
ważne informacje dotyczące przebiegu leczenia w Ośrodku, m.in. o
kontakcie z konsultantem pacjenta. Konsultant jest wyznaczoną przez
Ośrodek osobą, która odpowiada na zapytania mailowe pacjentów i
kontaktuje pacjentów z lekarzem bądź bezpośrednio udziela pomocy w
zależności od sytuacji. Zapewniana przez Ośrodek możliwość
telefonicznej konsultacji z lekarzem wymaga odbycia wcześniejszej
rozmowy z konsultantem, który między innymi prosi sekretariat o
przygotowanie dokumentacji danego pacjenta, aby dyżurujący lekarz
dysponował kartą pacjenta.  Dodatkowo każda pacjentka otrzymuje
„Dzienniczek pacjentki stymulowanej hormonalnie”. Dzienniczek poza
funkcją porządkowania  rodzaju i kolejności przepisywanych leków
posiada również skondensowane i bardzo pomocne informacje dla
pacjentów. W Dzienniczku zawarto informację o możliwości kontaktu z
konsultantem i zasadach udzielanej przez niego pomocy, ponadto znajduje
się tam numer telefonu alarmowego dla pacjentek w sytuacjach
wymagających szybkiej pomocy/konsultacji, jak również opisano skrótowo
objawy, które powinny zaniepokoić pacjentkę. Ostatnie karty Dzienniczka
zawierają pięć pytań skierowanych do pacjentek poddających się
stymulacji, a dotyczących: pytania o ewentualne mrożenie komórek
jajowych; pytania o ilość zapłodnionych komórek wraz z prośbą do
pacjentki o staranne rozważenie tej kwestii i opisaniem możliwych
konsekwencji; pytania o sposób zapłodnienia komórek (opisano klasyczne
zapłodnienie IVF oraz ICSI); pytania o mrożenie zarodków wraz z
podaniem jasnej informacji, iż jeśli para nie chce mrozić zarodków lub
nie będzie chciała przekazać ewentualnych nadliczbowych zarodków do
adopcji prenatalnej, powinna rozważyć zamrożenie niezapłodnionych
komórek jajowych oraz ostatniego pytania dotyczącego ilości zarodków
podawanych jednoczasowo podczas transferu. Ostatnie pytanie zawiera
również informację o prowadzonej przez Ośrodek polityce w zakresie
transferów pojedynczych i podwójnych opisane szerzej w części raportu
„polityka SET”.  Ostatnia karta Dzienniczka poświęcona jest
opisaniu oferty psychologicznej Ośrodka wraz z zachętą do skorzystania
z niej i informacją, iż taka konsultacja jest bezpłatna dla wszystkich
pacjentów podchodzących do zapłodnienia in vitro, zaś szczególnie
wskazana dla pacjentów korzystających z zabiegów z użyciem gamet i
zarodków dawców.


Wszystkie informacje szczegółowe i indywidualne udzielane są przez
lekarza prowadzącego. W Ośrodku ponadto wprowadzono dzienny dyżur 
pielęgniarski – pielęgniarka odpowiedzialna jest za dbanie o pacjentów,
udzielanie niezbędnych wyjaśnień, pomoc w umawianiu wizyt na konkretny
dzień cyklu, pomoc o odszukaniu wyników badań, wyjaśnień dotyczących
konkretnych zabiegów czy badań. Podczas rozmów z pacjentami
usłyszałyśmy, iż nie mieli żadnych zastrzeżeń co do sposobu i jakości
przekazywanych informacji i sposobie leczenia. Informacje dotyczące
planu leczenia, skuteczności, skutkach ubocznych czy przebiegu badań
były dla nich jasne i wystarczające.


Jeśli idzie o politykę
informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 


Cennik znajduje się zarówno w formie drukowanej (otrzymałyśmy w
Ośrodku) jak również jest dostępny na stronie WWW. Cennik drukowany i
wręczany pacjentom jest obszerniejszy od cennika opublikowanego na
stronie, znajdują się w nim m.in. koszty procedury adopcji zarodka i in
vitro z komórką dawczyni, których nie opisano na stronie
internetowej.  Żaden z pacjentów, z którymi rozmawiałyśmy, nie
zgłaszał zastrzeżeń co do jawności cen badań, wizyt i zabiegów:
“dostałam cennik do ręki” (cytat: pacjentka). Pacjent może zatem
otrzymać informację o podstawowych kosztach leczenia bez konieczności
odbycia wizyty.


Jeśli idzie o procedurę
składania skarg:


Pacjenci mogą złożyć skargę na pracę Ośrodka w formie ustnej, pisemnej
oraz mailowej. Forma odpowiedzi zależy od formy złożonej skargi: „Jeśli sytuacja jest skomplikowana to
wtedy jest proponowane i zazwyczaj odbywa się osobiste spotkanie”

(cytat osoba zarządzająca).  Zgodnie z informacją uzyskaną od
osoby zarządzającej skargi są rozpatrywane przez dyrektora: „wspólnie z lekarzem, jeśli skarga dotyczy
kwestii medycznych”
.
W ubiegłym roku Ośrodek odnotował kilka skarg, dotyczyły one np.
wydania wyników bez wizyty u lekarza, braku miejsc w Programie MZ,
rekompensaty za przyjazd przy spóźnieniu się lekarza.


Jeśli idzie o politykę
informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:


Ośrodek przekazuje ogólne informacje na temat skuteczności
proponowanych metod leczenia niepłodności (dotyczy tylko metody IVF,
brak informacji o skuteczności leczenia przyczynowego oraz
inseminacji). Statystyki podane na stronie są podane dla kolejnych lat
istnienia Ośrodka począwszy od roku 1999. Skuteczność dotycząca IVF
podawana jest w bardzo precyzyjny sposób ze wskazaniem metodologii:
ilość ciąż (w podziale na IVF i ICSI), odsetek ciąż/cykl, ciąż/punkcje
i ciąż/transfer. W danych tych nie ma również informacji o ciążach
biochemicznych, dotyczą tylko ciąż potwierdzonych badaniem USG. Należy
uznać powyższy sposób prezentacji danych za rzetelny wobec pacjentów.


Tym samym podawana przez Ośrodek średnia ogólna:


Przychodnia nOvum specjalizuje się w
leczeniu niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego, a średnia
skuteczność z 10. lat wykonywania zabiegów (2004 - 2013) wynosi 43%
ciąż klinicznych na transfer.


Może być uznana za średnią, której dane składowe pacjent sam może
odnaleźć na stronie Ośrodka i zweryfikować, co w pozytywny sposób
wyróżnia Ośrodek na tle innych, które zazwyczaj podają informację o
średniej ogólnej, jednak bez informowania o składowych w podziale na
lata i metodologię.


Można jedynie zauważyć, iż na stronie brakuje informacji o skuteczności
procedur IVF realizowanych w ramach programu MZ.


Ponadto pacjenci podczas wywiadów deklarowali, że lekarz prowadzący
przedstawiał również ustnie informacje o skuteczności.


Jeśli idzie o politykę SET
(transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:


Pacjenci są informowani o zaleceniach ESHRE w zakresie i ryzyku
związanym z ciążami wielopłodowymi, co potwierdzono również w wywiadach
z pacjentami.  Wprawdzie na stronach nie została przywołana nazwa
Europejskiego Towarzystwa Ludzkiego Rozrodu i Embriologii ESHRE, jak
również nie pojawia się termin SET, jednak informacje zawarte zarówno
na stronie internetowej, w dokumentacji otrzymywanej przez pacjentów,
jak i w Dzienniczku pacjentki są w tym zakresie konsekwentne i spójne
oraz odnoszą się właśnie do zaleceń ESHRE. Przykładowa treść informacji
o ilości transferowanych zarodków udostępniana przez Ośrodek:


Podczas transferu podaje się zwykle
dwa embriony, chociaż ostatnio, aby zminimalizować ryzyko ciąży
mnogiej, staramy się podawać jeden zarodek, zwłaszcza u młodych
pacjentek. Pozostałe zarodki poddaje się kriokonserwacji do
wykorzystania w przypadku, jeśli pierwsza próba zajścia w ciążę się nie
powiedzie lub gdy zdecydują się Państwo na kolejne dziecko. W dniu
transferu zostaną Państwo poproszeni o podpisanie umowy na zamrożenie
embrionów i ich przechowywanie przez okres roku od dnia punkcji. Jeśli
w tym czasie zarodki nie zostaną wykorzystane, umowę należy przedłużyć
na kolejne lata.


4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem programu rządowego od początku trwania
programu, to jest od lipca 2013 roku. Pacjenci w wywiadach przyznawali,
że wiedzą, że Ośrodek jest realizatorem programu rządowego, a część
naszych rozmówczyń korzystała z refundowanych zabiegów IVF. Informacja
o realizacji Programu  znajduje się na stronie głównej Ośrodka,
gdzie umieszczono link do informacji dotyczącej realizacji Programu:
informacje o pierwszej konsultacji lekarskiej, rejestracji pary do
Programu i kwalifikacji pary do Programu oraz dokumenty do pobrania
dotyczące Programu (regulamin wraz z załącznikami).

Pacjentki w rozmowach z nami deklarowały, iż nie czuły się w
Ośrodku  traktowane inaczej (gorzej, umawiane do wybranej grupy
lekarzy, w innych godzinach etc. ) niż pacjentki pełnopłatne.


5. Rejestracja wizyty


Rejestrację w Ośrodku usytuowano w sposób, który uniemożliwia pacjentom
przebywającym w poczekalni słyszenie rozmów pomiędzy pracownikami
rejestracji i pacjentami umawiającymi się na badanie/wizytę. W tym
zakresie praca rejestracji jest w pełni dyskretna. Personel rejestracji
pracuje w trybie trzech zmian. Czas oczekiwania na pierwszą wizytę jest
zróżnicowany. Najkrócej pacjenci czekają dwa tygodnie, ale bywa, że
okres oczekiwania na wizytę wynosi do dwóch miesięcy, jeśli pacjentom
zależy na konsultacji z wybranym lekarzem. Pozytywną praktyką Ośrodka
jest niewątpliwie prowadzenie listy pacjentów oczekujących: „jest lista pacjentek oczekujących, jak
tylko jest taka możliwość – natychmiast oddzwaniamy”
(cytat:
rejestracja). Za pozytywną praktykę uznać należy również telefoniczne
potwierdzanie wizyt: „dzień przed
wizytą dzwonią i przypominają, że mam wizytę”

(cytat pacjentka). Przy rejestracji jest wywieszona tablica informująca
o przyjmujących w Ośrodku specjalistach oraz o godzinach przyjęć.
Pracownicy rejestracji odbywają szkolenia, zgodnie ze słowami osoby
zarządzającej: „Są opracowane własne
standardy z 2011 roku i wszyscy pracownicy muszą je znać, jest robiona
weryfikacja (np. tajemniczy pacjent z firmy zewnętrznej, monitoring
pracy rejestracji)”
. W wypowiedziach niektórych pacjentek
pojawiały się krytyczne uwagi dotyczące opóźnień wizyt.


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Lekarze przyjmujący w Ośrodku prowadzą wizytę według przyjętej
procedury, na którą składa się m.in. pisemna informacja po wizycie: „Pierwsza
wizyta przebiega zawsze wg schematu z historii choroby. Są cotygodniowe
spotkania zespołu lekarskiego, na podstawie których są opracowane
standardy postępowania z pacjentami na poszczególnych wizytach”

(cytat: osoba zarządzająca). Z wypowiedzi lekarza wynika, że „standardowa wizyta trwa od 20 do 30
minut, jednak zdarza się, że czasem trwa czterdzieści minut”
.
Pacjenci potwierdzają te szacunki dodając, iż pierwsza wizyta, tzw.
informacyjna może trwać nawet godzinę do półtorej, co było przez
pacjentów oceniane pozytywnie: „Pani
doktor opowiadała nam wszystko, szczegółowy wywiad, jakie są
możliwości, oprowadzali i pokazywali co gdzie jest”
. Niektóre
pacjentki deklarowały, iż wizyty były przerywane wejściem osób
trzecich: „Zdarzyło się kilka razy,
że w czasie wizyty weszła inna lekarka o coś zapytać, albo
recepcjonistka po kartę innej pacjentki”
.
Personel pielęgniarski jest ściśle zaangażowany w opiekę nad pacjentem,
co opisywano już wyżej. Zgodnie ze słowami pielęgniarki, z którą
przeprowadzono wywiad: „Asystujemy w
badaniach, w stymulacjach, przy wizytach, asystujemy przy
zabiegach.  Planujemy dalsze  wizyty z pacjentkami,
zapisujemy w rejestracji, tłumaczymy pacjentkom leki. Pracujemy na
obszarze całej przychodni. Jeżeli jest wykonywane tylko USG to nie ma
pielęgniarki, ale jeśli jest zlecana i omawiana stymulacja to odbywa
się to z pielęgniarką. Pielęgniarka słucha co mówią lekarze, a potem
przechodzimy do pokoi konsultacyjnych z pacjentkami. Schodzimy do
rejestracji z nimi i  zalecamy badania, mówimy o wszystkim: jak
wygląda badanie, jak się zapisać na HSG i jak się przygotować?
Pacjentka więc przychodzi  do nas, żeby opowiedzieć jej w skrócie.
W tej pracy empatia jest podstawą”
.


Ośrodek przyjął schemat „rotacji pacjentek”, pod czym rozumiemy, iż
pacjentka nie jest na stałe przypisana do konkretnego lekarza, 
ale mogą się nią również zajmować inni lekarze mający danego dnia dyżur
bądź przyjmujący w Ośrodku. To sprawia, iż opinie pacjentek były
zróżnicowane i wynikały prawdopodobnie z odmiennych praktyk lekarzy, z
którymi pacjentki miały najczęściej kontakt.


7. Opieka nad mężczyzną


Ośrodek dysponuje 3 pokojami do oddawania nasienia, znajdującymi się w
różnych częściach Ośrodka. Pacjenci oddający nasienie mają do
dyspozycji oddzielną rejestrację, do której się zgłaszają i personel
instruuje ich, co zrobić w dalszej kolejności i do którego z pokoi się
udać. Pokój do oddawania nasienia, który pokazano nam w trakcie
monitoringu, był wyposażony w umywalkę i bidet, znajdowały się w nim
materiały erotyczne (prasa i filmy), zapewniono przyćmione światło i
każdy z pokoi był zamykany od wewnątrz. Pacjenci, z którymi
rozmawiałyśmy, nie zgłaszali żadnych uwag w zakresie stanu czystości i
wyposażenia pokoi, jak i samej procedury oddawania nasienia, którą
uznawali za zorganizowaną w sposób dyskretny. Z rozmowy z lekarzem
wynikało, że pacjenci mogą oddawać nasienie nie tylko w Ośrodku, ale
również w warunkach domowych, jedynym obostrzeniem jest konieczność
dostarczenia próbki do Ośrodka w czasie nie przekraczającym 40 minut.
Możliwość dostarczenia nasienia spoza Ośrodka obejmuje również pobranie
go do specjalnej prezerwatywy bez środków plemnikobójczych, 
pacjent może ją zakupić w Ośrodku: „jeśli
pacjent oddał nasienie w specjalną prezerwatywę w domu są do tego
osobne oświadczenia”

(cytat pielęgniarka). Lekarz przekazał nam, że pacjenci są każdorazowo
informowani o możliwości obecności partnerki/żony w pokoju do oddawania
nasienia. Zauważył jednak, że nieczęsto się tak zdarza.


Za przykład dobrej praktyki uznać należy takie zorganizowanie opieki
nad mężczyzną, która pozwala mu w sposób najmniej krępujący poddać się
badaniom w klinice. W szczególności naszą uwagę zwrócił sposób
zaplanowania wizyt mężczyzn, chcących oddać nasienie w Ośrodku.
Pacjenci zapisywani są na konkretną godzinę, co powoduje, iż w Ośrodku
nie tworzą się kolejki pacjentów oczekujących na oddanie nasienia.


8. Opieka nad kobietą


W Ośrodku znajduje się dziesięć gabinetów ginekologicznych. Wszystkie
prezentują wysoki standard. Pacjentki w wywiadach poinformowały nas
jednak, że nie do każdego gabinetu przylega łazienka. Łazienki, które
oglądałyśmy były zamykane, czyste, wyremontowane, z dostępem do bidetu,
umywalki, ciepłej i zimnej wody, artykułów higienicznych (podpaski i
środki do higieny intymnej) oraz odzieży jednorazowej. Pacjentki mogą
się przygotować w nich do badania.

W samym gabinecie fotel ginekologiczny znajduje się w osobnym
pomieszczeniu, co zapewnia pacjentkom całkowitą dyskrecję podczas
badania zarówno wobec osoby trzeciej, która mogłaby przypadkowo wejść
do gabinetu, jak i wobec osoby towarzyszącej, która w czasie badania
pacjentki przebywa w gabinecie ginekologicznym i nie widzi samego
badania. Lekarz potwierdził, że w trakcie badania ginekologicznego
informuje pacjentki na bieżąco o podejmowanych czynnościach: „zawsze
się staram poinformować, mówię, że będzie zakładany wziernik, teraz
będzie czyszczenie, czyszczę kanał szyjki z bakterii, nabłonków, śluzu,
leku”
. Pacjentki potwierdziły tę praktykę.


Jak wspomniano wcześniej, pracownicy Ośrodka informują pacjentki o
możliwości obecności partnera/rki/osoby bliskiej podczas wizyty. Według
deklaracji pracowników Ośrodka pacjentkom mogą też towarzyszyć osoby
bliskie podczas transferu oraz w pokoju wypoczynkowym po punkcji.
(cytat: „wszędzie tylko nie na sali
zabiegowej")
.


Ośrodek zapewnia jednorazową odzież i obuwie zabiegowe pacjentkom
poddających się inseminacjom, programom zapłodnienia pozaustrojowego i
innym zabiegom medycznym.


Ośrodek posiada jedno ogólne i jedno dodatkowe pomieszczenie
pielęgnacyjne dla pacjentek przywiezionych bezpośrednio z pokoju
diagnostyczno-zabiegowego. W pokoju tym pacjentki wybudzają się ze
znieczulenia ogólnego oraz odpoczywają po zabiegu. W dniu monitoringu
odnotowałyśmy brak dostępu do wody pitnej w pomieszczeniu
pielęgnacyjnym, jednak ankietowane pacjentki deklarowały: „po
punkcji przyniesiono mi kanapki i herbatę”, „dostałam picie i kanapki”,
„po punkcji schodzi się do kawiarenki, gdzie dostaje się kanapki i
herbatę”
. Relacje pacjentek były w tym względzie zatem
rozbieżne: jedne podawały, iż personel przynosił jedzenie i picie, inne
informowały, iż musiały samodzielnie zejść do kawiarni. 


Do pomieszczenia pielęgnacyjnego przylega łazienka w takim samym
standardzie, jak wyżej opisane toalety,  nie jest ona
przystosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych.


Cała część „zabiegowa” (pomieszczenie wypoczynkowe, sale zabiegowe,
pokoje do inseminacji) znajdują się w wydzielonej części budynku, do
której nie mają dostępu pozostali pacjenci przebywający w Ośrodku.
Należy uznać, iż jest to bardzo dobre rozwiązanie dające duże poczucie
intymności pacjentkom.


9. Umowy z NFZ


Ośrodek, zgodnie z informacją uzyskaną od osoby wskazanej przez zarząd
do reprezentowania Ośrodka podczas monitoringu, posiada podpisaną umowę
z NFZ na poradnię genetyczną i część badań w zakresie genetyki. Według
informacji uzyskanej podczas monitoringu pula refundowanych
zabiegów/badań wynosi 516. Informacji o możliwości skorzystania z 
poradni udziela lekarz prowadzący w momencie, gdy zalecana jest
konsultacja genetyczna. Dość skromna informacja o poradni genetycznej
działającej w ramach NFZ znajduje się także na stronie WWW Ośrodka
(uwaga pochodzi z okresu przeprowadzania monitoringu, po którym Ośrodek
zaktualizował stronę; obecnie znajduje się na niej osobna zakładka
poświęcona omówieniu badań w ramach NFZ i programowi rządowemu). W
przypadku innych badań/zabiegów, które są możliwe do wykonania w ramach
NFZ, a na które Ośrodek nie ma podpisanego kontraktu,  udzielana
jest pacjentom ogólna informacja o występowaniu takiej możliwości
(lekarze Ośrodka jednak nie wskazują konkretnego miejsca). Zgodnie z
informacjami, jakie uzyskałyśmy od pacjentek podczas monitoringu, nie
korzystały one w ogóle z usług poradni w ramach kontraktu z NFZ (nie
wiedziały o takiej możliwości; jedna z pacjentek powiedziała, że skoro
podjęła decyzję o leczeniu w prywatnej placówce to zakładała, że za
wszystko trzeba będzie zapłacić).


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została
udostępniona w dniu monitoringu, nie została przesłana drogą
elektroniczną i  składały się na nią następujące dokumenty:

  1. Przygotowanie do punkcji
  2. Schemat przyjmowania leków w czasie długiego protokołu
  3. Umowa na zamrożenie embrionów
  4. Zgoda na criotransfer
  5. Punkcja jajników w celu pobrania komórek jajowych do zapłodnienia
    IVF
  6. Zapłodnienie pozaustrojowe i embriotransfer – informator dla
    pacjentów

Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym stanowi
tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej
przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości.


1. Przygotowanie do punkcji


Ośrodek przygotował trzy odmienne wzorce dokumentu w zależności od
protokołu IVF, który zalecono pacjentce. Samo rozdzielenie wzorców
należy uznać za bardzo dobrą praktykę. Każdy ze schematów zawiera
informację o zalecanych lekach i ich dawkowaniu, natomiast część
wspólną dla wszystkich wzorców tworzą informacje ogólne  dotyczące
przygotowania się do punkcji i zasad przyjętych przez Ośrodek. Uwagę
zwraca umieszczenie we wzorcach numeru telefonu do przychodni oraz
telefonu całodobowego (w sytuacjach alarmowych).


2. Schemat przyjmowania leków w czasie
długiego protokołu


Podobnie jak wzorce „Przygotowanie do punkcji”, również Schemat został
przygotowany w dwóch odmiennych wzorcach w zależności od protokołu
zaleconego pacjentce. Odnoszą się do niego te same pozytywne uwagi,
jakie podniesiono już w analizie „Przygotowania (...)”  wraz z
uzupełnieniem, iż Schemat nie posiada informacji o numerze telefonu,
który pacjentka otrzymuje wraz z poprzednim dokumentem.


3. Umowa na zamrożenie embrionów


Pkt 5)

W przypadku nieuiszczenia opłaty za
przechowywanie embrionów najpóźniej na dzień przed upływem roku od daty
zawarcia niniejszej umowy, umowa wygasa, a Pacjenci zgadzają się, aby
embriony zostały wykorzystane przez Przychodnię na rzecz innej
niepłodnej pary Pacjentów – Biorców i zobowiązują się do podpisania w
odpowiednim czasie stosownych dokumentów dotyczących zrzeczenia
zarodków.


Wydaje się, że zapis mógłby zostać uznany za klauzulę niedozwoloną,
ponieważ uzależnia zawarcie umowy o leczenie niepłodności od
jednoczesnej akceptacji drugiej umowy włączonej w jej treść (o
potencjalne oddanie zarodków do adopcji). Nie zostało jednak dotąd
przedstawione orzecznictwo Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta w tej
kwestii, więc zauważamy jedynie ewentualne prawdopodobieństwo takiej
interpretacji. Zgodnie z Art. 385³ pkt 7 kodeksu cywilnego:


„W razie wątpliwości uważa się, że
niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności 7)
uzależniają zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej
umowy, niemającej bezpośredniego związku z treścią zawierającą oceniane
postanowienie.”


Wymóg udzielenia uprzedniej wstępnej zgody na przekazanie zarodków do
adopcji prenatalnej nie pozostaje w bezpośrednim związku funkcjonalnym
z procedurą kriokonserwacji. (Przekazanie zarodków do adopcji nie jest
konieczną i każdorazową konsekwencją procedury kriokonserwacji).


Fakt wygaśnięcia umowy na skutek upływu czasu, na jaki została zawarta
oraz nieprzedłużenie jej przez strony nie powinno powodować po stronie
pacjentów zobowiązania do przekazania zarodków do adopcji, gdyż możliwa
jest sytuacja, gdy np. pacjenci chcą zawrzeć z innym Ośrodkiem umowę o
depozyt zamrożonych zarodków i wygasić umowę o depozyt z dotychczasowym
Ośrodkiem.


4. Zgoda na kriotransfer


Bez uwag


5. Punkcja jajników w celu pobrania
komórek jajowych do zapłodnienia IVF


Bez uwag


6. Zapłodnienie pozaustrojowe i
embriotransfer – informator dla pacjentów


Dokument jest obszernym informatorem, w którym na 21 stronach opisano
wyczerpująco przebieg procedury in vitro, możliwe powikłania, zasady
przygotowania się do zabiegu, zaś sam informator zaopatrzono w słownik
pojęć medycznych wraz z objaśnieniami, które pozwalają pacjentom
zrozumieć bardziej skomplikowane opisy. W informatorze podano również
informację o statystykach IVF w podziale na średnią europejską i
średnią Ośrodka (za rok 2012). Statystyki są objaśnione metodologicznie
– rozdzielono w nich procent ciąż przypadających na punkcję i
przypadających na transfer. Należy uznać to za rzetelną prezentację
danych. Opisy poszczególnych protokołów stymulacyjnych opisano w
czytelnych tabelach, dzięki czemu pacjenci mogą sobie nałożyć
schemat  procedury na kolejne dni ich leczenia. Uwagę zwracają:


  • czytelne opisanie polityki Ośrodka w zakresie postępowania z
    nadliczbowymi zarodkami:
    „jeśli pacjentce uda się zajść w ciążę już po pierwszym i/lub drugim
    transferze, to może dojść do sytuacji, gdy pozostanie do wykorzystania
    dużo zamrożonych zarodków. Wtedy pacjenci staną przed trudną decyzją:
    czy wykorzystać wszystkie pozostałe zarodki czy oddać je innej parze do
    adopcji prenatalnej. Inne rozwiązania nie są możliwe w przychodni
    nOvum, która kładzie szczególny nacisk na ochronę zarodków”
    .
    Ośrodek opisuje w Informatorze również możliwość zamrożenia
    niezapłodnionych komórek jajowych, z góry komunikując, iż jeśli
    pacjenci zdecydują się na zapłodnienie wszystkich komórek i uzyskają
    tzw. nadliczbowe zarodki, których nie będą chcieli odebrać do celów
    własnego transferu, Ośrodek nie da im innej możliwości niż przekazanie
    zarodków do adopcji prenatalnej;
  • - czytelne opisanie polityki SET: Ośrodek informuje, iż jeśli
    pacjentka jest poniżej 35 rż zostanie jej zaproponowany transfer
    jednego zarodka, jeśli jest starsza – dwóch zarodków. Jednocześnie
    dodane zostało: „ale trzeba wziąć pod
    uwagę możliwość ciąży mnogiej, która jest obarczona większym ryzykiem
    powikłań niż ciąża pojedyncza”
    .


Uwagę można by jedynie zwrócić co do sformułowania poniższego zapisu:


Prosimy o rozważne korzystanie z
telefonu alarmowego, tylko w sprawach zagrażających zdrowiu.
Wykorzystywanie telefonu w innych celach powoduje, że osoby
potrzebujące pomocy mogą jej nie uzyskać


Choć intencja zapisu wydaje się być jasna chciałybyśmy podnieść, iż
pacjent z reguły jest laikiem i nie posiada wiedzy, aby stwierdzić, czy
niepokojąca go kwestia zagraża jego zdrowiu czy nie. Tymczasem taka
forma zapisu może powstrzymać osoby faktycznie potrzebujące pomocy
przed kontaktem z Ośrodkiem w obawie, iż ich objawy nie spełnią
kryterium „sprawy zagrażającej zdrowiu”.


Informator należy uznać za modelowy pod względem kompletności
prezentowanych informacji o leczeniu, przygotowaniach, praktyce
Ośrodka, jednak zauważamy również, iż został napisany językiem suchym,
co nie  musi być wadą, ale niekoniecznie jest zaletą z punktu
widzenia podejścia propacjenckiego.


Uwagi ogólne:


Dostarczona przez Ośrodek dokumentacja nie wydaje się być dokumentacją
pełną (brak wzorców umów/zgód dotyczących inseminacji z wykorzystaniem
nasienia partnera/męża lub dawcy, zapłodnienia IVF z komórką dawczyni,
transferu zarodka pochodzącego od dawców, etc.). Zgodnie z informacją
przekazaną przez osobę zarządzającą Ośrodkiem pacjenci mogą otrzymać
wzory umów/zgód przed wizytą na skrzynkę mailową: „mailowo na życzenie pacjentów wysyłamy
umowy”. 
Poinformowano nas także,  że umowy
cywilnoprawne podlegają negocjacjom: „szczególnie
na zamrożenie nasienia, zarodków – zawierają zapiski, znaczące uwagi
pacjentów”.

Pacjenci otrzymują również wzory umów do zapoznania się przed
podpisaniem, co potwierdzili w rozmowach z nami. W naszej ocenie taka
praktyka pozwala pacjentom na pozyskanie pełnego obrazu sytuacji, a tym
samym zwiększa szanse na podjęcie właściwej decyzji. Pacjenci
deklarowali, iż otrzymywali kopie części podpisanych przez siebie
dokumentów; nie otrzymywali kopii wszystkich podpisanych przez siebie
zgód na zabiegi wykonywane w Ośrodku, np. punkcja, transfer, a jedynie
wypisy z kartą informacyjną po zabiegu, podpisywane przez lekarza.


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


Organizacja przestrzeni Ośrodka może być uznana za przyjazną pacjentom.
Należy zwrócić uwagę przy tym, że w dużej mierze wynika to
prawdopodobnie z faktu, że Ośrodek zajmuje duży, samodzielny budynek,
który powstał z założenia jako obiekt przeznaczenia medycznego (nie był
wtórnie adaptowany na cele Ośrodka). Bardzo duża przestrzeń sprawia, że
pacjent może znaleźć miejsce dla siebie:  bądź w otoczeniu innych
pacjentów (np. oczekując w kawiarni znajdującej się na terenie
Ośrodka),  bądź wyjść do ogrodu. W rozmowie z pielęgniarką
pojawiły się wypowiedzi wskazujące, iż do opieki nad pacjentką
doświadczającą trudnych sytuacji przykłada się wagę i staranność: „Pytam czy pacjentka jest sama, czy
zadzwonić po kogoś z rodziny”
(odnośnie sytuacji, w której
pacjentka jest zdenerwowana –  dopisek Obserwatorek), „proponujemy
konsultację psychologiczną”, „podaję dodatkowe leki uspokajające”,
„zapraszamy po wizycie, żeby z jakimikolwiek wątpliwościami udały się
do nas”.


Organizacja pracy rejestracji również daje duże poczucie intymności.
Pacjenci Ośrodka otrzymują swoje karty, które przekazują w rejestracji
zaraz po przybyciu do Ośrodka, dzięki czemu nie muszą  podawać na
głos swoich danych osobowych.


Podczas rozmów z personelem otrzymałyśmy informację, iż do pacjentów
zazwyczaj zwraca się „per pan/pani”. Potwierdziły to także pacjentki
podczas rozmów z nami. Jednakże w trakcie monitoringu przez dłuższy
czas przebywałyśmy w pobliżu zabiegowej części Ośrodka, w której
pacjentki po punkcji/transferach oczekiwały na wizytę u lekarza,
i  zauważyłyśmy, że pacjentki były bez wyjątku „wzywane” po
nazwisku.  Z wywiadu z pacjentką, która wyjaśniła nam tę
rozbieżność: „Lekarze nie wywołują
po nazwisku, wychodzą przed gabinet i zapraszają <<Pani z godziny
9.40>> rozmawiałam o tym z lekarką, bo za pierwszym razem mnie to
zdziwiło, powiedziała mi, że robią tak [lekarze w Ośrodku], bo pacjenci
mogą się czuć zakłopotani wywoływaniem po nazwisku. Natomiast przy
gabinecie zabiegowym pacjenci są wywoływani po nazwisku”
.


Obecność osoby bliskiej


W trakcie wywiadu z lekarzem otrzymałyśmy informację, że pacjenci
każdorazowo są informowani o możliwości odbycia wizyty w towarzystwie
osoby bliskiej. W trakcie inseminacji, transferu oraz kriotransferu
zarodka pacjentce może również towarzyszyć osoba bliska. Wyjątkiem
pozostają np. takie zabiegi jak punkcja, kiedy lekarz przyznał: „wolimy, żeby wtedy nie było obcych osób,
ale na wyraźne życzenie – tak”.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej dokumentacja
medyczna wydawana jest pacjentom na wniosek: „Wniosek
na wzorze, mailem lub złożony osobiście. Musi być podpis pary (a nie
jednej osoby, ponieważ dokumentacja należy do pary), rezerwujemy sobie
trzy dni na przygotowanie, odbiór osobisty lub wysyłka pocztą po
uprzednim oświadczeniu. Nie pobieramy opłat za wydanie dokumentacji.”


Pacjenci, z którymi przeprowadziłyśmy wywiad przyznali, że zwracali się
o udostępnienie dokumentacji medycznej i otrzymali ją od ręki. Jedna z
pacjentek przekazała, iż mogła się ze swoimi wynikami badań zapoznać
drogą telefoniczną: „dostałam
indywidualny kod i przez telefon mogłam otrzymać wyniki”.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


Należy uznać, iż Ośrodek jest przystosowany do przyjęcia pacjentów z
niepełnosprawnością. Na terenie Ośrodka nie występują wysokie progi,
ani inne rozwiązania architektoniczne, które mogłyby powodować
utrudnienia w poruszaniu się osób na wózkach. Pomimo iż budynek jest
dwukondygnacyjny, znajduje się w nim winda, a ogólnodostępne łazienki
są dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych. Nie zweryfikowałyśmy,
czy w gabinetach ginekologicznych dostępny jest obniżany fotel
umożliwiający zbadanie pacjentki z trudnościami w poruszaniu się.

 

14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu
niepłodności  uniemożliwiająca parom jednopłciowym i kobietom
samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności W związku z
powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych
grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez
każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa,
jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje
za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.


Z wypowiedzi personelu wynikało jednoznacznie, że pary homoseksualne,
bądź kobiety samotne nie są obsługiwane przez Ośrodek: „Pary
po zmianie płci? Nie, byśmy takich par nie obsłużyli”, „w swoich
standardach mamy zgodę partnera lub męża”, „Samotnej kobiety nie
leczymy, tylko pełna rodzina”, “jeśli dwie panie – wtedy w uzgodnieniu
z szefostwem, ale raczej nie, staramy się nie robić wyjątków”.


Zwróciłyśmy uwagę na podniesiony przez lekarza argument, iż „pełną rodziną nie jest i nie może być
para jednopłciowa”
.  Powyższa wypowiedź może stanowić
przykład dyskryminacji pacjentów ze względu na orientację seksualną.


Ośrodek w przekazanej odpowiedzi do
raportu opisał prowadzoną przez siebie politykę w tym zakresie
wskazując na rozróżnienie pomiędzy bezdzietnością wynikającą z innych
względów niż medyczne, a niepłodnością. Zachęcamy do zapoznania się z
odpowiedzią Ośrodka.


15. Opieka psychologiczna


 Zgodnie z deklaracją osoby zarządzającej w Ośrodku
zatrudnione są dwie panie psycholog (psycholog kliniczny i psycholog
seksuolog), mają stałe godziny i dni przyjęć. Jedna z pań psycholog
jest członkinią Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Niepłodności.
Ośrodek nie posiada gabinetu psychologicznego i nie potwierdziłyśmy
jego obecności w trakcie monitoringu bezpośredniego. Na stronie WWW
Ośrodka znajduje się informacja o przydatności opieki psychologicznej
dla osób leczących niepłodność oraz o możliwości skorzystania z jednej
bezpłatnej konsultacji psychologicznej dla par leczących się w Ośrodku
z wykorzystaniem metody In vitro (zarówno w przypadku własnych komórek
rozrodczych jak i komórek czy zarodków pochodzących z dawstwa).
Informacja o wsparciu psychologicznym jest konsekwentnie komunikowana
na stronie WWW i w materiałach własnych Ośrodka: „Spotkanie z
psychologiem jest zalecane, ale nie zmuszamy” (osoba zarządzająca). W
przypadku dawstwa i biorstwa gamet konsultacja psychologiczna jest
standardowo zalecana przez lekarza prowadzącego. Jednak ostatecznie to
pacjenci decydują, czy z niej skorzystają czy nie. Pacjenci, z którymi
rozmawiałyśmy, nie korzystali z pomocy psychologicznej w Ośrodku, ale
mieli wiedzę o takiej możliwości, jak również wiedzieli o
organizowanych przez Ośrodek warsztatach.


Personel Ośrodka ma zapewnione wsparcie psychologa, który – zgodnie ze
słowami osoby zarządzającej – jest członkiem zespołu i bierze udział w
zebraniach zespołu. Psycholog prowadzi szkolenia wewnętrzne z zakresu
obsługi pacjentów, radzenia sobie z trudnymi sytuacjami, pracy z
pacjentem borykającym się z niepłodnością. Organizowane są także
szkolenia zewnętrzne, osoba zarządzająca wskazała na współpracę z panią
Bogdą Pawelec. Psycholog wspiera pracowników także w codziennej pracy,
na bieżąco reagując na problemowe sytuacje. Ośrodek prowadzi
ogólnodostępne wykłady psychoedukacyjne i warsztaty psychoedukacyjne
prowadzone przez psychologa (informacja o aktualnej ofercie dostępna
jest zawsze w rejestracji Ośrodka i na stronie internetowej). Co warte
odnotowania, warsztaty są bezpłatne i są dostępne dla wszystkich
zainteresowanych pacjentów, nie tylko dla pacjentów Ośrodka.


W trakcie wywiadu z lekarzem otrzymałyśmy informację, że Ośrodek nie
zapewnia lekarzowi możliwości konsultacji z psychologiem w zakresie
komunikacji interpersonalnej, wydaje się jednak, że wśród rekomendacji
po odbytym monitoringu warto byłoby zwrócić uwagę na potrzebę szkolenia
lekarzy z tego zakresu.


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).


Ośrodek prowadzi dawstwo międzypacjenckie, wewnątrzrodzinne i od osób
niespokrewnionych płodnych. Lekarze podczas wizyt informują pacjentów o
skuteczności Ośrodka w zakresie zabiegów inseminacji domacicznej z
użyciem nasienia dawcy, zapłodnienia pozaustrojowego z użyciem komórki
dawczyni, zapłodnienia pozaustrojowego z użyciem nasienia dawcy.
Podczas monitoringu nie udało nam się rozmawiać z żadną parą, która
korzystała lub korzysta z dawstwa gamet, w związku z tym nie możemy
przedstawić obrazu biorstwa z punktu widzenia pacjentów. W Ośrodku za
rekrutację dawców i dawczyń odpowiadają:

  • Dawcy nasienia: embriolog,  lekarz oraz psycholog. Ośrodek
    prowadzi swój własny bank nasienia, informacja o nim znajduje się na
    stronie WWW Ośrodka;
  • Dawczynie komórek w dawstwie międzypacjenckim: lekarz prowadzący;
  • Dawczynie „celowane” (takiego określenia użyła w rozmowie z nami
    osoba zarządzająca, rozumiemy iż chodzi o dawczynie niebędące
    pacjentkami, osoby płodne oddające swoje komórki jajowe): „szef i jego asystentka”.

Powyższe informacje zostały przekazane przez osobę zarządzającą.
Ośrodek deklaruje, iż rejestruje umowy dotyczące biorstwa oraz dawstwa
gamet  i przestrzega zasad gromadzenia dokumentacji
medycznej  dawcy/ów oraz biorcy/ów zgodnie z rozporządzeniami
Ministra Zdrowia.


Dawstwo nasienia


Jak wspomniano, Ośrodek prowadzi własny bank nasienia, jak również
korzysta z zagranicznego banku nasienia. W banku prowadzonym przez
Ośrodek nasienie deponują wyłącznie anonimowi dawcy, natomiast bank
zagraniczny umożliwia zainteresowanym pacjentom wybór nasienia od
nieanonimowego dawcy. Pozytywną praktyką stosowaną przez Ośrodek jest
umożliwienie pacjentom konsultacji z lekarzem embriologiem podczas
wyboru dawcy nasienia. Biorczyniom udostępniane są wszystkie
nieidentyfikujące informacje dotyczące dawców, w tym informacje o:
grupie krwi, cechach fenotypowych, wykształceniu, wieku i opinii
psychologa. Dodatkowo można uzyskać rozszerzone informacje takie jak:
zapis głosu, zdjęcie z dzieciństwa, list do dziecka (o ile nasienie
dawcy pochodzić będzie z banku, który takie dane gromadzi). Cytat z
wypowiedzi Osoby zarządzającej: „Pacjenci
mogą skorzystać z pomocy embriologów Ośrodka przy właściwym wyborze”
.
Jak opisano wyżej, rekrutacją dawców nasienia zajmuje się lekarz,
embriolog i psycholog. Embriolog wskazuje, jakie badania powinien
wykonać kandydat na dawcę, rekomenduje także konsultację psychologiczną.


Dawstwo komórek jajowych i
zarodków


Ośrodek prowadzi własny bank komórek jajowych. Zgodnie z informacją
uzyskaną w rozmowie z lekarzem, są to komórki świeże. W większości są
to komórki od dawczyń, które zdecydowały się na procedurę dawstwa
międzypacjenckiego. Zdarzają się jednak – jak przyznała w wywiadzie
osoba zarządzająca Ośrodkiem – dawczynie celowane,  które są
specjalnie stymulowane: „Kilka-kilkanaście
razy w roku mamy dawczynie celowane”
. Ośrodek nie prowadzi
jednak ogólnej rekrutacji dawczyń, zgodnie ze słowami osoby
zarządzającej: „Staramy
się nie umieszczać ogłoszeń”, „poczta pantoflowa – czasem maile”,
„Dawczynią celowaną może zostać wyłącznie kobieta, która ma już własne
dzieci i deklaruje zakończony rozród”
. Rekrutacją takich dawczyń
zajmuje się szef Ośrodka. Biorczyniom przekazywana jest aktualna
informacja o średnim czasie oczekiwania w danym Ośrodku na biorstwo
komórki. Według informacji uzyskanych od lekarza, z którym
rozmawiałyśmy, wynosi on około 6 miesięcy: „świeża
komórka - nawet parę miesięcy – do pół roku. Jeśli idzie o adopcję
zarodka – zarodki są dostępne, pacjenci zrzekają się zarodków ad hoc”.
 
Zapewnia się także biorcom komórek i zarodków bezpłatne konsultacje z
psychologiem (są ustnie rekomendowane, jednak nie są obowiązkowe). Po
określeniu pakietu cech dawcy/dawczyni, to lekarz prowadzący dokonuje
wyboru dawczyni/dawcy.  Dawstwo komórek i zarodków jest w praktyce
wyłącznie anonimowe, choć dawczynie mają możliwość zostawienia danych
identyfikujących: „jeśli chcą to
tak, ale się nie zdarzyło, dawczynie chcą być anonimowe; są jednak
dopiski o kontakcie w przypadku choroby dziecka [dopisek nasz: chodzi o
sytuację dopuszczenia kontaktu zwrotnego, gdyby się okazało, iż dziecko
urodzone dzięki komórkom dawczyni jest chore lub jego diagnostyka
wymagałaby ważnych informacji od dawczyni]”
(cytat lekarz).


Uwagi ogólne:


W rozmowie z Osobą zarządzającą Ośrodkiem dowiedziałyśmy się, że ani
dawczynie międzypacjenckie, ani dawcy nie są zobligowani do odbycia
konsultacji psychologicznej: „Mają
możliwość skorzystania z konsultacji”, “no opinia psychologa może
dotyczyć tylko mężczyny, ale nie jest to obowiązek”

(cytat lekarz). W zakresie wypowiedzi lekarzy nie jest to spójne z
przekazaną nam informacją, iż w rekrutacji dawców planowych uczestniczy
psycholog (źródło: osoba zarządzająca). Proponowałybyśmy zatem
rozważenie wprowadzenia obligatoryjnej konsultacji psychologicznej,
zwłaszcza dla dawczyń międzypacjenckich i dla dawców nasienia, co nie
tylko jest w interesie pacjentów-biorców oraz dawców, ale także w
interesie samego Ośrodka (zbadanie stabilności dawców/dawczyń i ich
motywacji).


W zakresie dawstwa Ośrodek nie udostępnia pacjentom informacji o
liczbie rodzin, które mogą otrzymać komórki lub zarodki od jednej
dawczyni/dawcy/dawców. Osoba zarządzająca przekazała: „staramy się aby było to maksymalnie 20
rodzin”

W materiałach dostarczanych pacjentom brakuje także informacji w formie
pisemnej o aspektach psychologicznych i społecznych dawstwa.


Pacjenci mają możliwość zarezerwowania materiału genetycznego wybranego
dawcy na przyszłość w celu wykorzystana przy staraniach o kolejną
ciążę. Opcja ta nie dotyczy dawczyń komórek jajowych. 
Proponowalibyśmy w związku z tym rozważenie wprowadzenia kompletnych
materiałów dla pacjentów w formie pisemnej, do której pacjenci mogliby
w każdej chwili powrócić.


17. NASZE REKOMENDACJE


Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych
praktyk oraz rekomendacji


Dobre praktyki:


  1. Uwagę zwraca organizacja pracy Ośrodka. Każdy etap opieki nad
    pacjentem jest określony, nieprzypadkowy i dedykowane mu są konkretne
    osoby spośród personelu, które są odpowiedzialne za jego realizację. Na
    pozytywną uwagę zasługuje włączenie personelu pielęgniarskiego w opiekę
    nad pacjentem – realną opiekę dotyczącą również przekazywania
    informacji i „prowadzenia” pacjenta przez etapy leczenia;
  2. Materiały przygotowane przez Ośrodek są wzorcowe zarówno jeśli
    chodzi o ich treść (pomimo drobnych uwag opisanych w raporcie), jak też
    o spójność zawartych w nich informacji. Zarówno na stronie
    internetowej, jak i w materiałach drukowanych znajdują się te same
    komunikaty, które konsekwentnie przekazują te same zasady i opisują tę
    samą politykę. Odbieramy to jako świadectwo głębokiego przeanalizowania
    misji Ośrodka i zatroszczenia się o to, aby była ona klarowna dla
    pacjentów. Dużo uwagi poświęcono zasadom dotyczącym postępowania z tzw.
    zarodkami nadliczbowymi. Można się z nimi zgadzać lub nie, jednak są
    komunikowane otwarcie i dają pacjentom przestrzeń na świadomą decyzję o
    przystąpieniu do leczenia w Ośrodku bądź odstąpieniu od leczenia, jeśli
    pacjenci nie akceptują przyjętej przez Ośrodek polityki. Z całą
    pewnością można powiedzieć, iż jest to polityka przejrzysta;
  3. Zawartość merytoryczna strony internetowej zwraca pozytywną
    uwagę: opisano szczegółowo przebieg badań/zabiegów, przygotowanie do
    nich,  ich ewentualne powikłania. Dużo uwagi poświęcono kwestiom
    propacjenckim rozumianym jako wyróżnienie ważnych komunikatów,
    wydzielenie sekcji informacyjnych w zależności od sytuacji pacjenta
    (ciąża, brak ciąży), objaśnienie schematu komunikacji z ważnymi osobami
    w procesie leczenia (konsultant, formularze kontaktowe, telefony
    dyżurne). Bardzo dobrą praktyką jest dodatkowy kanał informacyjny
    pacjentów czyli forum embriologiczne;
  4. Ośrodek prowadzi system wsparcia psychologicznego dla pacjentów,
    gdzie wyróżnia się oferta bezpłatnych warsztatów otwartych dla
    wszystkich pacjentów, nie tylko pacjentów leczących się w Ośrodku;
  5. Pozostałe dobre praktyki zostały ujęte również w treść raportu i
    były opisywane na bieżąco.

Rekomendacje:


  1. Rekomendujemy uspójnienie polityki dotyczącej rekrutacji
    psychologicznej dawców/dawczyń celowanych oraz wyklarowanie roli
    psychologa/ów w tym procesie, jak również udostępnienie pacjentom
    materiałów w tym zakresie, np. poradników dla rodziców dzięki dawstwu
    gamet;
  2. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
    grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
    pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
    pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
    zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
    i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl,
    www.nieplodnoscboli.pl);


18. Komentarz osrodka do raportu

Poniżej
publikujemy komentarz Ośrodka do raportu, w wyniku którego naniesione
zostały korekty do raportu. W wyniku dalszej korespondencji
(nieopublikowanej) Ośrodek wyraził zgodę na publikację raportu.


Stowarzyszenie NASZ BOCIAN



It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



Specjalistyczne Centrum Medyczne OVUM

Istnieje od 2003 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:
Ośrodek leczenia niepłodności wykonujący zapłodnienie pozaustrojowe Inseminacja nasieniem partnera Inseminacja nasieniem dawcy Własny bank nasienia dawców Badanie ogólne nasienia Posiew nasienia Test fragmentacji DNA plemników MARtest Badania hormonów Badania kariotypów Zapłodnienie pozaustrojowe IVF IVF ICSI PESA TESA IVF z komórką dawczyni Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki mrożone) IVF z nasieniem dawcy AZ adopcja zarodka Scratching endometrium HSG Sono HSG lubelskie

Motycz,21-030
Konopnica 85 F

81 718 08 32
81 534 48 32

Zaloguj się aby wypełnić ankietę.

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Ovum Lublin
Data przeprowadzonego monitoringu 10.03.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE

18. Komentarz osrodka do raportu





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
do ESHRE oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO 9001:2008.
Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE, uczestniczy w szkoleniach
ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE (embriolog ma certyfikat Senior
Clinical Embryologist ESHRE). Ośrodek zadeklarował znajomość
„Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych
przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek nie wykonuje badań/zabiegów w
ramach umowy z NFZ. W dniu przeprowadzania monitoringu Ośrodek mieścił
się w starej siedzibie na ul. Staszica, obecnie zmienił lokalizację
(ul. Konopnica 85F, Motycz).



Uwaga od Stowarzyszenia NASZ BOCIAN:



Zgodnie z odpowiedzią nadesłaną przez Ośrodek w odniesieniu do
niniejszego raportu przekazujemy poniżej jej treść. Przyjęliśmy
generalną zasadę niewłączania odpowiedzi Ośrodków w treść gotowych
raportów, jednak w przypadku Ośrodka Ovum zaistniała szczególna
sytuacja, ponieważ Ośrodek zmienił swoją siedzibę kilka miesięcy po
przeprowadzeniu monitoringu. Z tego względu podjęliśmy decyzję o
uwzględnieniu uwag Ośrodka uznając je za istotne dla pacjentów i
odbiorców raportu:



Odpowiedź nadesłana  do Stowarzyszenia NASZ BOCIAN przez Ośrodek Ovum w dniu 14 września 2015 roku:



„W nawiązaniu do Raportu Cząstkowego  z dnia, informujemy co następuje:

  1. Z dniem 6 lipca 2015 roku Specjalistyczne Centrum Medyczne Ovum
    działa pod nowym adresem: Konopnica 85 F. Nowy obiekt powstał by
    zapewnić pacjentom możliwie jak największy komfort i poczucie
    zadowolenia. W tym momencie dysponujemy znacznie większą powierzchnią
    (ok 500m2): 4 gabinetami lekarskimi, salą zabiegową, salą wybudzeniową,
    gabinetem zabiegowym oraz punktem pobrań dla Panów. Gabinety lekarskie
    posiadają łazienki. W budynku znajdują się dwie łazienki ogólnodostępne
    (na parterze dostosowana dla osób niepełnosprawnych, oraz na piętrze).
    Lokal posiada platformę do przewozu osób niepełnosprawnych.
  2. Obiekt posiada również trzy pomieszczenia laboratoryjne:
    Pracownię Seminologiczną, Pracownię Embriologiczną oraz Pracownię
    Kriogeniczną (gdzie przechowywane jest materiał biologiczny poddany
    kriokonserwacji).
  3. Dokumentacja medyczna przechowywana jest w specjalnie do tego przeznaczonym, zamykanym pomieszczeniu  (archiwum).
  4. Obiekt posiada około 10 miejsc parkingowych przeznaczonych dla Pacjentów.
  5. Obiekt posiada również pokój dla Panów oddających nasienie, zapewniający im poczucie komfortu i dyskrecji.
  6. Zgody na procedury medyczne oraz oświadczenia pacjenckie są
    obecnie przeredagowywane tak by spełniały wymogi Ustawy o Leczeniu
    Niepłodności z dnia 31 lipca 2015 roku.”



2. Opis Ośrodka



Ośrodek mieści się na tyłach budynku wielolokalowego, w otoczeniu
kamienic. Wejście do Ośrodka znajduje się w budynku w podwórzu. Do
wejścia  prowadzą oznaczenia. Cały Ośrodek mieści się na parterze,
na poziomie ulicy. Według informacji uzyskanych od osoby zarządzającej
Ośrodkiem, jego powierzchnia wynosi ok. 100 m2.



Bezpośrednio przy wejściu znajduje się rejestracja. Pomieszczenie nie
jest duże, znajduje się w nim około 10 krzeseł i stanowisko recepcyjne.
Pomieszczenie pełni również funkcję poczekalni. W przestrzeni dostępnej
dla pacjentów znajdują się: 1 łazienka ogólnodostępna, pokój pobrań
oraz 2 gabinety lekarskie, bez dostępu do łazienek. Jeden z gabinetów
jest jednocześnie salą zabiegową, w której wykonywane są zabiegi, w
szczególności inseminacje, punkcje i transfery. Zarówno to
pomieszczenie, jak i całość przestrzeni dostępnej dla pacjentów,
sprawiają wrażenie niedostatku miejsca, co ma ulec zmianie wraz z
przeprowadzką Ośrodka do większego budynku. W dniu monitoringu w
rejestracji, a także w korytarzu dostępnym dla pacjentów,  stały
duże pojemniki (wg wyjaśnień pracowników Ośrodka były to pojemniki na
ciekły azot, który był dostarczany tego dnia). Zdaniem osoby
zarządzającej pacjenci nie mogli mieć dostępu do tych pojemników,
ponieważ ze względów lokalowych pacjenci udający się na wizytę lub
zabieg są zawsze odprowadzani z rejestracji przez lekarza.  W
obserwacji obserwatorek – pojemniki nie były niczym odgrodzone,
znajdowały się w przestrzeni ogólnodostępnej i każdy mógł do nich
podejść. Oprócz dużego pojemnika w rejestracji, w dalszej części
korytarza znajdowało się także kilka mniejszych, na jednym z nich
znajdował się opis „nasienie dawców”. Niezależnie od zawartości lub jej
braku, ustawienie takiego pojemnika o takim wyglądzie i z takim napisem
w ogólnodostępnym korytarzu może wywołać niepokój pacjentów lub innych
osób przychodzących do Ośrodka.



W korytarzu znajdują się także szafy z dokumentacją medyczną Ośrodka
(oprócz dokumentacji programu MZ, która przechowywana jest w
oddzielnym, zamykanym pomieszczeniu).



Ośrodek zlokalizowany jest w strefie płatnego parkowania. Ośrodek nie
dysponuje miejscami parkingowymi dla pacjentów, gdyż podwórko przed
Ośrodkiem należy do wspólnoty mieszkaniowej, jest zamknięte szlabanem.
W razie potrzeby, na zgłoszenie w rejestracji, umożliwiany jest krótki
wjazd na podwórko, np. po to, by podjechać po pacjentkę po punkcji. W
razie zgłoszenia potrzeby podjechania pod sam Ośrodek przez osobę
niepełnosprawną byłaby analogicznie taka możliwość, ale zgodnie z
relacją pracowników Ośrodka do tej pory nie było takiego zgłoszenia.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Ośrodek posiada stronę
www. Strona jest dość przejrzysta, co potwierdzają pacjenci w
wywiadach.  Znajdują się na niej dane teleadresowe wraz z mapką
dojazdu.



W dniu przeprowadzenia monitoringu na stronie www brak było cennika
badań i zabiegów wykonywanych w Ośrodku, co według zgodniej opinii
pacjentów stanowiło spore utrudnienie (wypowiedź pacjentki: „Byłoby wygodniej, gdyby cennik był dostępny”).
Ten brak został już uzupełniony: cennik zawierający ceny wizyt, badań,
zabiegów i procedur  został umieszczony na stronie www po
przeprowadzeniu monitoringu i jest dostępny na dzień sporządzenia
niniejszego raportu.



Na stronie www znajduje się także spis lekarzy, położnych, psychologa
oraz pracowników laboratorium. Spis nie zawiera biogramów, a zdjęcia są
dostępne jedynie w przypadku personelu lekarskiego.  Dostępne są
również informacje dotyczące usług świadczonych w Ośrodku (oprócz
leczenia niepłodności i prowadzenia banku nasienia, Ośrodek zajmuje się
także prowadzeniem ciąży i poradnictwem ginekologicznym oraz wykonuje
badania laboratoryjne w szerokim zakresie). Są one umieszczone w dziale
„Oferta” zawierającym wybrane, podstawowe wiadomości na temat badań
wykonywanych w Ośrodku oraz leczenia niepłodności. Ponadto na stronie
wskazane są rodzaje usług medycznych świadczonych w Ośrodku. Ich mocną
stroną jest jasny, zrozumiały język, który objaśnia pacjentom, w jaki
sposób należy się przygotować do danego zabiegu, na czym będzie on
polegać i jakie dolegliwości mogą być odczuwane po zabiegu. Niektóre
opisy wydają się jednak dość pobieżne (np. opis zapłodnienia
pozaustrojowego sprowadza się właściwie jedynie do opisu punkcji
jajników, brakuje informacji o samej procedurze, o mrożeniu zarodków, o
polityce SET, o możliwych skutkach ubocznych etc.), a inne budzą pewne
wątpliwości opisane poniżej:



Sytuacje gdy inseminacja ma znikome szanse powodzenia:

  • czas trwania niepłodności powyżej 7 lat
  • niedrożne jajowody;
  • znaczne osłabienie parametrów nasienia męża.

(cytat z części Oferta, zakładka Inseminacja)

 

Zgodnie z rekomendacjami NICE czas, po którym para powinna zostać
skierowana do metod wyższego rzędu (IVF) wynosi dwa lata, w przypadku
Rekomendacji PTMR jest to 5 lat;  brakuje informacji o znaczeniu
wieku kobiety dla powodzenia inseminacji (zgodnie z Rekomendacjami PTMR
po 40 r.ż. u kobiety inseminacja nie powinna być wykonywana); niedrożne
jajowody są bezwzględnym wskazaniem do IVF (Rekomendacje PTMR i PTG
SPiN, Program refundacji MZ). Nazywanie tych dwóch ostatnich sytuacji
„znikomymi szansami na powodzenie inseminacji” zamiast
„przeciwwskazaniami do wykonania inseminacji” budzi nasz niepokój,
ponieważ nie pozostaje w zgodzie z treścią Rekomendacji, których
stosowanie zadeklarował Ośrodek.



Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów, w tym procedurę SET (transferu jednego zarodka):



Brakuje wyczerpujących informacji o skuteczności poszczególnych
procedur, metodologii obliczania skuteczności oraz o polityce Ośrodka
dotyczącej liczby transferowanych zarodków.



Na stronie www zostały podane wyniki statystyczne leczenia
osiągnięte  w Ośrodku w latach 2010-2011, jednak bez podania
metodologii (Ciąża kliniczna? Ciąża wykazana beta hcg? Wskaźnik take
home baby?), ogólnie wskazano 2 grupy wiekowe: poniżej 35 roku życia i
powyżej 36 roku życia.  Na stronie nie podano osobnych wyników
programu refundacyjnego. Wg informacji uzyskanych od lekarza, pacjenci
są informowani ustnie podczas wizyt lekarskich o skuteczności w ramach
programu refundacyjnego.



Jak wspomniano, na stronie brakuje informacji dotyczącej polityki
Ośrodka co do liczby transferowanych zarodków. Podane są ogólne
informacje, iż część zarodków transferowano w 2 lub 3 dniu od punkcji,
zaś część przenoszono w 5 lub 6 dniu po punkcji, gdy osiągnęły postać
blastocysty (co pozwalało na trafniejszy wybór zarodków o największym
potencjale rozrodczym). Informacja o tym, iż średnia transferowanych
jednoczasowo zarodków wyniosła 1,8 na kobietę pozwala przypuszczać, iż
Ośrodek na ogół wykonuje transfer dwóch zarodków. Potwierdza to
informacja uzyskana od lekarza, który poinformował nas, że Ośrodek
dopuszcza transfer dwóch zarodków (często na życzenie pacjentów
komercyjnych), dostosowując tę decyzję do konkretnej sytuacji,
zwłaszcza z uwagi na wiek pacjentki lub morfologię zarodków. Z
uzyskanych informacji (od lekarza i pacjentów) wynika, że każdorazowo
liczba transferowanych zarodków jest dostosowywana do indywidualnej
sytuacji zdrowotnej pacjentki. Ośrodek nie wykonuje transferów 3
zarodków.



Z informacji uzyskanych od lekarza wynika także, że w przypadku
wystymulowania zbyt dużej ilości pęcherzyków w trakcie przygotowań do
procedury inseminacji (wg lekarza – 4 pęcherzyki i więcej), odstępuje
on od przeprowadzenia inseminacji, co jest zgodne z Rekomendacjami PTMR.



Jeśli idzie o informacje pisemne udostępniane przez Ośrodek:



W Ośrodku nie są dostępne informatory na temat badań i zabiegów w nim
wykonywanych. Według informacji uzyskanych od lekarza, poleca on
poradniki popularnonaukowe z zakresu leczenia niepłodności.



Jeśli idzie o politykę informacji wobec pacjentów podczas procesu leczenia:



Z informacji uzyskanych od pacjentów wynika, iż pierwsza wizyta służy
do określenia sytuacji pacjentów oraz postawienia diagnozy i ustalenia
sposobu leczenia. W przypadku niejasności pacjenci mogli zadawać
dodatkowe pytania lekarzom i ich wyjaśnienia uważali za
satysfakcjonujące. Wyjątkiem była jedna rozmówczyni, która uważała, że
czas poświęcany jej podczas wizyt był nie zawsze wystarczający na
uzyskanie potrzebnych informacji.



Pacjenci deklarowali, że standardowo otrzymywali pisemne informacje o
zalecanych badaniach/zabiegach oraz sposobie dawkowania leków na
zakończenie wizyt ustalających proces dalszego leczenia.  Część
pacjentów, z którymi rozmawiałyśmy, otrzymywała od lekarzy tylko ustną
informację.  Pacjenci potwierdzili, iż położne udzielały
informacji dotyczących sposobu wykonania zleconych badań i
przygotowania się do nich.



Jeśli idzie o procedurę składania skarg:



Z informacji uzyskanych od osoby zarządzającej Ośrodkiem wynika, iż
skargi można składać ustnie, pisemnie lub za pośrednictwem poczty
elektronicznej. W wypadku skargi kierownik zawsze proponuje osobiste
spotkanie w celu wyjaśnienia sytuacji. Udziela odpowiedzi według
życzenia pacjenta: ustnie (na spotkaniu) lub pisemnie. W ostatnim roku
Ośrodek odnotował dwie skargi. Jedna dotyczyła odmowy wykonania zabiegu
przez lekarza, druga  niepoinformowania o zmianie ceny za zabieg.



Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku:



Jak napisano wcześniej: w dniu sporządzania raportu cennik jest
dostępny na stronie www. Zgodnie z informacjami otrzymanymi od osoby
zarządzającej Ośrodkiem oraz od pacjentów cennik zabiegów IVF-ET jest
dostępny w formie drukowanej u osób pracujących w rejestracji, wydawany
jest na życzenie. Z informacji uzyskanych od pacjentów wynika, iż
niektórzy z nich informacje o kosztach badań i zabiegów otrzymywali od
lekarza prowadzącego, a niektórzy w recepcji.



Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:



Ośrodek korzysta z linii telefonicznej obsługiwanej przez pracowników
Ośrodka. Ponadto Ośrodek udostępnia pacjentom numery telefonów
kontaktowych lekarzy prowadzących. Pacjenci mogą się kontaktować się z
lekarzami poprzez rozmowy telefoniczne lub SMSy, omawiając swoje wyniki
badań lub procedury medyczne, którym są poddawani.


4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem programu refundacyjnego od 1 lipca 2013 roku.
Na stronie www podane są informacje o możliwości skorzystania z
programu refundacyjnego: warunki kwalifikacji (z powołaniem się na
właściwe rozporządzenie Ministra Zdrowia), przyczyny wykluczenia z
programu. Ponadto na stronie umieszczone są wzorce dokumentów, które
muszą podpisać pacjenci przystępujący do programu, tj.:


  • Regulamin uczestnictwa w programie zdrowotnym „Program - Leczenie
    Niepłodności Metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata 2013–2016”,
  • Formularz świadomej zgody na udział w programie zdrowotnym pn.
    „Program – Leczenie Niepłodności Metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na
    lata 2013­–2016”
  • Oświadczenie o zapoznaniu się z regulaminem programu zdrowotnego,
  • Oświadczenie o zgodzie na przetwarzanie danych osobowych. 



Podanie powyższych wzorców do publicznej wiadomości stanowi dobrą
praktykę i pozwala pacjentom na wcześniejsze zapoznanie się z nimi.
Informacje dotyczące programu refundacyjnego nie są jednak pełne,
brakuje np. odesłania do serwisu informacyjnego Ministerstwa Zdrowia
dotyczącego refundacji in vitro lub do forum Nasz-bocian.pl (dział
„Narodowy Program Leczenia Niepłodności na lata 2013–2016 – pytania do
ekspertów”).



Lektura strony www pozwala na ogólne zapoznanie się przez pacjentów z warunkami programu.



Zgodnie z informacjami uzyskanymi od pacjentów, wzorce dokumentów,
które podpisują pacjenci po zakwalifikowaniu się do programu
refundacyjnego, są im przekazywane w dniu ich podpisania, przed wizytą.
Pacjenci, którzy nie zapoznali z ich treścią opublikowaną na stronie
www, otrzymywali czas (wg pacjentów 20–30 minut) na zapoznanie się z
nimi w poczekalni/rejestracji. Jedna z pacjentek skarżyła się, iż
pośpieszne czytanie dokumentów było dla niej dyskomfortowe, ponadto nie
zapewniało jej to poczucia dyskrecji („Dokumenty do programu są
drukowane na papierze innego koloru i wszyscy w poczekalni wiedzą, co
inni czytają i co będą podpisywać”). Z zapewnień uzyskanych w trakcie
wywiadów z osobą zarządzającą Ośrodkiem, lekarzem i personelem Ośrodka
pacjenci korzystający z MZ nie są traktowani inaczej niż pacjenci
komercyjni. Potwierdzili to również pacjenci korzystający z programu
refundacyjnego.


5. Rejestracja wizyty


Zgodnie z informacją na stronie www, w niedziele i święta Ośrodek jest
zamknięty dla pacjentów, przy czym w niedziele Ośrodek prowadzi dyżur
dla pacjentów poddawanych zabiegom zapłodnienia pozaustrojowego. Na
wizytę można się umówić osobiście lub telefonicznie. Czas oczekiwania
na wizytę jest zróżnicowany w zależności od lekarza: do jednego jest to
ok. trzech tygodni, do innych ok. tygodnia. W rejestracji na jednej
zmianie pracują trzy osoby, są dwa stanowiska siedzące, przy każdym
stanowisku są dwa krzesła dla pacjentów. Trzecia osoba na zmianie jest
- zgodnie z informacją uzyskaną od pracowników rejestracji -  „w ruchu, nie siedzi w rejestracji”. Personel wywołuje pacjentów osobiście, bezpośrednio, np. podchodzi i mówi „teraz państwa proszę do gabinetu”.



Przestrzeń rejestracji jest bardzo niewielka, znajduje się tam ok.
dziesięciu krzeseł. Podczas monitoringu nie odnotowano problemu braku
miejsc siedzących, ale jeden z pacjentów zgłaszał, że czasem się to
zdarza.  W opinii pacjentów: „Ciasnota rejestracji i całego Ośrodka jest słabą stroną Ośrodka, wpływającą na poczucie braku intymności, prywatności”.
Tym ważniejsze jest, że Ośrodek miał refleksję konieczności
zaprowadzenia zmian i zdecydował się na zmianę lokalu, która ma
nastąpić w wakacje (w dniu przekazywania raportu Ośrodek zmienił już
swoją siedzibę). W rozmowie jedna pacjentka zgłaszała ponadto problem z
odtwarzaną dość głośno irytującą muzyką (disco polo).



W poczekalni dostępna jest woda. Wyłożone są ulotki zewnętrznych
podmiotów oraz czasopisma. Nie ma szatni, ale znajduje się wieszak na
ubrania. Na ścianie rejestracji znajduje się tablica informacyjna ze
spisem pracowników Ośrodka oraz Karta Praw Pacjenta. Cennik nie jest
wywieszony, dostępny jest w recepcji na życzenie.



Pacjenci oczekujący w poczekalni mają dostęp do łazienki. W monitoringu
bezpośrednim potwierdziłyśmy, iż łazienka była czysta, odpowiednio
wyposażona w środki higieniczne, dostosowana do potrzeb osób
niepełnosprawnych. W korytarzu przylegającym do rejestracji stoi szafa
z dokumentacją medyczną. Na zewnątrz nie widać nazwisk ani innych
danych, ale umiejscowienie jej w przestrzeni dostępnej pacjentom może
budzić niepokój pacjentów co do zachowania poufności leczenia. Podobny
niepokój mogą wzbudzić pojemniki ustawione w rejestracji i korytarzu,
opisane wcześniej. Dodatkowym dyskomfortem jest to, że zajmują one i
tak ograniczoną przestrzeń dla pacjentów w Ośrodku.



Wywiadowani pacjenci deklarowali, że są zadowoleni z pracy rejestracji,
sposobu kontaktu i umawiania wizyt. Chwalą indywidualne podejście. Ich
zdaniem: „personel stara się
zachowywać dyskrecję, tak żeby inni pacjenci nie słyszeli szczegółów
dotyczących ich leczenia, lecz ze względu na małą przestrzeń nie jest
to możliwe”
. Pacjentka chwaliła szczególnie miłą atmosferę i to,
że często są świeże kwiaty w rejestracji. W obserwacji bezpośredniej
potwierdziłyśmy, iż personel Ośrodka zwraca się do pacjentów Pan/Pani,
co również potwierdzili pacjenci.


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Opinie lekarzy dotyczące przebiegu
wizyty i poszczególnych aspektów funkcjonowania Ośrodka znajdujących
się w dalszej części Raportu,  pochodzą z dwóch źródeł: od lekarza
i od kierownika Ośrodka, będącego również lekarzem. Wydaje się, że obaj
panowie bardzo się różnią stylem pracy i mówienia o niej, niekiedy
występowały rozbieżności, które trudno było odzwierciedlić w raporcie.




 Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, byli zadowoleni lub bardzo
zadowoleni z opieki lekarskiej w Ośrodku. Należy zaznaczyć, że
pacjentki z którymi były przeprowadzone wywiady, w większości leczyły
się u jednego lekarza, który przyjmował w dniu monitoringu
(jednocześnie kierownika Ośrodka). Trudno zatem powiedzieć, czy
wszystkie opisane praktyki dotyczą tego jednego lekarza, czy także
innych.



Schemat wizyty zdaniem lekarza wynika z: „doświadczenia oraz
rekomendacji nadrzędnych”. W opinii pacjentów lekarz udzielał
wystarczających, zrozumiałych informacji na temat diagnostyki, sposobów
leczenia, ich skuteczności i skutków ubocznych:  „Można na ogół dopytywać dalej tyle, ile potrzeba, by zrozumieć daną kwestię”.
Pacjenci postrzegali lekarza jako osobę życzliwą, zainteresowaną
pacjentami w sposób wykraczający poza typowe zwyczaje czy obowiązki
lekarza. Jedna z pacjentek przytoczyła historię o tym, jak skierowana
przez lekarza z Ośrodka przechodziła zabieg w innej, publicznej
placówce, wykonywany przez innego lekarza. Mimo to lekarz Ośrodka
kontaktował się z nią, interesował stanem zdrowia i samopoczuciem
pacjentki, „bardzo pomógł”.



Pacjentki deklarowały również bardzo dobry, pomocny kontakt telefoniczny z lekarzem, poprzez rozmowy i smsy: „Lekarz
poświęca dużo prywatnego czasu, by wesprzeć pacjentki, doradzać w razie
niepokojących objawów, nawet w nocy”, „Lekarz bardzo konkretnie
nakreśla problem, bez ocen”. Zdaniem lekarza „pacjentka musi mieć
poczucie kontaktu z lekarzem”
.



Jednak niektóre pacjentki uważały, że wizyty są zbyt krótkie: „Chciałabym może, żeby wizyty czasami trwały trochę dłużej, żeby był czas na dopytanie”,
jednak ta sama pacjentka twierdzi, że w razie pojawiających się
wątpliwości może dopytać lekarza telefonicznie lub smsem. W relacji
lekarza, polecał on pacjentom literaturę popularnonaukową na temat
leczenia niepłodności, a także poradnik na ten temat załączony do
gazety.



Dodatkowo: Kierownik Ośrodka podkreślał w rozmowie z nami: „Nie
chcielibyśmy być postrzegani jako klinika in vitro”. Według jego
relacji w Ośrodku większą niż gdzie indziej wagę przywiązuje się do
diagnostyki oraz bardziej zachowawczych metod leczenia, metodę in vitro
uznając za taką, którą należy stosować tylko w uzasadnionych
przypadkach po wyczerpaniu innych możliwości (chyba że taka konieczność
jest od razu): „Pierwsze postępowanie jest w kierunku jak najbardziej naturalnej pomocy w poczęciu”.
Ośrodek prowadzi dużo inseminacji.  Być może taka filozofia
leczenia jest zgodna z potrzebami czy światopoglądem niektórych
pacjentów i właśnie ona przyciąga ich do Ośrodka. Jednocześnie może ona
zniechęcać tych, którzy postrzegać ją mogą jako „marnowanie czasu
reprodukcyjnego”. Wg kierownika Ośrodka 53% pacjentów zachodzi w ciążę
w ciągu pół roku na skutek innych metod leczenia niż IVF.


7. Opieka nad mężczyzną


Ośrodek nie dysponuje osobnym pokojem do oddawania nasienia. Do tego
celu służy pokój pobrań połączony śluzą z laboratorium. Sam pokój jest
mały, ciasny. Jest wyposażony typowo dla  gabinetu pobrań: krzesło
do pobierania krwi, leżanka, narzędzia do pobierania krwi itp.



Pokój jest zamykany na klucz, jednak jego funkcja może powodować, że
ktoś będzie chciał się dostać, np. żeby zapytać o coś osoby zwykle tam
pracujące. Niezależnie od tego, czy takie sytuacje faktycznie się
zdarzają, może to powodować dodatkowy stres pacjenta. W pomieszczeniu w
dniu monitoringu zauważyłyśmy krzyż, co może powodować dalszy
dyskomfort pacjentów, którzy w tych okolicznościach muszą oddać
nasienie drogą masturbacji, będącej procedurą nieakceptowaną przez
Kościół katolicki. Połączenie pokoju z laboratorium z jednej strony
pozytywnie wpływa na bezpieczeństwo procedury (bezpośrednie przekazanie
materiału), z drugiej może być również niekomfortowe dla pacjentów.
Jeden z pracowników stwierdził, że wie, iż materiał jest gotowy,
ponieważ słyszy z laboratorium wychodzącego z pokoju obok pacjenta.
Pacjenci mogą mieć - uzasadnione lub nie, ale stresujące - poczucie, że
cała procedura jest słyszana w pokoju obok.



Bezpieczeństwo procedury przekazywania próbki materiału genetycznego
nie wydaje się zagrożone, jest ona ustalona w taki sposób, że wszystkie
jej etapy podlegają podwójnemu sprawdzeniu (co w relacji kierownictwa
zostało również potwierdzone przez niedawną kontrolę z Ministerstwa
Zdrowia), natomiast sposób organizacji dotyczący poczucia komfortu
pacjenta należy uznać za bardzo niski. Można zastanawiać się, czy tak
stresujące okoliczności oddania nasienia nie będą mieć wpływu na proces
leczenia w postaci np. niemożności oddania nasienia przez pacjenta lub
zniechęcenia mężczyzny do udziału w terapii i wspieraniu partnerki.
Jedna z pacjentek potwierdziła, jej mąż wolał wykonywać badanie
nasienia w innym Ośrodku, z uwagi na warunki wykonywania tego badania w
Ovum.  Brak pokoju do oddawania nasienia zwraca tym bardziej
negatywną uwagę, że Ośrodek prowadzi własny bank nasienia.



Pacjenci informowani są o możliwości oddania nasienia poza Ośrodkiem -
drogą masturbacji lub podczas stosunku do specjalnej prezerwatywy bez
środków plemnikobójczych, którą można kupić w Ośrodku. Z tej ostatniej
możliwości pacjenci korzystają bardzo rzadko (w relacji personelu były
to pojedyncze przypadki). Zdaniem i lekarza, i kierownika: „pacjenci,
którzy ze względów światopoglądowych nie chcą oddawać nasienia do
badania drogą masturbacji, zwykle nie korzystają po prostu z takich
ośrodków”. Jeżeli jednak zdarzy się, że pacjenci ze względów
światopoglądowych odmawiają oddania nasienia do badania, wtedy lekarz
proponuje im inną diagnostykę, np. badanie śluzu po stosunku.
Chciałybyśmy w tym miejscu zauważyć, iż oddanie nasienia do badania w
drodze stosunku seksualnego przy użyciu prezerwatywy perforowanej jest
zgodne z instrukcjami Kościoła katolickiego, więc warto informować o
tym pacjentów i zachęcać ich jednak do wykonania bardziej miarodajnej
diagnostyki nasienia.


8. Opieka nad kobietą


W Ośrodku znajdują się dwa gabinety ginekologiczne: jeden większy,
pełniący jednocześnie rolę gabinetu zabiegowego, oraz drugi mniejszy,
będący typowym gabinetem ginekologicznym. Jeden z nich przystosowany
jest do potrzeb osób niepełnosprawnych.



Gabinety nie są połączone z łazienkami (jest jedna wspólna łazienka na
korytarzu). Do badań pacjentki przygotowują się za parawanem. 
Zauważamy, iż konieczność wyposażenia gabinetu ginekologicznego w
dostęp do łazienki z bidetem wynika bezpośrednio z Rozporządzenia
Ministra Zdrowia (Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca
2012 r., Szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia
i urządzenia ambulatorium, pkt 5.). To samo Rozporządzenie reguluje
również konieczność zapewnienia pacjentom po zabiegach ingerencyjnych
dostęp do tzw. pomieszczenia pielęgnacyjnego, którego Ośrodek nie
posiada. Po zabiegach ingerencyjnych (np. punkcjach) pacjentki
odpoczywają chwilę w sali zabiegowej, a następnie na leżance ustawionej
w korytarzu, osłoniętej parawanem lub w pokoju służącym do pobrania
krwi do badań. Potem przenoszą się na krzesło w poczekalni.



W relacji pacjentek, personel odpowiednio opiekuje się pacjentkami po
zabiegach, przychodzi do pacjentek, kontroluje ich stan i samopoczucie.


9. Umowy z NFZ


Ośrodek nie wykonuje świadczeń w ramach umowy z NFZ.


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


W pomieszczeniu rejestracji na tablicy ogłoszeń znajduje się Karta Praw Pacjenta.



Dla potrzeb monitoringu Ośrodek przekazał dokumenty obowiązujące
pacjentów przystępujących do procedury ivf w ramach programu
refundacyjnego (umieszczone również na stronie www Ośrodka; z uwagi na
to, iż dokumenty są przygotowane przez Ministerstwo Zdrowia, nie
zostały poddane analizie, są jedynie wylistowane na końcu działu), a
także następujące dokumenty, przedstawiane do podpisu pacjentom
przystępującym do procedur pełnopłatnych:


  1. Zgoda na leczenie z zastosowaniem technik wspomaganego rozrodu, 
  2. Zgoda na mrożenie zarodk(a)ów,
  3. Oświadczenie o wyrażeniu zgody na zamrożenie oocytów,
  4. Oświadczenie o wyrażeniu zgody na oddanie do adopcji zamrożonych oocytów,
  5. Oświadczenie o wyrażeniu zgody na oddanie do adopcji zamrożonych zarodków,
  6. Zgoda na przyjęcie zarodka darowanego,
  7. Zgoda na inseminację nasieniem dawcy,
  8. Oświadczenie pacjenta.



Wzorce zgód wymaganych przy programie refundacyjnym oraz przy zabiegach
komercyjnych wręczane są pacjentom przed wizytą, na której są
podpisywane. Nie wszyscy pacjenci mieli wystarczająco dużo czasu, by
móc się zapoznać z dokumentami w spokoju (zarówno z uwagi na trudne
warunki lokalowe Ośrodka, jak i stres pacjentów w oczekiwaniu na wizytę
lekarską). Jedna z pacjentek stwierdziła, że otrzymane wzorce zgód
mogła zabrać ze sobą do domu przed podpisaniem, by zapoznać się z nimi
(co uznajemy za dobrą praktykę zgodną z „Pacjenckimi standardami”),
pozostali pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, zadeklarowali, że nie
mieli takiej możliwości. Należy uznać taką praktykę za wymagającą
zmiany. Pacjenci powinni mieć możliwość spokojnego zapoznania się z
treścią podpisywanych dokumentów. Ponadto według relacji pacjentów nie
otrzymali  oni swojej kopii podpisanych zgód, co również należy
uznać za negatywną praktykę.



Pacjenci Ośrodka, którzy przystępują do procedur komercyjnych,
podpisują zgody na przeprowadzenie procedur medycznych. Należy wskazać,
że pełnopłatne procedury wspomaganego rozrodu, których przedmiotem jest
świadczenie wysokospecjalistycznej usługi medycznej, przeprowadzane są
na podstawie ustnych umów zawartych pomiędzy Ośrodkiem leczenia
niepłodności, prowadzącym działalność gospodarczą w formie spółki z
ograniczoną odpowiedzialnością, a pacjentami. Warunki wykonania umowy w
dokumentach podpisywanych przez strony określone są w zasadzie tylko co
do jednej ze stron, tj. pacjentów, i precyzują tylko obowiązki i
zobowiązania pacjentów; nie są wskazane zobowiązania Ośrodka, co tworzy
sytuację nierównowagi stron, niekorzystną dla pacjenta.



Zgodnie z poglądami wyrażanymi w piśmiennictwie prawniczym umowy
zawarte pomiędzy Ośrodkami medycznymi i pacjentami to umowy o
świadczenie wysokospecjalistycznej usługi medycznej o charakterze
konsumenckim. (por.: Tamara Zimna, „Zawieranie
umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej”: "Analizując umowę o
świadczenie usług medycznych jako rodzaj umowy zawieranej bezpośrednio
z pacjentem, nie sposób pominąć wymiaru konsumenckiego zawieranego
kontraktu, gdzie stroną umowy jest nie tylko pacjent, lecz zarazem
konsument otoczony szczególną ochroną prawną."  "Umowa zawarta
bezpośrednio z pacjentem ma charakter umowy nienazwanej, do której
zastosowanie znajdują odpowiednio przepisy o zleceniu (art.750 k.c. w
związku z art. 734 i n. k.c.)."
).



Wobec powyższego należałoby przyjąć pogląd, iż stosunek Ośrodek–pacjent
to stosunek konsumencki, a sama zgoda nie zabezpiecza należycie
interesów pacjenta. Tym samym przedstawione dokumenty stanowią wzorce
umów i mają do nich zastosowanie art. 384 i następne ustawy Kodeks
cywilny.



Zgodnie z informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej, Ośrodek dopuszcza możliwość negocjacji zapisów dokumentów („Zdarza się”;
osoba zarządzająca Ośrodkiem nie potrafiła jednak podać przykładu).
Żaden z pacjentów, z którymi przeprowadzono wywiady w czasie trwania
monitoringu, nie próbował negocjować zapisów przedstawionych im
dokumentów.



Wymienione dokumenty robią wrażenie redagowanych niespójnie, przykładem
może być użycie w nich nazwy Ośrodka: zgodnie z rejestrem
przedsiębiorców prowadzonym przez Krajowy Rejestr Sądowy zarejestrowana
nazwa Ośrodka brzmi Ovum Rozrodczość i Andrologia Spółka z ograniczoną
odpowiedzialnością. W dokumentach wymiennie używane są określenia: SCM
Ovum, Ovum, SCM Ovum Rozrodczość i Andrologia, Ovum Rozrodczość i
Andrologia Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, Ovum
Specjalistyczne Centrum Medyczne, podczas gdy spółka prawa handlowego
powinna posługiwać się nazwą (firmą) ujawnioną w KRS.



Z korzyścią dla Ośrodka i pacjentów byłaby krytyczna redakcja
stosowanych przez Ośrodek wzorców pod względem poprawności
merytorycznej i językowej. Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem
formalno-prawnym stanowi tylko jeden  z celów prowadzonego
monitoringu, poniżej przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości:



1.  Zgoda na leczenie z zastosowaniem technik wspomaganego rozrodu



Według informacji otrzymanych od pracowników Ośrodka dokument ten jest
wspólny dla zabiegów inseminacji oraz procedury IVF-ET. Jest to
jednostronicowy dokument zawierający jedynie informację, iż Ośrodek nie
gwarantuje niewystępowania u dziecka chorób lub wrodzonych wad oraz nie
gwarantuje uzyskania ciąży, jej prawidłowego rozwoju ani urodzenia
zdrowego dziecka, a także oświadczenie pacjentów, iż zostali
poinformowani o zagrożeniach wynikających z wykonania zabiegów
wspomaganego rozrodu (bez jakiegokolwiek rozwinięcia o rodzaju czy
charakterze zagrożeń) i że zgadzają się na nie. Zgodę powyższą należy
uznać za blankietową, która nie realizuje pacjenckiego prawa do
informacji o wykonywanych procedurach ani praw pacjenta jako
konsumenta. Ponadto, treść wzorca (§ 2, § 3: „SCM Ovum nie gwarantuje
…”) sugeruje, iż są to oświadczenia składane przez dwie strony (Ośrodek
i pacjenci), podczas gdy dokument jest podpisywany tylko przez
pacjentów. Dla potrzeb monitoringu nie przekazano wzoru zgody na
przeprowadzenie procedury IVF-ET, ani informacji o jego istnieniu lub
nieistnieniu.



2.  Zgoda na inseminację nasieniem dawcy



1) „§ 1 – My ….. niżej podpisani
upoważniamy SCM Ovum Rozrodczość i Andrologia do dokonania wyboru
nasienia dawcy według własnego uznania z uwzględnieniem wypełnionego
przez nas formularzu wyboru dawcy.”




„§ 7. Podpisując ten dokument pacjent
oświadcza, że zrozumiał w całości treść niniejszego dokumentu i
podpisując go zgadza się na inseminację nasieniem dawcy.”




Cytowany § 1 sugeruje, iż dokument zawiera zgodę wyłącznie na dokonanie
przez Ośrodek wyboru nasienia dawcy. Zgoda na inseminację pojawia się w
jednym z końcowych paragrafów. Wskazane byłoby takie przeredagowanie
Zgody, by jej essentialia znajdowały się w jednym z głównych zapisów.



2) „§ 8. Pacjent oświadcza, że
dziecko poczęte drogą inseminacji nasieniem dawcy będzie utrzymywać i
traktować jak własne i nie będzie rościć żadnych pretensji do OVUM i
anonimowego dawcy nasienia.”




Zgodnie z definicją umieszczoną na początku Zgody, Pacjent to dwoje pacjentów Ośrodka, kobieta oraz jej mąż (partner).



Zgodnie z art. 619 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy istnieje
domniemanie, iż matką dziecka jest kobieta, która je urodziła. Zgodnie
z art. 62 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy w związkach małżeńskich
istnieje domniemanie, iż ojcem jest mąż matki. Zgodnie z art. 68 ustawy
Kodeks rodzinny i opiekuńczy zaprzeczenie ojcostwa nie jest
dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu
medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.  Dodatkowo w świetle
obowiązującego prawa (analiza dokumentacji wykonana przed wejściem w
życie Ustawy o leczeniu niepłodności) każdy mężczyzna niebędący mężem
matki ma prawo wystąpić z zaprzeczeniem ojcostwa, co wynika
bezpośrednio z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Art. 63, Art. 67 i
Art. 69), a co sprawia, iż zapis jest bezskuteczny i złożenie
oświadczenia nie obliguje przyszłego ojca do zaniechania zaprzeczeń
ojcostwa, jeśli taką będzie mieć wolę. Kodeks daje mu taką możliwość i
zgoda podpisywana z Ośrodkiem nie może znosić przepisów prawa wyższego
rzędu.



Wobec powyższego oświadczenie zamieszczone w § 8 zgody, które składają
zarówno kobieta, jak i mężczyzna, należy uznać za irrelewantne, nie
niosące za sobą szczególnych skutków prawnych, gdyż rodzice zobowiązani
są do utrzymywania swojego dziecka. Określenie „traktować jak własne” jest określeniem potocznym. Podobnie kolokwialnym określeniem jest „nie będzie rościć żadnych pretensji do OVUM i anonimowego dawcy nasienia.”
Dawca nasienia w opisywanym Ośrodku jest zawsze anonimowy, wobec czego
pacjenci nie mają z nim żadnego kontaktu. W stosunku do Ośrodka na
gruncie prawa cywilnego można mówić o roszczeniach, a nie pretensjach.



Należy wskazać ponadto, iż wszelkie oświadczenia dotyczące uznania
rodzicielstwa i wynikających z niego obowiązków, złożone przed
poczęciem dziecka, nie mają mocy prawnej. Obowiązki rodziców wobec
dziecka powstają z chwilą urodzenia żywego dziecka (dodatkowo – uznania
dziecka przez jego ojca, w sposób określony przez przepisy ustawy
Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w przypadku gdy rodzice dziecka nie
pozostają w związku małżeńskim). Zauważamy także, iż powyższy zapis
jest zapisem z użyciem języka dyskryminującego, sugerującym, iż dzieci
poczęte wyniku leczenia niepłodności metodą in vitro wymagają
dodatkowych aktów staranności (są gorsze niż dzieci poczęte w sposób
naturalny).



3) „§ 9. Pacjent oświadcza, że nie
będzie dochodził w przyszłości ewentualnych roszczeń alimentacyjnych na
rzecz dziecka w stosunku do Ovum i anonimowego dawcy nasienia.”




„Dziecko poczęte drogą inseminacji
nasieniem dawcy będzie utrzymywać i traktować jak własne i nie będzie
rościć żadnych pretensji do OVUM i anonimowego dawcy nasienia.”




Dawca nasienia w opisywanym Ośrodku jest zawsze anonimowy, wobec czego
pacjenci nie mają z nim żadnego kontaktu. Na gruncie prawa cywilnego, w
szczególności Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek
alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej (wstępni, zstępni),
rodzeństwo oraz w szczególnych przypadkach małżonków lub byłych
małżonków. Ośrodek jako osoba prawna, spółka prawa handlowego (spółka z
ograniczoną odpowiedzialnością) nie ma możliwości pozostawania w
stosunku powinowactwa lub pokrewieństwa w stosunku do pacjentów – osób
fizycznych,  wobec czego nie znajdują do niej zastosowania
przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego.



Przedstawiony formularz podpisują: kobieta, jej mąż (partner) oraz
świadek. Wskazać należy, iż na gruncie prawa cywilnego oświadczenia
woli złożone na piśmie przez osoby posiadające zdolność do czynności
prawnych nie wymagają dodatkowego „uważnienia” poprzez obecność
świadka. Ośrodek nie przedstawił dla celów monitoringu wzorca zgody na
inseminację nasieniem męża lub partnera.

 

3. Zgoda na przyjęcie zarodka darowanego



1) Wyrażam zgodę na przeniesienie do mojej macicy …. zarodków/zarodka anonimowych dawców o dowolnej grupie krwi i czynniku Rh.”



Zwracamy uwagę, iż polityka Ośrodka  zacierania wszelkich
informacji dotyczących dawców gamet lub zarodków może stwarzać
wrażenie, że dopuszcza się do powstania dla pacjentów – biorców
potencjalnie niebezpiecznych sytuacji, gdy istotna jest zgodność grupy
krwi/czynnika Rh między matką  a płodem (np. konflikt
serologiczny). Choć należy wierzyć, że lekarz podejmując decyzję
dotyczącą podania zarodków konkretnej parze bierze pod uwagę
konsekwencje medyczne,  to brak jakiejkolwiek informacji i wpływu
na proces decyzyjny przez pacjentów  można uznać za godzący w ich
podmiotowość i prawo do wyboru sposobu leczenia.



2) „Poinformowano mnie o wszelkich zagrożeniach. Poczęte tą drogą potomstwo będę wychowywała i traktowała jak własne.”



Powyższe oświadczenie podpisywane jest tylko przez pacjentkę, zaś
urodzenie dziecka przez kobietę pozostającą w związku małżeńskim
powoduje zastosowanie w stosunku do jej męża domniemania prawnego, iż
jest on ojcem urodzonego dziecka. Wskazanym byłoby, by także mąż matki
wyrażał zgodę na adopcję zarodka.



Do zapisu „Poczęte tą drogą potomstwo będę wychowywała i traktowała jak
własne” mają zastosowanie uwagi wskazane w pkt 2 dotyczącym wzorca
Zgoda na inseminację nasieniem dawcy.



4. Oświadczenie Pacjenta



„Ja niżej podpisany/a upoważniam /
nie upoważniam do otrzymywania informacji o stanie mojego zdrowia i
udzielonych świadczeniach zdrowotnych oraz do uzyskiwania dokumentacji
medycznej także w przypadku mojej śmierci …….”




Zgodnie z art. 101 § 2 kodeksu cywilnego: „Umocowanie
wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w
pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią
stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.”




Wobec powyższego zapis o udzieleniu pełnomocnictwa do uzyskiwania
dokumentacji medycznej także w przypadku śmierci pacjenta jest
bezskuteczny, wobec niezastrzeżenia, iż pełnomocnictwo powyższe jest
nieodwołalne, a powyższa nieodwołalność wynika z przyczyn uzasadnionych
treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.



Wobec pozostałych wymienionych dokumentów brak uwag.



Pacjenci zakwalifikowani do programu refundacyjnego podpisują dokumenty przygotowane przez Ministerstwo:


  • Regulamin uczestnictwa w programie zdrowotnym „Program - Leczenie
    Niepłodności Metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata 2013 – 2016”,
  • Formularz świadomej zgody na udział w programie zdrowotnym pn.
    „Program – Leczenie Niepłodności Metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na
    lata 2013 - 2016”
  • Oświadczenie o zapoznaniu się z regulaminem programu zdrowotnego,
  • Oświadczenie o zgodzie na przetwarzanie danych osobowych.



Dokumenty nie były poddawane analizie w ramach monitoringu.


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


W trakcie monitoringu potwierdziłyśmy, iż pracownicy Ośrodka starają
się szanować godność i intymność pacjentów w trakcie leczenia, chociaż
warunki lokalowe Ośrodka uniemożliwiają to w niektórych sytuacjach. Jak
wspomniano wcześniej, w Ośrodku znajduje się tylko jedna
łazienka,  jest to łazienka ogólnodostępna i nie jest bezpośrednio
połączona z gabinetem lekarskim. W każdym gabinecie lekarskim aparat do
badania usg oddzielony jest od pozostałej części pomieszczenia
parawanem. Za parawanem pacjentki mogą się przygotować do badania,
znajduje się tam także odzież dla pacjentek na czas badania
(spódniczki, ochraniacze na stopy). W zgodnej relacji pracowników
Ośrodka i pacjentów, wizyty nie są zakłócane nieuzasadnionym wejściem
osób trzecich. W Ośrodku brak osobnego pokoju do oddawania nasienia, co
zostało już opisane w części „Opieka nad mężczyzną”, a co nie sprzyja
zachowaniu poczucia intymności. Według opinii pacjentów, nie jest to
dla nich sytuacja komfortowa.  Brak jest odrębnego pomieszczenia
pielęgnacyjnego dla pacjentek i pacjentów po zabiegach (opisane szerzej
w części „Opieka nad kobietą”). Pacjentki po punkcji odpoczywają przez
pewien czas na leżance w gabinecie zabiegowym, na leżance w korytarzu
(osłonięte parawanem) lub na leżance w pokoju służącym do pobierania
krwi do badań i zabiegów. Nie zapewnia to odpowiedniej intymności ani
odpowiednich warunków do wypoczynku pacjentkom po zabiegach.



Pacjenci, którzy zgłaszają się na badanie nasienia, są dyskretnie
zapraszani do badania przez pracowników Ośrodka. W zgodnej relacji
pacjentów personel (rejestracja, położne) stara się zapewnić pacjentom
maksimum dyskrecji i intymności, ale z uwagi na niewielką powierzchnię
pomieszczenia rejestracji nie zawsze jest to możliwe.



Wg informacji uzyskanej od osoby zarządzającej Ośrodkiem oraz lekarza,
personel zgadza się na obecność osoby bliskiej w trakcie wykonywanych
badań, które nie są zabiegami medycznymi oraz w trakcie wizyt
lekarskich. Osobą bliską może być mąż/partner, osoba z rodziny lub
niespokrewniona. Z informacji uzyskanych w trakcie wywiadów z
pacjentami wynika, że po zabiegach osoba bliska (mąż lub partner) mógł
towarzyszyć pacjentce.  Lekarz w rozmowie z nami zadeklarował, że
nie tylko dopuszcza, lecz także zachęca do obecności osoby bliskiej w
trakcie takich procedur jak transfer zarodka czy inseminacja. Nie
wszyscy pacjenci byli informowani o możliwości obecności osoby bliskiej
podczas zabiegu. Informacji tych udzielała najczęściej jedna z
położnych.



Pacjentkom, z którymi przeprowadzano wywiady, osoby bliskie nie
towarzyszyły podczas zabiegów, nie towarzyszyły one także swoim
partnerom podczas wykonywanych im badań.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


Wg informacji uzyskanej od osoby zarządzającej Ośrodkiem, sposób
wydawania dokumentacji medycznej pacjentom ustalony jest zwyczajowo.
Dokumentacja medyczna pacjenta wydawana jest na jego pisemne żądanie
złożone osobom zajmującym się obsługą pacjenta. Jeśli dotyczy procedury
przebytej przez małżonków lub partnerów, wymagana jest zgoda
współmałżonka lub partnera,  chyba że odpowiednia zgoda została
już udzielona wcześniej i znajduje się w dokumentacji medycznej. Jeśli
żądanie dotyczy wydania epikryzy z dotychczasowego leczenia,
przygotowanie dokumentu trwa do 7 dni. Jeśli żądanie dotyczy wydania
wyciągu z historii leczenia, dokument przygotowywany jest niezwłocznie
(w praktyce do kilku dni, często „od ręki”). Dokumentacja wydawana jest
zawsze po uzyskaniu zgody lekarza prowadzącego lub kierownika Ośrodka.



Pacjenci, którzy występowali do Ośrodka o dokumentację, potwierdzili,
iż była wydawana sprawnie, oczekiwali na jej wydanie około 2–3 dni.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


Ośrodek jest dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych lub z
ograniczeniami ruchu: w budynku brak wysokich progów, łazienka również
jest przystosowana dla potrzeb osób niepełnosprawnych. W gabinecie obok
fotela ginekologicznego sterowanego elektronicznie (możliwość
opuszczenia, aby pacjentka z ograniczeniami ruchu mogła z niego
skorzystać) znajduje się także leżanka, na której pacjentka
niepełnosprawna może zostać zbadana przy pomocy aparatu usg.

 

14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w marcu 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności
wykluczająca osoby homoseksualne i kobiety samotne z prawa do leczenia
niepłodności. W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano
również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób
traktowania tej kwestii przez każdy z ośrodków. Włączamy tę część do
raportu pomimo zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu,
uważając mimo wszystko te obserwacje za cenne dla pacjentów i
uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.




Podczas monitoringu nie spotkano się z przykładami dyskryminacji
pacjentów z uwagi na orientację homoseksualną. Według lekarza na
przestrzeni wielu lat pojawiły się pojedyncze  przypadki par
jednopłciowych korzystających z leczenia. W relacji lekarza raz
zdarzyło się, że pacjentce towarzyszyła inna osoba niż
partner/partnerka: była to wskazana przez pacjentkę przyjaciółka i
towarzyszyła ona pacjentce podczas wizyt. Z informacji uzyskanych od
osoby zarządzającej Ośrodkiem oraz lekarza nie można jednoznacznie
wnioskować na temat dostępności leczenia dla par nieheteroseksualnych
oraz osób samotnych. Wg relacji lekarza pary homoseksualne bardzo
rzadko korzystały z oferty Ośrodka.


15. Opieka psychologiczna



 
Ośrodek współpracuje z psychologiem. Wizyty umawiane są w rejestracji
na zgłoszone zapotrzebowanie pacjentów. Ośrodek zapewnia 2 bezpłatne
wizyty przeznaczone dla wszystkich pacjentów (tj. 2 bezpłatne wizyty
miesięcznie przypadają na wszystkie zainteresowane osoby; gdyby
zapotrzebowanie wyniosło więcej niż dwie wizyty, trzecia będzie
pełnopłatna), ale w relacji kierownictwa nawet ten limit bywa
niewykorzystywany. Średnia miesięczna liczba konsultacji
psychologicznych w Ośrodku wynosi około czterech.



Psycholog nie jest częścią zespołu, nie prowadzi szkoleń dla personelu.
Wg kierownictwa, takie szkolenia planowane są po przeprowadzce do nowej
siedziby - w obecnej nie ma miejsca, gdzie można by je przeprowadzić.
Konsultacje psychologiczne odbywają się w mniejszym gabinecie
ginekologicznym, psycholog nie ma swojego oddzielnego gabinetu.



Informacja o dostępności konsultacji psychologicznych wraz z nazwiskiem
psychologa dostępna jest na stronie internetowej. Psycholog proponuje
pomoc w dość szerokim zakresie: od problemów w  leczeniu
niepłodności, problemów po utracie dziecka, po wsparcie w rozwoju
małego dziecka. Lekarz nie jest skłonny korzystać ze szkoleń
psychologicznych, tzw. „miękkich”, czyli dotyczących komunikacji z
pacjentami, pomocy w radzeniu sobie z sytuacjami trudnymi: „Na moim etapie nie ma potrzeby. Nawet bym nie poszedł”,  „Nie potrzebuję psychoanalizy po 20 latach pracy”.



Zgodnie z relacją położnej: „w zależności od potrzeby  sama kontaktuję się z psychologiem”. Czasem pacjentka pyta o możliwość konsultacji psychologicznej: „Zazwyczaj same nie wychodzimy z propozycją”.



Zgodnie z relacją pacjentki: „nie
korzystaliśmy z konsultacji psychologa, nie informowano nas o niej.
Sama nie czuję takiej potrzeby, ale dobrze, żeby w każdej klinice była
możliwość”
. Inna pacjentka: „Nie proponowano nam konsultacji psychologa ani nie informowano o takiej możliwości.”



Nie zaobserwowano aktywnego zachęcania pacjentów do korzystania z
pomocy psychologicznej. Wydaje się, że udział psychologa w pracy
Ośrodka jest znikomy.


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).




W Ośrodku prowadzone są następujące typy dawstwa: dawstwo nasienia,
międzypacjenckie dawstwo komórek jajowych i zarodków. Ośrodek prowadzi
własny bank nasienia.  Rekrutacją dawców zajmują się lekarz i
embriolog, nie jest w nią włączany psycholog. Zgodnie z relacją
personelu: „dawcy sami się zgłaszają”, „jest nadmiar chętnych”. 
Rozmowę kwalifikacyjną prowadzi lekarz-szef Ośrodka. Weryfikuje także
cechy psychologiczne: „np. czy pacjent nie jest neurotyczny, o niskiej
inteligencji”. Zwracamy uwagę, iż ocena psychologiczna dawcy nie mieści
się w kompetencjach personelu medycznego niezależnie od jego
doświadczenia w leczeniu niepłodności. Dawczynie międzypacjenckie są
rekrutowane w procesie leczenia, jeśli lekarz widzi, że jest dużo
komórek w trakcie stymulacji. Dawstwo komórek jajowych w Ośrodku,
zgodnie z informacjami uzyskanymi od personelu, jest jednak rzadkie.
Komórki dawczyni są mrożone maksymalnie po cztery i całość zamrożonego
materiału przekazywana jest jednej parze. Bardzo rzadko zdarza się,
według kierownictwa,  by tych nadmiarowych komórek dawczyni było
więcej niż cztery. Jest to związane z polityką Ośrodka dotyczącą
prowadzenia „lekkich stymulacji hormonalnych”.



Dawstwo w Ośrodku jest wyłącznie anonimowe. Nie ma możliwości kontaktu
pomiędzy biorcami i dawcami także w wypadkach uzasadnionych medycznie.
Lekarz: „albo jest anonimowe, albo nie. Inaczej stracimy w Polsce wszystkich dawców”.



Doboru dawcy do biorcy dokonuje lekarz wraz z szefem laboratorium,
embriologiem. Dobór następuje na podstawie cech fenotypowych i grupy
krwi. Samodzielny dobór przez biorców z listy jest wykluczony w związku
z zagrożeniem ujawnienia danych osobowych. Ośrodek zbiera i udostępnia
pacjentom następujące dane: grupa krwi, cechy fenotypowe,
wykształcenie, grupa wiekowa, liczba posiadanych własnych dzieci.



Lekarz twierdzi, że co do jawności dawstwa „każda para musi zdecydować”, jednocześnie jednak sugeruje anonimowość dawstwa ze względu na dobro dziecka: „także w rodzinie raz jest dobrze, potem się pokłócimy i są problemy, a krzywdę ponosi dziecko”.
Zauważamy, iż nie jest to zgodne z rekomendacjami ESHRE 2001 i ESHRE
2015, zgodnie z którymi w proces dawstwa powinien być włączony
psycholog zarówno na poziomie rekrutacji, jak i na poziomie konsultacji
dawców/biorców, a personel medyczny nie powinien w żaden sposób wpływać
na decyzję pacjentów co do ich wyborów jawności/tajności wobec własnych
dzieci (non-directive counselling).



Ośrodek nie gromadzi rozszerzonych nieidentyfikujących danych o dawcach. Według lekarza: „nie ma czegoś takiego jak dane nieidentyfikujące, nawet zdjęcie z dzieciństwa może okazać się identyfikujące”.
Na życzenie pacjentów jest możliwość skorzystania z zewnętrznych banków
nasienia - do tej pory wg lekarza był jeden taki przypadek. W wypadku
dawstwa/biorstwa zarodków, nie udostępnia się biorcom żadnych danych na
temat dawców, nie ma  określonych kryteriów doboru, nawet
medycznych (grupa krwi lub czynnik Rh). Na dobór zarodków pacjenci nie
mają żadnego wpływu. Może to budzić ich niepokój co do potencjalnych
powikłań w leczeniu.



Ośrodek limituje liczbę potomstwa jednego dawcy nasienia, ale pojawiły
się rozbieżności w tej kwestii w zależności od rozmówcy: według
kierownictwa limit potomstwa wynosi czworo dzieci przypadających na
jednego dawcę,  według lekarza jest to sześcioro dzieci. Można
zarezerwować nasienie w celu wykorzystania go w staraniach o kolejną
ciążę w celu zapewniania rodzeństwa spokrewnionego genetycznie. Jest to
nieodpłatne, co podkreślamy jako dobrą praktykę wobec pacjentów-biorców.

 

Lekarz informuje o czasie oczekiwania na gamety/zarodki: w wypadku
nasienia, jest ono dostępne od razu, w wypadku oocytoów i zarodków
lekarz po konsultacji z laboratorium podaje prawdopodobny czas
oczekiwania.



Pacjenci – dawcy komórek jajowych i zarodków według osoby zarządzającej
nie są zazwyczaj konsultowani przez psychologa (jest taka możliwość „na
życzenie”). Zgodnie z relacją lekarza, wszystkim biorcom sugeruje on
skorzystanie z porady psychologa, gdyż: „takie pary zwykle są bardziej obarczone niepowodzeniami”. Lekarz poinformował nas ponadto, że sugeruje dawcom oocytów i zarodków konsultacje psychologiczne, ale: „nie są zainteresowani”.



Podczas monitoringu nie rozmawiałyśmy z pacjentami korzystającymi z
dawstwa, więc nie jesteśmy w stanie zweryfikować powyższych informacji.


17. NASZE REKOMENDACJE



Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji



Dobre praktyki:


  1. Kontakt z lekarzem jest mocną stroną Ośrodka w zakresie, w którym
    byłyśmy w stanie to zaobserwować. W Ośrodku panuje miła
    atmosfera.  Pacjenci nie są anonimowi, ich historie są dobrze
    znane personelowi. Niektórzy pacjenci wracają mimo wielokrotnych
    niepowodzeń, twierdząc, że ufają przyjmującemu tu lekarzowi, polecają
    też Ośrodek innym pacjentom, co stanowi najlepsze świadectwo życzliwych
    relacji pomiędzy personelem i pacjentami;
  2. Położne uważają współpracę z kierownictwem i lekarzami za dobrą,
    ich inicjatywy (np. dotyczące zamówienia odzieży jednorazowej) są brane
    pod uwagę. Zwracamy uwagę na ten aspekt, ponieważ komfort pracy
    położnych i pielęgniarek, wyrażający się w szacunku do nich, jest
    bardzo ważny również dla pacjentów;
  3. Pacjenci zgodnie chwalą pracę rejestracji, zwracając uwagę na
    poczucie „zaopiekowania” i dokładanie chęci, aby zapewnić pacjentom
    najwyższą dyskrecję, jaka jest możliwa w obecnych warunkach lokalowych;
  4. Uwagę zwraca także możliwość nieodpłatnego zarezerwowania
    nasienia dawcy na przyszłość, jeśli para ma już jedno dziecko urodzone
    dzięki materiałowi genetycznemu konkretnego dawcy. Jest to rzadka
    praktyka w polskich Ośrodkach i zasługująca na zdecydowane pozytywne
    podkreślenie (w większości ośrodków rezerwacja nasienia jest odpłatna).

Rekomendacje:

  1. Sugerujemy poprawę infrastruktury Ośrodka, bez której niemożliwe
    jest zapewnienie leczenia zgodne ze standardami, w szczególności
    przestrzegania prawa do intymności. Na szczególną uwagę w tym względzie
    zasługują pokój do oddawania nasienia, pomieszczenie pielęgnacyjne dla
    osób po zabiegach i łazienki przylegające do gabinetów. UWAGA W DNIU
    ODDAWANIA RAPORTU: Ośrodek zmienił lokalizację i obecnie dysponuje już
    większą powierzchnią. Nie byłyśmy w nowej siedzibie Ośrodka, więc nie
    możemy tego zweryfikować, ale pokazano nam prezentacje projektów
    wnętrz. Zgodnie z nimi nowy budynek ma być duży (500 m2), oddzielny,
    przeznaczony tylko na potrzeby Ośrodka. Jedno piętro ma być
    przeznaczone wyłącznie dla pacjentów leczących niepłodność. Ma być w
    nim m.in. 7 gabinetów lekarskich, pokój do oddawania nasienia. Przed
    budynkiem ma się znajdować własny parking na 20 samochodów.
  2. Rekomendujemy zwiększenie roli psychologa i zakresu opieki
    psychologicznej: aktywne proponowanie pacjentom skorzystania z pomocy
    psychologicznej, rozważenie udziału psychologa w szkoleniach czy
    wewnętrznych zebraniach personelu,  współpracę lekarzy z
    psychologiem.
  3. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
    grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
    pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
    pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
    zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
    i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl,
    www.nieplodnoscboli.pl);
  4. Rekomendujemy listę publikacji, którą warto uwzględnić na stronie www dla pacjentów:


Poradniki:

Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo
CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec,
Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec,
Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach
wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom
Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet,
Wydawnictwo Esprit

Publikacje popularnonaukowe i
beletrystyka:

Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie
reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena
Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń,
Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek,
Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna
Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red.
Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka,
Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara
Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo
Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo
PZWL

Publikacje naukowe:

Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i
Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red.
Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii
Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS

18. Komentarz osrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



Klinika Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej w Białymstoku

Istnieje od 2008 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:
Ośrodek leczenia niepłodności wykonujący zapłodnienie pozaustrojowe Inseminacja nasieniem partnera Inseminacja nasieniem dawcy Współpraca z krajowymi lub zagranicznymi bankami nasienia dawców Badanie ogólne nasienia Test fragmentacji DNA plemników Badania hormonów Badania kariotypów Zapłodnienie pozaustrojowe IVF IVF ICSI IVF IMSI PESA TESA mTESE IVM IVF z komórką dawczyni IVF z nasieniem dawcy AZ adopcja zarodka Scratching endometrium Onkofertility (zabezpieczenie nasienia u pacjentów onkologicznych) Onkofertility (zabezpieczenie komórek jajowych u pacjentów onkologicznych) Histeroskopia HSG Sono HSG Laparoskopia podlaskie

Białystok,15-276
ul. M. Skłodowskiej-Curie 24A

85 746 88 18

Zaloguj się aby wypełnić ankietę.

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku

Klinika Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej
Data przeprowadzonego monitoringu 24.02.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
do ESHRE oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO 9001:2008.
Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE i  uczestniczy w
szkoleniach ESHRE. Embriolodzy zatrudnieni w Ośrodku posiadają
certyfikaty embriologiczne ESHRE: jedna osoba posiada certyfikat Senior
Clinical Embryologist ESHRE, druga posiada certyfikat Clinical
Embryologist ESHRE.  Ośrodek zadeklarował znajomość „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych przez
Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek wykonuje świadczenia w ramach NFZ.



Klinika Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej należy do
struktury Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Białymstoku. Jest ona
realizatorem Programu MZ.



Dopiero w trakcie monitoringu okazało się, że Ośrodek bardzo ściśle
współpracuje z Centrum ARTemida w Białymstoku. Obydwa Ośrodki wzajemnie
uzupełniają swoją ofertę, co powoduje, że w trakcie procedury in vitro
pacjenci są pod opieką obu placówek w zależności od etapu leczenia, na
którym się znajdują.



Centrum ARTemida zajmuje się leczeniem niepłodności w zakresie:

  • stymulacja owulacji wraz z monitorowaniem,
  • zabiegi inseminacji domacicznej - AIH, AID

Natomiast poniższe zabiegi są wykonywane w ramach Kliniki Rozrodczości
i Endokrynologii Ginekologicznej Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego
w Białymstoku, którego dotyczy niniejszy raport:

  • programy IVF, ICSI, TESA
  • wszystkie zabiegi i badania wymagające hospitalizacji takie jak:
    laparoskopia, zabiegi operacyjne niezbędne  w trakcie leczenia
    niepłodności,  punkcja jajników etc.

Tak więc wizyty lekarskie, badania laboratoryjne, diagnoza niepłodności i przygotowanie

do zabiegów lub procedur odbywają się w Centrum ARTemida, a do Kliniki
Szpitala trafiają pacjenci na badania wymagające hospitalizacji oraz
część procedury IVF: punkcję i transfer/kriotransfer.



Taki sam podział usług występuje także przy realizacji rządowego programu refundacji in vitro.

Z powodu wyżej naszkicowanej ścisłej współpracy pomiędzy tymi dwoma
podmiotami, niniejszy raport należy czytać łącznie z raportem Centrum
ARTemida, ponieważ niektóre etapy leczenia (diagnostyka, przygotowanie
do zabiegu) są realizowane tylko w jednym z podmiotów. Zostało to
każdorazowo zaznaczone w rozdziale raportu, gdzie umieściłyśmy
odesłanie do raportu drugiego podmiotu. Z uwagi na tę wyjątkową
sytuację monitoring  Kliniki Rozrodczości i Endokrynologii
Ginekologicznej Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Białymstoku
został przeprowadzony w tym samym dniu, co monitoring Centrum ARTemida
i część informacji jest wspólna dla obu podmiotów, część zaś rozłączna.
Pod używanym w raporcie określeniem „Ośrodek” każdorazowo rozumiemy
Klinikę Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej Uniwersyteckiego
Szpitala Klinicznego w Białymstoku, Centrum ARTemida występuje w
raporcie  jako „Centrum”.



2. Opis Ośrodka


Ośrodek usytuowany jest w kompleksie budynków Uniwersyteckiego Szpitala
Klinicznego w Białymstoku. Wjeżdżając przez szlabany na obszerny
parking należy udać się w lewą stronę. Znajdziemy tam drzwi z szyldem
„Ginekologiczno-położnicza izba przyjęć”. Należy przez nie wejść i udać
się schodami na pierwsze piętro (w budynku jest winda).  Oddział
jest wyremontowany, w pełni dostosowany do potrzeb osób
niepełnosprawnych. Zgodnie z obserwacjami bezpośrednimi potwierdziłyśmy
obecność Karty Praw Pacjenta w izbie przyjęć, jej kopię udostępniono
również na oddziale Kliniki Rozrodczości i Endokrynologii
Ginekologicznej.



Sytuacja badawcza:



Monitoring Ośrodka został przeprowadzony w tym samym dniu co monitoring
Centrum ARTemida. Pacjentki, z którymi rozmawiano, były pacjentkami
leczącymi się w obu placówkach jednocześnie: w części diagnostycznej
korzystały z usług Centrum ARTemida, w części zabiegowej korzystały z
usług Ośrodka. Monitoring odbywał się w godzinach wieczornych w
regularnym dniu pracy Ośrodka.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Strona WWW:

Ośrodek posiada stronę WWW, jednak jest ona bardzo ogólna i zawiera
bardzo skrótowe informacje dotyczące oferty Ośrodka. Na stronie można w
zasadzie uzyskać dane teleadresowe Ośrodka, poznać spis pracującej
kadry (lekarze, embriolodzy, położne), uzyskać  informację o
działalności dydaktycznej Ośrodka i stosowanych przez Ośrodek
technikach badawczych. Poza wyżej wymienionymi pacjent może również
przeczytać, jaki jest profil działalności klinicznej Ośrodka:



„Profil działalności klinicznej

diagnostyka schorzeń endokrynologicznych

diagnostyka i leczenie niepłodności

laparoskopia i histeroskopia

operacyjne leczenie schorzeń ginekologicznych

diagnostyka prenatalna”

 

Brakuje jednak opisu procedur i badań (np. na czym polega diagnostyka
schorzeń endokrynologicznych), o których informacja byłaby zapewne
wartościowa dla pacjentów. Co istotne, na stronie nie ma informacji o
wykonywaniu świadczeń w ramach rządowego programu refundacji in vitro,
znajduje się natomiast cennik świadczeń dla pacjentów, którzy nie
korzystają z programu refundacyjnego. Brakuje analogicznej informacji
odnośnie innych procedur i zabiegów (np. wyceny laparoskopii), w tym
informacji o tym, czy szpital oferuje to świadczenie również pacjentom
nieubezpieczonym i jaki jest wówczas koszt świadczeń.



Dokładny opis procedur wspomaganego rozrodu (włącznie ze sposobem
przygotowania się do nich, przebiegiem, ewentualnymi powikłaniami)
znajduje się na stronie współpracującego Centrum ARTemida. Jednakże na
stronie stronie Kliniki Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej
nie umieszczono odnośnika  do strony www Centrum ARTemida, zaś
dostępne na klinicznej stronie rozszerzenie sugerujące, że szersze
informacje umieszczono na innej podstronie („więcej...”) odsyła do
strony, która nie może zostać znaleziona (prawdopodobnie nie istnieje
już w zasobach Internetu).



Być może najistotniejszym minusem z punktu widzenia pacjentów jest brak
informacji o współpracy Kliniki Rozrodczości i Endokrynologii
Ginekologicznej z Centrum ARTemida. Ponieważ Ośrodki te działają
wspólnie i wspólnie prowadzą pacjentów, taka informacja wydaje się być
niezbędna.



Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:



Ośrodek nie prowadzi takiej linii, pacjenci mają dostęp do całodobowych
świadczeń w ramach SORu, mogą również udać się na izbę przyjęć lub
skontaktować z lekarzem prowadzącym, jeśli udostępnił im swój prywatny
numer telefonu. Pacjenci, z którymi rozmawialiśmy, deklarowali
otrzymanie takiego numeru kontaktowego.



Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:



Ośrodek nie dystrybuuje żadnych materiałów informacyjnych wśród
pacjentów. Jednakże w wywiadach pacjenci zgodnie podawali, że
informacji o poszczególnych etapach leczenia udzielał im lekarz, w
sposób zrozumiały i wyczerpujący. Pacjenci mogli zadawać pytania i
upewniać się, czy dobrze zrozumieli proponowane postępowanie.



Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 



Cennik znajduje się na stronie www w postaci linku do wyceny świadczeń.
Cennik dotyczący badania nasienia znajduje się także na tablicy obok
wejścia do pokoju oddawania nasienia. Znajdują się tam również Karta
Praw Pacjenta i Ustawa o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta.



Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:



Jeśli chodzi o statystyki leczenia, to Ośrodek nie podaje żadnych
danych. Ponieważ współpracuje z Centrum ARTemida na zasadach opisanych
powyżej uznać należy, że prawdopodobnie statystyki podawane przez
Centrum są jednocześnie tymi, które odnoszą się do Ośrodka (są wspólnym
„dziełem” obu współpracujących ze sobą podmiotów). Informacje na ten
temat zostały opisane w raporcie Centrum ARTemida.



Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:



Odnoszące się do tej kwestii spostrzeżenia oraz informacje zostały opisane w raporcie Centrum ARTemida.


4. Program refundacyjny


Na stronie głównej Ośrodka brak jest informacji o tym, że Szpital jest
realizatorem Programu MZ. Informacji takiej nie ma również na stronie
Kliniki Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej.



Pacjentki mogą uzyskać taką informację dopiero wchodząc na izbę przyjęć
ginekologiczno-położniczą, gdzie jest umieszczona odpowiednia tabliczka
informacyjna. Rejestracja izby przyjęć jest miejscem, w którym
pacjentki muszą się zarejestrować przed trafieniem na oddział, więc
należy przyjąć, iż każda trafiająca do Ośrodka pacjentka będzie miała
okazję zapoznać się z tabliczką informacyjną. Nie rozwiązuje to jednak
braku informacji dla szerszej grupy pacjentów, którzy nie przyjdą
osobiście do Ośrodka, a będą chcieli pozyskać wiedzę o ofercie Ośrodka
jedynie z jego strony internetowej. Nie wszyscy z naszych rozmówców -
pacjentów korzystali z programu rządowego, wszyscy jednak deklarowali,
że byli traktowani jednakowo niezależnie od tego, czy w danym cyklu
leczenia korzystali z programu rządowego, czy z cykli pełnopłatnych.


5. Rejestracja wizyty


Rejestracja znajduje się bezpośrednio przy wejściu do Ośrodka, jest
zawsze obsługiwana przez co najmniej dwie osoby. Jest to rejestracja
ogólna dla izby przyjęć ginekologiczno-położniczej. W poczekalni
znajduje się kilka pojedynczych krzeseł, całe pomieszczenie jest
stosunkowo duże.



W rejestracji/poczekalni nie udostępniono jakichkolwiek materiałów
związanych z tematyką niepłodności. Jak wspomniano wcześniej,
umieszczono natomiast tabliczkę informującą, że Ośrodek jest
realizatorem programu rządowego.



Z uwagi na przyjęty w Ośrodku system zapisów na wizyty nie występują w
nim opóźnienia, pacjentki stawiają się w rejestracji na wyznaczoną
godzinę i są od ręki rejestrowane oraz kierowane na oddział do Kliniki
Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej. Tam zajmują się nimi
położne i  przygotowują do zabiegów.



Pacjenci nie dokonują żadnych płatności w Ośrodku. Pacjenci
przechodzący procedurę w ramach programu rządowego nie ponoszą kosztów
związanych z leczeniem, zaś pacjenci kierowani na zabiegi laparoskopii
i HSG mają je wykonywane w ramach umowy Ośrodka z NFZ. Natomiast
Pacjenci przechodzący procedurę IVF „komercyjnie” dokonują płatności w
Centrum ARTemida, pokazując w Ośrodku jedynie dowód wpłaty.


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Z uwagi na charakter udzielanych świadczeń nie można w przypadku tego
Ośrodka mówić o typowych wizytach. Pacjentki do Ośrodka zgłaszają się
już na zabiegi.



Lekarze według deklaracji pacjentów są: „zawsze komunikatywni, posługują się zrozumiałym językiem”, „poświęcają pacjentom wystarczającą ilość czasu”
Zaletą współpracy pomiędzy dwoma Ośrodkami jest to, że pacjenci
przechodzą cały proces leczenia u tych samych lekarzy (lekarze –
wpólnicy Centrum ARTemida są również pracownikami Kliniki Rozrodczości
i Endokrynologii Ginekologicznej), co pacjenci podkreślali i doceniali
w wywiadach.  Pacjenci deklarowali także, iż dodatkowo mieli
wsparcie ze strony innych niż lekarze prowadzący pracowników Ośrodka–
położnych czy embriologów.

7. Opieka nad mężczyzną


Ośrodek dysponuje jednym pomieszczeniem do oddawania nasienia. Jest ono
umiejscowione w wyodrębnionej części szpitala (na innym piętrze -w
przyziemiu/piwnicy), oddalonej od oddziału, na którym przebywają
Pacjentki.  Pacjenci do pokoju oddawania nasienia zaprowadzani są
przez położną lub pracownika laboratorium. W części szpitala, w której
umiejscowiono pokój, znajdują się również laboratoria współpracującej z
Ośrodkiem Polskiej Akademii Nauk oraz sekretariat Ośrodka. Sam pokój, w
pierwszym naszym odczuciu, przypomina bardziej “pokój-składzik”: na
ścianach znajdują się kafelki, jest jeden fotel i kilka egzemplarzy
gazet erotycznych, telewizor z możliwością odtwarzania filmów
wideo  (lekarz zapytany o to, czy w ogóle pacjenci z tego
telewizora korzystają uznał, że chyba nie). Obok pokoju mieści się
toaleta, zaś w samym pokoju znajduje się wyłącznie umywalka.



Pacjent oddaje pojemnik z nasieniem pracownikowi Ośrodka, który czeka w
pobliżu (nie pod samymi drzwiami) i to on bezpośrednio zanosi go do
laboratorium.



Pomimo niezbyt ciekawego wizualnie umiejscowienia pokoju do oddawania
nasienia,  pacjenci zdają się mieć dzięki temu zapewnioną
intymność: nikt nie obserwuje ich jak wchodzą do pokoju, ponieważ nie
znajdą się tam żadne postronne osoby. Pacjenci pytani o ich odczucia
odnośnie zachowania intymności czy braku skrępowania,  uznali, że
wszystko odbywało się zawsze poprawnie i nawet sam wygląd pokoju nie
powodował ich dyskomfortu.


8. Opieka nad kobietą

Jak wspomniano, w Ośrodku nie odbywają się typowe wizyty
ginekologiczne, więc opisanie schematu wizyty nie jest możliwe. Opisowi
poddano natomiast przebieg zabiegów w relacji pacjentów i stan
pomieszczenia pielęgnacyjnego dla pacjentek po zabiegach.



Zgodnie z deklaracją lekarza stosowaną przez niego praktyką jest
informowanie pacjentki o czynnościach podejmowanych w trakcie zabiegu
(o ile nie odbywa się on w znieczuleniu ogólnym) i pacjentki również
potwierdziły ten fakt. Ośrodek zapewnia jednorazową odzież i obuwie
zabiegowe pacjentkom, które przygotowują się do zabiegów inwazyjnych
(punkcja, laparoskopia). Pacjentki mogą także pozostać we własnej
odzieży (koszula nocna) i często się na to decydują.



Ośrodek posiada dwa pomieszczenia pielęgnacyjne dla pacjentek
przewiezionych bezpośrednio z sali zabiegowej. Pacjentki przebywają w
nich około dwóch godzin. W pomieszczeniu pielęgnacyjnym pacjentki
wybudzają się ze znieczulenia ogólnego oraz odpoczywają po
zabiegu.  W każdym pokoju są dwa łóżka i fotele dla osób
towarzyszących, znajduje się w nich również umywalka. Pomieszczenia
pielęgnacyjne pełnią także rolę przebieralni przed zabiegiem, 
tutaj też pacjentki pozostawiają swoje prywatne rzeczy. Osobna sala
czteroosobowa jest przeznaczona dla pacjentek po zabiegach
laparoskopii. Według deklaracji pacjentek personel czuwał nad ich
stanem, pacjentki przekazywały także, iż w pomieszczeniu pielęgnacyjnym
nie miały dostępu do wody pitnej, mogły ją jednak zakupić na oddziale.
Dla pacjentek przebywających na oddziale udostępniono łazienkę
wyposażoną w bidet. Jest to łazienka umiejscowiona poza salami
wypoczynkowymi i pacjentka chcąca z niej skorzystać musi przejść przez
korytarz.  Stan czystości łazienki w dniu monitoringu był bez
zarzutu. Pracownicy Ośrodka informują pacjentki o możliwości obecności
partnera/rki/osoby bliskiej podczas transferu oraz w pokoju
pielęgnacyjnym po zabiegach. Potwierdzili to pacjenci, z którymi
rozmawiałyśmy.


9. Umowy z NFZ


Zabiegi u pacjentek ubezpieczonych są wykonywane w ramach świadczeń
Funduszowych. Wiadomo jednak, że leczenie niepłodności w pewnej części
nie podlega finansowaniu z NFZ, więc przydałaby się uściślająca
informacja, co Ośrodek oferuje swoim pacjentom w ramach kontraktu z NFZ
(np. laparoskopia czy HSG), a co jest oferowane odpłatnie. 
Znajdujący się na stronie Ośrodka cennik określa koszt procedury
zapłodnienia pozaustrojowego, jednak nie ma w nim informacji o wycenie
np. laparoskopii dla pacjentek nieubezpieczonych.  Na stronie
Centrum ARTemida znajduje się informacja, że pacjentki ubezpieczone
mają badania wykonywane w ramach NFZ:



“Lekarze naszego Centrum kierują
pacjentki do Kliniki Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej lub
Kliniki Ginekologii Operacyjnej USK w Białymstoku.”



10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Ośrodek nie zawiera z pacjentami żadnych umów ani zgód. Wszystkie
dokumenty pacjenci podpisują w Ośrodku współpracującym – Centrum
ARTemida. W związku z powyższym analiza i opis dokumentacji został
umieszczony w raporcie monitoringowym Centrum ARTemida.


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy nie mieli zastrzeżeń do poszanowania
ich prawa do intymności. Wg deklaracji rozmówców - w tym lekarza
pracującego zarówno w Ośrodku, jak i w Centrum ARTemida, pacjenci mają
prawo do obecności osoby bliskiej w trakcie wizyty i zabiegów bez
użycia znieczulenia ogólnego. Podczas rozmowy lekarz podkreślał, że on
sam zaleca pacjentkom, aby podczas wizyty towarzyszyła im osoba bliska
czyli mąż lub partner lub inna osoba wskazana przez pacjentkę.



Personel również zgodnie podkreślał (zgodzili się z tymi opiniami
pacjenci), że nie ma przeciwwskazań do obecności osoby bliskiej podczas
inseminacji czy transferu. Jedynie podczas punkcji, laparoskopii,
histeroskopii czy HSG nie ma możliwości towarzyszenia osoby bliskiej,
mogą one być jednak obecne w pokoju pielęgnacyjnym bez żadnych
ograniczeń.



Pytałyśmy także personel oraz pacjentów o praktykę umożliwiania
obecności partnerki w pokoju do oddawania nasienia. Nie jest to
praktykowane w Ośrodku z powodów technicznych: przyjęto, iż partner
oddaje nasienie w czasie, w którym pacjentka przechodzi punkcję lub
jest bezpośrednio po punkcji, więc przebywa ona w pomieszczeniu
pielęgnacyjnym i nie ma możliwości towarzyszenia partnerowi w pokoju do
oddawania nasienia. Wszyscy nasi rozmówcy zgodnie potwierdzili, iż
takie postępowanie zostało przyjęte. Natomiast jeśli nasienie ma być
pozyskane do badania, personel deklaruje zapewnienie parze możliwości
wspólnego przebywania w pokoju do oddawania nasienia, o ile pacjenci
mają takie życzenie. Żaden z naszych rozmówców – pacjentów nie badał
nasienia bezpośrednio w Ośrodku, więc nie mogliśmy uzyskać
potwierdzenia stosowania tej praktyki. Wszyscy pacjenci badali nasienie
w Centrum ARTemida, a z pokoju w Ośrodku korzystali dla celów
pozyskania nasienia do procedury zapłodnienia pozaustrojowego,
bezpośrednio po punkcji ich partnerek.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


W Ośrodku przechowywana jest dokumentacja medyczna związana z częścią
procedury IVF – punkcją, hodowlą komórkową, zapłodnieniem, transferem i
mrożeniem zarodków. Nie ma konieczności występowania z prośbą o jej
udostępnianie, ponieważ pacjenci otrzymują kserokopię wszystkich
dokumentów ze szpitala w momencie zakończenia procedury (wypis z
informacją o prowadzonej stymulacji, przebiegu punkcji, hodowli
zarodków, przebiegu transferu i ewentualnym mrożeniu zarodków). Taką
praktykę potwierdzili wszyscy pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy.



Wszystkie pozostałe dokumenty związane z wizytami, badaniami i
stymulacją przechowywane są w Centrum ARTemida w wersji elektronicznej.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


 
Wydaje się, iż Ośrodek jest przystosowany architektonicznie do potrzeb
osób niepełnosprawnych. Znajdują się w nim szerokie wejścia,  brak
progów i schodków, zaś dostęp do wyższych kondygnacji Ośrodka zapewnia
winda.  W gabinecie znajduje się również obniżany fotel
ginekologiczny. Na parkingu przed szpitalem wydzielono miejsce
parkingowe dla osób niepełnosprawnych.


14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu
niepłodności  uniemożliwiająca parom jednopłciowym i kobietom
samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności W związku z
powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych
grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez
każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa,
jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje
za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.




Ośrodek deklaruje, że traktuje pacjentów w sposób wolny od wszelkiej
dyskryminacji. Pracownicy Ośrodka w rozmowach z nami przekazali, że
pacjentom podczas pobytu na oddziale i w trakcie wybranych zabiegów
może towarzyszyć właściwie każda wskazana osoba, w tym osoba tej samej
płci. Personel nie analizuje, kto jest osobą bliską. Nie miałyśmy
możliwości zweryfikowania tych deklaracji ponieważ żaden z naszych
rozmówców (pacjentów) nie znajdował się w sytuacji, która mogła
prowadzić do dyskryminacji.


15. Opieka psychologiczna

 

Ośrodek nie zatrudnia bezpośrednio psychologa na oddziale. Pacjenci,
którzy przechodzą całą procedurę, szczególnie związaną z dawstwem lub
biorstwem, mają możliwość konsultacji psychologicznych w Ośrodku
współpracującym,w Centrum ARTemida.  Lekarze w Centrum standardowo
kierują na konsultacje psychologiczne pacjentów korzystających z
nasienia dawcy i/lub adopcji komórki jajowej lub zarodków. Konsultacje
te są płatne.



Z uwagi na charakter współpracy pomiędzy dwoma placówkami nie ma
konieczności, aby Ośrodek w Białymstoku zatrudniał psychologa na stałe.
Dobrą praktyką jednak byłaby możliwość skorzystania z pomocy psychologa
zatrudnionego po prostu w Szpitalu, dochodzącego z innego oddziału,
który będzie mógł służyć wsparciem pacjentom w nagłych, kryzysowych
sytuacjach (np. nieudana punkcja, brak możliwości transferu, brak
plemników w nasieniu partnera bezpośrednio po punkcji i konieczność
podjęcia decyzji etc.)


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Ośrodek nie prowadzi bezpośrednio procedur związanych z dawstwem lub
biorstwem. Jeśli pacjentki podchodzą do in vitro z komórką dawczyni lub
z nasieniem dawcy cała procedura przygotowawcza przeprowadzana jest w
Centrum ARTemida. W związku z tym realizację standardów w dawstwie i
biorstwie gamet oraz zarodków opisano w raporcie monitoringowym Centrum
ARTemida.


17. NASZE REKOMENDACJE



Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji



Dobre praktyki:

  1. Podział i zarazem współpraca dwóch ośrodków, tj. Centrum ARTemida
    i Szpitala może sprawiać wrażenie niejasnej i skomplikowanej, jednak w
    praktyce pacjentów okazuje się działać bardzo sprawnie. Wszyscy
    pacjenci byli bardzo dobrze zorientowani, który element leczenia
    nastąpi w jednym bądź w drugim Ośrodku, kto go poprowadzi i na jakich
    warunkach. Zachowanie komfortu z pewnością bardzo ułatwiał fakt, iż
    lekarze opiekujący się pacjentkami są zatrudnieni w obu miejscach, więc
    pacjenci mają poczucie płynności  i stałości ich opieki.

Rekomendacje:

  1. Sugerujemy aktualizację strony WWW Ośrodka w zakresie dodania
    informacji o ścisłej współpracy z Centrum ARTemida oraz informacji
    o  byciu Realizatorem programu refundacji in vitro. Ponadto
    proponujemy uzupełnić stronę o ofertę Ośrodka wraz z wyszczególnieniem
    odpłatności za świadczenia dla pacjentów nieubezpieczonych, albo też
    umieścić wszystkie ważne informacje na działającej i aktywnej
    podstronie, ewentualnie umieścić przekierowanie do strony Centrum
    ARTemida;
  2. Zachęcamy do poprawienia warunków w pokoju do oddawania nasienia.
    W trakcie monitoringu w tej części szpitala odbywał się remont, więc
    przyjmujemy, iż w momencie oddawania raportu kwestia ta mogła już
    zostać rozwiązana;
  3. Warto zapewnić pacjentkom przebywającym na oddziale dostęp do
    opieki psychologicznej w ramach ogólnej opieki, którą zapewne szpital
    przewiduje dla pacjentek oddziałów ginekologicznych. Wiele kwestii
    mogących rodzić potencjalne problemy odbywa się w bliskości czasowej
    punkcji i innych zabiegów, przez co niemożliwe będzie odesłanie
    pacjenta do psychologa poza Ośrodkiem (klasycznym przykładem może być
    brak uzyskania plemników w nasieniu, podczas gdy od pacjentki pobrano
    już komórki jajowe. Wówczas para musi podjąć decyzję, czy przystąpić do
    mrożenia komórek, czy skorzystać z nasienia dawcy, a są to decyzje
    psychologicznie obciążające, których skutki mogą być długoterminowe);
  4. Zachęcamy do udostępnienia pacjentom drukowanych materiałów
    informacyjnych, zarówno w przestrzeni poczekalni, jak również na
    oddziale. Warto byłoby wzbogacić poczekalnię i oddział o materiały,
    czasopisma i książki z zakresu leczenia niepłodności (np. Chcemy być
    rodzicami, z książek – poradniki adresowane do osób niepłodnych, np.
    „Zajść w ciążę” Piotra Pierzyńskiego, „Nadzieja na nowe życie. Poradnik
    dla marzących o dziecku” Agnieszki Doboszyńskiej i in., „Drogi ku
    płodności”, wyd. zbiorowe i inne), ale również publikacje dotyczące
    adopcji, dawstwa i biorstwa gamet i zarodków (np. bezpłatne poradniki
    „Powiedzieć i Rozmawiać” Stowarzyszenia NASZ BOCIAN). Lista publikacji,
    którą warto uwzględnić na stronie WWW dla pacjentów:

Poradniki:

Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo
CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec,
Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec,
Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach
wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom
Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet,
Wydawnictwo Esprit

Publikacje popularnonaukowe i
beletrystyka:

Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie
reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena
Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń,
Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek,
Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna
Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red.
Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka,
Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara
Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo
Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo
PZWL

Publikacje naukowe:

Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i
Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red.
Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii
Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS

Klinika Leczenia Niepłodności GAMETA Szpital

Istnieje od 2011 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring od roku 2000
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:
    badania prenatalne, zabiegi chirurgii i urologii w ramach chirurgii jednego dnia
Inseminacja nasieniem partnera Inseminacja nasieniem dawcy Własny bank nasienia dawców Współpraca z krajowymi lub zagranicznymi bankami nasienia dawców Badanie ogólne nasienia Posiew nasienia Test fragmentacji DNA plemników MARtest Badanie MSOME Badania hormonów Badania kariotypów Zapłodnienie pozaustrojowe IVF IVF ICSI IVF IMSI TESA mTESE IVF z komórką dawczyni Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki świeże) Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki mrożone) IVF z nasieniem dawcy AZ adopcja zarodka Scratching endometrium Onkofertility (zabezpieczenie nasienia u pacjentów onkologicznych) Onkofertility (zabezpieczenie komórek jajowych u pacjentów onkologicznych) Onkofertility (zabezpieczenie tkanki jajnikowej u pacjentów onkologicznych) Histeroskopia HSG Sono HSG Laparoskopia łódzkie

ul. Rudzka 34/36
95-030 Rzgów k/ Łodzi

42 645 77 77

Zaloguj się aby wypełnić ankietę.

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Gameta Rzgów
Data przeprowadzonego monitoringu 23.01.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE

18. Komentarz osrodka do raportu





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
do ESHRE od 2000 roku oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO
9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE, uczestniczy w
szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE (Ośrodek posiada łącznie
cztery certyfikaty ESHRE: trzech pracowników posiada certyfikat Senior
Clinical Embryologist ESHRE,  jeden pracownik posiada certyfikat
Clinical Embryologist ESHRE) . Ośrodek zadeklarował znajomość
„Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych
przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek wykonuje niektóre
badania/zabiegi  w ramach umowy z NFZ.



2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się w niezależnym, wielopiętrowym budynku przeznaczonym
jedynie na potrzeby szpitala GAMETA. Ośrodek zlokalizowany jest w
Rzgowie pod Łodzią, dojazd jest możliwy właściwie wyłącznie samochodem.
Przed Ośrodkiem znajduje się duży parking, zapewniono również miejsca
parkingowe dla osób niepełnosprawnych. W Ośrodku znajduje się kilka
poczekalni, większość z nich udostępnia oczekującym pacjentom dostęp do
wody i dystrybutorów napojów. Pacjenci oczekujący na wizytę mają do
dyspozycji ogólnodostępne łazienki, w tym jedna jest dostosowana do
potrzeb osób niepełnosprawnych. W samym Ośrodku nie ma tablicy z
nazwiskami lekarzy przyjmującymi pacjentów, brak jest informacji
pisemnej (nie ma możliwości otrzymania jej w rejestracji) na temat
zakresu oferowanych usług czy też cennika. Jedynym źródłem informacji w
tym zakresie może być tylko strona WWW lub rozmowa z rejestracją. Karta
Praw Pacjenta została wyłożona przy stanowiskach rejestracyjnych.



Sytuacja badawcza:



Monitoring Ośrodka odbywał się w dniu regularnej pracy Ośrodka.
Pacjenci zgłaszali się spontanicznie do wywiadów z nami, nie były to
osoby poproszone z wyprzedzeniem przez personel o wzięcie udziału w
monitoringu.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Ośrodek posiada stronę
WWW. Jest ona podstawowym narzędziem informacyjnym dla pacjentów
Ośrodka. Strona placówki jest ogólną stroną dla trzech różnych
podmiotów działających w ramach sieci Gameta – Rzgowa k. Łodzi, Kielc i
Gdyni (przy opisie zakresu usług jest adnotacja, które usługi są
dostępne w której lokalizacji, ale brak takich informacji odnośnie
kadry Ośrodka). Bardzo łatwo odnajdujemy dane teleadresowe Ośrodka –
podany jeden ogólny numer telefonu (odrębny kontakt dla pacjentów
zainteresowanych skorzystaniem z usług Banku komórek jajowych i
programem refundacyjnym Ministerstwa Zdrowia). Jednak placówki prowadzą
też działalność szerszą niż tylko leczenie niepłodności, w związku z
tym informacje o usługach są ze sobą wymieszane (np. w zakresie usług,
w aktualnościach). Na stronie WWW Ośrodka znajduje się spis
specjalistów zatrudnionych w Ośrodku w domyślnym podziale na grupy
personelu: lekarze, pielęgniarki/położne, embriolodzy, pracownicy
laboratorium, psycholog.  Na stronie znajduje się wyszukiwarka, w
której można zaznaczyć, iż szukamy personelu konkretnego Ośrodka (Łódź,
Gdynia lub Kielce), można także otworzyć osobną zakładkę poświęconą
konkretnemu Ośrodkowi i znaleźć odsyłający baner „Nasi specjaliści” -
znajdziemy tam spis wszystkich pracowników w podziale na grupy. 
Nie wszystkie wizytówki są zaopatrzone w zdjęcia. Brakuje również
informacji o kwalifikacjach kadry i ich biogramów, jedynie niektórzy
pracownicy mają takie opisy przy swoich wizytówkach.  Nie umiemy
odpowiedzieć na pytanie, czy taka konstrukcja spisu personelu jest dla
pacjenta czytelna czy nie; należy uznać, iż Ośrodek takich danych
dostarczył i znajdują się one w zasobach prowadzonej przez niego
strony.



Bardzo eksponowane działy na stronie WWW Ośrodka to informacja o
Programie rządowym dotyczącym refundacji in vitro, informacja o
możliwości porodu w Szpitalu GAMETA oraz informacja o banku komórek
jajowych GAMETA . Dla tych działów istnieją bardzo dokładnie
rozbudowane i  poświęcone im podstrony. Pozostałe informacje
dotyczące niepłodności, jej diagnozowania i leczenia są ogólne dla
wszystkich trzech ośrodków. Jakość  informacji o diagnostyce i
metodach leczenia należy uznać za bardzo dobrą, jednak nie kompletną –
brakuje szczegółowych informacji o punkcji jąder, banku nasienia,
brakuje informacji o możliwości adopcji zarodka i wykonania procedury
in vitro z komórką dawczyni lub z nasieniem dawcy. Przy opisie
poszczególnych badań/zabiegów (z wyjątkiem wyżej wymienionych) znajdują
się informacje o ich przebiegu, sposobie przygotowania do nich, 
skutkach ubocznych i prognozowanej skuteczności.  Naszą uwagę
zwróciło także uźrodłowienie informacji w Rekomendacjach Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu i Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego,
co należy uznać za modelową praktykę konstruowania informacji dla
pacjentów (w tym również zamieszczono krótkie i czytelne objaśnienia,
jakie metody diagnostyczne nie są zalecane przez Rekomendacje/jakie
warunki należy spełnić przy np. stymulacji jajeczkowania cytrynianem
klomifenu, co stanowi ważne źródło edukacji pacjentów). Dobrym
rozwiązaniem jest szczegółowe opisanie pierwszej wizyty w Ośrodku,
wyszczególnienie co na wizytę należy zabrać. Dzięki temu pacjenci będą
do wizyty dobrze przygotowani co jest istotne szczególnie dla pacjentów
mieszkających poza Rzgowem. Strona zawiera ponadto dział „Najczęściej
zadawane pytania”, tzw. FAQ, który szereguje odpowiedzi na szereg
istotnych pytań począwszy od różnicy między niepłodnością i
bezpłodnością, a skończywszy na objaśnieniu, czym jest endometrium.
Również tę praktykę należy uznać za bardzo pozytywną edukacyjnie.



Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:



Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej, Ośrodek prowadzi
linię dyżurną dla pacjentów. Obsługuje ją lekarz dyżurujący, a do
godziny 20.00 – rejestracja. Linia jest przeznaczona dla pacjentów po
zabiegach ingerencyjnych, np. punkcji, jest to kontakt całodobowy, pod
który pacjenci mogą dzwonić w wypadku nagłych sytuacji. Ponadto
niektórzy lekarze pracujący w Ośrodku podają swoje numery telefonów
pacjentom i są z nimi w stałym kontakcie. Generalnie jednak nie jest to
procedura zwyczajowa i obowiązująca. Pacjenci (wszyscy) mają kontakt z
Ośrodkiem tylko za pośrednictwem rejestracji. Wszyscy pacjenci, z
którymi rozmawiałyśmy, potwierdzili funkcjonowanie tej praktyki,
zarówno jeśli idzie o istnienie linii dyżurnej (działającej całodobowo,
lekarz odbierał od razu lub oddzwaniał), jak i otrzymywanie prywatnych
numerów telefonów do lekarzy, które nie jest regułą: „do
pierwszego lekarza miałam podany numer komórki – korzystałam,
oddzwaniał lub odbierał. Z pozostałymi lekarzami miałam kontakt tylko
przez Ośrodek i rejestrację”
(cytat: pacjentka).



Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:



W samym Ośrodku nie są dostępne materiały informacyjne (z wyjątkiem
materiałów dotyczących programu rządowego). Wszystkie informacje w
formie ustnej i pisemnej przekazywane są pacjentom przez lekarza
prowadzącego w opracowanych formularzach informacyjnych, które
zawierają jednocześnie zgody na przeprowadzenie proponowanego leczenia.
Pielęgniarkom nie wolno udzielać informacji o wynikach badań czy
przeprowadzanych zabiegach. Pracownikom rejestracji nie wolno również
podawać interpretacji wyników badań. Podczas rozmów z pacjentami od
większości usłyszałyśmy, iż nie mieli żadnych zastrzeżeń co do sposobu
i jakości przekazywanych informacji i sposobie leczenia. Informacje
dotyczące planu leczenia, skuteczności, skutkach ubocznych czy
przebiegu badań były dla nich jasne i wystarczające.



Jedna z par miała zastrzeżenia w tym względzie. Zgodnie z relacją pary, lekarz poinformował ją, iż: „w Ośrodku się nie diagnozuje przyczyn niepłodności, a jedynie doprowadza do ciąży”.  Para była jedynie na wizycie informacyjnej i dopiero rozważała podjęcie leczenia w Ośrodku.



 Ośrodek zapewnia pacjentom poprzez recepcję możliwość zakupu
podręcznika dot. niepłodności (nie otrzymałyśmy informacji, jaki to
dokładnie podręcznik). Dostępna jest także do wypożyczenia i zapoznania
się w poczekalni publikacja „Powiedzieć i rozmawiać. Jak rozmawiać o poczęciu dzięki dawstwu z dziećmi w wieku 0 – 7 lat. Poradnik dla rodziców”.
Ośrodek nie korzysta z edukacyjnych narzędzi multimedialnych w
miejscach ogólnodostępnych (rejestracja, poczekalnia), których treść za
pomocą zrozumiałego przekazu przybliżałaby pacjentom procedury
wspomaganego rozrodu, diagnostykę niepłodności, oferowane zabiegi etc.
Należy więc podsumować, iż informacje o działalności Ośrodka podawane
są głównie, a może nawet wyłącznie na stronie www.



Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 



Na stronie WWW znajduje się cennik dotyczący badań i zabiegów
oferowanych przez Ośrodek. Cennik nie jest kompletny, brakuje w nim
informacji na temat kosztów procedur in vitro z zastosowaniem komórek
dawców oraz kosztów procedury adopcji zarodka. W Ośrodku istnieje
możliwość płatności bezgotówkowej (jest dostępny terminal). Na życzenie
wystawiane są faktury VAT, każdy pacjent dostaje imienny rachunek.
Pacjenci potwierdzili tę praktykę.



Jeśli idzie o procedurę składania skarg:



W Ośrodku przyjęto procedurę składania skarg przez pacjentów. Zgodnie z
informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej skargę można złożyć
pisemnie w rejestracji, a procedurę rozpatrywania skargi: „reguluje procedura ISO przyjęta przez Ośrodek”.
Osoba zarządzająca nie potrafiła nam podać odpowiedzi na pytania o to,
kto  rozpatruje skargę, jaki jest tryb odpowiedzi na skargę, czy
pacjenci mogą się od niej odwołać oraz ile skarg w ostatnim roku
odebrał Ośrodek i czego dotyczyły.



Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:



Na stronie głównej Ośrodka (dotyczącej wszystkich placówek
Gameta)  znajduje się zakładka „Wyniki leczenia”, której brzmienie
może sugerować umieszczenie na niej statystyk. Znajdujemy tam jednak
następującą informację:



„W naszym Ośrodku od wielu lat
wykonujemy bardzo dużo prób leczenia metodą pozaustrojowego
zapłodnienia. Pomimo tego, że zebraliśmy w tym czasie setki tysięcy
pozycji w analizach statystycznych nie możemy przedstawić przed
leczeniem idealnie określonego rokowania w przeliczeniu na próbę
leczenia, którą Państwo podejmujecie. Dlaczego? Dlatego, że przed
Państwem leczyliśmy wiele par, których czynniki rokownicze były bardzo
zbliżone do Państwa jednak nie identyczne. Pamiętajmy o tym, że każda
para ma indywidualne czynniki, które wpływają na szansę na urodzenia
dziecka. Dlatego też ważne jest to aby dopasować jak najlepiej sposób
leczenia. Jest to możliwe wtedy, gdy Ośrodek zapewnia wszystkie możliwe
metody leczenia niepłodności.”




Nie jest do końca jasne, dlaczego Ośrodek przyjął, iż udostępnienie
pacjentom informacji o szacunkowej skuteczności zabiegów może być
tożsame z ryzykiem złożenia obietnicy o gwarancji sukcesu. Wydaje się,
iż sama konstrukcja zacytowanego wpisu jasno tłumaczy, dlaczego
medycyna nie jest nauką ścisłą, a przyrodniczą, więc siłą rzeczy opiera
się na dowodach i przewidywanej skuteczności zabiegów,  którą
ekstrapoluje się na różne grupy pacjentów. Są to jednak nadal jedynie
szacunki, a nie obietnice gwarancji. Zachęcałybyśmy, aby w przywołanej
zakładce udzielić pacjentom jednak szerszej informacji na temat
orientacyjnej skuteczności procedur, szczególnie iż w innych miejscach
strony Ośrodek udostępnia jednak częściowe statystyki, jak również
informuje o nich w dokumentacji podpisywanej z pacjentami. Wydaje się
więc uzasadnionym, aby zebrać te informacje w jednym miejscu dla ich
większej czytelności i dla dania pacjentowi ogólnego obrazu jego
sytuacji.



Na przykład w odniesieniu do stymulacji owulacji na stronie WWW  pojawiają się informacje:



„Pozytywną odpowiedź jajników
uzyskuje się w 60 – 80 % przypadków. Odsetek ciąż wynosi ok. 20% na
cykl, z czego 70 % ciąż jest uzyskiwanych w trzech pierwszych cyklach
leczenia .”




W odniesieniu do skuteczności procedury in vitro możemy z kolei znaleźć
informację zawartą w formularzu świadomej zgody na zabieg:



„Skuteczność zapłodnienia
pozaustrojowego (szansa na ciążę),w przeliczeniu na zabieg pobrania
komórek jajowych w najlepiej rokujących sytuacjach nie przekracza 50%.
Skuteczność terapii zależy od wielu czynników. Najważniejsze z nich to:
wiek, masa ciała, palenie papierosów, obecność nieprawidłowości w
narządzie rodnym,przebyte operacje (jajników,macicy , jajowodów i
innych narządów w jamie brzusznej) oraz inne choroby towarzyszące.”




Informacje nt skuteczności IUI podawane w formularzu świadomej zgody:



„Skuteczność inseminacji domacicznej
w najlepiej rokujących sytuacjach nie przekracza 15% w przeliczeniu na
jedną próbę. Jeżeli istnieją negatywne czynniki prognostyczne szansa na
ciąże jest mniejsza niż 5%”.




W zgodach na leczenie metodą IVF znajduje się zapis:



„Skuteczność FET (szansa na ciążę), w
najlepiej rokujących sytuacjach nie przekracza 40%. W skrajnie
niekorzystnych warunkach szansa ta jest znacznie mniejsza niż 10%.
Skuteczność terapii zależy od wielu czynników. Najważniejsze z nich to:
wiek pacjentki (zwłaszcza w chwili pobrania komórek jajowych), liczba i
potencjał rozwojowy przenoszonych zarodków masa ciała, palenie
papierosów, obecność nieprawidłowości w obrębie narządu rodnego,
przebyte operacje (macicy), parametry nasienia oraz choroby
towarzyszące”.




Tak więc Ośrodek udziela orientacyjnych informacji na temat
skuteczności stosowanych procedur i zabiegów, jednak nie są one zebrane
w jednym miejscu i ogólnodostępne. Co bardzo istotne, informacje
dotyczące skuteczności są każdorazowo podawane w szerokim kontekście
zgodnym z rekomendacjami PTMR i PTG. Uwagę zwraca odpowiedzialność
autorów dokumentów/informacji w zakresie przedstawienia pacjentom
rzetelnie i wyczerpująco sytuacji, z reguły z odniesieniami do
metodologii (ciąża w przeliczeniu na zabieg pobrania komórek jajowych)
bez dawania „marketingowych obietnic bez pokrycia”. Mimo to
zachęcałybyśmy do większej otwartości w dzieleniu się z pacjentami
informacjami o skuteczności Ośrodka, gdzie można zachować tę samą
odpowiedzialność i szeroki kontekst, ale jednak udostępnić więcej
ważnych dla pacjentów danych.



Na uwagę zasługuje również umieszczenie na stronie informacji o
interpretowaniu wyników leczenia niepłodności publikowanych przez inne
ośrodki:



http://www.gameta.pl/wyniki-leczenia/interpretacja-wynik%C3%B3w-leczenia



Takie działanie – jak również samą treść informacji – należy uznać za
wartościowe edukacyjnie wobec pacjentów, którzy często nie są świadomi,
iż publikowane na stronach różnych ośrodków i  obiecująco
wyglądające statystyki mogą być w istocie wynikami prób beta HCG w
odniesieniu do wybranej grupy pacjentek (np. poniżej 30 roku życia) i
wprowadzać w błąd co do ogólnej skuteczności terapii.



Pacjenci podczas wywiadów deklarowali, że lekarz prowadzący
przedstawiał ustnie informacje o skuteczności zabiegów IVF, jednak
jedna z pytanych par zadała nam pytanie, czy orientujemy się jaka jest
skuteczność IVF prowadzonego przez Ośrodek w ramach programu MZ w
porównaniu z tzw. „komercyjnie” (pełnopłatnie) wykonywanym IVF. Można
więc domniemywać, że nie uzyskali takich informacji od lekarza.



Ośrodek dostarcza pacjentom szczegółowych informacji dotyczących
przebiegu procedur inseminacji oraz IVF (m.in. rodzaje protokołów).
Ośrodek nie szacuje skuteczności postępowania w przypadku danej pary
przed podjęciem przez nią decyzji o rozpoczęciu leczenia.



Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:



Pacjenci są poinformowani o zaleceniach ESHRE w zakresie i ryzyku
związanym z ciążami wielopłodowymi, jednakże nie jest to polityka SET.
Cytując świadomą zgodę na zabieg zapłodnienia pozaustrojowego:

„Aby zmniejszyć ryzyko ciąży mnogiej,
ogranicza się liczbę przenoszonych zarodków do 1, 2 lub 3 w zależności
od sytuacji klinicznej”




I dalej:



„e. Istnieje większe prawdopodobieństwo wystąpienia ciąży wielopłodowej wskutek terapii metodą zapłodnienia pozaustrojowego”



Chciałybyśmy podnieść, iż zacytowane prawdopodobieństwo nie jest cechą
immanentną metody in vitro, a właśnie powikłaniem jatrogennym związanym
bezpośrednio z decyzją o transferze do macicy więcej niż jednego
zarodka. Tak sformułowane zapisy zgody mogą sugerować pacjentowi, iż
ryzyko ciąży wielopłodowej wynika w sposób bezpośredni z samej
procedury in vitro, co nie jest zgodne z rzeczywistością.  W
zgodzie omówiono poszczególne pojęcia/skróty medyczne wyjaśniając ich
znaczenie pacjentowi, jednak brakuje tam skrótu SET i objaśnienia,
dlaczego ESHRE zaleca transfer jednego zarodka (SET lub eSET). Z kolei
w innym dokumencie - dokumencie świadomej zgody na transfer mrożonego
zarodka FET powyższa informacja została już sformułowana odmiennie i w
sposób niebudzący zastrzeżeń:



„a) istnieje większe
prawdopodobieństwo wystąpienia ciąży wielopłodowej wskutek
przeniesienia do macicy więcej niż jednego zarodka. Ciąża wielopłodowa
niesie za sobą większe ryzyko: poronienia, porodu przedwczesnego oraz
większe prawdopodobieństwo zakończenia ciąży cięciem cesarskim.”




Na pozytywną uwagę zasługuje jednak – w kontekście informowania
pacjentów o ryzyku związanym z ciążą mnogą – informacja zawarta w
formularzu świadomej zgody dotyczącym zabiegu inseminacji:



„W wyniku stymulacji owulacji dochodzi do wzrostu więcej niż jednego pęcherzyka w jajniku. W związku
z tym istnieje zwiększone ryzyko ciąży mnogiej. W szczególnych
sytuacjach (obecność ponad 3 dojrzałych pęcherzyków) IUI nie powinna
być wykonana, ponieważ istnieje znaczne zwiększone ryzyko ciąży mnogiej


(wytłuszczenie oryginalne)



Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, potwierdzili, iż podczas wizyty
przygotowującej ich do zapłodnienia in vitro, lekarz poruszał z nimi
kwestię SET i ryzyka związanego z transferem więcej niż jednego
zarodka. W związku z powyższym trudno sformułować spójne konkluzje w
tej części raportu, ponieważ relacje pacjentów i lekarza odnośnie
faktycznego praktykowania polityki SET nie krzyżują się z informacjami
zawartymi w zgodach.


4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem programu refundacyjnego od początku jego
trwania, to jest od lipca 2013 roku. Informacja o realizacji Programu
znajduje się na stronie głównej Ośrodka, gdzie można także znaleźć
odnośnik do odrębnej podstrony poświęconej tylko Programowi MZ.
Znajduje się tam ogólna informacja o Programie, regulamin uczestnictwa
w Programie, informacje kto kwalifikuje się do Programu i co należy
uczynić, aby taką kwalifikację uzyskać. Jest również uruchomiona
infolinia dla pacjentów zainteresowanych Programem, co należy uznać za
dobrą praktykę, jak również istnieje możliwość, aby przez formularz na
stronie WWW zamówić rozmowę z konsultantem (opcja zarówno dla osób
zainteresowanych Programem jak i już uczestniczących – będących w cyklu
leczenia).



Ponadto Ośrodek przygotował własne materiały informacyjne dla osób
zainteresowanych programem, które są dostępne w siedzibie Ośrodka
(wyłożone w poczekalni, w rejestracji).



Ośrodek stosuje takie same zasady traktowania pacjentów pełnopłatnych i
korzystających z Programu refundacyjnego MZ (informacja od osoby
zarządzającej i większości pacjentów). Jednak jedna z par, z którą
prowadziłyśmy rozmowę deklarowała, iż czuła się inaczej traktowana w
momencie, gdy podchodziła do procedury IUI pełnopłatnej i inaczej będąc
w Programie refundacyjnym (różnice polegały na długości wizyt, ilości i
jakości przekazywanych prze lekarza informacji, pomimo prośby pacjentki
o prowadzenie stymulacji tylko przez jednego lekarza, co miało zapewnić
jej komfort wizyty, umawiane były do różnych lekarzy - na niekorzyść
uczestnictwa w Programie refundacyjnym).  Inna para naszych
rozmówców zgłosiła uwagi do realizacji Programu, była to para po pięciu
nieudanych transferach w ramach programu rządowego w innym Ośrodku.
Para rozważała zmianę realizatora na Ośrodek Gameta. Zgodnie z jej
relacją: „płatna wizyta nas
rozczarowała, usłyszeliśmy, że w dotychczasowym Ośrodku byliśmy bardzo
dobrze prowadzeni, co budzi wątpliwości po pięciu nieudanych
transferach. Mieliśmy wrażenie, że Ośrodek nie chce nas przyjąć do
programu, bo źle rokujemy i możemy zaniżyć statystyki. Kiedy
zapytaliśmy o możliwość zrobienia diagnostyki usłyszeliśmy „my tu nie
diagnozujemy tylko do ciąży mamy doprowadzić”
. Pozostali
pacjenci deklarowali równe traktowanie niezależnie od uczestnictwa w
Programie bądź korzystania z procedur pełnopłatnych.


5. Rejestracja wizyty


Rejestracja pracuje w systemie zmianowym – po 4 pracowników na zmianę
plus kierownik rejestracji. Liczba osób obsługujących pacjentów może
być mniejsza przy mniejszej liczbie pacjentów (tak według deklaracji
naszych rozmówców jest np. w piątki kiedy to do Ośrodka przychodzi
zwyczajowo najmniej pacjentów). Poczekalnia jest przestronna i dająca
swobodę i komfort pacjentom. Część wyodrębniona na poczekalnię jest
integralną częścią całego ciągu komunikacyjnego, jednak znajduje się z
boku i praca rejestracji nie zakłóca komfortu pacjentów na
wizytę/zabieg/badanie.



Na wizytę można się umówić telefonicznie lub osobiście, nie ma
możliwości umawiania wizyt przez Internet. Według deklaracji rozmówców
czas oczekiwania na pierwszą wizytę to około 14 dni. Pierwsza wizyta
zgodnie z informacjami uzyskanymi od pacjentów trwała ok. 45minut- 1
godziny. Lekarz, z którym rozmawiałyśmy, podał te same wartości.
Kolejne wizyty są umawiane według konieczności i dostosowane do
indywidualnego toku stosowanych procedur. Ich przeciętny czas trwania
wynosi ok. 15-20 minut (źródło: pacjenci i lekarz). W momencie
opóźnienia rejestracja informuje pacjentów o tym, że takie wystąpi i o
przewidywanym czasie oczekiwania na wizytę. Jeśli pacjenci nie
przebywają w Ośrodku są o tym informowani telefonicznie. Według
deklaracji pacjentów opóźnienia nie przekraczały 30 minut.



Personel obsługujący rejestrację jest przeszkolony w zakresie
komunikacji z pacjentami ze szczególnym naciskiem na zapewnienie
pacjentom dyskrecji oraz komfortu (szkolenia wewnętrzne prowadzone
przez psychologa zatrudnionego w Ośrodku, często indywidualne rozmowy z
pracownikami rejestracji, pomoc w rozwiązywaniu sytuacji trudnych
związanych z obsługą pacjenta).


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Zgodnie z informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej, Ośrodek
przyjął schemat prowadzenia wizyt. Ma on postać programu komputerowego,
który wyświetla w trakcie wizyty tzw. „check listę” i standaryzuje
przebieg wizyt lekarskich niezależnie od tego, kto jest lekarzem
prowadzącym pary. Lekarz podczas wizyty wypełnia w systemie
komputerowym kartę pacjenta przechodząc przez jej kolejne punkty (które
z siebie wynikają, nie ma możliwości ominięcia jakiegoś elementu
karty). Po zakończonej wizycie karta pacjenta jest drukowana i
przechowywana w dokumentacji w wersji papierowej. Pacjent jej nie
otrzymuje. Pacjenci przechodzący procedurę IVF otrzymują kartę
stymulacji, w której na każdej wizycie lekarz prowadzący robi stosowne
adnotacje dotyczące m.in. koniecznych do wykonania badań, ich wyników,
stosowanych leków i ich dawek. Pacjenci zgodnie potwierdzili, iż wizyty
składały się z następujących elementów: zaproponowanie planu
leczenia/postępowania na najbliższe miesiące; omówienie rodzaju,
kolejności, przebiegu, i kosztu badań/zabiegów; upewnienie się lekarza,
że informacje są zrozumiałe dla pacjentów; pisemne i ustne podsumowanie
przebiegu wizyty i zaleceń oraz otrzymanie pisemnej informacji odnośnie
zalecanych leków i ich dawkowania. Wywiady z pacjentami potwierdziły
zatem, iż schemat przyjęty przez Ośrodek jest stosowany i w praktyce
oznacza standaryzację przebiegu wizyty. Według oceny pacjentów, z
którymi rozmawiałyśmy lekarze zazwyczaj byli komunikatywni, chętnie
odpowiadali na pytania pacjentów. Informacje otrzymywane przez
pacjentów były – w relacji pacjentów - kompletne i wystarczające.



Po ustaleniu planu leczenia lekarze zawsze przekazywali pacjentom –
rozmówcom materiały pisemne (informacje wraz ze zgodami), w których
zawarte były wszystkie niezbędne dane dotyczące proponowanego leczenia
– wybór metody leczenia, opis przebiegu procedury, opis przygotowań,
skutki uboczne.



 Lekarz zadeklarował – a pacjenci potwierdzili- iż zawsze podczas
przeprowadzania badania pacjentki informuje o wykonywanych
czynnościach; uznał w rozmowie z nami, iż taka praktyka jest oczywista.
Pacjentki również przekazały, iż wizyty lekarskie nie były zakłócane
wejściem do gabinetu osób trzecich.


7. Opieka nad mężczyzną


Ośrodek posiada trzy pokoje do oddawania nasienia. Wszystkie są
umiejscowione poza głównym ciągiem komunikacyjnym, co sprzyja
zachowaniu dyskrecji i komfortowi pacjentów. Pokoje są  zamykane,
mają dostęp do jednej łazienki (dodatkowo w każdym pokoju jest
umywalka). Pokoje są wyposażone w prasę i filmy erotyczne, zapewniono w
nich przyćmione światło oraz miejsce dla partnerki, jeśli takie będzie
życzenie pary.  Ankietowani pacjenci potwierdzili, iż całość
procedury była zorganizowana w sposób bardzo dyskretny.



Pacjenci na badanie nasienia proszeni są bezpośrednio osobiście przez
personel kliniki (wg deklaracji pracowników Ośrodka zajmuje się tym
recepcja, wg słów pacjentów – pracownicy laboratorium seminologicznego)
i prowadzeni do wyodrębnionej części Ośrodka,  w której znajdują
się pokoje do oddawania nasienia oraz laboratorium. Po sprawdzeniu
zgodności danych pacjenta z dowodem osobistym wydawany jest pojemnik,
który po oddaniu nasienia do badania odnoszony jest przez pacjenta do
wskazanego okienka (brak śluzy w pokojach do oddawania nasienia).



Personel deklaruje, że istnieje możliwość oddawania nasienia do badania
w domu, jednak w praktyce - z uwagi na umiejscowienie Ośrodka i warunki
przechowywania i dostarczania nasienia do laboratorium -  jest to
proces niemal nierealny do wykonania. W Ośrodku nie ma dostępnych
prezerwatyw bez środka plemnikobójczego do pobierania nasienia.




8. Opieka nad kobietą



W Ośrodku znajduje się siedem gabinetów ginekologicznych. W każdym
znajdują się trzy krzesła (dla lekarza i pacjentów), co pośrednio
wskazuje na refleksję Ośrodka o istotności potrzeby obecności osoby
bliskiej. Do gabinetów przylegają łazienki, co jest zgodne z
Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w tym zakresie. Łazienki są
nowe/wyremontowane, znajdują się w nich umywalki, bidety oraz sedesy,
zaopatrzono je w środki do higieny osobistej, wkładki higieniczne,
ręczniki papierowe oraz papier toaletowy.  Każda łazienka jest
zamykana od wewnątrz. W dniu monitoringu stan czystości łazienek był
bez zarzutu.  Pacjentki przygotowują się do badania w łazienkach
przynależnych do gabinetów ginekologicznych, co potwierdzono w
wywiadach pacjenckich. W samym gabinecie fotel ginekologiczny
usytuowany jest za zasłaniającym go parawanem.



W Ośrodku znajduje się pomieszczenie pielęgnacyjne dla pacjentek po
zabiegach. Mieszczą się w nim cztery łóżka i leżanka, wszystkie miejsca
leżące są zaopatrzone w jednorazową pościel. Pacjentki przygotowujące
się do zabiegów mają udostępnioną odzież jednorazową oraz zamykane
szafki na rzeczy osobiste, które może w nich przechować na czas
zabiegu. W dniu monitoringu pacjentki przebywające w pomieszczeniu
pielęgnacyjnym nie miały dostępu do wody/napojów, choć w wywiadach z
pacjentkami, które poddawały się zabiegom w poprzednich
tygodniach/miesiącach potwierdzono, iż taki dostęp był zapewniony.



Pracownicy Ośrodka zadeklarowali, iż informują pacjentki o możliwości
obecności partnera/rki/osoby bliskiej podczas wizyty. Według deklaracji
pracowników Ośrodka pacjentkom mogą też towarzyszyć osoby bliskie
podczas transferu oraz w pokoju wypoczynkowym po punkcji. Jednak
-  jak dodawał personel -  „pacjentki w zazwyczaj nie chcą i nie pytają”. Jedna z z par w rozmowie z nami przekazała: „nie wiedziałam, że jest taka możliwość, aby mąż był ze mną po zabiegu, nikt mi nie powiedział o tym”.


9. Umowy z NFZ


Ośrodek, wg informacji osoby zarządzającej, posiada podpisaną umowę z
NFZ na: prowadzenie gabinetów ginekologicznych (nie jest to opcja
dostępna dla pacjentów leczących się w Ośrodku z powodu niepłodności),
badania prenatalne oraz zabiegi ginekologii operacyjnej małoinwazyjnej
(laparoskopia, histeroskopia i HSG). Jednak ani reprezentant Ośrodka,
ani lekarz, z którym prowadzona była rozmowa nie sprecyzowali dokładnie
o jakiej puli zabiegów mowa, a co za tym idzie jaka jest ich dostępność
dla pacjentek Ośrodka. Każda pacjentka, która ma w zaleceniu wykonanie
wskazanego zabiegu jest informowana bezpośrednio przez lekarza o
możliwości jego wykonania w ramach kontraktu z NFZ bezpośrednio w
Ośrodku lub ma wskazaną inną placówkę, która takie zabiegi wykonuje
(Ośrodek wskazuje zawsze Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi).



Jedna z pacjentek, z którą rozmawiałyśmy w trakcie monitoringu miała
wykonywaną w Ośrodku histeroskopię, jednak zabieg ten był wykonany
odpłatnie, a pacjentka nie posiadała wiedzy o tym, że istnieje
możliwość wykonania go w ramach kontraktu z NFZ.



Na stronie WWW Ośrodek nie informuje o możliwości wykonywania zabiegów
ginekologii operacyjnej małoinwazyjnej w ramach kontraktu z NFZ. W
cenniku prezentowanym na stronie WWW jest odniesienie do strony
Szpitala GAMETA, który zabiegi te wykonuje komercyjnie (jest podany
cennik).


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta



Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została
udostępniona bezpośrednio w dniu monitoringu i  składały się na
nią następujące dokumenty:

  1. Informacja dla pacjentki oraz formularz świadomej zgody na
    leczenie metodą  pozaustrojowego zapłodnienia z wykorzystaniem
    nasienia anonimowego dawcy z banku nasienia z mrożeniem zarodków ( IVF
    - SD)
  2. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia z mrożeniem zarodków (IVF,
    IVF-ICSI)
  3. Umowa o przechowywanie zarodków
  4. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia z mrożeniem zarodków w
    ramach programu Ministra Zdrowia „Leczenie niepłodności metodą
    zapłodnienia pozaustrojowego na lata 2013-2016” (Program MZ)
  5. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    leczenie poprzez przeniesienie do macicy zarodka poddanego procesowi
    mrożenia i rozmrażania (FET) w ramach programu Ministra Zdrowia
    „Leczenie niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego na lata
    2013-2016” (Program MZ)
  6. Informacja dla pacjenta oraz formularz świadomej zgody (badanie/zabieg)
  7. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    leczenie poprzez przeniesienie do macicy zarodka pochodzącego od
    anonimowych dawców poddanego procesowi mrożenia i rozmrożenia
  8. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    leczenie metodą  pozaustrojowego zapłodnienia z wykorzystaniem
    nasienia anonimowego dawcy z banku nasienia z mrożeniem zarodków ( IVF
    - SD)
  9. Dyspozycja wykorzystania depozytu nasienia przechowywanego w
    GAMETA SZPITAL (formularz został przekazany drogą elektroniczną, 
    nie było go w pakiecie otrzymanym na miejscu)
  10. Formularz informacyjny oraz świadoma zgoda pacjentki na badanie hysterosalpingosonograficzne (SIS)
  11. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    leczenie poprzez przeniesienie do macicy zarodka poddanego procesowi
    mrożenia i rozmrażania (FET)
  12. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    leczenie metodą  IVF-ICSI z  mrożeniem zarodków z
    wykorzystaniem oocytów anonimowej dawczyni ( IVF - OD)
  13. Procedura postępowania - Kwalifikacja dawczyni komórek jajowych
  14. Wniosek o wydanie dokumentacji medycznej w postaci wyciągu – opiekun prawny
  15. Wniosek o wydanie dokumentacji medycznej w postaci wyciągu - pacjent
  16. Wniosek o wydanie dokumentacji medycznej w postaci kopii - opiekun prawny
  17. Wniosek o wydanie dokumentacji medycznej w postaci kopii- osoba upoważniona
  18. Wniosek o udostępnienie dokumentacji medycznej w postaci kopii - pacjent
  19. OŚWIADCZENIE - upoważnienie osoby do otrzymania dokumentacji medycznej
  20. Umowa o przechowywanie nasienia
  21. Umowa o przechowywanie zarodków powstałych w trakcie leczenia w
    ramach programu Ministra Zdrowia „Leczenie niepłodności metodą
    zapłodnienia pozaustrojowego na lata 2013-2016” (Program MZ)
  22. Informacja dla pacjenta oraz formularz świadomej zgody na
    kriokonserwację (zamrożenie) depozytu nasienia do procedur ART (IUI,
    IVF-ICSI, IVF-OD)
  23. Formularz informacyjny oraz świadoma zgoda pacjentów leczonych metodą inseminacji domacicznej
  24. Informacja dla pacjentki oraz formularz świadomej zgody na
    leczenie metodą inseminacji domacicznej nasieniem anonimowego dawcy z
    banku nasienia
  25. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    przeniesienie do macicy zarodka powstałego metodą IVF-ICSI z mrożeniem
    zarodków, z wykorzystaniem nasienia anonimowego dawcy z banku nasienia
    oraz z wykorzystaniem oocytów anonimowej dawczyni z banku oocytów
    (IVF-OSD)



*

Należy zauważyć, że wszystkie umowy/informacje/zgody, jakim posługuje
się GAMETA-SZPITAL zostały skonstruowane (także graficznie) w sposób
bardzo przystępny, z wyraźnie wyodrębnionymi sekwencjami wskazującymi,
które pola wypełnia pacjent, które lekarz, itp. Jednocześnie w
dokumentach oznaczone zostały fragmenty, które są istotne i należy je
„przeczytać uważnie”. Przyjęcie takiego rozwiązania uznać należy za
działanie zdecydowanie pro-pacjenckie i bardzo dobrą praktykę.



Pozytywnie należy odnieść się do posługiwania się przez Ośrodek
przystępnym językiem, w którym w sposób nieskomplikowany objaśniane są
kwestie medyczne, natomiast informacja zaprezentowana w analizowanych
dokumentach jest obszerna i szczegółowa. Nadmienić należy, że w trakcie
monitoringu uzyskano informacje, że pacjenci mają możliwość
negocjowania zapisów umów. Nie zostało to jednak zweryfikowane,
ponieważ żaden z pacjentów, którzy zgodzili się na rozmowę nie
dostrzegał potrzeby dokonywania jakichkolwiek zmian w podpisywanych
dokumentach i stąd też nie podejmował prób negocjowania wybranych
fragmentów umów czy zgód. Wszyscy rozmówcy-pacjenci zgodnie
potwierdzili, iż otrzymali wzorce dokumentów co najmniej 24 godziny
przed planowanym zabiegiem i otrzymali kopię podpisanych dokumentów.



Niemniej umowy, którymi posługuje się Ośrodek nie są wolne od zapisów,
które budzą wątpliwości. Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem
formalno-prawnym stanowi tylko jeden

z celów prowadzonego monitoringu, poniżej przedstawione zostaną wyłącznie najważniejsze wątpliwości.



1.Informacja dla pacjentki oraz
formularz świadomej zgody na leczenie metodą  pozaustrojowego
zapłodnienia z wykorzystaniem nasienia anonimowego dawcy z banku
nasienia z mrożeniem zarodków ( IVF – SD)




Część druga n)

Wyrażam zgodę, żeby personel
GAMETA-SZPITAL prowadzący leczenie metodą IVF-SD oraz inni pracownicy
jednostki, prowadzili obserwację procedur laboratoryjnych i klinicznych
w trakcie terapii. Zgadzam się na zbieranie i publikowanie danych
medycznych oraz wykoywanie zdjęć fotograficznych i nagrań
audiowizualnych podczas leczenia metodą IVF-SD, w celu polepszenia
edukacji medycznej i badań naukowych. Moje dane personalne oraz
wizerunek w żadnym wypadku nie mogą zostać ujawnione.




Analizowany dokument ma formę zgody potwierdzonej jednokrotnym
podpisem, co sprawia, iż pacjentka podpisująca dokument – chcąc podjąć
leczenie w Ośrodku – musi automatycznie wyrazić zgodę na wykorzystanie
jej danych medycznych dla potrzeb Ośrodka, podczas gdy nie jest to
konieczny element procedury leczniczej. Zachęcamy do wyłączenia tego
zapisu z dokumentu i podpisywania go osobno, aby dać wybór pacjentom w
tym zakresie, ewentualnie do pozostawienia zapisu w dokumencie, ale z
możliwością odznaczenia „zgadzam się/nie zgadzam się”.



Poza tym brak uwag: dokument został skonstruowany językiem jasnym i
zrozumiałym, z obszernymi wyjaśnieniami dotyczącymi przebiegu
procedury, ewentualnych skutków ubocznych. Dokument zaopatrzono w
słowniczek pojęć medycznych, co należy uznać za bardzo dobrą praktykę.



2. Informacja dla pacjentów oraz
formularz świadomej zgody na leczenie metodą pozaustrojowego
zapłodnienia z mrożeniem zarodków (IVF, IVF-ICSI)




Podnosimy tę samą uwagę dotyczącą zgody na wykorzystanie danych
klinicznych, co w przypadku dokumentu nr 1., i zauważamy tę samą dobrą
praktykę w zakresie konstrukcji dokumentu w części informacyjnej.



3.Umowa o przechowywanie zarodków



Budzą wątpliwości zapisy mówiące o waloryzacji cen. Biorąc pod uwagę, że umowa

o przechowywanie zarodków może być umową długoterminową - należałoby
rozważyć, czy -  przy dopuszczeniu w umowie waloryzacji cen - nie
powinien znaleźć się zapis dający pacjentom możliwość odstąpienia od
umowy po zmianie cen.



Nadmienić należy, że UOKiK wielokrotnie wskazywał, że zastrzeżenie w umowie

z konsumentem zmienności ceny tworzy zbyt daleko idącą swobodę w
kreowaniu stosunku prawnego po stronie przedsiębiorcy i stanowi
klauzulę niedozwoloną (vide art. 385³ pkt 20 kodeksu cywilnego).



§4, pkt 9

W przypadku nie uiszczenia opłaty w
terminach wskazanych w punktach: 2, 3 i 4 niniejszego paragrafu,
GAMETA-SZPITAL zobowiązana jest wezwać Pacjentów do zapłaty zaległości
w terminie 30 dni od daty doręczenia Im wezwania. Strony uznają
wezwanie za skutecznie doręczone, po upływie 15 dni od dnia nadania go
pod ostatni adres podany przez Pacjentów.




Powyższy zapis zawiera tzw. fikcję doręczenia, a więc przyjmuje
założenie, iż druga strona otrzymała korespondencję, której w
rzeczywistości nie odebrała. Zgodnie z trwałą praktyką Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów, zapisy w umowach zawieranych pomiędzy
przedsiębiorcami a konsumentami, które pozwalają uznać za doręczone
dokumenty, których konsumenci w rzeczywistości nie otrzymali i nie
mieli możliwości się z nimi zapoznać, traktowane są jako klauzule
abuzywne (niedozwolone).



§ 6, pkt 1

W razie utraty powierzonych zarodków
z przyczyn zawinionych przez GAMETA-SZPITAL, GAMETA-SZPITAL zobowiązuje
się zwrócić wszystkie opłaty pobrane za usługi wykonane na podstawie
niniejszej umowy, w ciągu 30 dni od daty otrzymania stosownego
oświadczenia od Pacjentów z numerem konta, nna które mają być
przekazane pieniądze. Zobowiązanie to wyczerpuje odpowiedzialność
materialną GAMETA-SZPITAL wobec pacjentów za utratę zarodków.




 Każdy podmiot udzielający świadczeń opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych – a takimi są m.in. świadczenia w
ramach programu refundacji in vitro – jest zobowiązany do udzielania
świadczeń świadczeniobiorcom z zachowaniem należytej staranności.
Cytując Ustawę o zawodzie lekarza: "Lekarz ma obowiązek wykonywać zawód (...) z należytą starannością” (art. 4 u.z.l.). Warunek ten znajduje się także w art. 8 KEL: "Lekarz
powinien przeprowadzić wszelkie postępowanie diagnostyczne, lecznicze i
zapobiegawcze z należytą starannością, poświęcając im niezbędny czas"
.
Tym samym podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych poniesie
odpowiedzialność za niedołożenie należytej staranności, za wszelką winę
nieumyślną i umyślną, niezależnie od zastrzeżeń zawartych w umowie
cywilnoprawnej, będącej dokumentem niższego rzędu. Zauważamy, iż w
analizowanym dokumencie w żadnym punkcie nie ma wzmianki o obowiązku
dołożenia należytej staranności ze strony Ośrodka. Zapis może zatem
sugerować pacjentowi, który nie jest prawnikiem i nie potrafi
prawidłowo ocenić całości sytuacji pod względem medycznym i prawnym, iż
nie przysługuje mu prawo podnoszenia  roszczeń odszkodowawczych,
podczas gdy każdorazowo ocena zasadności podnoszenia roszczeń należy do
właściwego sądu.



§ 7, pkt 6:

„Wszelkie spory wynikłe z niniejszej
umowy będą rozpatrywane przez Sąd powszechny właściwy dla każdoczesnej
siedziby GAMETA-SZPITAL”.




Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów m.in. w wyroku z dnia 31 stycznia
2003 r. (sygn. akt XVII Amc 31/02) uznał za niedozwolone postanowienie
w brzmieniu: „Wszelkie spory wynikłe na tle zawartej umowy podlegają
wyłączności sądu powszechnego dla siedziby firmy przyjmującej
zamówienie”.



4. Informacja dla pacjentów oraz
formularz świadomej zgody na leczenie metodą pozaustrojowego
zapłodnienia z mrożeniem zarodków w ramach programu Ministra Zdrowia
„Leczenie niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego na lata
2013-2016” (Program MZ)




Dokument nie był poddawany analizie. Z analizy wyłączono dokumentację w ramach Programu MZ.



5.Informacja dla pacjentów oraz
formularz świadomej zgody na leczenie poprzez przeniesienie do macicy
zarodka poddanego procesowi mrożenia i rozmrażania (FET) w ramach
programu Ministra Zdrowia „Leczenie niepłodności metodą zapłodnienia
pozaustrojowego na lata 2013-2016” (Program MZ)




Dokument nie był poddawany analizie. Z analizy wyłączono dokumentację w ramach Programu MZ.



6. Informacja dla pacjenta oraz formularz świadomej zgody (badanie/zabieg)



Bez uwag



7. Informacja dla pacjentów oraz
formularz świadomej zgody na leczenie poprzez przeniesienie do macicy
zarodka pochodzącego od anonimowych dawców poddanego procesowi mrożenia
i rozmrożenia




pkt 6

 i) Pacjenci zobowiązują się, że
nigdy nie wystąpią z żądaniem zaprzeczenia ojcostwa ani z żądaniem
zaprzeczenia macierzyństwa




W świetle obowiązującego prawa (analiza dokumentacji wykonana przed
wejściem w życie Ustawy o leczeniu niepłodności) każdy mężczyzna
niebędący mężem matki ma prawo wystąpić z wnioskiem o zaprzeczenie
ojcostwa, co wynika bezpośrednio z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego
(Art. 63, Art. 67 i Art. 69), a co sprawia, iż złożenie oświadczenia
nie obliguje przyszłego ojca do zaniechania żądania zaprzeczenia
ojcostwa, jeśli taką będzie mieć wolę. Kodeks daje mu taką możliwość i
zgoda podpisywana z Ośrodkiem nie może znosić przepisów prawa wyższego
rzędu. Z kolei jeśli pacjent podpisujący oświadczenie jest mężem matki
odnosić się do niego będzie Artykuł 68 k.r.i.o. stanowiący:



„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest
dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu
medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”




który powoduje, iż zapis staje się redundantny wobec k.r.i.o.



Ponadto należy podnieść, że na podstawie Art. 61(9) „matką dziecka jest
kobieta, która je urodziła” wobec czego kobieta taka nie może wystąpić
o zaprzeczenie macierzyństwa.



Podnosimy tę samą uwagę dotyczącą zgody na wykorzystanie danych
klinicznych, co w przypadku dokumentu nr 1., i zauważamy tę samą dobrą
praktykę w zakresie konstrukcji dokumentu w części informacyjnej.



8. Informacja dla pacjentów oraz
formularz świadomej zgody na leczenie metodą pozaustrojowego
zapłodnienia z wykorzystaniem nasienia anonimowego dawcy z banku
nasienia z mrożeniem zarodków ( IVF – SD)




Część druga, l)

Zobowiązujemy się, że nigdy nie wystąpimy z żądaniem zaprzeczenia ojcostwa



W świetle obowiązującego prawa (analiza dokumentacji wykonana przed
wejściem w życie Ustawy o leczeniu niepłodności) każdy mężczyzna
niebędący mężem matki ma prawo wystąpić z wnioskiem o zaprzeczenie
ojcostwa, co wynika bezpośrednio z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego
(Art. 63, Art. 67 i Art. 69), a co sprawia, iż złożenie oświadczenia
nie obliguje przyszłego ojca do zaniechania zaprzeczeń ojcostwa, jeśli
taką będzie mieć wolę. Kodeks daje mu taką możliwość i zgoda
podpisywana z Ośrodkiem nie może znosić przepisów prawa wyższego rzędu.
Z kolei jeśli pacjent podpisujący oświadczenie jest mężem matki odnosić
się do niego będzie Artykuł 68 k.r.i.o. stanowiący:



„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest
dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu
medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”




który powoduje, iż zapis staje się redundantny wobec k.r.i.o.



Podnosimy ponadto opisane już przy poprzednich dokumentach zastrzeżenie
dotyczące wyrażenia zgody na wykorzystanie danych medycznych dla
potrzeb naukowych Ośrodka.



9. dyspozycja wykorzystania depozytu
nasienia przechowywanego w GAMETA SZPITAL (formularz został przekazany
drogą elektroniczną,  nie było go w pakiecie otrzymanym na miejscu)




Bez uwag



10. Formularz informacyjny oraz świadoma zgoda pacjentki na badanie hysterosalpingosonograficzne (SIS)



Bez uwag



11.  Informacja dla pacjentów
oraz formularz świadomej zgody na leczenie poprzez przeniesienie do
macicy zarodka poddanego procesowi mrożenia i rozmrażania (FET)




Podnosimy tę samą uwagę dotyczącą zgody na wykorzystanie danych
klinicznych, co w przypadku dokumentu nr 1., i zauważamy tę samą dobrą
praktykę w zakresie konstrukcji dokumentu w części informacyjnej.



12.Informacja dla pacjentów oraz
formularz świadomej zgody na leczenie metodą  IVF-ICSI z 
mrożeniem zarodków z wykorzystaniem oocytów anonimowej dawczyni ( IVF –
OD)




Podnosimy tę samą uwagę, która została już opisana w poprzednich
dokumentach, a która odnosi się do zobowiązania rezygnacji z żądania
zaprzeczenia ojcostwa/macierzyństwa, jak również uwagę dotyczącą
wyrażenia automatycznej zgody na wykorzystanie danych medycznych.



13. Procedura postępowania - Kwalifikacja dawczyni komórek jajowych



Procedura nie jest dokumentem podpisywanym z pacjentami (ani z
dawczynią), zawiera schemat postępowania z kandydatkami na dawczynie
komórek jajowych. Uwagę zwraca uwzględnienie w procedurze roli
psychologa (w tym wypełnienie testu psychologicznego i odbycie
konsultacji psychologicznej przez kandydatkę na dawczynię), jak również
włączenie do procedury omówienia z kandydatką na dawczynię prawnej
sytuacji dawstwa i biorstwa komórek (rola konsultanta). W świetle
treści powyższej, modelowej procedury tym bardziej zwraca uwagę, iż do
żadnego z dokumentów przekazywanych pacjentom-biorcom nie włączono
informacji o tym, iż dawczyni komórki jajowej odbyła konsultację
psychologiczną i wypełniła test, co przecież nie tylko jest istotną
informacją dla pacjentów-biorców, ale pokazuje również bardzo dobrą i
odpowiedzialną praktykę Ośrodka w tym względzie – warto się nią chwalić
i eksponować.



14. Wniosek o wydanie dokumentacji medycznej w postaci wyciągu – opiekun prawny



Bez uwag



15. Wniosek o wydanie dokumentacji medycznej w postaci wyciągu – pacjent



Bez uwag



16. Wniosek o wydanie dokumentacji medycznej w postaci kopii - opiekun prawny



Bez uwag



17. Wniosek o wydanie dokumentacji medycznej w postaci kopii- osoba upoważniona



Bez uwag



18. Wniosek o udostępnienie dokumentacji medycznej w postaci kopii - pacjent



Bez uwag



19. OŚWIADCZENIE - upoważnienie osoby do otrzymania dokumentacji medycznej



Bez uwag



20. Umowa o przechowywanie nasienia



Wydaje się, że wątpliwe pod względem zgodności z prawem konsumenckim mogą być zapisy



§ 7 ust. 5:

„Prawa i obowiązki GAMETA-SZPITAL”
wynikające z niniejszej umowy mogą być przenoszone na profesjonalny
podmiot świadczący usługi stanowiące przedmiot niniejszej umowy bez
zgody pacjentów z zachowaniem postanowień niniejszej umowy.”.




por. sygn. akt XVII AmC 162/05, Rejestr klauzul niedozwolonych – klauzula nr: 1019.



Postanowienie uznane za niedozwolone: „Zleceniobiorca ma prawo przekazywania praw

i obowiązków wynikających z niniejszej umowy osobom trzecim”



21. umowa o przechowywanie zarodków
powstałych w trakcie leczenia w ramach programu Ministra Zdrowia
„Leczenie niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego na lata
2013-2016” (Program MZ)




Dokument nie był poddawany analizie. Z analizy wyłączono dokumentację w ramach Programu MZ.



22. Informacja dla pacjenta oraz
formularz świadomej zgody na kriokonserwację (zamrożenie) depozytu
nasienia do procedur ART (IUI, IVF-ICSI, IVF-OD)




Dokumentu zawiera podobne zapisy co dokument nr 20. Uwagi odnoszące się
do dokumentu nr 20 podnosimy i w przypadku dokumentu nr 22.



23. Formularz informacyjny oraz świadoma zgoda pacjentów leczonych metodą inseminacji domacicznej



Bez uwag



24. Informacja dla pacjentki oraz
formularz świadomej zgody na leczenie metodą inseminacji domacicznej
nasieniem anonimowego dawcy z banku nasienia




Bez uwag



25. Informacja dla pacjentów oraz
formularz świadomej zgody na przeniesienie do macicy zarodka powstałego
metodą IVF-ICSI z mrożeniem zarodków, z wykorzystaniem nasienia
anonimowego dawcy z banku nasienia oraz z wykorzystaniem oocytów
anonimowej dawczyni z banku oocytów (IVF-OSD)




Podnosimy to samo zastrzeżenie, co w przypadku dokumentu nr 7 (dotyczy
zobowiązania pacjentki, iż nigdy nie wystąpi z żądaniem zaprzeczenia
macierzyństwa). Podnosimy również opisaną już wyżej uwagę dotyczącą
automatycznej zgody na wykorzystanie danych medycznych przez Ośrodek.



*

Uwagi dodatkowe:



1) Budzą wątpliwości zapisy w niektórych dokumentach mówiące o
waloryzacji cen. Biorąc pod uwagę, że umowa o np. przechowywanie
zarodków może być umową długoterminową - należałoby rozważyć, czy
-  przy dopuszczeniu w umowie waloryzacji cen - nie powinien
znaleźć się zapis dający pacjentom możliwość odstąpienia od umowy po
zmianie cen. Nadmienić należy, że UOKiK wielokrotnie wskazywał, że
zastrzeżenie w umowie  z konsumentem zmienności ceny tworzy zbyt
daleko idącą swobodę w kreowaniu stosunku prawnego po stronie
przedsiębiorcy i stanowi klauzulę niedozwoloną (vide art. 3853 pkt 20
kodeksu cywilnego).



Ponadto pragniemy podkreślić, iż dokumenty w warstwie informacyjnej są
przygotowane modelowo: informują pacjentów nie tylko o potencjalnych
powikłaniach, przebiegu zabiegu/procedury etc., ale zawierają również
klarowne objaśnienia dotyczące bezpieczeństwa stosowania danych
procedur (od jak dawna są wykonywane, jak odnoszą się do danego
zagadnienia rekomendacje medyczne itd.). Uwagę zwraca propacjencki
język, zamieszczanie wyjaśnień użytych skrótów i rzetelność
informacyjna dokumentów.


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


W Ośrodku szanowane jest prawo pacjentów do godności osobistej i do
intymności – zwróciłyśmy uwagę na odpowiednie usytuowanie fotela
ginekologicznego, obecność parawanu oraz zakaz wchodzenia do gabinetu
dla personelu podczas wizyt pacjentów. Poczekalnia do gabinetów
ginekologicznych, laboratorium seminologicznego oraz wydzielonej części
zabiegowej umiejscowiona jest na uboczu rejestracji, co daje spokój i
zapewnia intymność oczekujących pacjentów.



Wydzielona część zabiegowa składa się z sali zabiegowej, pomieszczenia
pielęgnacyjnego, WC i „przedsionka”, w którym znajdują się szafki
zamykane na kluczyk dostępne dla pacjentek do pozostawienia prywatnych
rzeczy. Zapewnia to komfort pacjentkom, które przygotowują się do
zabiegu lub po nim odpoczywają. Podczas monitoringu pomieszczenie
pielęgnacyjne pokazano nam w momencie, gdy przebywały w nim pacjentki
po punkcji.



Personel Ośrodka zachowuje się dyskretnie, co potwierdzili pacjenci w
rozmowach z nami. Prosząc pacjentów na badanie nasienia pracownik
rejestracji lub laboratorium podchodzi do pacjenta bezpośrednio i prosi
na badanie. Tak samo wygląda proszenie pacjentów do gabinetów
lekarskich – lekarze również osobiście podchodzą i proszą bezpośrednio
do gabinetu.



Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy nie mieli zastrzeżeń do poszanowania
ich prawa do intymności. Wg deklaracji rozmówców pacjenci mają prawo do
obecności osoby bliskiej podczas badań/zabiegów/wizyt. Podczas rozmowy
lekarz wyraźnie podkreślał, że wg jego standardów pracy zdecydowanie
zaleca pacjentkom, aby podczas wizyty towarzyszyła im osoba bliska
(mąż, partner, inna osoba wskazana przez pacjentkę), ponieważ zapewnia
to komfort obu stronom.



Inna sytuacja jest w przypadku towarzyszenia osób bliskich podczas
zabiegów. Generalnie w Ośrodku przyjęta jest zasada opisana powyżej,
jednak w praktyce wydaje się, że dzieje się tak dość rzadko. Rozmówcy
(przedstawicielka zarządu, lekarz, pielęgniarka) podkreślali, że
pacjentki bardzo rzadko życzą sobie obecności osoby bliskiej w pokoju
pielęgnacyjnym np. po punkcji czy w trakcie transferu. Często decydują
się same w nim uczestniczyć. Podczas rozmów z pacjentami ustaliłyśmy,
że jedna para w ogóle nie wiedziała o takiej możliwości, a chciałaby z
niej skorzystać, jedna para faktycznie potwierdziła, że partner mógł
być przy pacjentce w trakcie transferu (nie miała informacji o
możliwości obecności partnera po punkcji). Tylko jedna para
potwierdziła, że partner mógł być obecny po punkcji i/lub w trakcie
transferu (para ta leczyła się w Ośrodku pełnopłatnie, nie była
uczestnikiem programu MZ, dwie poprzednie były).



Jeśli chodzi o oddawanie nasienia do badania – pacjenci, z którymi
rozmawiałyśmy nie pytali o możliwość obecności partnerki podczas
oddawania nasienia. Pracownicy Ośrodka deklarują, że istnieje taka
możliwość i że się zdarza.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


W Ośrodku jest spisana procedura udostępniania dokumentacji medycznej
pacjentom na ich prośbę. Procedura ta jest przestrzegana (jedna z par,
z którą rozmawialiśmy prosiła o przekazanie im dokumentacji medycznej
i  otrzymała całość dokumentów). Otrzymałyśmy ponadto od osoby
zarządzającej komplet wzorców wniosków o wydanie dokumentacji
medycznej, które mogą złożyć pacjenci, jeśli chcą uzyskać kopię lub
odpisy dokumentacji. Procedura opisana przez personel wygląda
następująco:



Pacjent zobowiązany jest złożyć osobiście wniosek o wydanie
dokumentacji medycznej. Wyniki badań dostępne w formie elektronicznej
mogą zostać przekazane drogą mailową (o ile pacjent złożył stosowne
oświadczenie). Pozostała dokumentacja przygotowana przez dyrektora
medycznego, podpisana przez lekarza prowadzącego wydawana jest
pacjentowi osobiście, osobie upoważnionej (na piśmie) lub wysyłana
pocztą na wskazany we wniosku adres. Pobierana jest opłata – 70 gr za
stronę dokumentacji, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia



Ośrodek jest przygotowany architektonicznie do potrzeb osób
niepełnosprawnych (wydzielone miejsca parkingowe, szerokie drzwi
wejściowe, szerokie przejścia/korytarze, łazienka dostosowana, windy,
brak progów). Nie potwierdziłyśmy istnienia gabinetu przeznaczonego dla
osób niepełnosprawnych ruchowo (z obniżanym fotelem ginekologicznym),
ponieważ nie został nam pokazany. Zgodnie z relacją personelu Ośrodek
taki gabinet posiada. Ośrodek w swojej odpowiedzi na niniejszy raport
wskazał, iż posiada w pełni dostosowany do potrzeb osób
niepełnosprawnych gabinet nr 09 – zachęcamy do zapoznania się z
odpowiedzią Ośrodka.

 

14. Pary
nieheteroseksualne



Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności
wykluczająca osoby homoseksualne i kobiety samotne z prawa do leczenia
niepłodności. W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano
również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób
traktowania tej kwestii przez każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do
raportu pomimo zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu,
uważając mimo wszystko te obserwacje za cenne dla pacjentów i
uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.




Ośrodek deklaruje, że traktuje pacjentów w sposób wolny od wszelkiej dyskryminacji.



Jedna z par, z którą rozmawiałyśmy twierdziła, że jeden z lekarzy
wyraźnie określał ich sytuację jako „problem męża”.  Nie umiemy
jednak określić, jaki był kontekst użycia tego terminu (być może ściśle
medyczny), więc po prostu przekazujemy uwagę pacjentów. Pozostali
lekarze zawsze używali określenia „niepłodność pary”. Pozostali
rozmówcy (pacjenci) nie zauważyli takiego problemu.


15. Opieka psychologiczna

 


Ośrodek umożliwia swoim pacjentom skorzystanie z porady psychologa.
Konsultacje psychologiczne są bezpłatne, dostępne dla wszystkich
pacjentów „w dowolnym wymiarze czasowym” (cytat osoba zarządzająca).
Osoba sprawująca psychologiczną opiekę nad pacjentami  jest w
Ośrodku zatrudniona na podstawie umowy zlecenie, jest dostępna dla
pacjentów w określone dni i godziny (dyżury pełni od poniedziałku do
piątku w godz. 8:00 – 15:00). Ma ukończone studia magisterskie ze
specjalnością psychologii klinicznej i jest członkinią Polskiego
Stowarzyszenia Psychologów Niepłodności. W Ośrodku znajduje się osobny
gabinet psychologiczny wyposażony w fotele, krzesła i biurko.



Na stronie WWW Ośrodka znajduje się informacja o przydatności opieki
psychologicznej dla osób leczących niepłodność. Brak jest jednak
odniesienia do informacji o zatrudnionym psychologu, godzinach jego
pracy i zakresie usług, jakie świadczy – znajduje się jedynie zakładka
dotycząca pomocy psychologicznej zawierająca ogólne informacje o wadze
wsparcia psychologicznego w procesie leczenia.  Brak również
informacji o psychologu w rejestracji. Wg informacji pracowników
Ośrodka pacjenci o możliwości skorzystania z wizyty u psychologa
informowani są przez lekarza prowadzącego i/lub w rejestracji.
Niektórzy pacjenci potwierdzili otrzymanie takiej informacji od
lekarza: „lekarz zachęcał, ale nie skorzystałam”,
większość jednak deklarowała, iż ich lekarze prowadzący nie
rekomendowali i nie informowali o takiej możliwości. Rozbieżność może
wynikać z faktu, iż w Ośrodku pracuje wielu lekarzy, a pacjentki, z
którymi rozmawiałyśmy, nie leczyły się u tego samego lekarza.  W
rozmowie z lekarzem potwierdzono, iż proponuje on pacjentom konsultację
psychologiczną. Z rozmowy z osobą zarządzającą wynika, iż miesięcznie z
konsultacji psychologicznej korzysta: „kilkudziesięciu pacjentów”.



W przypadku biorstwa gamet konsultacja psychologiczna jest standardowo
zalecana przez lekarza prowadzącego. Jednak ostatecznie to pacjenci
decydują, czy z niej skorzystają czy nie. W przypadku dawstwa komórek
jajowych - konsultacja psychologiczna jest bezwzględnie wymagana, co
zostało opisane w części raportu dotyczącej analizy dokumentacji
(procedura kwalifikacji kandydatek na dawczynie komórek jajowych).



Personel Ośrodka ma zapewnione wsparcie psychologa. Psycholog prowadzi
szkolenia wewnętrzne z zakresu obsługi pacjentów, radzenia sobie z
trudnymi sytuacjami, pracy z pacjentem borykającym się z niepłodnością.
Sporadycznie organizowane są też szkolenia zewnętrzne. Psycholog
wspiera pracowników także w codziennej pracy, na bieżąco reagując na
problemowe sytuacje, prowadząc indywidualne rozmowy z pracownikami. Ze
wszystkich rozmów z personelem niezależnie od pełnionej funkcji w
Ośrodku wynikało, iż szkolenia są zapewniane pracownikom, odbywają się
regularnie i dotyczą różnorodnych kwestii, np. obsługi pacjenta i
radzenia sobie w trudnych sytuacjach (personel rejestracji) Personel
potwierdził również, iż może liczyć na wsparcie i konsultację
psychologa w problemach zawodowych związanych z opieką nad pacjentami.
Informacje dotyczące roli psychologa w Ośrodku zostały skrzyżowane u
różnych grup rozmówców (personel, pacjenci).

Ośrodek prowadzi również ogólnodostępne bezpłatne spotkania psychoedukacyjne z psychologiem.


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków



Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).




Podczas monitoringu nie udało nam się rozmawiać z żadną parą, która
korzystała lub korzysta z dawstwa gamet. W związku z tym nie możemy
przedstawić obrazu biorstwa z punktu widzenia pacjentów. Ośrodek
deklaruje, iż rejestruje umowy o dawstwo/biorstwo gamet i przestrzega w
tym zakresie zasad gromadzenia dokumentacji medycznej  dawcy/ów
oraz biorcy/ów zgodnie z rozporządzeniami Ministra Zdrowia. Ośrodek
informuje pacjentów w formie pisemnej (w zgodach) o skuteczności
Ośrodka w zakresie zabiegów inseminacji domacicznej z użyciem nasienia
dawcy, zapłodnienia pozaustrojowego z użyciem komórki dawczyni,
zapłodnienia pozaustrojowego z użyciem nasienia dawcy. Brak 
informacji w formie pisemnej o aspektach prawnych dawstwa i biorstwa (o
aktualnym stanie prawnym dawstwa gamet w Polsce z uwzględnieniem
informacji  o stanie centralnej kontroli nad dawstwem lub o jej
braku), jednak w opisanej wyżej procedurze kwalifikacji kandydatek na
dawczynie komórek jajowych znajduje się zapis o przeprowadzeniu z
kandydatką rozmowy na ten temat. W zgodach dla pacjentów również
umieszczono częściowe informacje na ten temat. Nie ma jednak rutynowo
przekazywanej i zebranej informacji  o aspektach psychologicznych
i społecznych dawstwa (spotkania pacjentów-biorców z psychologiem nie
są obowiązkowym elementem procedury).



Dawstwo nasienia



Ośrodek współpracuje z kilkoma bankami nasienia. W przypadku nasienia
dawcy pacjenci-biorcy mogą uzyskać rozszerzone informacje o dawcy takie
jak: zapis głosu, zdjęcie z dzieciństwa, list do dziecka (o ile
nasienie dawcy pochodzić będzie z banku, który takie dane gromadzi; nie
wszystkie je udostępniają).



Dawstwo komórek jajowych i zarodków




Ośrodek prowadzi własny bank komórek jajowych. Komórki są oddawane
jedynie przez osoby  niespokrewnione, płodne. W Ośrodku
zatrudniona jest osoba – koordynator odpowiedzialny za bank komórek
jajowych, a co za tym idzie również po części za biorstwo. Niestety
podczas monitoringu pracownika nie było w Ośrodku, więc nie udało nam
się z nim porozmawiać.



Ośrodek przekazuje aktualną informację o średnim czasie oczekiwania w
danym Ośrodku na biorstwo komórki jajowej. Zapewnia także pacjentom
bezpłatne konsultacje z psychologiem (są ustnie rekomendowane, jednak
nie są obowiązkowe). Po określeniu przez biorców cech dawcy/dawczyni,
to lekarz prowadzący dokonuje wstępnego wyboru puli dawczyń/dawców, z
którego ostatecznie mogą wybrać pacjenci. Duża część biorczyń jednak
pozostawia ostateczny wybór lekarzowi. Biorczyniom udostępniane są
wszystkie nieidentyfikujące informacje dot. dawców, w tym informacje o:
grupie krwi, cechach fenotypowych, wykształceniu, wieku i opinii
psychologa na temat dawczyni. W przypadku banku komórek jajowych
pozostawienie przez dawczynie zdjęcia z dzieciństwa czy listu do
dziecka jest dobrowolne (Ośrodek prowadzi swój bank komórek jajowych).
Jeśli takie informacje są dostępne i biorczyni chce je otrzymać to
istnieje taka możliwość.



W przekazanych nam materiałach (otrzymują je i podpisują pacjenci) brak jest pełnej, pisemnej informacji o:

  • stosowanym przez dany Ośrodek limicie biologicznego potomstwa przypadającego na jednego dawcę/dawczynię
  • korzystaniu z zewnętrznych banków nasienia
  • praktykowanym systemie rekrutacji kandydatów na
    dawców/dawczynie,  w tym informacji, kto zajmuje się rekrutacją i
    czy jest w ten proces zaangażowany psycholog. Z pisemnej procedury
    wynika, iż rekrutacją zajmuje się koordynator, psycholog i lekarze, jak
    również że dawczynie przechodzą przez testy psychologiczne i
    konsultacje z psychologiem.
  • możliwości lub braku możliwości zarezerwowania nasienia/komórek
    jajowych/zarodków dawców celem wykorzystania ich przy staraniach o
    kolejne dzieci, aby móc zachować pokrewieństwo  genetyczne
    rodzeństwa (jest krótka informacja na stronie WWW – analiza strony www
    była prowadzona w styczniu 2015 roku)

 W materiałach, które uzyskałyśmy podczas monitoringu (otrzymują je i podpisują pacjenci) znajdują się informacje o:

  • anonimowości dawstwa
  • możliwości wyboru procedury - skorzystania z mrożonych lub
    świeżych oocytów – według zgody, którą podpisują pacjenci, decyduje o
    tym lekarz prowadzący. Podczas rozmowy z przedstawicielem Ośrodka
    (reprezentant zarządu) przekazano nam jednak informację, że cykle
    biorczyń i dawczyń nie są synchronizowane i oocyty są mrożone. Lekarz
    podczas rozmowy powiedział z kolei, że Ośrodek nie mrozi oocytów,
    przyjmuje w depozyt nasienie partnera biorczyni (mrożenie) i po
    pobraniu komórek jajowych od dawczyni są one zapładniane i mrożone są
    zarodki, choć zdarza się też możliwość synchronizowania cyklu (rzadko).
  • praktykowanych panelach badań wymaganych od kandydatów na
    dawców/dawczynie. Są one opisane we wspomnianej Procedurze kwalifikacji
    i znajduje się tam ich pełna lista.

Pacjenci, którzy korzystają ze wsparcia psychologa otrzymują informacje
o materiałach edukacyjnych drukowanych lub internetowych przeznaczonych
dla rodziców dzieci urodzonych w wyniku dawstwa gamet lub zarodków, w
tym poradników dla rodziców (np. darmowych poradników „Powiedzieć i
Rozmawiać”),  książeczek dla dzieci. Nie uzyskaliśmy informacji,
czy takie poradniki polecane są również przez lekarza pacjentom, którzy
nie chcą korzystać ze wsparcia psychologicznego.


17. NASZE REKOMENDACJE

Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji



Dobre praktyki:


  1. Uwagę zwraca bardzo dobrze przygotowana strona internetowa
    Ośrodka– zarówno merytorycznie, jak i w zakresie samej konstrukcji i
    łatwości nawigacji. W treści zakładek widać „silne piętno” Rekomendacji
    PTMR i PTG, co jest bardzo mocnym plusem strony. Informacje są podawane
    wyczerpująco i rzetelnie, dużą wagę przywiązuje się do aspektu
    edukacyjnego. Strona może być przez pacjentów traktowana jako źródło
    wiarygodnych informacji. W pierwszej części raportu zwróciłyśmy uwagę
    na kwestię bardzo skromnego potraktowania statystyk Ośrodka (brak
    podanej skuteczności, zamiast tego zastrzeżenie, że indywidualna
    prognoza skuteczności w przypadku każdej pary wygląda odmiennie). Taki
    sposób podejścia – choć nie dostarcza pacjentom szczegółowych danych,
    do których podania mimo wszystko zachęcamy – wskazuje na
    odpowiedzialność Ośrodka za rzetelność informacji przekazywanych
    pacjentom, która przeważa nad często spotykaną na innych stronach
    chęcią „pochwalenia się sukcesami” (nie zawsze udokumentowanymi
    metodologicznie);
  2. Przyjęta przez Ośrodek procedura prowadzenia wizyt lekarskich
    (system komputerowy) skutkuje standaryzacją przebiegu wizyty, co
    wyraźnie wyszło w rozmowach z pacjentami, którzy – lecząc się u różnych
    lekarzy w Ośrodku – otrzymywali tę samą jakość konsultacji medycznej
    potwierdzonej obecnością poszczególnych elementów wizyty;
  3. Zwracamy uwagę na doskonałą jakość dokumentacji przygotowanej
    przez Ośrodek (w części informacyjnej). Umowy i zgody są skonstruowane
    w sposób czytelny, z wydzielonymi częściami dla pacjentów i dla
    lekarza, z objaśnieniami użytych w nich terminów i skrótów medycznych,
    wiele z nich zawiera odniesienia do rekomendacji (np. informacja
    dotycząca stymulacji jajeczkowania i sytuacji wystąpienia więcej niż
    trzech dojrzałych pęcherzyków, kiedy zaleca się odstąpienie od
    inseminacji; podano także graniczny wiek pacjentki poddającej się
    inseminacji, aby zachować realistyczną skuteczność procedury).
    Pozytywną uwagę zwraca także sama kompozycja dokumentów i zastosowany w
    niej język: pacjenci są zachęcani do zadawania pytań, część dotyczącą
    samej zgody poprzedza obszerna część tłumacząca przebieg danego
    zabiegu/procedury wraz z opisem przygotowania do zabiegu i możliwych
    powikłań;
  4. Na uwagę zasługuje dokument procedury kwalifikacji kandydatek na
    dawczynie komórek jajowych, można go uznać za modelowy wzór takiej
    procedury. Zachęcamy jednak do wykorzystania informacji zawartych w
    procedurze w dokumentach dotyczących dawstwa i biorstwa: obowiązkowa
    konsultacja psychologiczna dawczyń jest w Polsce wciąż rzadko stosowaną
    – a zalecaną przez europejskie i światowe towarzystwa – praktyką, więc
    warto się dzielić taką informacją z pacjentami; świadczy ona o
    odpowiedzialnej polityce dawstwa prowadzonej przez Ośrodek;
  5. Innym przykładem bardzo dobrej praktyki jest rozwiązanie
    wprowadzonego w Ośrodku modelu opieki psychologicznej w Ośrodku i
    włączenie psychologa w rzeczywistą pracę Ośrodka – począwszy od
    współpracy z personelem i udostępnieniem mu możliwości konsultacji
    psychologicznych, poprzez organizację szkoleń dla pracowników, po
    zapewnienie pacjentom nielimitowanego dostępu do konsultacji
    psychologicznych, które są bezpłatne. O jakości opieki, ale też o
    skuteczności Ośrodka w informowaniu pacjentów o ofercie – pomimo braku
    informacji na stronie, do czego mimo wszystko zachęcamy - , świadczy
    miesięczna liczba konsultacji psychologicznych, jedna z najwyższych w
    Polsce.

Rekomendacje:


  1. Sugerujemy ponowną weryfikację dokumentacji w zakresie podniesionych przez nas wątpliwości;
  2. Rekomendujemy uzupełnienie informacji na stronie WWW o wymienione
    w pierwszej części raportu elementy: skuteczność (być może rozwiązaniem
    godzącym zastrzeżenia Ośrodka i potrzeby pacjentów odnośnie informacji
    w tym względzie, mogło by stać się odwoływanie do uśrednionych danych
    europejskich), informację o procedurze adopcji zarodka i procedur z
    wykorzystaniem komórek jajowych dawczyń, jak również podanie kosztów
    tych procedur;
  3. Zachęcamy do ponownej refleksji nad polityką SET i sposobami jej
    komunikowania pacjentom. Wydaje się, że przydałoby się uspójnienie
    informacji przekazywanych w dokumentacji;
  4. Rekomendujemy udostępnienie pacjentom informacji na temat zabiegów i badań realizowanych w ramach kontraktu z NFZ;
  5. Na stronie www brakuje informacji, jakie są relacje pomiędzy
    Ośrodkami Gameta. Wydaje się, iż pacjent trafiający na stronę
    internetową może traktować ośrodki Gameta jak tzw.  „sieciówkę”, w
    której obowiązuje jednakowy standard bez względu na lokalizację, a tak
    nie jest;
  6. Sądzimy, iż warto rozpowszechnić w rejestracji/poczekalni informacje o wsparciu psychologicznym oferowanym w Ośrodku;
  7. Zachęcamy do rutynowego informowania pacjentów o możliwości
    obecności osoby bliskiej podczas badań, wizyt  i/lub po zabiegach;
  8. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
    grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
    pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
    pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
    zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
    i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl, www.nieplodnoscboli.pl);


18. Komentarz osrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.


Centrum Zdrowia GAMETA Kielce

Istnieje od 2010 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring od roku 2011
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
Inseminacja nasieniem partnera Inseminacja nasieniem partnera Współpraca z krajowymi lub zagranicznymi bankami nasienia dawców Badanie ogólne nasienia Posiew nasienia Badania hormonów Badania kariotypów Zapłodnienie pozaustrojowe IVF IVF ICSI PESA TESA Scratching endometrium Onkofertility (zabezpieczenie nasienia u pacjentów onkologicznych) Histeroskopia HSG Sono HSG świętokrzyskie

ul. Kościuszki 11
25-31 Kielce

41 369 55 55

Zaloguj się aby wypełnić ankietę.

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Gameta Kielce
Data przeprowadzonego monitoringu 29.03.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE

18.
Komentarz osrodka do raportu





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
do ESHRE oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO 9001:2008.
Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE i  uczestniczy w
szkoleniach ESHRE; Ośrodek nie dosłał Stowarzyszeniu informacji
dotyczącej posiadania przez personel certyfikatów ESHRE w zakresie
embriologii. Ośrodek zadeklarował znajomość „Pacjenckich standardów w
leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych przez Stowarzyszenie NASZ
BOCIAN. Ośrodek nie wykonuje badań/zabiegów w ramach umowy z NFZ.



2. Opis Ośrodka


Ośrodek zajmuje część budynku, w którym mieszczą się również inne
instytucje. Wejście do Ośrodka jest oznaczone, jednak osoba z
ograniczeniami w ruchu będzie musiała skorzystać z wejścia bocznego, bo
tylko tam znajduje się winda – wejście boczne nie jest oznaczone.
Poczekalnia Ośrodka ma raczej niewielkie rozmiary, ale wydaje się, że
są one wystarczające dla potrzeb pacjentów Ośrodka. Bezpośrednio
naprzeciwko drzwi wejściowych usytuowano rejestrację. W głębi Ośrodka
mieszczą się laboratorium seminologiczne i poczekalnia do gabinetów
ginekologicznych, co zapewnia pacjentom spokój i swego rodzaju
intymność. Pacjenci oczekujący na wizytę mają dostęp do łazienki (w
dniu monitoringu stan czystości łazienki był bez zarzutu, jednak nie
była ona zamykana i wystąpił problem z obecnością ciepłej wody). W
Ośrodku nie ma dystrybutorów z napojami ciepłymi i zimnymi.


Sytuacja badawcza:


Monitoring odbył się w dniu regularnej pracy Ośrodka. Pacjenci
zgłaszali się do rozmów z nami spontanicznie, udało się porozmawiać z
tylko jedną pacjentką/parą.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Ośrodek posiada stronę
WWW. Jest ona podstawowym narzędziem informacyjnym dla pacjentów
Ośrodka. Strona placówki jest ogólną stroną dla trzech różnych
podmiotów działających w ramach sieci Gameta – Rzgowa k. Łodzi, Kielc i
Gdyni (przy opisie zakresu usług jest adnotacja, które usługi są
dostępne w której lokalizacji, ale brak takich informacji odnośnie
kadry Ośrodka). Bardzo łatwo odnajdujemy dane teleadresowe Ośrodka –
podany jeden ogólny numer telefonu (odrębny kontakt dla pacjentów
zainteresowanych skorzystaniem z usług Banku komórek jajowych w Gamecie
Rzgów i programem refundacyjnym Ministerstwa Zdrowia). Jednak placówki
prowadzą też działalność szerszą niż tylko leczenie niepłodności, w
związku z tym informacje o usługach są ze sobą wymieszane (np. w
zakresie usług, w aktualnościach). Na stronie znajduje się
wyszukiwarka, w której można zaznaczyć, iż szukamy personelu
konkretnego Ośrodka (Łódź, Gdynia lub Kielce), można także otworzyć
osobną zakładkę poświęconą konkretnemu Ośrodkowi i znaleźć odsyłający
baner „Nasi specjaliści” - znajdziemy tam spis wszystkich pracowników w
podziale na grupy. Nie wszystkie wizytówki są zaopatrzone w zdjęcia.
Brakuje również informacji o kwalifikacjach kadry i ich biogramów,
jedynie niektórzy pracownicy mają takie opisy przy swoich wizytówkach.
Nie umiemy odpowiedzieć na pytanie, czy taka konstrukcja spisu
personelu jest dla pacjenta czytelna czy nie; należy uznać, iż Ośrodek
takich danych dostarczył i znajdują się one w zasobach prowadzonej
przez niego strony.


Na stronie Ośrodka kieleckiego zawarto skrótowy spis znajdujących się
tam informacji. Niektóre wyróżniono (Kontakt, Aktualności, Program
refundacyjny, Nasi specjaliści), co sprawia, iż pacjent może się dość
łatwo zorientować w zasobach strony i prawdopodobnie nie będzie się
czuć przytłoczony nadmiarem informacji. Szczegółowe informacje
dotyczące niepłodności, jej diagnozowania i leczenia są ogólne dla
wszystkich trzech ośrodków Gameta. Jakość  informacji o
diagnostyce i metodach leczenia należy uznać za bardzo dobrą, jednak
nie kompletną – brakuje szczegółowych informacji o punkcji jąder, banku
nasienia, brakuje informacji o możliwości adopcji zarodka i wykonania
procedury in vitro z komórką dawczyni lub z nasieniem dawcy. Przy
opisie poszczególnych badań/zabiegów (z wyjątkiem wyżej wymienionych)
znajdują się informacje o ich przebiegu, sposobie przygotowania do
nich,  skutkach ubocznych i prognozowanej skuteczności. 
Naszą uwagę zwróciło także uźrodłowienie informacji w Rekomendacjach
Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu i Polskiego Towarzystwa
Ginekologicznego, co należy uznać za modelową praktykę konstruowania
informacji dla pacjentów (w tym również zamieszczono krótkie i czytelne
objaśnienia, jakie metody diagnostyczne nie są zalecane przez
Rekomendacje/jakie warunki należy spełnić przy np. stymulacji
jajeczkowania cytrynianem klomifenu, co stanowi ważne źródło edukacji
pacjentów). Dobrym rozwiązaniem jest szczegółowe opisanie pierwszej
wizyty w Ośrodku, wyszczególnienie co na taką wizytę należy zabrać.
Dzięki temu pacjenci będą do wizyty dobrze przygotowani, co może być
istotne szczególnie dla pacjentów mieszkających poza Rzgowem. Strona
zawiera ponadto dział „Najczęściej zadawane pytania”, tzw. FAQ, który
szereguje odpowiedzi na szereg istotnych pytań począwszy od różnicy
między niepłodnością i bezpłodnością, a skończywszy na objaśnieniu,
czym jest endometrium. Również tę praktykę należy uznać za bardzo
pozytywną edukacyjnie. Naszą uwagę zwróciło także umieszczenie w części
„Szybkie menu” odnośnika o nazwie „sztuczne zapłodnienie”. Rozumiemy,
iż jest to językowa kalka z angielskiego terminu, jednak należy
zauważyć, iż w języku polskim ten termin konotuje się negatywnie i
wartościująco: zapłodnienie pozaustrojowe nie jest sztuczne i nie
uczestniczą w nim sztuczne gamety; jest pozaustrojowe i stosowanie
takiego terminu chciałybyśmy zasugerować.


Brakuje informacji o możliwości konsultacji psychologicznej w Ośrodku.
W trakcie rozmów pracownicy Ośrodka zapewniali, że w razie konieczności
pani prezes Ośrodka, która jest również psychologiem, przyjmuje
pacjentów. Na stronie nie ma funkcjonalności umawiania wizyt przez
Internet.


Jeśli idzie o linię dyżurną
dla pacjentów:


Ośrodek nie prowadzi formalnej linii dyżurnej, jednak lekarze pracujący
w Ośrodku podają swoje numery telefonów pacjentom i są z nimi w stałym
kontakcie. (informacja potwierdzona przez osobę zarządzającą i
pacjentkę): “Na karcie wypisowej
pacjenta jest numer do doktora. Ze mną pacjentki też sie kontaktują”
,
“Mają polecony szpital na Czarnowie”,
“Jeśli jest problem – mój numer jest
dostępny”
(cytat osoba zarządzająca). Pacjentka dodała: „miałam
możliwość całodobowego kontaktu. Z doktorem  Ziółkowskim, z panią
Edytką, do anestezjologa, nawet na karcie informacyjnej – wypisowej
dość wyraźnie jest napisane, że 24h jest kontakt”
, “Do pani Edytki tak, zdarzyło mi się
zadzwonić późną porą”
.
Generalnie jednak nie jest to procedura zwyczajowa; należy zauważyć, iż
rozmawiałyśmy akurat z pacjentką lekarza, który deklarował
udostępnianie swojego numeru telefonu pacjentkom i w tym zakresie
informacje się skrzyżowały. Nie umiemy jednak powiedzieć, czy także
pozostali lekarze stosują tę samą praktykę.


Jeśli idzie o materiały
informacyjne dostępne w Ośrodku:


W samym Ośrodku nie są dostępne żadne materiały informacyjne poza
ulotką zawierającą informacje o zakresie usług (dokładna kopia zapisów
znajdujących się na stronie www wraz z informacjami o usługach
dostępnych w Gameta Rzgów). Wszystkie informacje w formie ustnej, a
także pisemnej, przekazywane są pacjentom przez lekarza prowadzącego w
opracowanych formularzach informacyjnych, które zawierają jednocześnie
zgody na przeprowadzenie proponowanego leczenia.  Podczas rozmowy
z pacjentką usłyszeliśmy, iż nie miała żadnych zastrzeżeń co do sposobu
i jakości przekazywanych informacji i sposobie leczenia. Informacje
dotyczące planu leczenia, skuteczności, skutkach ubocznych czy
przebiegu badań były dla niej jasne i wystarczające. Podczas
monitoringu bezpośredniego nie zauważyłyśmy poradników, publikacji,
podręczników dotyczących leczenia niepłodności czy adopcji. W rozmowie
z nami lekarz przekazał, iż nie poleca swoim pacjentom żadnych
publikacji tematycznych, a nasza rozmówczyni – pacjentka potwierdziła
tę informację.


W Ośrodku (poczekalnia, rejestracja) brak również ogólnodostępnych
informacji  np.  w formie tablicy czy materiałów
informacyjnych. Dotyczy to również realizacji Programu refundacyjnego.
Wszelkich informacji udziela jedynie lekarz podczas wizyty, a tych
dotyczących Programu - położna koordynująca. Warto nadmienić, iż jeśli
powodem kontaktu pacjenta z Ośrodkiem jest niejasność wynikająca z
przebiegu wcześniejszej wizyty lub konsultacja doraźna dotycząca np.
powikłań pozabiegowych, zgodnie z informacją przekazaną przez osobę
zarządzającą, taka konsultacja będzie bezpłatna: “za dodatkowe wizyty doktor też nie
pobiera pieniędzy”
.


Jeśli idzie o politykę
informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 


Cennik świadczeń dostępny jest zarówno na stronie internetowej, jak i w
formie drukowanej dostępnej w Ośrodku (ulotka). Na stronie został
wyeksponowany w osobnej zakładce i należy uznać, że jest łatwy do
znalezienia. Nie wydaje się on jednak być kompletny (brakuje m.in.
informacji o koszcie wizyty, kosztach procedury ICSI, procedury adopcji
zarodka, in vitro z komórką dawczyni i szeregu innych). Zakres usług
wymieniony w ulotce jest również raczej  hasłowy, więc należy
uznać, iż  źródłem informacji w tym zakresie może być tylko
rozmowa z rejestracją.


Jeśli idzie o procedurę
składania skarg:


Zgodnie z informacją przekazaną przez osobę zarządzającą, pacjenci mogą
złożyć skargę na pracę Ośrodka. W tym celu powinni skorzystać z
dostępnej w rejestracji księgi skarg i zażaleń. Zapytana o formę
odpowiedzi na skargę, jaką przyjął Ośrodek, osoba zarządzająca podała,
iż: „skargi pisemne się nie zdarzają”
i zadeklarowała, iż w poprzednim roku Ośrodek nie przyjął ani jednej
takiej skargi. Nie uzyskałyśmy zatem odpowiedzi na pytanie, czy od
skargi można się odwołać, jeśli tak – do kogo i  jaką formę będzie
mieć wtedy odpowiedź na odwołanie.


Jeśli idzie o politykę
informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:


Na głównej stronie dotyczącej wszystkich trzech placówek Gameta
znajduje się zakładka „Wyniki leczenia”, której brzmienie może
sugerować umieszczenie na niej statystyk. Znajdujemy tam jednak
następującą informację:


„W naszym Ośrodku od wielu lat
wykonujemy bardzo dużo prób leczenia metodą pozaustrojowego
zapłodnienia. Pomimo tego, że zebraliśmy w tym czasie setki tysięcy
pozycji w analizach statystycznych nie możemy przedstawić przed
leczeniem idealnie określonego rokowania w przeliczeniu na próbę
leczenia, którą Państwo podejmujecie. Dlaczego? Dlatego, że przed
Państwem leczyliśmy wiele par, których czynniki rokownicze były bardzo
zbliżone do Państwa jednak nie identyczne. Pamiętajmy o tym, że każda
para ma indywidualne czynniki, które wpływają na szansę na urodzenia
dziecka. Dlatego też ważne jest to aby dopasować jak najlepiej sposób
leczenia. Jest to możliwe wtedy, gdy ośrodek zapewnia wszystkie możliwe
metody leczenia niepłodności.”


Nie jest do końca jasne, dlaczego Ośrodek przyjął, iż udostępnienie
pacjentom informacji o szacunkowej skuteczności zabiegów może być
tożsame z ryzykiem złożenia obietnicy o gwarancji sukcesu. Wydaje się,
iż sama konstrukcja zacytowanego wpisu jasno tłumaczy, dlaczego
medycyna nie jest nauką ścisłą, a przyrodniczą, więc siłą rzeczy opiera
się na dowodach i przewidywanej skuteczności zabiegów,  którą
ekstrapoluje się na różne grupy pacjentów. Są to jednak nadal jedynie
szacunki, a nie obietnice gwarancji. Zachęcałybyśmy, aby w przywołanej
zakładce udzielić pacjentom jednak szerszej informacji na temat
orientacyjnej skuteczności procedur, szczególnie iż w innych miejscach
strony Ośrodek udostępnia jednak częściowe statystyki, jak również
informuje o nich w dokumentacji podpisywanej z pacjentami. Wydaje się
więc uzasadnionym, aby zebrać te informacje w jednym miejscu dla ich
większej czytelności i dla dania pacjentowi ogólnego obrazu jego
sytuacji.


Na przykład w odniesieniu do stymulacji owulacji na stronie WWW 
pojawiają się informacje:


„Pozytywną odpowiedź jajników
uzyskuje się w 60 – 80 % przypadków. Odsetek ciąż wynosi ok. 20% na
cykl, z czego 70 % ciąż jest uzyskiwanych w trzech pierwszych cyklach
leczenia .”


Jak również:


„Wskaźnik ciąż w przypadku czynnika
szyjkowego waha się od kilku do 18% na cykl.”

„Wskaźnik ciąż wg piśmiennictwa waha
się od kilku do kilkunastu procent” (dotyczy czynnika immunologicznego)

„Odsetek uzyskiwanych ciąż sięga od
6% w cyklach spontanicznych do 12–18% w cyklach stymulowanych
(klomifen/gonadotropiny)” (dotyczy niepłodności idiopatycznej)


W zapisach zawartych w zgodach na leczenie metodą IVF znajduje się
zapis:


„Skuteczność FET (szansa na ciążę), w
najlepiej rokujących sytuacjach nie przekracza 40%. W skrajnie
niekorzystnych warunkach szansa ta jest znacznie mniejsza niż 10%.
Skuteczność terapii zależy od wielu czynników. Najważniejsze z nich to:
wiek pacjentki (zwłaszcza w chwili pobrania komórek jajowych), liczba i
potencjał rozwojowy przenoszonych zarodków masa ciała, palenie
papierosów, obecność nieprawidłowości w obrębie narządu rodnego,
przebyte operacje (macicy), parametry nasienia oraz choroby
towarzyszące”.


Tak więc Ośrodek udziela orientacyjnych informacji na temat
skuteczności stosowanych procedur i zabiegów, jednak nie są one zebrane
w jednym miejscu i ogólnodostępne. Co bardzo istotne, informacje
dotyczące skuteczności są każdorazowo podawane w szerokim kontekście
zgodnym z rekomendacjami PTMR i PTG. Zachęcałybyśmy do większej
otwartości w dzieleniu się z pacjentami informacjami o skuteczności
Ośrodka. Sądzimy, iż można nadal zachować szeroki kontekst i
odpowiedzialność cechującą informacje ze strony Gamety, ale jednak
udostępnić więcej ważnych dla pacjentów danych.


Na uwagę zwraca również umieszczenie na stronie informacji o
interpretowaniu wyników leczenia niepłodności publikowanych przez inne
ośrodki:


http://www.gameta.pl/wyniki-leczenia/interpretacja-wynik%C3%B3w-leczenia


Takie działanie – jak również samą treść informacji – należy uznać za
wartościowe edukacyjnie wobec pacjentów, którzy często nie są świadomi,
iż publikowane na stronach różnych ośrodków i  obiecująco
wyglądające statystyki mogą być w istocie wynikami prób beta HCG w
odniesieniu do wybranej grupy pacjentek (np. poniżej 30 roku życia) i
wprowadzać w błąd co do ogólnej skuteczności terapii.


Ośrodek dostarcza pacjentom szczegółowych informacji dotyczących
przebiegu procedur inseminacji oraz IVF (m.in. rodzaje protokołów).
Ośrodek nie szacuje skuteczności postępowania w przypadku danej pary
przed podjęciem przez nią decyzji o rozpoczęciu leczenia.


Jeśli idzie o politykę SET
(transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:


Na stronie Ośrodka nie ma informacji o SET i nie stosuje się takiego
terminu. Lekarz, z którym przeprowadzano wywiad zadeklarował jednakże,
iż pacjenci są informowani o zaleceniach ESHRE w zakresie i ryzyku
związanym z ciążami wielopłodowymi: “Jak
wiemy, ile mamy zarodków – wtedy informujemy o SET”
. Podkreślił
także, że ostateczna decyzja należy do pacjenta: “jestem wykonawcą woli pacjenta”
Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, potwierdzili, iż podczas wizyty
przygotowującej ich do zapłodnienia in vitro, lekarz poruszał z nimi
kwestię SET i ryzyka związanego z transferem więcej niż jednego
zarodka. Jedna z naszych rozmówczyń zadeklarowała, iż przy trzecim
transferze świadomie zdecydowała, aby podać dwa zarodki (przy
poprzednich dwóch podawano jeden zarodek) i lekarz zgodził się na to
rozwiązanie z powodu wcześniejszych niepowodzeń. Niespójność w
przywołane wypowiedzi wprowadza jednak treść dokumentacji podpisywanej
z pacjentami (szerzej omówiona w rozdziale dziesiątym), gdzie w
niektórych wzorcach (np. wzrocu dotyczącym zgody na zapłodnienie
pozaustrojowe wraz z mrożeniem zarodków) możemy znaleźć zapisy:


„Przeniesienie 1 zarodka zmniejsza
szanse na ciąże”,


zaś sama zgoda dopuszcza transfer od jednego do trzech zarodków.
Zwracamy uwagę, iż taki sposób prezentacji polityki SET opiera się na
właściwie jednoznacznym zniechęcaniu pacjentów do wyboru SET, która z
uwagi na jej długoterminowe bezpieczeństwo dla kobiety i płodu jest
zalecana przez ESHRE: celem zaleceń ESHRE nie jest uzyskanie ciąży, a
urodzenie zdrowego i donoszonego do terminu porodu dziecka przez zdrową
kobietę w ciąży niepowikłanej.


4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem rządowego Programu refundacyjnego. Informacja
o tym umieszczona jest na stronie głównej Ośrodka, gdzie znajduje się
również odnośnik do odrębnej podstrony poświęconej tylko Programowi
refundacyjnego. Informacja jest dostępna z podstrony Ośrodka
kieleckiego i została umieszczona pośród informacji głównych – należy
uznać, iż jest widoczna i łatwa do odnalezienia. Na stronie poświęconej
Programowi znajdziemy informacje o Programie i zasadach kwalifikacji do
niego, regulamin uczestnictwa w Programie i objaśnienia, co należy
uczynić aby taką kwalifikację uzyskać. Pacjentka, z którą
przeprowadziłyśmy wywiad, korzystała z Programu i zadeklarowała, iż
sposób jej traktowania przez personel, w tym zasady umawiania wizyt i
dostępności do lekarzy, nie różniły się od jej doświadczeń związanych z
programami pełnopłatnymi. Personel również zadeklarował, iż wszyscy
pacjenci są traktowani równo.


5. Rejestracja wizyty


Jak wspomniano w części dotyczącej opisu Ośrodka, przestrzeń poczekalni
jest nieduża. Z tego powodu pacjenci rejestrujący wizytę mogą być
słyszani przez pacjentów przebywających w poczekalni niezależnie od
starań personelu rejestracji, który zachowuje się – jak
zaobserwowałyśmy – życzliwie i dyskretnie wobec pacjentów: „nie
mówimy do pacjentów po nazwisku tylko po imieniu. To jest mała
placówka, więc znamy naszych pacjentów. Wiemy, czego się po nich
spodziewać.”
(cytat rejestracja). Pacjenci również podkreślali,
iż cenią sobie kontakt z pracownikami rejestracji: „Pani w Rejestracji zadaje konkretne
pytania, jest zorientowana medycznie, wie, w którym dniu cyklu jaka
wizyta itp.”
.


Czas oczekiwania na pierwszą wizytę, zgodnie z informacjami udzielonymi
przez pracowników rejestracji, wynosi do dwóch tygodni. W rejestracji
dostępna jest Karta Praw Pacjenta: „Jeśli
pacjent chciałby dostać ją do domu to zrobimy ksero”
(cytat
rejestracja).


Pacjenci są informowani przez personel Ośrodka o ewentualnych
opóźnieniach, co zostało potwierdzone również przez pacjentów. W
przypadku mniejszych opóźnień informacja jest ustna, jeśli spodziewane
jest większe opóźnienie, wówczas personel dzwoni do pacjentów i
uprzedza o przesuniętej godzinie wizyty: “Ustnie, jak pacjenci już przyjdą, chyba,
że przewidujemy olbrzymie opóźnienie, to wówczas dzwonimy”
.
W rozmowie z Pacjentką uzyskałyśmy informację, że zdarzyło się, że pani
z rejestracji informowała ją o opóźnieniu telefonicznie.


W Ośrodku istnieje możliwość płatności gotówką oraz bezgotówkowo.
Wszyscy członkowie personelu niezależnie od ich funkcji zgodnie
przyznawali w rozmowie, że nie odbywają żadnych szkoleń – które
organizowałby Ośrodek: “Szkolenia
ogólne, głównie sami się doszkalamy”
, “Chciałabym jak najbardziej mieć takie
szkolenia, może coś bardziej z pacjentem”
, „Nie wiem, czy mam zapewniony kontakt z
psychologiem jakby co. Nie było dotąd potrzeby, myslę że mam dobry
kontakt”
.


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Ośrodek nie przyjął odgórnego schematu organizacji wizyty lekarskiej.
Lekarz, z którym rozmawiałyśmy, przyznał, że z uwagi na długi staż w
zawodzie nie przeprowadza wizyt zgodnie z ustalonym schematem: “31 lat to robię” (uśmiech)”. W
rozmowie lekarz podkreślał również, że czas trwania wizyty jest czymś,
co jest niemożliwe do wystandaryzowania: “To jest osobniczo zmienne”.
Natomiast uśredniając pierwsza wizyta trwa między 20 - 30 minut. 
Pacjentka szacowała czas trwania pierwszej wizyty, tzw. informacyjnej
na: „około jednej godziny”,
natomiast czas wizyt kolejnych na 20-30 minut. Pacjentka chwaliła sobie
współpracę z lekarzem, jednocześnie wspominała, że zawsze ma poczucie,
że może lekarza dopytać – gdyby cokolwiek okazało się niejasne.
Deklarowała także, iż otrzymuje pisemne podsumowania wizyty, co –
zgodnie z informacją udzieloną przez personel – jest przyjętym
schematem postępowania w Ośrodku:  „zawsze dostawałam kopie wyników badań”,
“doktor mi dawał kopie”, “po każdej wizycie dostaję do podpisania,
że dostałam USG, opis USG, zalecenia, leki – kiedy jak, po ile”
.
Lekarz zapytany o to, czy informuje pacjentki na bieżąco o
podejmowanych w trakcie badania czynnościach odparł twierdząco,
potwierdziła taki zwyczaj także pacjentka. Informowanie pacjentów o
możliwości osoby bliskiej podczas wizyty wydaje się być praktyką
Ośrodka i został zadeklarowane zarówno przez personel, jak i
potwierdzone przez pacjentkę.


7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajduje się jeden pokój do oddawania nasienia.W dniu
monitoringu pokój był czysty, znajdowały się w nim materiały erotyczne
(prasa i filmy) oraz umywalka. Pokój jest zamykany, zapewniono w nim
przyciemnione światło, jest dość ciasny, bez śluzy (okna do
bezkontaktowego przekazania próbki do laboratorium). Zgodnie z
informacjami uzyskanymi od personelu, procedura badania nasienia
wygląda następująco: pacjent zgłaszający się na oddanie nasienia jest
umawiany na konkretną godzinę, najpierw zgłasza się do rejestracji i
dokonuje indentyfikacji. Następnie pracownik rejestracji kieruje
pacjenta do właściwego pomieszczenia posługując się numerem
umieszczonym na drzwiach pokoju, aby nie wskazywać celu badania: “do trójki”, “proszę poczekać pod trójeczką”.
Pacjent czeka pod gabinetem numer trzy, aż wyjdzie po niego
embriolog,  jest informowany przez embriologa jak wygląda badanie,
dostaje pojemnik i jest zaprowadzany do pokoju oddawania nasienia. Po
oddaniu nasienia pacjent sam odnosi sam pojemnik do laboratorium
seminologicznego. Płatność za badanie odbywa się przed jego wykonaniem,
jednak personel zastrzega: “zwracamy
za badanie, jeśli pacjent nie odda z jakiegoś powodu nasienia”
, “staramy się oddać te pieniądze,  nie
ma możliwości “przeniesienia” opłaty i wykonania następnego dnia
badania”
.


Pacjent, z którym rozmawiałyśmy, nie korzystał z możliwości oddania
nasienia w Ośrodku, każdorazowo oddawał nasienie w domu. Zgodnie z
relacją, nie stanowiło to żadnego problemu dla personelu i nie
powodowało uwag: „Zapytałam lekarza,
czy mąż może w domu oddać nasienie? A jak daleko Pani mieszka? 
15-20 minut. To bez żadnych problemów pod warunkiem, że dowieziemy w 20
minut w odpowiednich warunkach. Przede wszystkim nie chciałam, aby mąż
oddawał  nasienie w Ośrodku, bo to dodatkowy stres
”.


Z rozmów z personelem wynikało także, iż pacjenci mogą oddać nasienie
do prezerwatywy bez środka plemnikobójczego, jednak należy ją zakupić
we własnym zakresie: „czasem
pacjenci o to pytali”
, „pytają
sporadycznie”
. Pacjentowi może towarzyszyć partnerka w pokoju do
oddawania nasienia, jeśli takie jest życzenie pary, jednak: „rzadko się to zdarza, mamy raczej
pruderyjne społeczeństwo”
(cytat lekarz).


8. Opieka nad kobietą


Pracownicy Ośrodka informują pacjentki o możliwości obecności
partnera/rki/osoby bliskiej podczas wizyty. Według deklaracji
pracowników Ośrodka pacjentkom mogą też towarzyszyć osoby bliskie
podczas transferu oraz w pokoju wypoczynkowym po punkcji. Pacjentka, z
którą rozmawialiśmy potwierdziła taką praktykę. Pacjentki przygotowują
się do badania w łazienkach przynależących do gabinetów
ginekologicznych. W samym gabinecie fotel ginekologiczny usytuowany
jest za zasłaniającym go parawanem.


W Ośrodku znajdują się dwa gabinety ginekologiczne różniące się od
siebie standardem i udogodnieniami. Do jednego z nich przylega
łazienka, co jest zgodne z przedmiotowym Rozporządzeniem Ministra
Zdrowia, do drugiego nie. Pacjentki udające się na wizytę do drugiego
gabinetu mają zatem do dyspozycji jedynie ogólną toaletę – w dniu
monitoringu, jak wspomniano, była czysta, jednak nie wyposażono jej ani
w bidet ani rączkę bidetową.


Ośrodek posiada jedno pomieszczenie pielęgnacyjne dla pacjentek
przewiezionych bezpośrednio z pokoju zabiegowego. W pokoju tym
pacjentki wybudzają się ze znieczulenia ogólnego oraz odpoczywają po
zabiegu. W dniu monitoringu w pomieszczeniu nie zaobserwowałyśmy, aby
pacjentki miały dostęp do wody pitnej, jednak nasza
rozmówczyni-pacjentka potwierdziła, że po zabiegu zaproponowano jej
wodę. Pomieszczenie ma dostęp do łazienki (stan czystości bez
zarzutu,   w łazience znajduje się bidet i środki higieny
takie jak ręczniki czy podpaski. Nie stwierdziłyśmy obecności środków
myjących do higieny intymnej). Łazienka nie jest przystosowana do
potrzeb osób niepełnosprawnych.


Ośrodek zapewnia jednorazową odzież i obuwie zabiegowe pacjentkom
poddających się inseminacjom, programom zapłodnienia pozaustrojowego i
innym zabiegom medycznym.


9. Umowy z NFZ


Ośrodek nie wykonuje świadczeń w ramach umowy z NFZ.


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Pacjenci Ośrodka, którzy przystępują do procedur komercyjnych,
podpisują zgody na przeprowadzenie procedur medycznych. Należy wskazać,
że pełnopłatne procedury wspomaganego rozrodu, których przedmiotem jest
świadczenie wysokospecjalistycznej usługi medycznej, przeprowadzane są
na podstawie ustnych umów zawartych pomiędzy Ośrodkiem leczenia
niepłodności, prowadzącym działalność gospodarczą w formie spółki z
ograniczoną odpowiedzialnością, a pacjentami. Warunki wykonania umowy w
dokumentach podpisywanych przez strony określone są w zasadzie tylko co
do jednej ze stron, tj. pacjentów, i precyzują tylko obowiązki i
zobowiązania pacjentów; nie są wskazane zobowiązania Ośrodka, co tworzy
sytuację nierównowagi stron, niekorzystną dla pacjenta.


Zgodnie z poglądami wyrażanymi w piśmiennictwie prawniczym umowy
zawarte pomiędzy Ośrodkami medycznymi i pacjentami to umowy o
świadczenie wysokospecjalistycznej usługi medycznej o charakterze
konsumenckim. (por.: Tamara Zimna, „Zawieranie umów o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej”: "Analizując
umowę o świadczenie usług medycznych jako rodzaj umowy zawieranej
bezpośrednio z pacjentem, nie sposób pominąć wymiaru konsumenckiego
zawieranego kontraktu, gdzie stroną umowy jest nie tylko pacjent, lecz
zarazem konsument otoczony szczególną ochroną prawną."  "Umowa
zawarta bezpośrednio z pacjentem ma charakter umowy nienazwanej, do
której zastosowanie znajdują odpowiednio przepisy o zleceniu (art.750
k.c. w związku z art. 734 i n. k.c.)."
).


Wobec powyższego należałoby przyjąć pogląd, iż stosunek Ośrodek–pacjent
to stosunek konsumencki, a sama zgoda nie zabezpiecza należycie
interesów pacjenta. Tym samym przedstawione dokumenty stanowią wzorce
umów i mają do nich zastosowanie art. 384 i następne ustawy Kodeks
cywilny.


Dokumenty przekazane przez Ośrodek robią wrażenie redagowanych nieco
niespójnie, przykładem może być użycie w nich nazwy Ośrodka: zgodnie z
rejestrem podmiotów wynikających działalność leczniczą (RPWDL)
zarejestrowana nazwa Ośrodka brzmi Niepubliczny Zakład Opieki
Zdrowotnej Centrum Zdrowia Gameta Kielce, podmiot może używać skrótu
nazwy NZOZ Gameta Kielce. W przedstawionych do analizy dokumentach
wymiennie używane są określenia: NZOZ Centrum Leczenia Niepłodności
Gameta Kielce, NZOZ Centrum Leczenia Niepłodności „Gameta” NZOZ Gameta,
NZOZ Gameta Kielce, GAMETA – KIELCE. Zwraca uwagę dokument „Umowa o
przechowywanie nasienia”, gdzie jako strona umowa wymieniona jest
spółka Gameta Kielce spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą
w Kielcach, reprezentowana przez komplementariusza Gameta Kielce spółka
z ograniczoną odpowiedzialnością. Pominąwszy oczywistą nieścisłość (w
spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nie występuje
komplementariusz), w rejestrze przedsiębiorców prowadzonym przez
Krajowy Rejestr Sądowy brak podmiotu o nazwie Gameta Kielce spółka z
ograniczoną odpowiedzialnością. Być może chodziło o spółkę Centrum
Zdrowia Kielce spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (nr Regon spółki
określonej jako Gameta Kielce sp. z o.o. wpisany w umowie oraz Centrum
Zdrowia Kielce sp. z o.o. ujawniony w rejestrze przedsiębiorców KRS
jest taki sam), jednak powstaje pytanie o skuteczność (lub jej brak)
umowy w przypadku podpisania jej przez pacjentów, w wersji
przedstawionej Obserwatorkom.


Dla potrzeb monitoringu Ośrodek przekazał dokumenty obowiązujące
pacjentów przystępujących do procedury ivf w ramach programu
refundacyjnego (umieszczone również na stronie www Ośrodka; z uwagi na
to, iż dokumenty są przygotowane przez Ministerstwo Zdrowia nie zostały
poddane analizie, są jedynie wymienione na liście dokumentów), a także
dokumenty, przedstawiane do podpisu pacjentom przystępującym do
procedur pełnopłatnych.


Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została
udostępniona w dniu monotoringu, były to wzroce pisemne i składały się
na nie następujące dokumenty:

  1. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia z mrożeniem zarodków,
  2. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    leczenie poprzez przeniesienie do macicy zarodka pochodzącego od
    anonimowych dawców poddanego procesowi mrożenia i rozmrożenia,
  3. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    leczenie metodą inseminacji domacicznej,
  4. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    przeprowadzenie pobrania plemników z jąder lub najądrzy,
  5. Umowa o przechowywanie nasienia,
  6. Umowa o przechowywanie oocytów,
  7. Potwierdzenie wydania i odbioru komórek rozrodczych
    przechowywanych w Gameta – Kielce,
  8. Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna oraz zgoda na
    znieczulenie,
  9. Zgoda na inseminację nasieniem dawcy,
  10. Świadoma zgoda na przeprowadzenie skłucia jajników w znieczuleniu
    ogólnym,
  11. Zgoda na przeprowadzenie ET w znieczuleniu ogólnym,
  12. Zgoda na przeprowadzenie IUI w znieczuleniu ogólnym,
  13. Zgoda na przeprowadzenie LEEP w znieczuleniu ogólnym,
  14. Zgoda na przeprowadzenie biopsji rysowej w znieczuleniu ogólnym,
  15. Zgoda na przeprowadzenie HSG,
  16. Oświadczenie (dotyczące ilości podanych zarodków/blastocyst)
    podczas embriotransferu,
  17. Dokument bez tytułu, dotyczący braku zgody na poddanie się
    badaniom w kierunku chorób zakaźnych oraz braku zgody na poddanie się
    szczepieniu przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
  18. Oświadczenie
  19. Regulamin organizacyjny podmiotu leczniczego,
  20. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia z mrożeniem zarodków w
    ramach programu Ministra Zdrowia „Leczenie niepłodności metodą
    zapłodnienia pozaustrojowego na lata 2013-2016” (Program MZ)
  21. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    przeprowadzenie punkcji jajników w znieczuleniu ogólnym „Leczenie
    niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego na lata 2013-2016”
    (Program MZ)
  22. Umowa o przechowywanie zarodków powstałych w trakcie leczenia w
    ramach programu Ministra Zdrowia „Leczenie niepłodności metodą
    zapłodnienia pozaustrojowego na lata 2013-2016” (Program MZ)
  23. Oświadczenie (dotyczące ilości zapłodnień pozaustrojowych z
    lekami refundowanymi przez NFZ).

*

Pozytywnie należy odnieść się do posługiwania się przez Ośrodek
przystępnym językiem, w którym w sposób nieskomplikowany objaśniane są
kwestie medyczne, natomiast informacja zaprezentowana w analizowanych
dokumentach jest obszerna i szczegółowa. W trakcie monitoringu uzyskano
informacje, że pacjenci nie mają możliwości negocjowania zapisów umów: „Nikt się nawet nie pytał”
(cytat osoba zarządzająca). Pacjentka, z którą przeprowadzono wywiad,
zapewniła nas, iż zapisy w umowach były dla niej akceptowalne i
niebudzące wątpliwości, więc nie pytała nigdy o ewentualną
negocjowalność zapisów.  Pacjentka potwierdziła także, iż
otrzymała wzorce dokumentów co najmniej 24 godziny przed planowanym
zabiegiem i otrzymała kopię podpisanych dokumentów.


Umowy, którymi posługuje się Ośrodek nie są wolne od zapisów, które
budzą wątpliwości. Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem
formalno-prawnym stanowi tylko jeden z celów prowadzonego monitoringu,
poniżej przedstawione zostaną wyłącznie najważniejsze wątpliwości.


1. Informacja dla pacjentów oraz
formularz świadomej zgody na leczenie metodą pozaustrojowego
zapłodnienia z mrożeniem zarodków


Ustęp 7, akapit 3


Wyrażam zgodę, żeby personel NZOZ
GAMETA  prowadzący leczenie metodą IVF oraz inni pracownicy
jednostki, prowadzili obserwację procedur laboratoryjnych i klinicznych
w trakcie terapii. Zgadzamy się na zbieranie i publikowanie danych
medycznych oraz wykonywanie zdjęć fotograficznych i nagrań
audiowizualnych podczas leczenia metodą IVF, w celu polepszenia
edukacji medycznej i badań naukowych. Nasze dane personalne w żadnym
wypadku nie mogą zostać ujawnione.


Akapit 5


Zgadzamy się na zamrożenie
zarodka(ów)w celu zastosowania go (ich) w późniejszym terminie. W razie
wyboru tej opcji konieczne będą opłaty związane z zamrożeniem i
przechowywaniem zarodków. W przypadku braku opłat związanych z
przechowywaniem zarodków, będzie to równoznaczne z przekazaniem
zarodków na rzecz podmiotu przechowującego zarodek (zarodki). W związku
z tym wyrażamy zgodę na dodatkowe (ewentualne) badania medyczne i
genetyczne przed przekazaniem zarodków na rzecz podmiotu
przechowującego.

 

Zwracamy uwagę, iż przedmiotem omawianej „Zgody (...)” jest wyrażenie
przez pacjentów zgody na procedurę zapłodnienia pozaustrojowego, której
integralną częścią nie jest (a raczej: nie powinno być) rozstrzygnięcie
o losach potencjalnych nadliczbowych zarodków w przypadku nieuiszczenia
w terminie opłaty za ich przechowywanie ani nie jest nią zgoda na
obserwację i przekazanie danych medycznych do badań naukowych.
Tymczasem pacjenci podpisując dokument składają jeden podpis pod
wszystkimi paragrafami bez możliwości wyłączenia z niego którejkolwiek
z opisanych procedur. Zwracamy uwagę, iż może zachodzić sytuacja, w
której pacjenci chcąc poddać się zapłodnieniu pozaustrojowemu nie chcą
przekazywać ewentualnych nadliczbowych zarodków komukolwiek i/lub nie
chcą, aby ich dane medyczne były wykorzystywane w badaniach naukowych,
natomiast konstrukcja Zgody uniemożliwia im jednoczesne skorzystanie z
zapłodnienia IVF i odmowę zrzeczenia się zarodków oraz odmowę
uczestniczenia w badaniach naukowych.  Ponadto cytowany zapis może
być uznany za klauzulę abuzywną, gdyż zgodnie z Art. 385³ pkt 7 kodeksu
cywilnego:


„W razie wątpliwości uważa się, że
niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:


 7) uzależniają zawarcie, treść
lub wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej bezpośredniego
związku z treścią zawierającą oceniane postanowienie.”
.


Dokument został skonstruowany językiem jasnym i zrozumiałym, z
obszernymi wyjaśnieniami dotyczącymi przebiegu procedury, ewentualnych
skutków ubocznych, co należy uznać za bardzo dobrą praktykę.


2. Informacja dla pacjentów oraz
formularz świadomej zgody na leczenie poprzez przeniesienie do macicy
zarodka pochodzącego od anonimowych dawców poddanego procesowi mrożenia
i rozmrożenia


Ust. 6, Akapit 2


Podnosimy tę samą uwagę dotyczącą zgody na wykorzystanie danych
klinicznych, co w przypadku dokumentu nr 1.


Akapit 4


Pacjentka i Pacjent oświadczają, że:

a) (…)

b) (…)

c) świadomie biorą na siebie pełną
odpowiedzialność za dziecko urodzone w wyniku przeprowadzenia zabiegu
podania (transfer) zarodka/zarodków pochodzących od anonimowych dawców,

d) będą traktować dziecko urodzone w
wyniku zabiegu tak, jak dziecko własne (poczęte z ich własnych komórek
rozrodczych),

e) biorą na siebie wszystkie
obowiązki związane z wychowaniem i utrzymaniem dziecka urodzonego w
wyniku zabiegu,

f) nigdy nie będą obciążać Gameta
Kielce jakimikolwiek kosztami związanymi z utrzymaniem dziecka
urodzonego w wyniku zabiegu i niniejszym oświadczają, iż zrzekają się
wszelkich roszczeń z tym zakresie,

g) nigdy nie będą wysuwać roszczeń
alimentacyjnych wobec osób, od których pochodzą zarodki wykorzystane
podczas zabiegu i niniejszym zrzekają się wszelkich roszczeń w tym
zakresie,

h) nigdy nie wystąpią z żądaniem
zaprzeczenia ojcostwa ani z żądaniem zaprzeczenia macierzyństwa,

i) rozumieją, ze w przypadku
prawidłowego rozwoju embriologicznego i wykonania transferu możliwy
jest brak ciąży. w powyższym przypadku rezygnują z jakichkolwiek
roszczeń finansowych zarówno wobec osób od których pochodzą zarodki,
jak również wobec Ośrodka prowadzącego leczeni


Ad. pkt g), i)


Powyższe zapisy mogą być uznane za klauzule abuzywne, gdyż zgodnie z
art. 385³ pkt 2 Ustawy kodeks cywilny:  „W razie wątpliwości uważa się, że
niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:

2) wyłączają lub istotnie ograniczają
odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte
wykonanie zobowiązania;”

 

Ad. pkt c), d), e), h)

Ośrodek nie jest podmiotem uprawnionym do odbierania oświadczenia o
uznaniu ojcostwa, są to organy wskazane w Art. 73 i 74
k.r.i.o.   Dodatkowo w świetle obowiązującego prawa (analiza
dokumentacji wykonana przed wejściem w życie Ustawy o leczeniu
niepłodności) każdy mężczyzna ma prawo wystąpić z wnioskiem o
zaprzeczenie ojcostwa, co wynika bezpośrednio z Kodeksu Rodzinnego i
Opiekuńczego (Art. 63, Art. 67 i Art. 69), z zastrzeżeniem Artykułu 68
k.r.i.o. stanowiącego:


„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest
dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu
medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”


Artykuł odnosi się do męża matki, a nie do partnera matki, natomiast
umowa odnosi się do obu tych sytuacji, co sprawia, iż złożenie
cytowanego wyżej oświadczenia nie obliguje przyszłego ojca (partnera
matki) do zaniechania zaprzeczeń ojcostwa, jeśli taką będzie mieć wolę.
Kodeks daje mu taką możliwość i umowa zawierana z Ośrodkiem nie może
być sprzeczna z Kodeksem Rodzinnym i Opiekuńczym. Ponadto należy
podnieść, że na podstawie Art. 61(9) „matką dziecka jest kobieta, która
je urodziła” wobec czego kobieta taka nie może wystąpić o zaprzeczenie
macierzyństwa. Należy wskazać ponadto, iż wszelkie oświadczenia
dotyczące uznania rodzicielstwa i wynikających z niego obowiązków,
złożone przed poczęciem dziecka, nie mają mocy prawnej. Obowiązki
rodziców wobec dziecka powstają z chwilą urodzenia żywego dziecka
(dodatkowo – uznania dziecka przez jego ojca, w sposób określony przez
przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w przypadku gdy rodzice
dziecka nie pozostają w związku małżeńskim).


Ponadto cytowany pkt d) to zapis z użyciem języka dyskryminującego,
sugerujący, iż dzieci poczęte wyniku leczenia niepłodności metodą in
vitro wymagają dodatkowego uznania (są gorsze niż dzieci poczęte w
sposób naturalny).


3. Informacja dla pacjentów oraz
formularz świadomej zgody na leczenie metodą inseminacji domacicznej


Bez uwag


4. Informacja dla pacjentów oraz
formularz świadomej zgody na przeprowadzenie pobrania plemników z jąder
lub najądrzy


Bez uwag


5. Umowa o przechowywanie nasienia


Określenie stron umowy – mają zastosowanie uwagi wskazane wyżej,
dotyczące nieprawidłowego określenia jednej ze stron umowy (Ośrodka).


§ 1. Ust. 3.


Cytowana umowa jest umową zawartą na czas określony (6 lub 12
miesięcy). W § 4. Ust. 2. wskazano ceny za przechowywanie nasienia we
wskazanych okresach. Zgodnie z §4 ust. 6. Została  dopuszczona
możliwość waloryzacji  opłaty za przechowywanie zarodków „raz w
roku w oparciu o średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług
konsumpcyjnych opublikowany przez Prezesa GUS”. Wobec wprowadzenia do
umowy mechanizmu waloryzacji w umowie powinno się zastrzec prawo
odstąpienia od umowy dla pacjenta po zmianie cen.


Nadmienić należy, że UOKiK wielokrotnie wskazywał, że zastrzeżenie w
umowie

z konsumentem zmienności ceny tworzy zbyt daleko idącą swobodę w
kreowaniu stosunku prawnego po stronie przedsiębiorcy i stanowi
klauzulę niedozwoloną (vide art. 385³ pkt 2 kodeksu cywilnego).


§4, pkt 9

W przypadku nie uiszczenia opłaty w
terminach wskazanych w punktach: 2 niniejszego paragrafu, Gameta Kielce
zobowiązana jest wezwać Pacjenta do zapłaty zaległości w terminie 30
dni od daty doręczenia Mu wezwania. Strony uznają wezwanie za
skutecznie doręczone, po upływie 15 dni od dnia nadania go pod ostatni
adres podany przez Pacjentów.


Powyższy zapis zawiera tzw. fikcję doręczenia, a więc przyjmuje
założenie, iż druga strona otrzymała korespondencję, której w
rzeczywistości nie odebrała. Zgodnie z trwałą praktyką Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów, zapisy w umowach zawieranych pomiędzy
przedsiębiorcami a konsumentami, które pozwalają uznać za doręczone
dokumenty, których konsumenci w rzeczywistości nie otrzymali i nie
mieli możliwości się z nimi zapoznać, traktowane są jako klauzule
abuzywne (niedozwolone).


§ 6 pkt 2

W razie utraty powierzonych zarodków
z przyczyn zawinionych przez GAMETA Kielce, GAMETA Kielce zobowiązuje
się zwrócić wszystkie opłaty pobrane za usługi wykonane na podstawie
niniejszej umowy, w ciągu 30 dni od daty otrzymania stosownego
oświadczenia od Pacjenta z numerem konta, na które mają być przekazane
pieniądze. Zobowiązanie to wyczerpuje odpowiedzialność materialną
GAMETA-Kielce wobec pacjentów za utratę nasienia.


Zgodnie z art. 385³ pkt 2 Ustawy kodeks cywilny:  „W razie wątpliwości uważa się, że
niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:


2) wyłączają lub istotnie ograniczają
odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte
wykonanie zobowiązania;”


Zwrot wszelkich opłat pobranych przez Ośrodek w przypadku utraty
powierzonych nasienia z przyczyn zawinionych przez Ośrodek nie wyłącza
dochodzenia przez pacjentów odpowiedzialności odszkodowawczych na
zasadach ogólnych. Zapis może zatem sugerować pacjentowi, który nie
jest prawnikiem i nie potrafi prawidłowo ocenić całości sytuacji pod
względem medycznym i prawnym, iż nie przysługuje mu prawo
podnoszenia  roszczeń odszkodowawczych, podczas gdy każdorazowo
ocena zasadności podnoszenia roszczeń należy do właściwego sądu.


§ 7, pkt 6:

„Wszelkie spory wynikłe z niniejszej
umowy będą rozpatrywane przez Sąd powszechny właściwy dla każdoczesnej
siedziby GAMETA-Kielce”.


Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów m.in. w wyroku z dnia 31 stycznia
2003 r. (sygn. akt XVII Amc 31/02) uznał za niedozwolone postanowienie
w brzmieniu: „Wszelkie spory wynikłe na tle zawartej umowy podlegają
wyłączności sądu powszechnego dla siedziby firmy przyjmującej
zamówienie”.


6. Umowa o przechowywanie oocytów


Podnosimy tę samą uwagę dotyczącą zgody na wykorzystanie danych
klinicznych, co w przypadku dokumentu nr 5.

W § 5 ust 4 prawodopodobnie omyłkowo pojawia się określenie „zarodki”,
podczas gdy umowa dotyczy oocytów.


7. Potwierdzenie wydania i odbioru
komórek rozrodczych przechowywanych w Gameta – Kielce


Bez uwag


8. Przedzabiegowa ankieta
anestezjologiczna oraz zgoda na znieczulenie


Bez uwag


9. Zgoda na inseminację nasieniem dawcy


Bez uwag


10. Świadoma zgoda na przeprowadzenie
skłucia jajników w znieczuleniu ogólnym


Treść dokumenty niezwykle skąpa (bez dodatkowych pisemnych informacji
nt.zabiegu). Zgodnie z treścią dokumentu pacjentka potwierdza
poinformowanie jej o rozpoznaniu i wszystkich dających się przewidzieć
następstwa i powikłaniach.


Sugerujemy poszerzenie dokumentu o pisemne informacje nt. zabiegu.


11. Zgoda na przeprowadzenie ET w
znieczuleniu ogólnym


Treść dokumenty niezwykle skąpa (bez dodatkowych pisemnych informacji
nt. zabiegu). Zgodnie z treścią dokumentu pacjentka potwierdza
poinformowanie jej o rozpoznaniu i wszystkich dających się przewidzieć
następstwa i powikłaniach.


Sugerujemy poszerzenie dokumentu o pisemne informacje nt.zabiegu.


Ponadto warto zasugerować wyjaśnienie skrótów, które mogą być
niezrozumiałe dla pacjentów, którzy mogą nie dysponować dużą wiedzą
medyczną (ET).


12. Zgoda na przeprowadzenie IUI w
znieczuleniu ogólnym


Treść dokumenty niezwykle skąpa (bez dodatkowych pisemnych informacji
nt. zabiegu). Zgodnie z treścią dokumentu pacjentka potwierdza
poinformowanie jej o rozpoznaniu i wszystkich dających się przewidzieć
następstwa i powikłaniach.


Sugerujemy poszerzenie dokumentu o pisemne informacje nt. zabiegu.


Ponadto warto zasugerować wyjaśnienie skrótów, które mogą być
niezrozumiałe dla pacjentów, którzy mogą nie dysponować dużą wiedzą
medyczną (IUI).


13. Zgoda na przeprowadzenie LEEP w
znieczuleniu ogólnym


Treść dokumenty niezwykle skąpa (bez dodatkowych pisemnych informacji
nt. zabiegu). Zgodnie z treścią dokumentu pacjentka potwierdza
poinformowanie jej o rozpoznaniu i wszystkich dających się przewidzieć
następstwach i powikłaniach.


Sugerujemy poszerzenie dokumentu o pisemne informacje nt. zabiegu.


Ponadto sugerujemy nieużywanie skrótów, które mogą być niezrozumiałe
dla pacjentów, którzy mogą nie dysponować dużą wiedzą medyczną (LEEP).


14. Zgoda na przeprowadzenie biopsji
rysowej w znieczuleniu ogólnym


Treść dokumenty niezwykle skąpa (bez dodatkowych pisemnych informacji
nt. zabiegu). Zgodnie z treścią dokumentu pacjentka potwierdza
poinformowanie jej o rozpoznaniu i wszystkich dających się przewidzieć
następstwa i powikłaniach.


Sugerujemy poszerzenie dokumentu o pisemne informacje nt. zabiegu.


15. Zgoda na przeprowadzenie HSG


Treść dokumenty niezwykle skąpa (bez dodatkowych pisemnych informacji
nt. zabiegu). Zgodnie z treścią dokumentu pacjentka potwierdza
poinformowanie jej o rozpoznaniu i wszystkich dających się przewidzieć
następstwa i powikłaniach.


Sugerujemy poszerzenie dokumentu o pisemne informacje nt. zabiegu.


16. Oświadczenie (dotyczące ilości
podanych zarodków/blastocyst) podczas embriotransferu


Bez uwag


17. Dokument bez tytułu, dotyczący
braku zgody na poddanie się badaniom w kierunku chorób zakaźnych oraz
braku zgody na poddanie się szczepieniu przeciwko wirusowemu zapaleniu
wątroby typu B.


Bez uwag


18. Oświadczenie


Ust. 1, 2, 3 i 4 dotyczą udzielenia pełnomocnictwa do uzyskania od
Ośrodka dokumentacji medycznej oraz informacji o stanie zdrowia
pacjenta.


Ust. 6 dotyczy wyrażenia zgody na pobranie pacjentowi krwi  do
wykonanie bada niezbędnych w toku leczenia w Ośrodku.


Dla większej czytelności dokumentacji medycznej zgoda pacjenta na
pobranie krwi powinna raczej znaleźć się przy zgodzie/zgodach na
przeprowadzenie konkretnego zabiegu w Ośrodku, dla potrzeb którego są
wykonywane badania.


Ust. 7. – „zostałem poinformowany, że
za rzeczy pozostawione w szatni NZOZ Gameta Kielce nie odpowiada”.


Oświadczenie powyższe nie wydaje się być niezbędnym dla prawidłowości
procesu leczenia.


19. Regulamin organizacyjny podmiotu
leczniczego


Bez uwag


20. Informacja dla pacjentów oraz
formularz świadomej zgody na leczenie metodą pozaustrojowego
zapłodnienia z mrożeniem zarodków w ramach programu Ministra Zdrowia
„Leczenie niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego na lata
2013-2016” (Program MZ)


Dokument nie był poddawany analizie. Z analizy wyłączono dokumentację w
ramach Programu MZ.


21. Informacja dla pacjentów oraz
formularz świadomej zgody na przeprowadzenie punkcji jajników w
znieczuleniu ogólnym „Leczenie niepłodności metodą zapłodnienia
pozaustrojowego na lata 2013-2016” (Program MZ)


Dokument nie był poddawany analizie. Z analizy wyłączono dokumentację w
ramach Programu MZ.


22. umowa o przechowywanie zarodków
powstałych w trakcie leczenia w ramach programu Ministra Zdrowia
„Leczenie niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego na lata
2013-2016” (Program MZ)


Dokument nie był poddawany analizie. Z analizy wyłączono dokumentację w
ramach Programu MZ.


23. Oświadczenie (dotyczące ilości
zapłodnień pozaustrojowych z lekami refundowanymi przez NFZ).


Dokument nie był poddawany analizie. Z analizy wyłączono dokumentację w
ramach Programu MZ.


*

Uwagi dodatkowe:

Dokumenty wymienione w pkt 1 -4 w warstwie informacyjnej informują
pacjentów nie tylko o potencjalnych powikłaniach, przebiegu
zabiegu/procedury etc., ale zawierają również klarowne objaśnienia
dotyczące bezpieczeństwa stosowania danych procedur (od jak dawna są
wykonywane, jak odnoszą się do danego zagadnienia rekomendacje medyczne
itd.). Należy także zauważyć, że wszystkie umowy/informacje/zgody,
jakimi posługuje się GAMETA-Kielce zostały skonstruowane (także
graficznie) w sposób dość chaotyczny, nie ma jednego przyjętego
wzorca/szablonu do druków dystrybuowanych przez Ośrodek.  Uwagę
zwraca propacjencki język, zamieszczanie wyjaśnień użytych skrótów i
rzetelność informacyjna dokumentów (nie we wszystkich dokumentach
jednak zawarto objaśnienie używanych skrótów).


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


Z monitoringu bezpośredniego płynie obserwacja, iż pacjentkom jest
zapewniana intymność podczas wizyt: w gabinetach znajdują się parawany,
zaś fotele są ustawione w sposób dający badanej pacjentce poczucie
dyskrecji. Z rozmów z personelem wynika, iż wizyta jest czasem
przerywana wejściem osoby z personelu pielęgniarskiego, jednak dotyczy
to początku wizyty: “Sporadycznie się to zdarza, jak jeszcze nie
rozpoczęła się rozmowa z lekarzem” (cytat położna). Zgodnie z naszą
obserwacją personel Ośrodka zachowuje się dyskretnie. Na badanie bądź
wizytę pacjenci są wywoływani po imieniu, nie podaje się nazwisk.


Pacjentka, z którą rozmawiałyśmy nie miała zastrzeżeń do poszanowania
jej prawa do intymności. Podobnie nie zgłoszono zastrzeżeń w zakresie
obecności męża przy wizycie – czy zabiegu inseminacji, czy przy
transferze. Nasza rozmówczyni deklarowała, iż personel pytał o to, czy
życzy sobie obecności męża i pytanie to padało zarówno ze strony
położnych, jak i ze strony lekarza. Taką samą deklarację usłyszałyśmy
od personelu: „w przypadku
pierwszych wizyt zawsze mówimy, żeby przyjść z mężem/partnerem”
.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


Zgodnie z informacją uzyskaną od pracowników rejestracji: „Po
każdej wizycie pacjentka otrzymuje podsumowanie przebiegu wizyty, jeśli
jednak chce wypis to otrzymuje wydruk z systemu, nie trzeba składać
wniosku, jest do bezpłatne i pacjentka dostaje good ręki. Jeśli chce
odtworzenia dokumentacji z wynikami badań to składa wniosek i mamy dwa
tygodnie na przygotowanie dokumentacji"
. Zgodnie ze słowami
osoby zarządzającej do dokumentacji ma dostęp pielęgniarka
koordynująca: „Pani
Edyta ma dostęp do dokumentacji, natomiast do dokumentacji Programu
ministerialnego mają dostęp: dwóch embriologów, doktor medyczny i Pani
Edyta. Wszystko jest hasłowane, pacjenci funkcjonują po PESELu, a w
serwerowni wszystko jest pod alarmami, co 3 miesiące jest konserwacja”
.


Pacjentka, z którą rozmawiałyśmy nie składała wniosku o wydanie
dokumentacji, potwierdziła jednak otrzymywanie pisemnego podsumowania
wizyty.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


 
Do Ośrodka można się dostać będąc pacjentem z ograniczeniami ruchu,
jednak w tym celu trzeba będzie skorzystać z wejścia bocznego.  W
Ośrodku funkcjonuje winda. W Ośrodku znajduje się ogólnodostępna
toaleta posiadająca udogodnienia dla osób niepełnosprawnych, podobnie
jeden z gabinetów ginekologicznych jest dostosowany do potrzeb osób
niepełnosprawnych.'


14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu
niepłodności  uniemożliwiająca parom jednopłciowym i kobietom
samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności W związku z
powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych
grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez
każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa,
jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje
za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.


Ośrodek deklaruje, że traktuje pacjentów w sposób wolny od wszelkiej
dyskryminacji. Dla lekarza, z którym prowadziłyśmy rozmowę nie było w
żaden sposób zaskakujące, że pacjentkami mogą być również kobiety w
związkach homoseksualnych: „Pacjentce
może towarzyszyć każda wskazana przez nią osoba, w tym partner tej
samej płci”
, „pani z panią,
leczyły się tutaj, bez problemu”
.


15. Opieka psychologiczna

 

Ośrodek deklaruje, iż umożliwia swoim pacjentom skorzystanie z porady
psychologa. Osoba sprawująca psychologiczną opiekę nad pacjentami
Ośrodka jest jednocześnie prezesem zarządu Ośrodka i nie pełni
standardowych dyżurów psychologicznych: „pani prezes jest psychologiem i jeśli
jest taka potrzeba to są pacjenci umawiani”

Ośrodek nie informuje swoich pacjentów na stronie internetowej lub w
ulotce o takiej możliwości. W przypadku konieczności pacjenci kierowani
są do psychologa przez lekarza prowadzącego (choć lekarz, z którym
rozmawiałyśmy wspominał o odsyłaniu do współpracującej poradni, nie
sprecyzowano także, czym mogłaby być taka „konieczność”, jak zostałaby
stwierdzona i przez kogo). Według deklaracji naszych rozmówców –
pracowników Ośrodka, konsultacje psychologiczne są bezpłatne, jednak do
tej pory bardzo niewielu pacjentów skorzystało z takiej możliwości.
Zauważamy, iż z samego faktu posiadania wykształcenia psychologicznego
niekoniecznie musi wynikać udostępnienie pacjentom możliwości
konsultacji psychologicznych, co było sugerowane przez personel.
Zapewnienie możliwości wsparcia psychologicznego dla pacjentów to
przede wszystkim przygotowanie takiej oferty i informowanie o niej
pacjentów, jak również zapewnienie im dostępnej informacji o warunkach
takiej pomocy i jej ramach czasowych.


Personel Ośrodka nie ma zapewnionego wsparcie psychologa. Nie są
prowadzone żadne szkolenia (ani wewnętrzne ani zewnętrzne) z zakresu
obsługi pacjentów, radzenia sobie z trudnymi sytuacjami, pracy z
pacjentem borykającym się z niepłodnością.


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).


Podczas monitoringu nie udało nam się rozmawiać z żadną parą, która
korzystała lub korzysta z dawstwa gamet. W związku z tym nie możemy
przedstawić obrazu biorstwa z punktu widzenia pacjentów. Ośrodek
prowadzi jedynie zabiegi inseminacji i in vitro z wykorzystaniem
nasienia dawcy i bardzo sporadycznie adopcji zarodka (lekarz, z którym
rozmawiałyśmy nie spotkał się do tej pory z pacjentami korzystającymi z
tej ostatniej opcji, nastomiast osoba zarządzająca zapytana o to, czy
Ośrodek stosuje programy dawstwa tj. rekrutuje dawców/dawczynie
odpowiedziała „chyba nie”).


Ośrodek deklaruje, iż rejestruje umowy dotyczące biorstwa gamet i
przestrzega zasad gromadzenia dokumentacji medycznej dawcy/ów oraz
biorcy/ów zgodnie z rozporządzeniami Ministra Zdrowia.


Ośrodek informuje pacjentów w formie pisemnej (w zgodach) o
skuteczności Ośrodka w zakresie zabiegów inseminacji domacicznej i
zapłodnienia pozaustrojowego z użyciem nasienia dawcy. Nie znalazłyśmy
i nie przedstawiono nam przykładu informacji w formie pisemnej o
aspektach prawnych dawstwa i biorstwa (o aktualnym stanie prawnym
dawstwa gamet w Polsce z uwzględnieniem informacji o stanie centralnej
kontroli nad dawstwem lub o jej braku) oraz o aspektach
psychologicznych i społecznych dawstwa (spotkania biorców z
psychologiem również nie są obowiązkowym elementem procedury).


Ośrodek przekazuje aktualną informację o średnim czasie oczekiwania w
danym Ośrodku na nasienie dawcy – pomimo korzystania z banku
zewnętrznego nasienie dostępne jest niemal „od ręki”. Lekarz
zadeklarował, iż rekomenduje bezpłatne konsultacje z psychologiem (są
ustnie rekomendowane, nie są obowiązkowe i pacjenci z nich nie
korzystają). Po określeniu pakietu cech to lekarz prowadzący
dokonuje  wyboru dawcy. Biorcom udostępniane są następujące
informacje dotyczące dawców: grupa krwi i cechy fenotypowe. W przypadku
nasienia dawcy nie wiemy (osoba wskazana przez zarząd do rozmowy z nami
nie potrafiła odpowiedzieć na to pytanie) czy można dodatkowo 
uzyskać rozszerzone informacje takie jak: zapis głosu, zdjęcie z
dzieciństwa, list do dziecka.


W przekazanych nam materiałach (otrzymują je i podpisują pacjenci) brak
jest pełnej, pisemnej informacji o:

  • stosowanym przez dany Ośrodek limicie biologicznego potomstwa
    przypadającego na jednego dawcę/dawczynię (wg pracowników Ośrodka z
    którymi rozmawiałyśmy brak jest takiego limitu)
  • korzystaniu z zewnętrznych banków nasienia
  • praktykowanym systemie rekrutacji kandydatów na dawców/dawczynie,
    w tym informacji, kto zajmuje się rekrutacją i czy jest w ten proces
    zaangażowany psycholog
  • polityce pozyskiwania dawców i dawczyń z wyjaśnieniem, czy
    Ośrodek stosuje dawstwo pacjenckie (np. typu egg sharing lub inne),
    dawstwo wewnątrzrodzinne (np. siostra siostrze), dawstwo od osób
    niespokrewnionych i płodnych, inne
  • możliwości lub braku możliwości zarezerwowania nasienia/zarodków
    dawców celem wykorzystania ich przy staraniach o kolejne dzieci, aby
    móc zachować pokrewieństwo genetyczne rodzeństwa (wg pracowników
    Ośrodka z którymi rozmawiałyśmy nie ma takiej możliwości, deklarowano
    także, iż: „nikt do tej pory o to nie pytał”. Zwracamy uwagę, iż to
    Ośrodek powinien informować o takiej możliwości, pacjenci mogą o niej
    nie wiedzieć, pomimo iż zagraniczne banki nasienia rutynowo ją oferują)

W materiałach, które uzyskałyśmy podczas monitoringu (otrzymują je i
podpisują pacjenci) znajdują się informacje o:

  • - anonimowości dawstwa
  • - praktykowanych panelach badań wymaganych od kandydatów na dawców

Podczas monitoringu nie udało nam się sprawdzić czy pacjenci, którzy
korzystają ze wsparcia psychologa otrzymują informacje o materiałach
edukacyjnych drukowanych lub internetowych przeznaczonych dla rodziców
dzieci urodzonych w wyniku dawstwa gamet lub zarodków, w tym poradników
dla rodziców, książeczek dla dzieci. Wiemy jednak z rozmowy z lekarzem,
że takie poradniki nie są polecane przez lekarza pacjentom, którzy nie
chcą korzystać ze wsparcia psychologicznego.


17. NASZE REKOMENDACJE

Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych
praktyk oraz rekomendacji


Dobre praktyki:


  1. Uwagę zwraca bardzo dobrze przygotowana strona internetowa
    Ośrodka– zarówno merytorycznie, jak i w zakresie samej konstrukcji i
    łatwości nawigacji. W treści zakładek widać „silne piętno” Rekomendacji
    PTMR i PTG, co jest bardzo mocnym plusem strony. Informacje są podawane
    wyczerpująco i rzetelnie, dużą wagę przywiązuje się do aspektu
    edukacyjnego. Strona może być przez pacjentów traktowana jako źródło
    wiarygodnych informacji. W pierwszej części raportu zwróciłyśmy uwagę
    na kwestię bardzo skromnego potraktowania statystyk Ośrodka (brak
    podanej skuteczności, zamiast tego zastrzeżenie, że indywidualna
    prognoza skuteczności w przypadku każdej pary wygląda odmiennie). Taki
    sposób podejścia – choć nie dostarcza pacjentom szczegółowych danych,
    do których podania mimo wszystko zachęcamy – wskazuje na
    odpowiedzialność Ośrodka za rzetelność informacji przekazywanych
    pacjentom, która przeważa nad często spotykaną na innych stronach
    chęcią „pochwalenia się sukcesami” (nie zawsze udokumentowanymi
    metodologicznie);
  2. Zaangażowanie pracowników, sposób, w jaki wypowiadali się o
    pacjentach, a także sposób, w jaki odnosili się do nich – co również
    mogłyśmy obserwować w trakcie pobytu w placówce – prowadzić może tylko
    do konkluzji, że w codziennej, obserwowanej przez nas pracy zespołu
    stosunek do pacjentów jest życzliwy i profesjonalny;


Rekomendacje:


  1. Sugerujemy ponowną weryfikację dokumentacji w zakresie
    podniesionych przez nas wątpliwości;
  2. Rekomendujemy uzupełnienie informacji na stronie WWW o wymienione
    w pierwszej części raportu elementy: skuteczność (być może rozwiązaniem
    godzącym zastrzeżenia Ośrodka i potrzeby pacjentów odnośnie informacji
    w tym względzie, mogło by stać się odwoływanie do uśrednionych danych
    europejskich), informację o procedurze adopcji zarodka i procedur z
    wykorzystaniem komórek jajowych dawczyń, jak również podanie kosztów
    tych procedur;
  3. Zachęcamy do ponownej refleksji nad polityką SET i sposobami jej
    komunikowania pacjentom. Wydaje się, że przydałoby się uspójnienie
    informacji przekazywanych w dokumentacji;
  4. Na stronie www brakuje informacji, jakie są relacje pomiędzy
    Ośrodkami Gameta. Wydaje się, iż pacjent trafiający na stronę
    internetową może traktować ośrodki Gameta jak tzw.  „sieciówkę”, w
    której obowiązuje jednakowy standard bez względu na lokalizację, a tak
    nie jest;
  5. Sugerujemy ponowną refleksję nad osobą psychologa w Ośrodku, jego
    rolą i obowiązkami. Jak zauważono już wyżej, samo posiadanie
    wykształcenia psychologicznego przez jedną z zatrudnionych osób nie
    oznacza automatycznie, iż Ośrodek zapewnia swoim pacjentom wsparcie
    psychologiczne. Na politykę wsparcia psychologicznego w leczeniu
    niepłodności składa się przyjęcie procedury dotyczącej konstrukcji
    oferty psychologicznej, jej warunków, dostępności, informowania o niej
    pacjentów, ustalenia jej zasad, w tym płatności/nieodpłatności, ram
    czasowych etc.;
  6. Wydaje się, że rozważenia wymaga  procedura przenoszenia
    przez pacjenta pojemnika z nasieniem do laboratorium. Być może
    rozwiązaniem propacjenckim, byłoby zamykanie przez pacjenta pokoju –
    pozostawianie w nim próbki – z pominięciem odnoszenia jej do
    laboratorium;
  7. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
    grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
    pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
    pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
    zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
    i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl,
    www.nieplodnoscboli.pl);


18. Komentarz osrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



Klinika Leczenia Niepłodności, Ginekologii i Położnictwa BOCIAN

Istnieje od 2006 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring od roku 2010
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
Inseminacja nasieniem partnera Inseminacja nasieniem dawcy Własny bank nasienia dawców Współpraca z krajowymi lub zagranicznymi bankami nasienia dawców Badanie ogólne nasienia Posiew nasienia Badania hormonów Badania kariotypów Zapłodnienie pozaustrojowe IVF IVF ICSI IVF IMSI PESA TESA IVF z komórką dawczyni Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki świeże) Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki mrożone) IVF z nasieniem dawcy AZ adopcja zarodka Scratching endometrium Onkofertility (zabezpieczenie nasienia u pacjentów onkologicznych) Onkofertility (zabezpieczenie komórek jajowych u pacjentów onkologicznych) Onkofertility (zabezpieczenie tkanki jajnikowej u pacjentów onkologicznych) Histeroskopia HSG Sono HSG Laparoskopia podlaskie

ul. Akademicka 26
15-267 Białystok

85 744 77 00

Zaloguj się aby wypełnić ankietę.

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Centrum położniczo ginekologiczne Bocian G Mrugacz P Pietrewicz Spółka Jawna
Data przeprowadzonego monitoringu 28.03.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE

18. Komentarz osrodka do raportu





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych
Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i
Niepłodności Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje
swoje wyniki do ESHRE oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO
9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE, uczestniczy w
szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE (jeden embriolog ma
certyfikat Senior Clinical Embryologist ESHRE, dwóch ma certyfikaty
Clinical Embryologist ESHRE). Ośrodek zadeklarował znajomość
„Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych
przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek nie wykonuje badań/zabiegów w
ramach umowy z NFZ.



2. Opis Ośrodka


Ośrodek znajduje się w centrum Białegostoku, w samodzielnym budynku
jednopiętrowym w odległości 10 min jazdy taksówką z dworca Białystok
Dworzec Autobusowy i dworca PKP. Wejście do Ośrodka jest oznaczone i
można wejść do niego z tzw. ulicy. Naprzeciwko Ośrodka wzdłuż ulicy
znajduje się parking, raczej nie powinno być problemu ze znalezieniem
miejsca do zaparkowania. Na stronie www znalazłyśmy informację o tym,
iż karty parkingowe znajdują się w Ośrodku i pacjentom wydawane są
bezpłatnie. Na parterze oraz piętrze znajdują się rejestracje, w
których pracuje do pięciu pielęgniarek na jednej zmianie. W rejestracji
są dostępne Karty Praw Pacjenta. Budynek nie jest dostosowany do
potrzeb osób niepełnosprawnych, już przed drzwiami wejściowymi trzeba
pokonać schody (w odpowiedzi Ośrodka do raportu wskazano, iż Ośrodek
dysponuje tylnym wejściem, które jest dostosowane do potrzeb osób
niepełnosprawnych – zachęcamy do zapoznania się z odpowiedzią Ośrodka).
W Ośrodku mieszczą się również dwie poczekalnie. Ich wielkość oraz
ilość miejsc siedzących należy uznać za wystarczającą dla potrzeb
pacjentów.  Pacjenci oczekujący na wizytę mają dostęp do wody
(bezpłatnie). Przy poczekalniach znajdują się ogólnodostępne toalety, w
tym jedna dostosowana dla potrzeb osób niepełnosprawnych.

Ośrodek w nadesłanej odpowiedzi
wskazał, iż posiada „co najmniej cztery poczekalnie”. Zachęcamy do
zapoznania się z odpowiedzią Ośrodka.




Sytuacja badawcza:




W dniu monitoringu Ośrodek pracował według normalnego harmonogramu,
pacjentki do rozmów z nami zgłaszały się spontanicznie. Monitoring
odbywał się w sobotę, w tym dniu Ośrodek pracował krócej niż w zwykłym
dniu roboczym.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Ośrodek posiada swoją
stronę www. Zgodnie z opiniami pacjentów strona jest przejrzysta i
łatwa w nawigacji.  Znajdziemy na niej podstawowe informacje o
ofercie Ośrodka, adres, telefon, adres email. Swoje wizytówki wraz ze
zdjęciami posiadają różne grupy personelu: lekarze, embriolodzy,
pielęgniarki/położne, psychoterapeuta. Każdy członek personelu ma
również przypisany do zdjęcia krótki biogram, co należy uznać za dobrą
praktykę informacyjną wobec pacjentów.


Na stronie dostępna jest także funkcjonalność ‘umów się na wizytę
przez internet’. Informacje o ofercie Ośrodka są łatwe do znalezienia i
poświęcono im osobne zakładki, niektóre zakładki wzbogacono również o
materiały multimedialne (np. film o badaniu nasienia, film o leczeniu
metodą in vitro – we wszystkich materiałach wypowiadają się pracownicy
Ośrodka). W większości informacje są bardzo lapidarne (brak opisów o
możliwych powikłaniach, wskazaniach, skuteczności, źródłach), przez co
zyskuje czytelność strony, ale traci wartość edukacyjna dla pacjentów.
Z drugiej strony uwagę zwraca różnorodność materiałów, poza stosowaniem
narzędzi multimedialnych Ośrodek prowadzi również własny blog, więc
informacje są dystrybuowane różnymi kanałami. Osobną zakładkę
dedykowano parom, które rozpoczynają leczenie w Ośrodku i udają się na
pierwszą wizytę. W zakładce można znaleźć podstawowe informacje o tym,
jak się przygotować do takiej wizyty i jakie dokumenty będą potrzebne.



Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:


Ośrodek nie prowadzi oddzielnej linii dyżurnej dla pacjentów, jednak zgodnie z informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej: „Wszyscy pacjenci otrzymują numer telefonu komórkowego lekarza”. Tę praktykę potwierdzili również pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy:
Miałam kontakt telefoniczny, mailowy. Korzystałam z tego kontaktu. Jak
doktor nie odebrał to oddzwaniał, ewentualnie dzwoniłam na rejestrację
i doktor oddzwaniał w wolnym czasie”,  „Miałam nr telefonu do
dr.  Dzwoniłam i nie miałam z tym kontaktem żadnego problemu”.




Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:


W Ośrodku w przestrzeni ogólnodostępnej znajdowały się materiały
własne Ośrodka oraz materiały reklamowe (test Nifty, reklama
rozszerzaczy pochwy, informacje o banku komórek macierzystych z krwi
pępowinowej). Ośrodek przygotował również swoje własne informatory
mające formę rozkładanych ulotek zawierających opis oferty, dane
teleadresowe etc.



Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 


Na stronie znajdziemy spis oferowanych badań i zbiegów oraz cennik.
Koszty leczenia są wyszczególnione w sposób przejrzysty i podzielone na
trzy podgrupy. Naszą uwagę zwrócił fakt, iż Ośrodek pominął koszty
zabiegów z wykorzystaniem komórki dawczyni i adopcji zarodka oraz
HSG.  Podczas monitoringu bezpośredniego pozyskałyśmy wiedzę iż
takie zabiegi są wykonywane. Tym samym pacjenci chcący skorzystać z
leczenia z wykorzystaniem komórki dawczyni nie dowiedzą się ze strony
internetowej ani o takiej ofercie Ośrodka, ani o jej kosztach. Pacjenci
z którymi rozmawiałyśmy potwierdzili, iż ceny podane na stronie www są
zgodne z tym co płacili w Ośrodku. W Ośrodku można płacić również
bezgotówkowo, a pacjenci każdorazowo otrzymują paragon/rachunek
(potwierdzone w rozmowach z pacjentami). Za dobrą praktykę stosowaną w
Ośrodku należy uznać – zgodnie z informacją przekazaną nam przez
dyrektora medycznego, (informacja nieweryfikowana w rozmowach z
pacjentami) – pobieranie opłat za wykonywane zabiegi/badania po ich
przeprowadzeniu.



Jeśli idzie o procedurę składania skarg:


Zgodnie z informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej pacjenci
mogą złożyć skargę na pracę Ośrodka kierując ją do dyrektora medycznego
(lekarza). Skargę można złożyć pisemnie lub ustnie, rozpatruje ją
dyrektor medyczny. Forma odpowiedzi zależy od formy, w jakiej skarga
została złożona. Pacjenci mogą się odwołać od odpowiedzi na skargę. Na
pytanie, czy w ostatnim roku Ośrodek zarejestrował skargi od pacjentów,
otrzymałyśmy odpowiedź: „nie miałem skarg dotyczących niepłodności”.



Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:


Na stronie można znaleźć zakładkę poświęconą statystykom. Obrazuje
ona – w postaci czytelnych infografik -  ilu pacjentów do tej pory
skorzystało z leczenia w tym Ośrodku, ile dzieci urodziło się do tej
pory dzięki leczeniu (2800) , ile cykli in vitro zostało
przeprowadzonych (920), ile prac naukowych opublikowano przez Ośrodek
(17), ilu pracowników z doktoratem (10) oraz ilu embriologów z
certyfikatem ESHRE pracuje w Ośrodku (3).


W drugim podrozdziale opisana jest skuteczność in vitro. Znajdujemy
tam statystyki Ośrodka z lat 2011, 2012 oraz 2013 z podziałem na cykle
ogółem, ministerialne oraz komercyjne. Pierwszą statystyką jaką widzimy
jest statystyka z 2013 ogółem (cykle ministerialne i komercyjne razem),
która wynosi 43,5%. Pod spodem jest podana skuteczność w poszczególnych
grupach wiekowych oraz porównanie skuteczności Ośrodka w zestawieniu ze
skutecznością w innych krajach Europy i średnią Europejską. Za zaletę
zakładki można uznać ujawnienie skuteczności Ośrodka w programie
ministerialnym (rzadka, a ważna praktyka). Brakuje natomiast
informacji, jaką metodologię przyjęto: czy procenty odnoszą się do ciąż
biochemicznych (badanych testem z krwi BetaHCG), czy są to ciąże
kliniczne (potwierdzone USG) czy wskaźnik take home baby (ilość dzieci
urodzonych dzięki IVF/ICSI).



Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:


Na stronie internetowej brak informacji o polityce SET i szerzej: o
zagadnieniu liczby transferowanych jednoczasowo zarodków. Z informacji
uzyskanej od lekarza wynika, iż rozmowa na temat transferu jednego
zarodka jest przeprowadzana podczas wizyty: „Zawsze
przed transferem w rozmowie o zarodkach. Podczas pierwszej wizyty też.
Szczególny moment jest przed transferem, często przekonuję parę do SET,
mam swoją prezentację dotyczącą między innymi SET”
. Jednak
rozmowy z pacjentami na temat informacji o ryzyku związanym z
transferem więcej niż jednego zarodka pokazują duże rozbieżności: „Na
wizytach stymulacyjnych rozmawiałam o transferze dwóch zarodków, ale
refundacja narzuciła mi jeden zarodek. Embriolog nalegał, abym wzięła
jeden, mówił o ciąży mnogiej. Nie wiem czemu tak było, bo kiedy
podchodziłam komercyjnie to nie było problemu z dwoma zarodkami”,
„Nigdy nie chciałam się zgodzić na transfer jednego zarodka”, “Nikt ze
mną na ten temat nie rozmawiał. Nikt nie mówił o ciąży mnogiej i o
ryzyku”.



4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem programu rządowego od początku jego
trwania, to jest od lipca 2013 roku. Na stronie internetowej znajduje
się krótki opis Programu Refundacyjnego oraz dokumenty do pobrania –
regulamin uczestnictwa wraz załącznikami. Informacja o uczestnictwie w
programie nie jest wyeksponowana na stronie: aby dowiedzieć się, że
Ośrodek realizuje program rządowy należy odszukać umieszczony na dole
strony czarno biały logotyp programu rządowego lub odszukać
funkcjonalność “pierwsza wizyta”, w której rozwinie się również
informacja o refundacji. Po więcej informacji Ośrodek odsyła na stronę www.refundacjainvitro.pl.
Strona prowadzona jest przez Klinikę Bocian i można na niej znaleźć
również regulamin uczestnictwa w Programie. Temat refundacji jest tam
opisany bardzo obszernie i dokładnie.  Znajdują się na niej
zakładki: “o programie, dla pacjentów, FAQ, realizatorzy, refundacja
leków IVF, kontakt”.


W zakładce „dla pacjentów” opisana jest procedura kwalifikacyjna:
kryteria kwalifikacji, jakie dokumenty będą potrzebne na wizytę
rejestracyjną oraz kryteria wykluczenia. FAQ zawiera najczęściej
pojawiające się pytania i odpowiedzi. Z zakładki „realizatorzy”
dowiadujemy się ilu jest realizatorów w Polsce z podziałem na
województwa. W zakładce „refundacja leków IVF” jest tabela z lekami
obecnie refundowanymi i cenami 100% oraz cenami po refundacji.
Wszystkie informacje są opisane bardzo przystępnie dla pacjentów,
brakuje jednak odesłania na stronę ministerialną invitro.gov.pl. 
Pacjenci z którymi rozmawiałyśmy nie zgłaszali żadnych uwag do
funkcjonowania programu refundacyjnego w Ośrodku, jak również nie czuli
się inaczej traktowani niż wtedy, kiedy byli pacjentami
komercyjnymi. 


5. Rejestracja wizyty


Za przykład dobrej praktyki należy uznać  zorganizowanie dwóch
rejestracji/recepcji, po jednej na każdej z dwóch kondygnacji. W
przypadku dużej ilości pacjentów, takie rozwiązanie na pewno ułatwia
ich obsługę i pozytywnie wpływa na komfort pacjentów. W Ośrodku
zorganizowano przestrzeń w taki sposób, aby zapewniała pacjentom jak
największą wygodę. Jest to również jeden z niewielu odwiedzonych przez
nas Ośrodków, który zagospodarował przestrzeń na zewnątrz dla pacjentów
(zorganizowany został taras wraz ze stolikami, przy których pacjenci
mogą oczekiwać na wizytę). Pacjenci mają  zatem wybór miejsca, w
którym będą mogli oczekiwać na wizytę.


W Rejestracji – nawet w sobotę, kiedy Ośrodek jest otwarty krócej,
obecnych było kilka recepcjonistek; nie zaobserwowałyśmy, aby pacjenci
czekali zniecierpliwieni. Odnotowałyśmy różne wypowiedzi pacjentów na
temat pracy rejestracji. Od entuzjastycznych: “uwielbiam
panie z rejestracji! Mała recepcja, zawsze jest cichutko”, “Można
zawsze zadzwonić do pielęgniarki, umówić się na konsultację z lekarzem,
pielęgniarki przygotowywaną wtedy kartę i lekarz podczas rozmowy ma do
niej wgląd.  Można też zawsze zadzwonić po receptę”
po bardziej krytyczne: „Panie
się starają, ale niestety zazwyczaj inni pacjenci słyszą z czym się
przychodzi. Jak telefon dzwoni  to pacjenci czekający w poczekalni
słyszą co pielęgniarka mówi”.



Zgodnie z informacjami uzyskanymi od pacjentów czas pierwszej wizyty, tzw. informacyjnej wynosił ok. 40  minut: “Sporo – cały wywiad – 20-30 minut”, “około 40 minut”, “dłużej niż godzinę”.
Lekarz, z którym rozmawiałyśmy, oszacował czas wizyty informacyjnej na
około pół godziny. W przypadku wizyt standardowych ich czas był
podawany przez pacjentów jako wynoszący przeciętnie 15 minut, jedna
rozmówczyni dodała: “Do wyczerpania moich pytań”.



Zgodnie z deklaracjami pacjentów wizyty często są opóźnione, czasem: “nawet do godziny” , „Czasem pielęgniarka przychodziła i mówiła, że będzie wizyta później” (cytat: pacjentka). O opóźnieniach pacjenci są informowani przez pielęgniarki.



Jak wspomniano w poprzedniej części raportu, na wizytę można się
również umówić przez stronę internetową Ośrodka, gdzie znajduje się
kalendarz. Potwierdzenie wizyty będzie jednak wymagało kontaktu z
Ośrodkiem.


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Zgodnie z informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej, w Ośrodku
przyjęto komputerowy program do obsługi pacjentów, który opisuje
schemat wizyty. Docenianą przez pacjentów cechą Ośrodka jest możliwość
dokonania kompletnej – w miarę możliwości -  diagnozy w czasie
jednej wizyty. Wprawdzie staje się to często przyczyną opóźnień (nieraz
znacznych) – jednak pacjenci – mimo, że przyznają, że tak się dzieje,
to podchodzą do tego z wyrozumiałością. Osoba zarządzająca określiła
politykę Ośrodka w tym zakresie w sposób następujący: „Pacjent
w ciągu jednego dnia ma wyjść z kompletem badań, łącznie z biopsją
jeśli jest potrzebna. Wszystkie badania robimy u siebie”
. Taka praktyka „diagnostyki jednego dnia”
pozwala na określenie planu leczenia i wstępnej sytuacji pary w ciągu
jednokrotnej wizyty w Ośrodku, co ma duże znaczenie dla par spoza
Białegostoku.


W gabinecie (który miałyśmy okazję oglądać – jednocześnie w nim
odbywały się wywiady) znajdowały się modele/schematy o charakterze
dydaktycznym. Jeden z lekarzy przyznał, że w swojej pracy posługuje się
prezentacjami multimedialnymi, które odtwarza pacjentom, aby mogli oni
lepiej zrozumieć przebieg poszczególnych etapów leczenie  Pacjenci
zgodnie potwierdzili, iż wizyty składały się z następujących elementów:
zaproponowanie planu leczenia/postępowania na najbliższe miesiące;
upewnienie się lekarza, że informacje są zrozumiałe dla pacjentów;
ustne podsumowanie przebiegu wizyty i zaleceń. Rozbieżności (TAK/NIE)
pojawiły się przy kwestiach:  omówienia rodzaju, przebiegu i
kosztu badań/zabiegów; pisemnego podsumowania wizyty (niektórzy
pacjenci deklarowali jego otrzymanie, inni – nie), ustnego podsumowania
wizyty i ustaleń, które na niej zapadły.


Pacjentki deklarowały, iż uzyskane w Ośrodku informacje są
wyczerpujące, mogły swobodnie zadawać pytania, nie czuły się zbywane, a
czas im poświęcony był wystarczający. Zgodnie potwierdziły również
zadeklarowaną przez lekarza praktykę informowania o czynnościach
podejmowanych podczas badania (np. „teraz może pani poczuć ukłucie”, „zakładam wziernik”), choć jedna pacjentka wskazała, iż była informowana na bieżąco jedynie podczas transferu zarodka, ale nie podczas wizyt.


7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajduje się jeden pokój do pobrania nasienia. Jest on
umiejscowiony w odzielnym skrzydle Ośrodka; w części, do której nie
mają dostępu wszyscy pacjenci. Pokój jest zamykany od wewnątrz, posiada
dostęp do umywalki, w tym mydło, ręczniki papierowe i płyn do
dezynfekcji;  pacjentom udostępniono prasę erotyczną i filmy. W
wywiadach z pacjentami pojawiły się rozbieżności co do tego, w jaki
sposób przekazywana jest próbka nasienia do laboratorium. Wywiadowani
pacjenci- mężczyźni informowali: „w pokoju nie było okienka do laboratorium, zanoszenie nasienia do rejestracji było krępujące”, „wideo było zepsute”.  Położna, z którą rozmawiałyśmy, opisała procedurę oddawania nasienia następująco: “Mamy
konkretne procedury. Zawsze prosimy o dowód osobisty – zawsze
sprawdzamy tożsamość. Przygotowujemy pojemnik, podpisujemy. Wkładam
sobie w kieszeń, pacjenci naokoło nie muszą o tym wiedzieć. Staramy
się, żeby było dyskretnie. Prowadzę pacjenta do pokoju, tłumaczymy,
pacjent czyta na głos podpis na pojemniku (dane osobowe – przypis
Obserwatorek), odstawiamy na stolik pojemnik i wychodzimy. Klucz jest w
drzwiach. Pacjent zamyka pokój, kiedy już wychodzi oddaje nam klucz, po
czym my idziemy do pokoju i zabieramy dyskretnie nasienie. Zawsze się
pytamy w ustronnym miejscu, czy pacjent chce aby dołączyła partnerka”
.  Na pytanie, czy możliwe jest oddanie nasienia poza Ośrodkiem, uzyskałyśmy odpowiedź: “jak
pojawia się problem, to zachęcamy do oddania w domu, dajemy też czasem
viagrę, tzn. pacjent otrzymuje od nas receptę i sam wykupuje. Dajemy
nasz pojemnik, prosimy o podpisanie, zawsze jest adnotacja – że jest
oddane poza kliniką i o której godzinie. Zwykle prosimy, aby to było w
ciągu 30 min. od momentu oddania oraz aby pojemnik był przetrzymywany w
temperaturze ciała. Kiedyś jedna pani wiozła z granicy pięć godzin”.



Jedna z pacjentek opisała procedurę zaproszenia partnera na badanie następująco: „Pani
dyskretnie poprosiła go z poczekalni, na boku podała mu podpisany
kubeczek i kazała potwierdzić dane. Wskazała pokoik. Pokój czysty,
dyskretny, ale filmów nie można było obejrzeć, bo wideo nie działało.
Zostawił kubeczek w pokoju. Na bank go nie odnosił przy ludziach do
recepcji. Nie pamięta dokładnie, ale pielęgniarka chyba zaraz zabrała
kubek z pokoju”.



Samo pomieszczenie przeznaczone dla mężczyzn wymaga remontu – o
czym zresztą właściciel Ośrodka nas poinformował i powiedział, że
przewidziane są prace remontowe. W czasie, kiedy przeprowadzałyśmy
monitoring, stan pokoju do oddawania nasienia nie zapewniał mężczyznie
poczucia komfortu, trudno sobie również wyobrazić, aby mogły z niego
korzystać pary.

W pokoju – bardzo niewielkim (2m x 2m) nie znajdowało się miejsce dla
partnerki pacjenta. Lekarz poinformował nas, iż do Ośrodka można
również przywieźć nasienie pobrane poza Ośrodkiem, jak również
zadeklarował, iż pacjenci są o tym informowani. Otrzymują również
informację, iż w pokoju może pacjentowi towarzyszyć pacjentka. Żaden z
naszych rozmówców-pacjentów tego nie potwierdził: ani w zakresie
informacji o obecności osoby bliskiej, ani w zakresie informacji o
możliwości przywiezienia nasienia pobranego np. w domu.


8. Opieka nad kobietą

W
Ośrodku znajdują się cztery gabinety ginekologiczne. Każdy z nich
posiada dostęp do łazienki, co jest zgodne z Rozporządzeniem Ministra
Zdrowia w tym zakresie. W łazienkach pacjentki mogą się przygotować do
wizyty.  Łazienki w dniu monitoringu były czyste. Każda była
zamykana od wewnątrz, dostępne były środki higieniczne (mydło, ręczniki
papierowe, papier toaletowy). W łazienkach znajdowała się także
jednorazowa odzież (spódniczka, kapcie, tunika etc.). Nie we wszystkich
gabinetach lekarskich znajdowały się parawany oddzielające biurko
lekarza od fotela ginekologicznego. Jednak – co wydaje się być
przykładem bardzo dobrej współpracy pomiędzy personelem i szefostwem –
na wniosek położnych Ośrodek podjął działania na rzecz zakupu
parawanów: „Lekarze na początku nie chcieli parawanów, ale my (położne – przypisek Obserwatorek) byłyśmy takimi osobami, które proponowały”.
W trakcie naszego pobytu gabinety znajdujące się na parterze były już w
nie wyposażone, natomiast w pozostałych gabinetach miało to nastąpić
„na dniach”.


Ośrodek posiada także pomieszczenie pielęgnacyjne, w którym
znajdują się trzy łóżka. W dniu monitoringu pościel była świeża i
czysta, a pacjentkom zapewniono dostęp do wody pitnej. Rozbieżności w
relacjach pacjentek pojawiły się przy odpowiedzi na pytanie, czy przed
zabiegiem mogły pozostawić swoje rzeczy osobiste w zamykanej szafce lub
pokoju: dwie pacjentki odpowiedziały przecząco, jedna dodała „nie ma szafek”,
inna pacjentka odpowiedziała twierdząco. Pacjentki na czas zabiegu mogą
korzystać z odzieży jednorazowej lub pozostać w swoich prywatnych
ubraniach (koszule nocne). Potwierdziły to pacjentki oraz
położna.  Pacjentki, z którymi rozmawiałyśmy zwracały także uwagę
na brak poczucia intymności w tym pomieszczeniu: „Pomieszczenia
pielęgnacyjne są mało intymne, niekomfortowe. Leży się w łóżku w
koszuli i widzi cię osoba bliska czy mąż innej pacjentki”
.  
Kolejnym problemem jest brak przylegającej do pomieszczenia łazienki.
Wprawdzie łazienka znajduje się w odległości około 2-3 m od pokoju, ale
trzeba do niej przejść przez korytarz, który jest ogólnodostępny.
Pacjentki wskazywały w swoich odpowiedziach na tę niedogodność: dwie z
naszych rozmówczyń opisywały sytuację, kiedy po punkcji, w koszuli
czekały na korytarzu (ogólnodostęnym) na zwolnienie toalety. W związku
z tym, iż w tej części Ośrodka nie znajdują się gabinety lekarzy, a
jedynie pokój do oddawania nasienia i toalety, rekomendowałybyśmy
zamknięcie tej części Ośrodka dla pacjentów niezabiegowych. Reszta
pacjentów może z powodzeniem korzystać z toalet znajdujących się na
piętrze. Zwiększyłoby to znacznie komfort pacjentów i tak będących pod
wpływem silnego stresu.


9. Umowy z NFZ


Ośrodek nie wykonuje świadczeń w ramach umowy z NFZ.  Osoba
zarządzająca zadeklarowała, iż Ośrodek udziela informacji o możliwości
wykonania Badań/zabiegów w ramach NFZ w innych placówkach na terenie
województwa. Ta informacja nie skrzyżowała się z relacją jednej z
pacjentek: „Powiedzieli, że nie maja umowy z NFZ. Nie wskazali żadnej placówki, w której mogłabym wykonać histeroskopię na NFZ”. Inna pacjentka powiedziała jednak: „Tak, korzystałam. Histeroskopia, kariotypy, wskazano, że można je zrobić na NFZ”. Pozostałe rozmówczynie-pacjentki nie były zainteresowane wykonaniem zabiegów w ramach NFZ i nie pytały o taką możliwość.


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Przede wszystkim należy wskazać, że Ośrodek dysponuje umowami dla
pacjentów także w języku obcym, w tym przypadku w języku rosyjskim.
Biorąc pod uwagę, że gros pacjentów stanowią obcokrajowcy (obywatele
Rosji/Białorusi) uznać należy takie działanie za przykład dobrej
praktyki. Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu
została udostępniona w dniu monitoringu (Ośrodek nie nadesłał wzorców
drogą elektroniczną) i  składały się na nią następujące dokumenty:

  1. Oświadczenie pacjentów o wyrażeniu zgody na anonimowe dawstwo komórek jajowych innej kobiecie
  2. Zgoda na biorstwo komórek jajowych (Zgoda na proponowane leczenie)
  3. Informacja dla pacjenta oraz formularz świadomej zgody na wykonanie zabiegu biopsji jąder i najądrzy
  4. Prośba o leczenie z zastosowaniem zapłodnienia pozaustrojowego z
    wykorzystaniem zarodków od osób niespokrewnionych przy zachowaniu
    pełnej anonimowości dawców i biorcy
  5. Informacja dla pacjentki oraz formularz świadomej zgody na
    przeprowadzenie endoskopowego leczenia operacyjnego (histeroskopia)
    oraz wyłyżeczkowania jamy macicy
  6. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na przeprowadzenie leczenia z zastosowaniem technik wspomaganego rozrodu
  7. Umowa na zamrożenie oocytów
  8. Umowa na mrożenie i przechowywanie zarodków
  9. Zgoda na leczenie niepłodności z zastosowaniem zapłodnienia wewnątrzustrojowego
  10. Dane fenotypowe pacjentów
  11. Kopie ww. dokumentów w języku rosyjskim



 Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym
stanowi tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej
przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości.



1. Oświadczenie pacjentów o wyrażeniu zgody na anonimowe dawstwo komórek jajowych innej kobiecie



„Dane medyczne uzyskane w trakcie
naszego leczenia oraz programy „anonimowego dawstwa oocytów” mogą być
anonimowo wykorzystywane w pracach naukowych prowadzonych przez Klinikę
Leczenia Niepłodności, Ginekologii i Położnictwa „Bocian” oraz
publikowane bez ograniczeń.



Analizowany dokument ma formę oświadczenia potwierdzonego
jednokrotnym podpisem, co sprawia, iż pacjenci podpisujący dokument –
chcąc podjąć leczenie w Ośrodku – muszą automatycznie wyrazić zgodę na
wykorzystanie jej danych medycznych dla potrzeb Ośrodka, podczas gdy
nie jest to konieczny element procedury leczniczej. Zachęcamy do
wyłączenia tego zapisu z dokumentu i podpisywania go osobno, aby dać
wybór pacjentom w tym zakresie, ewentualnie do pozostawienia zapisu w
dokumencie, ale z możliwością odznaczenia „zgadzam się/nie zgadzam się”.



Nasz wątpliwości wzbudził również zapis:



„Nasza decyzja jest ostateczna i nieodwołalna”


Z treści wzorca wynika, iż jest on podpisywany przed rozpoczęciem
stymulacji hormonalnej, a więc  co najmniej na dwa tygodnie przed
terminem punkcji. Wydaje się trudnym uzasadnienie, dlaczego pacjenci
nie będą mieć prawa wycofania się z podpisanego oświadczenia, jeśli w
czasie upływającym od jego podpisania do dnia punkcji zmienią zdanie i
będą się chcieli wycofać z decyzji o przekazaniu komórek jajowych na
rzecz biorczyni. W wielu wzorcach innych Ośrodków w takich sytuacjach
pojawia się m.in. zastrzeżenie, iż zmiana decyzji jest możliwa aż do
momentu zapłodnienia oocytów i uzyskania dzięki temu zarodków, co
wydaje się być zgodne z prawem konsumenta do odstąpienia od umowy/zgody
w czasie, kiedy nie wystąpią jeszcze nieodwracalne skutki (powstanie
zarodków). Niektóre Ośrodki zastrzegają również, iż w przypadku zmiany
zdania na pacjentach-dawcach będzie ciążył obowiązek pokrycia kosztów
poniesionych przez Ośrodek w przypadku rezygnacji z dawstwa. W
przypadku analizowanego wzorca pacjentom-konsumentom odbiera się prawo
do zmiany decyzji bez wyjątków.



2. Zgoda na biorstwo komórek jajowych (Zgoda na proponowane leczenie)



„Zwracamy się z prośbą o pomoc w
zajściu w ciążę metodą transferu zarodka uzyskanego na drodze
zapłodnienia pozaustrojowego podarowanej komórki jajowej”




Zgodnie z poglądami wyrażanymi w piśmiennictwie prawniczym umowy
zawarte pomiędzy ośrodkami medycznymi i pacjentami to umowy o
świadczenie wysokospecjalistycznej usługi medycznej o charakterze
konsumenckim. (por.: Tamara Zimna, „Zawieranie umów o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej”:
"Analizując umowę o świadczenie usług medycznych jako rodzaj umowy
zawieranej bezpośrednio z pacjentem, nie sposób pominąć wymiaru
konsumenckiego zawieranego kontraktu, gdzie stroną umowy jest nie tylko
pacjent, lecz zarazem konsument otoczony szczególną ochroną
prawną."  "Umowa zawarta bezpośrednio z pacjentem ma charakter
umowy nienazwanej, do której zastosowanie znajdują odpowiednio przepisy
o zleceniu (art.750 k.c. w związku z art. 734 i n. k.c.)." )
.



Wobec powyższego należałoby przyjąć pogląd, iż stosunek Ośrodek -
pacjent to stosunek konsumencki. Zastosowanie określenia „prośba” nie
odzwierciedla charakteru konsumenckiego stosunku prawnego Ośrodek -
pacjent, ponieważ stawia pacjentów nie na pozycji świadczeniobiorców
(którymi są), a na pozycji osób proszących o pomoc („Zwracamy się z prośbą o pomoc (...)”.
Stosunek pomiędzy Ośrodkiem i pacjentami jest zawsze stosunkiem
nierównym, w którym pacjent jest stroną słabszą. Podkreślanie tego
stosunku paternalistycznym brzmieniem „prośby” tylko pogłębia tę
nierówność.



Naszą uwagę zwrócił też ogólnikowy zapis:



„4. Po zapoznaniu się z powyższymi
informacjami oraz wyjaśnieniami lekarza prowadzącego oświadczamy, iż
wyrażamy zgodę i poddajemy się leczeniu metodą zapłodnienia
pozaustrojowego,  a nadto zrzekamy się wszelkich roszczeń
cywilno-prawnych w przyszłości”




Ze względu na bardzo ogólny zapis „wszelkich roszczeń cywilno-prawnych”
trudno określić, czego te roszczenia mogłyby dotyczyć i do jakiej
sytuacji odnosiłaby się deklaracja ich zrzeczenia. Ponadto zgodnie z
art. 385³pkt 2 ustawy kodeks cywilny:  „W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:



2) wyłączają lub istotnie ograniczają
odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte
wykonanie zobowiązania”


 
W
związku z tym pacjenci sygnujący umowę mogą nabrać błędnego
przekonania, iż ich roszczenia wynikające na przykład z wystąpienia
negatywnych następstw i powikłań, które wystąpiły wskutek niedołożenia
należytej staranności, będą bezpodstawne („zrzekamy się wszelkich
roszczeń”). Zapis może więc sugerować pacjentowi, który nie jest
prawnikiem i nie potrafi prawidłowo ocenić całości sytuacji pod
względem medycznym i prawnym, iż nie przysługuje mu prawo
podnoszenia  roszczeń odszkodowawczych, podczas gdy każdorazowo
ocena zasadności podnoszenia takich roszczeń należy do właściwego sądu.



Podnosimy również tę samą uwagę co przy dokumencie nr 1 o połączeniu
Zgody dotyczącej leczenia ze zgodą na anonimowe wykorzystanie danych
medycznych dla celów naukowych.

 

3. Informacja dla pacjenta oraz formularz świadomej zgody na wykonanie zabiegu biopsji jąder i najądrzy



Bez uwag



4. Prośba o leczenie z zastosowaniem
zapłodnienia pozaustrojowego z wykorzystaniem zarodków od osób
niespokrewnionych przy zachowaniu pełnej anonimowości dawców i biorcy




Naszą uwagę zwrócił następujący fragment:



„Wykonanie diagnostyki wstępnej może
wymagać oceny w surowicy krwi: LH, FSH, estradiolu, testosteronu oraz
prolaktyny u pacjentek; LH, FSH, i testosteronu u pacjentów;
przeciwciał przeciwko wirusom HIV, HBS u obojga partnerów, co wymaga
pobrania ok. 5 ml krwi żylnej od pacjentki i 2 ml krwi żylnej od
pacjenta. Niezbędne jest również badanie ultrasonograficzne narządu
rodnego sondą przezpochwową i badanie
nasienia oddanego przez partnera drogą masturbacji. Nasienie o
potwierdzonym potencjale rozrodczym zostaje zamrożone do późniejszego
wykorzystania w procedurze zapłodnienia komórek jajowych dawczyni
”.
(podkreślenia nasze)


Zapis ten zwrócił naszą uwagę, ponieważ w procedurze biorstwa
zarodka od niespokrewnionych dawców (tzw. „adopcji zarodka”) określanie
parametrów nasienia partnera biorczyni wydaje się niezrozumiałe: jego
materiał biologiczny nie będzie wykorzystywany do celów medycznych,
skoro para zdecydowała się adoptować zarodek pochodzący od innej pary.
Tymczasem Prośba zawiera zapis o „późniejszym wykorzystaniu w
procedurze zapłodnienia komórek jajowych dawczyni”, co de facto przekształca Prośbę w zgodę na dawstwo krzyżowe.


W dalszej części Prośba zawiera zapis:



„Liczba transferowanych zarodków jest ograniczona ich dostępnością, jednak nie będzie większa jak dwa”



Co nie pokrywa się z informacją z wywiadu pacjenckiego z pacjentką
przystępującą do procedury adopcji zarodka, która poinformowała nas: „Przed samym transferem pytał się embriolog czy podejmuję się przyjęcia 3 zarodków”.



5. Informacja dla pacjentki oraz
formularz świadomej zgody na przeprowadzenie endoskopowego leczenia
operacyjnego (histeroskopia) oraz wyłyżeczkowania jamy macicy




Bez uwag



6. Informacja dla pacjentów oraz
formularz świadomej zgody na przeprowadzenie leczenia z zastosowaniem
technik wspomaganego rozrodu




Zwracamy uwagę na językowe niezręczności tj. „bezimienny dawca” zamiast
„anonimowy dawca”; „unasiennienie domaciczne lub dootrzewnowe” zamiast
„inseminacji”.



7. Umowa na zamrożenie oocytów



„3. W przypadku nie uiszczenia opłaty
za przechowywanie oocytów, pomimo dodatkowego pisemnego wezwania
„Kliniki Bocian”, Pacjenci zgadzają się, aby oocyty zostały
wykorzystane przez „Klinikę Bocian” na rzecz innej niepłodnej pary”


 
Zwracamy
uwagę, iż w umowie nie wskazano trybu ani terminu dodatkowego wezwania
do uiszczenia opłaty za przechowywanie embrionów. Czy będzie to list
polecony z potwierdzeniem odbioru? Co w przypadku, w którym pacjenci
nie otrzymają jednak pisemnego wezwania i nie będą mogli w związku z
tym odnieść się do niego? Czy również w takich sytuacjach ich
genetyczny depozyt będzie mógł zostać przekazany na rzecz innej pary? W
jakim okresie po braku odpowiedzi Strony nastąpi realizacja przekazania
depozytu? Ponadto zgodnie z art. 385³ pkt 7 ustawy kodeks
cywilny:  „W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:



7) uzależniają zawarcie, treść lub
wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej bezpośredniego
związku z umową zawierającą oceniane postanowienie,”




Wymóg udzielenia uprzedniej zgody na przekazanie oocytów do dawstwa na
rzecz innych pacjentów nie pozostaje w bezpośrednim związku
funkcjonalnym z mrożeniem oocytów.



5. Klinika Bocian nie ponosi
odpowiedzialności za przypadki losowe oraz działania siły wyższej,
które mogą spowodować zniszczenie depozytów jak na przykład pęknięcie
rur kanalizacyjnych, wodociągowych, pęknięcie pojemników z ciekłym
azotem, pożar, kradzież, włamanie i inne.




Wobec faktu, iż Ośrodek jest przedsiębiorcą zobowiązanym do szczególnej
staranności w ramach dokonywanych czynności, powyższy zapis powinien
być uzupełniony o zapis „Z zastrzeżeniem zachowania przez Klinikę
należytej staranności”.



8. Umowa na mrożenie i przechowywanie zarodków



Podnosimy tę samą uwagę co w przypadku dokumentu nr 7.



9. Zgoda na leczenie niepłodności z zastosowaniem zapłodnienia wewnątrzustrojowego



„Rozumiem/my, że łączna liczna
przedowulacyjnych pęcherzyków w obu jajnikach uzyskanych w wyniku
indukcji jajczkowania dla potrzeb zapłodnienia wewnątrzustrojowego nie
może być większa niż cztery z uwagi na ryzyko powikłań takich jak:
ciąża mnoga, szczególnie wielopłodowa, zespół hiperstymulacyjny.”


 

Zgodnie z Algorytmami Diagnostyczno Lecznicze w Niepłodności PTMR,
których stosowanie deklaruje Ośrodek, łączna liczba pęcherzyków
przedowulacyjnych, przy których wystąpieniu zaleca się odstąpienie od
procedury inseminacji, wynosi trzy pęcherzyki:



Cele stymulacji owulacji przed IUI



Doprowadzenie do rozwoju 2-3
pęcherzyków o średnicy powyżej 17 mm. Uzyskanie grubości endometrium
> 9 mm (endometrium < 7,5 mm zmniejsza szanse na ciążę).



Podnosimy również to samo zastrzeżenie odnośnie jednokrotnego
podpisu złożonego pod Zgodą, który odnosi się do więcej niż jednego
przedmiotu Umowy, niezwiązanego bezpośrednio z celem terapeutycznym
określonym w tytule Umowy, tj.:



„Materiał tkankowy uzyskiwany z
punkcji odbarczającej, w tym komórki jajowe, może być wykorzystywany
przez Klinikę Leczenia Niepłodności, Ginekologii i Położnictwa „Bocian”
bez ograniczeń”



Szczególny niepokój budzi włączenie w zapis „komórek jajowych”,
których celu wykorzystania przez Ośrodek nie precyzuje się, więc
pacjent podpisujący Umowę nie ma wiedzy, do czego komórki zostaną
ewentualnie wykorzystane: do celów badawczych czy może do dawstwa na
rzecz innych par.



„Mam/my pełną świadomość obowiązków
związanych z zapewnieniem środków na utrzymanie oraz wychowanie
potomstwa urodzonego w wyniku leczenia i nie będę/dziemy w przyszłości
wysuwać roszczeń w stosunku do Kliniki Leczenia Niepłodności,
Ginekologii i Położnictwa „Bocian” z tego tytułu, w tym w szczególności
roszczeń związanych z ojcostwem dziecka”




Zgodnie z art. 385³ pkt 2 ustawy kodeks cywilny:  „W
razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi
są te, które w szczególności:
    

      


2) wyłączają lub istotnie ograniczają
odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte
wykonanie zobowiązania;”



Ponadto nie ma jasności, do czego dokładnie miałyby się odnosić
wspomniane roszczenia: do obowiązku alimentacyjnego Ośrodka czy do
ewentualnej sytuacji pomyłki materiału genetycznego (nasienia), wskutek
czego ojcostwo mogłoby zostać zakwestionowane. Jeśli intencją
stworzenia zapisu byłaby na pierwsza sytuacja, wówczas należy zauważyć,
iż na gruncie prawa cywilnego, w szczególności Kodeksu rodzinnego i
opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej
(wstępni, zstępni), rodzeństwo oraz w szczególnych przypadkach
małżonków lub byłych małżonków. Ośrodek jako osoba prawna, spółka prawa
handlowego (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) nie ma możliwości
pozostawania w stosunku powinowactwa lub pokrewieństwa w stosunku do
pacjentów – osób fizycznych,  wobec czego nie znajdują do niej
zastosowania przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego. Jeśli
intencją zapisu jest druga opisana sytuacja, wówczas pacjenci mogliby
się powołać na niedochowanie należytej staranności w wykonaniu zabiegu
i wystąpić z powództwem cywilnym, więc i w tej sytuacji oświadczenie o
niewysuwaniu roszczeń nie niosłoby za sobą skutków.



10. Dane fenotypowe pacjentów



Bez uwag



11. Kopie ww. dokumentów w języku rosyjskim



Dokumenty w języku rosyjskim nie zostały poddane analizie.



*
Jeśli idzie o uwagi ogólne: konstrukcja umów, które są
nazywane także “zgodami”, nie jest jednolita. Niektóre dokumenty
posługują się pojęciami Pani/Pan, inne –  Partnerka/Partner.

Żaden z przedstawionych nam wzorów umów nie był przeznaczony dla
samotnej pacjentki (monitoring odbywał się w czasie, w którym nie
obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności wyłączająca kobiety
samotne z dostępu do procedur wspomaganego rozrodu). Przy założeniu, że
pacjentka Ośrodka jest osobą samotną/niezamężną, wydaje się, że
podpisywanie przez nią dokumentów posługujących się pojęciami żona/mąż,
może być trudne. W związku z tym proponowałybyśmy rozważenie
przygotowania formularzy odrębnie dla zgłaszających się par i kobiet
samotnych. Jak już zwrócono wcześniej uwagę: nie wydaje się również
zrozumiałe, dlaczego niektóre dokumenty dystrybuowane przez Ośrodek
posługują się pojęciami, które mogą – mylnie – wskazywać, że między
pacjentami a Ośrodkiem jest niesymetryczna relacja. Konstruowanie
dokumentów, które zakładają, że “pacjenci zwracają się z prośbą” nie
odpowiada faktycznym warunkom, które są formą umowy cywilnoprawnej.


Zgodnie z deklaracjami osoby zarządzającej, wzorce dokumentów są
przekazywane pacjentom co najmniej 24 godziny przed zabiegiem i
pacjenci mogą zabrać je do domu. Nasze wywiady z pacjentami nie zawsze
potwierdzały tę deklarację: „przy
korzystaniu z dawstwa dostajesz na wizycie poprzedzającej transfer
umowę, a raczej kwestionariusz,  i go od razu podpisujesz, nie
dostajesz nic do domu. Na kolanie go wypisywaliśmy i zostawialiśmy na
miejscu”, „Przy programie  komercyjnym dostałam wcześniej
dokumenty do zapoznania się, przy refundacji nie dostałam nic
wcześniej”, „Pewnie było kilka takich punktów, które nas niepokoiły,
ale i tak  podpisywaliśmy”
. Niektórzy pacjenci potwierdzili, iż otrzymali kopie podpisanych dokumentów, inni deklarowali, że ich nie otrzymali.


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


W gabinetach, które miałyśmy możliwość oglądać, przy biurku lekarza
znajdywały się dwa fotele, co oznacza, że fizycznie jest zapewnione
miejsce dla osoby towarzyszącej pacjentce. Z relacji pacjentów i z
obserwacji bezpośredniej wynikało, iż personel odnosi się do pacjentów
życzliwie, stosując formę pan/pani, jednocześnie mówi przyciszonym
głosem dbając o komfort pacjenta. Fakt, że budynek jest
wielokondygnacyjny sprawia, że pacjenci mają dużo swobody w wyborze
miejsca, gdzie będą oczekiwać na spotkanie z lekarzem. W tym kontekście
warto zwrócić ponownie uwagę na taras zagospodarowany w ten sposób, że
również może być miejscem, w którym pacjenci oczekują na wizytę. Jak
wspomniano nie we wszystkich gabinetach lekarskich znajdowały się
parawany oddzielające biurko lekarza, zakładamy jednak, iż brak ten
został już uzupełniony w momencie przekazywana raportu (sierpnień
2015). Uwagi dotyczące pomieszczenia pielęgnacyjnego zostały już
opisane wyżej. Naszą uwagę w kontekście poszanowania intymności zwrócił
również gabinet ginekologiczny, a raczej pomieszczenie, które jest
oznaczone jako gabinet psychologiczny. W praktyce  jest to pokój o
charakterze zabiegowym. W trakcie rozmów z pracownikami pozyskałyśmy
informację, że pacjenci sami – najczęściej – wskazywali miejsce, w
którym chcieliby odbyć spotkanie z psychologiem (np. gabinet
ginekologiczny). Letnią porą natomiast pacjenci często zgłaszają chęć
spotkania na tarasie. Proponowałybyśmy zatem rozważenie
wygospodarowania odrębnego pomieszczenia, które pełniłoby wyłącznie
funkcję gabinetu psychologicznego. Zauważyć należy, że ani gabinet
ginekologiczny, ani gabinet zabiegowy nie stwarzają pacjentom
odpowiednich warunków do rozmowy z terapeutą.


Jesli idzie o pokój do oddawania nasienia  to został w Ośrodku
umiejscowiony w taki sposób, aby korzystanie z niego odbyło się z
zachowaniem dyskrecji. Jak zauważono w części dotyczącej opieki nad
mężczyzną,  pokój wymaga remontu. Właściciel Kliniki,
oprowadzający nas po Ośrodku, przyznał, że prace remontowe są
planowane. Nadmienił również, że filia Ośrodka w Warszawie posiada
nowocześnie wyposażony pokój do oddawania nasienia (przyciemniane
oświetlenie, kanapa/bądź inne miejsce dla partnerki). Czerpiąc z
doświadczeń urządzania Kliniki warszawskiej – zostaną dokonane zmiany w
pokoju do oddawania nasienia w Ośrodku w Białymstoku.


Jesli idzie o realizację prawa do obecności osoby bliskiej, zgodnie
z relacjami personelu osoby bliskie mogą przebywać w pomieszczeniu
pielęgnacyjnym, podczas transferu – jedynie w wyjątkowych sytuacjach,
podczas wizyty lekarskiej – bez ograniczeń, podczas zabiegów w
znieczuleniu ogólnym – nigdy z uwagi na charakter samego zabiegu i
kwestie bezpieczeństwa. Personel położniczy zadeklarował, iż wizyty nie
są przerywane wejściem osób trzecich: „staramy się w czasie wizyty nie przeszkadzać, nie wchodzić. Jesteśmy tylko wtedy kiedy jesteśmy potrzebne jako asystentki”.
Pacjenci zgodnie potwierdzili słowa położnej. Pacjenci, z którymi
rozmawialiśmy, udzielali różnych odpowiedzi na pytanie o to, czy prawo
do obecności osoby bliskiej zostało zrealizowane i czy personel
informował o takiej możliwości.  Jedna z pacjentek odparła, że
nikt jej o takiej możliwości nie poinformował, ale zapytała o to sama i
nie było problemu z obecnością męża. Inna pacjentka wskazała, iż
realizowanie prawa do obecności osoby bliskiej w pomieszczeniu
pielęgnacyjnym narusza jednocześnie prawo do intymności pozostałych
pacjentek.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


W trakcie rozmów z pacjentami nie odnotowałyśmy, aby dochodziło do
problemów w zakresie otrzymania dokumentacji medycznej. Pacjenci
deklarowali, że otrzymywali dokumentację na swój wniosek. Zgodnie z
informacją uzyskaną od osoby zarządzającej za wydawanie dokumentacji
medycznej odpowiada dyrektor medyczny. Pracownicy rejestracji
poinformowali nas, iż koszt sporządzenia kopii wynosi 1 zł za stronę.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

 

Istnieją uzasadnione wątpliwości co do możliwości korzystania z
usług Ośrodka przez osoby niepełnosprawne. Konstrukcja budynku –
dwukondygnacyjna – nie pozwoli osobie z trudnościami w poruszaniu się
na korzystanie ze wszystkich pomieszczeń Ośrodka. W Ośrodku nie ma
zainstalowanej windy ani podnośników, udostępniono jednak toaletę
dostosowaną do potrzeb osób niepełnosprawnych, zaś podczas monitoringu
pokazano nam obniżany fotel ginekologiczny, z którego mogą korzystać
pacjentki z ograniczeniami ruchu.

W odpowiedzi nadesłanej przez Ośrodek
wskazano, iż wejście dla osób niepełnosprawnych oraz podjazd znajdują
się w tylnej części budynku. Zachęcamy do zapoznania się z odpowiedzią
Ośrodka.


14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu
niepłodności  uniemożliwiająca parom jednopłciowym i kobietom
samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności W związku z
powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych
grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez
każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa,
jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje
za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.



Z dostępnych w Ośrodku dokumentów trudno jest wnioskować, że
Ośrodek uwzględnia, iż jego  pacjentkami mogą być pozostające w
związku homoseksualnym kobiety, bądź samotna kobieta. Niektóre wzory
dokumentów posługują się określeniami wskazującymi, że pacjenci są w
związku małżeńskim. Niemniej w trakcie rozmów z personelem nie
zauważono żadnych oznak dyskryminacji pacjentów ze względu na
orientację seksualną, stan cywilny etc.

15. Opieka psychologiczna

 

W Ośrodku zatrudniona jest (na umowę zlecenie) psychoterapeutka.
Pani psychoterapeutka posiada własną wizytówkę i biogram na stronie
internetowej, a pomocy psychoterapeutycznej poświęcono osobną zakładkę.
Jak wspomniano, gabinet psychologa jest jednocześnie gabinetem
zabiegowym. Wydaje się, że nie jest to rozwiązanie przyjazne pacjentom.
Bieżąca oferta psychologiczna to konsultacje psychologiczne i są one
płatne, Ośrodek nie prowadzi praktyki bezpłatnej pomocy
psychologicznej. Jednocześnie na stronie internetowej Ośrodka (sierpień
2015) można znaleźć informację:



„Klinika Bocian oferuje bezpłatną konsultację psychoterapeutyczną dla pacjentów borykających się z niepłodnością”


Ponieważ oddawanie raportu następuje w pół roku po przeprowadzeniu
monitoringu, należy uwzględnić, iż Ośrodek mógł zmienić swoją politykę
w tym zakresie. Jeśli istotnie obecnie konsultacje psychologiczne są
bezpłatne, należy to uznać za dobrą praktykę zgodną z Rekomendacjami
pacjenckimi.


Według osoby zarządzającej Ośrodkiem psychoterapeutka dostępna jest
‘na telefon’: „mamy wpisane jakieś godziny pracy, ale chętnych nie ma”.
Według położnej godziny przyjmowania psychoterapeutki to środa w
godzinach  8-13 i piątek w godzinach 8-18. Konsultacje zdarzają
się – zdaniem osoby zarządzającej - rzadko. Według położnej średnio
dziesięć pacjentek w miesiącu korzysta z tej formy wsparcia w leczeniu,
według osoby zarządzającej są to dwie-trzy osoby miesięcznie.
Jednocześnie jednak wszyscy pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy
przekazali, iż lekarze nie informowali ich o możliwości odbycia
konsultacji psychologicznej w Ośrodku, ani jej nie rekomendowali: „Nikt nigdy nie wspominał o możliwości konsultacji psychologicznej ani do niej nie namawiał” (cytat pacjentka, która zdecydowała się jednocześnie na oddanie swoich komórek jajowych na rzecz innej pacjentki), „nikt mi nigdy nie proponował, abym skorzystała z rozmowy z psychologiem!” (cytat pacjentka, która podchodziła w Ośrodku do procedur biorstwa gamet).


Osoba zarządzająca poinformowała nas, że psychoterapeuta współpracuje z personelem: „Psychoterapeutka jest członkiem  zespołu Ośrodka i bierze udział w zebraniach zespołu”.
Jak jednak zgodnie zadeklarował lekarz, położne i osoba
zarządzająca,  personel nie jest szkolony przez zatrudnioną
psychoterapeutkę,  ani nie sprawuje ona też funkcji superwizyjnej
nad nim. Jednocześnie personel deklaruje odbywanie szkoleń
psychologicznych w przeszłości: „my
tu wszystkie mamy mgr, przechodzimy to na studiach (dot. szkoleń z
zakresu psychologii – przypis Obserwatorek), psychologia i psychiatria
– są zajęciach na studiach. Szkolenia o ciążach obumarłych, to było na
studiach. Mamy też panią psycholog, z którą mamy często kontakt”.



Z rozmów z personelem wynikała też bardzo pozytywna atmosfera panująca pomiędzy pracownikami: „jesteśmy
jedną wielką rodziną, bardzo blisko się trzymamy, co roku jeździmy na
kajaki. Szkolenia psychologiczne to jest u nas kwestia otwarta, szef
bardzo chętnie na to patrzy- nie jest przeciwny szkoleniom, to jest
kwestia naszej inicjatywy”
(cytat położna). Warto również nadmienić, iż w Ośrodku przyjęto praktykę regularnych spotkań zespołu: „są
spotkania, 1-2 razy w miesiącu, co drugi miesiąc same położne się
spotykają, spotykamy się też, jak coś nowego się dzieje, wówczas to
spotyka się cały zespół”.



16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).



Ośrodek prowadzi dawstwo nasienia (bank zewnętrzny: krajowy lub
zagraniczny) oraz dawstwo komórek jajowych i zarodków (dawstwo
międzypacjenckie). Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby
zarządzającej, pacjenci-biorcy mogą skorzystać z płatnej konsultacji
psychologicznej, która jest rekomendowana przez lekarza. Jest to zasada
zwyczajowa. Pacjenci-biorcy i pacjentki-dawczynie nie otrzymują
materiałów pisemnych na temat skutków psychologicznych, społecznych
dawstwa, jednak osoba zarządzająca deklaruje: „odsyłam do Naszego
Bociana”. Zadeklarowano także, iż lekarz informuje każdorazowo
pacjentów-biorców o skuteczności Ośrodka w stosowaniu procedur z
wykorzystaniem gamet dawców/zarodków dawców, oraz o bieżącym stanie
prawnym dawstwa.



Dawstwo nasienia:


Ośrodek deklaruje współpracę z bankiem nasienia Kriobank oraz z
Europejskim Bankiem Nasienia (informacja ze strony internetowej). Ceny
zabiegów z zastosowaniem gamet dawców zostały ujęte w cenniku na
stronie internetowej. Pacjenci biorcy mogą otrzymać następujące
informacje o dawcy nasienia: grupa krwi, stan zdrowia, cechy
fenotypowe, wykonywany zawód, pochodzenie etniczne. Ośrodek limituje
ilość potomstwa jednego dawcy: „tak, raportujemy” (cytat: osoba zarządzająca). Dawstwo nasienia jest wyłącznie anonimowe.



Dawstwo komórek i zarodków:



Osoba zarządzająca zadeklarowała w wywiadzie: „dawstwo komórek tylko spontaniczne, pomiędzy pacjentkami”.
Uzyskałyśmy również informację, iż gdyby dawczyni komórek zwróciła się
do Ośrodka z pytaniem, czy dzięki jej komórkom uzyskano ciążę, mogłaby
taką informację otrzymać. Dawstwo komórek jajowych i zarodków jest
wyłącznie anonimowe, nie udostępnia się także (ani nie gromadzi)
informacji rozszerzonych np. zdjęć dawczyni z dzieciństwa,
nieidentyfikujących informacji o niej (np. list do biorców, nagranie
głosowe itd.). Na stronie internetowej nie ma informacji o prowadzeniu
przez Ośrodek programów dawstwa komórek jajowych. Ośrodek deklaruje, iż
zabiegi te się odbywają, co potwierdziły też pacjentki (podczas rozmów
monitoringowych miałyśmy okazję rozmawiać zarówno z pacjentką-dawczynią
jak i z pacjentką-biorczynią). Zgodnie z deklaracjami personelu: „Jeśli
pacjentki wychodzą z gabinetu, mają wątpliwości, staramy się usiąść z
nimi na spokojnie i wytłumaczyć, że są kobiety, które potrzebują
oocytów, ale też jest druga strona: że może z nich być dziecko, czy
będą świadome, że z tego będzie dziecko”, “zawsze jest anonimowe
dawstwo, zawsze informujemy, o możliwości konsultacji z
 psychologiem, Staramy się bardzo dużo rozmawiać z pacjentkami i
staramy się zapamiętywać nasze pacjentki”.



17. NASZE REKOMENDACJE

Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji



Dobre praktyki:



  1. Uwagę zwraca atmosfera serdeczności w Ośrodku na wszystkich
    poziomach: zarówno pomiędzy pacjentami i personelem, jak i między
    personelem i kadrą zarządzającą. Wszystkie wypowiedzi były w tym
    względzie zgodne. Z punktu widzenia pacjentów dobre relacje pomiędzy
    personelem są istotne również dla ich poczucia komfortu w leczeniu.
    Personel położniczy deklarował, że może liczyć na otwartość właściciela
    w zakresie zgłaszanych inicjatyw, czego potwierdzonym wyrazem stała się
    inicjatywa dotycząca zakupu parawanów. W rozmowach z personelem
    wielokrotnie dawała się odczuć wrażliwość i refleksyjność wobec
    sytuacji pacjentów i ich potrzeb;
  2. Za bardzo dobrą praktykę
    należy uznać stosowaną przez Ośrodek zasadę „diagnostyki jednego dnia”
    opisaną w poprzedniej części raportu. Nie tylko szanuje ona czas
    pacjentów, ale również zapewnia im uzyskanie klarownego obrazu ich
    sytuacji klinicznej oraz opuszczenie Ośrodka wraz z określonym planem
    postępowania na przyszłość;
  3. Sposób zorganizowania
    przestrzeni w Ośrodku (taras, umiejscowienie pokoju do oddawania
    nasienia w wydzielonej części Ośrodka) jest bardzo dobrą praktyką;
  4. Włączenie psychologa do zespołu Ośrodka i uczestnictwa w zebraniach jest praktyką zgodą z Pacjenckimi standardami;
  5. Na
    uwagę zasługuje również opisanie wszystkich członków personelu na
    stronie internetowej; wizytówki i biogramy należy uznać za pełne i
    dające pacjentom wyobrażenie o tym, kto będzie się zajmować ich
    procesem leczenia.



Rekomendacje:



    1. Sugerujemy uzupełnienie strony www o informacje o
      wykonywanych zabiegach z wykorzystaniem komórki dawczyni, adopcji
      zarodka oraz HSG wraz z cenami tych zabiegów;
    2. Zachęcamy do remontu pokoju do oddawania nasienia;
    3. Sugerujemy ponowną analizę wzorców dokumentacji
      podpisywanej z pacjentami;
    4. Proponujemy rozważenie zamknięcia dla pacjentów
      „niezabiegowych” tej części Ośrodka, w której znajdują się
      pomieszczenie pielęgnacyjne, toalety i pokój do oddawania
      nasienia;
    5. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
      grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
      pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
      pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
      zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
      i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl, www.nieplodnoscboli.pl);
    6. Namawiamy do ponownej refleksji nad rekomendowaniem pacjentom
      pomocy psychologicznej. Z wywiadów z pacjentami wynikało, iż taki
      rodzaj wsparcia zostałby doceniony, nie był niestety rutynowo polecany
      przez lekarza prowadzącego, który pozostaje dla pacjenta na ogół
      największym autorytetem. W szczególny sposób nasza sugestia odnosi się
      do pacjentów-biorców gamet/zarodków oraz do pacjentek rozważających
      zostanie dawczyniami. Pomimo iż należy docenić troskę i doświadczenie
      zespołu położniczego w tej materii, warto kandydatkom na dawczynie
      zapewnić profesjonalne konsultacje z psychologiem;
    7. Rekomendujemy także udostępnienie materiałów drukowanych w
      poczekalni. Materiały, o które warto wzbogacić poczekalnię i
      rejestrację, to ulotki, czasopisma i książki z zakresu leczenia
      niepłodności (np. Chcemy być rodzicami, z książek – poradniki
      adresowane do osób niepłodnych, np. „Zajść w ciążę” Piotra
      Pierzyńskiego, „Nadzieja na nowe życie. Poradnik dla marzących o
      dziecku” Agnieszki Doboszyńskiej i in., „Drogi ku płodności”, wyd.
      zbiorowe i inne), ale również publikacje dotyczące adopcji, dawstwa i
      biorstwa gamet i zarodków (np. bezpłatne poradniki „Powiedzieć i
      Rozmawiać” Stowarzyszenia NASZ BOCIAN). Lista publikacji, którą warto
      uwzględnić na stronie WWW dla pacjentów:



    Poradniki:

    Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo
    CMR
    Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
    Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec,
    Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
    Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec,
    Wydawnictwo Feeria
    Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach
    wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom
    Wydawniczy
    Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet,
    Wydawnictwo Esprit

    Publikacje popularnonaukowe i
    beletrystyka:

    Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie
    reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena
    Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
    Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń,
    Wydawnictwo Inspiracje
    O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek,
    Wydawnictwo Universitas
    Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna
    Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
    Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red.
    Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka,
    Wydawnictwo Filozofia i Logika
    Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara
    Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
    Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
    Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo
    Sensus
    Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo
    PZWL

    Publikacje naukowe:

    Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i
    Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
    Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red.
    Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
    Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii
    Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS


    18. Komentarz osrodka do raportu



    Ośrodek zgłosił formalne uwagi do raportu cząstkowego, które zostały
    uwzględnione przez Stowarzyszenie. Poniżej publikujemy odpowiedź
    Ośrodka do zaproponowanej przez nas korekty finalnej



    Stowarzyszenie NASZ BOCIAN







    „Szanowni Państwo,

    w imieniu Centrum Położniczo-
    Ginekologicznego Bocian G. Mrugacz, P.Pietrewicz sp.j.
    uprzejmie dziękuję za tak szybką odpowiedź na przesłane uwagi dotyczące
    Raportu cząstkowego.


    Po zapoznaniu się z Państwa
    propozycją korekty Raportu dotyczącego naszego ośrodka oświadczam, iż
    wprowadzone zmiany nas satysfakcjonują i wyrażamy zgodę na
    opublikowanie Raportu cząstkowego w wersji, którą dziś otrzymaliśmy.


    Mając nadzieję na owocną współpracę w
    przyszłości, doceniamy Państwa szybką reakcję i dobrą wolę przy
    uwzględnieniu niemalże całości naszych uwagi do przesłanego wcześniej
    Raportu.


    Ufając, iż Państwa monitoring
    przyczyni się do poprawy Standardów leczenia niepłodności technikami
    wspomaganego rozrodu w specjalistycznych ośrodkach w całej Polsce,
    pozdrawiamy serdecznie i życzymy dalszych sukcesów.




    Z poważaniem

    adwokat Katarzyna H. Rybaczek”



    Centrum Ginekologii Endokrynologii i Medycyny Rozrodu "Artemida" Domitrz i Partnerzy Spółka Partnerska

    Istnieje od 2009 roku

    • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
    • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
    • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring
    • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
    • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
    • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
    • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
    • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
    • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:
    Ośrodek leczenia niepłodności wykonujący zapłodnienie pozaustrojowe Inseminacja nasieniem partnera Inseminacja nasieniem dawcy Współpraca z krajowymi lub zagranicznymi bankami nasienia dawców Badanie ogólne nasienia Posiew nasienia Test fragmentacji DNA plemników Badanie MSOME Badania hormonów Badania kariotypów Zapłodnienie pozaustrojowe IVF IVF ICSI IVF IMSI PESA TESA IVF z komórką dawczyni IVF z nasieniem dawcy Scratching endometrium Onkofertility (zabezpieczenie nasienia u pacjentów onkologicznych) Onkofertility (zabezpieczenie komórek jajowych u pacjentów onkologicznych) Histeroskopia HSG Laparoskopia podlaskie

    Białystok,15-464
    ul. Włókiennicza 9B/U

    85 651 45 44

    Zaloguj się aby wypełnić ankietę.

    Raport finalny 2015


    Nazwa Ośrodka ARTemida Białystok
    Data przeprowadzonego monitoringu 24.02.2015



    Spis treści raportu:

    1. Podstawowe informacje o Ośrodku

    2. Opis Ośrodka

    3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
    przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

    4. Program refundacyjny

    5. Rejestracja wizyty

    6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

    7. Opieka nad mężczyzną

    8. Opieka nad kobietą

    9. Umowy z NFZ

    10. Prawo: umowy
    cywilnoprawne i prawa pacjenta

    11. Prawo do
    intymności i obecności osoby bliskiej

    12. Prawo do
    dokumentacji medycznej

    13. Osoby
    niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

    14. Pary nieheteroseksualne

    15. opieka psychologiczna

    16. Standardy w
    dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

    17. NASZE REKOMENDACJE





    1. Podstawowe informacje o Ośrodku


    Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
    Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
    Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
    do ESHRE oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO 9001:2008.
    Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE i  uczestniczy w
    szkoleniach ESHRE. W zakresie embriologii Ośrodek nie posiada własnego
    laboratorium embriologicznego, a współpracuje ściśle w tym zakresie
    z  Kliniką Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej
    Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Białymstoku, przy ulicy M. C.
    Skłodowskiej 24A w Białymstoku. Ośrodek zadeklarował znajomość
    „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych
    przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek kieruje pacjentów na badania
    i zabiegi w ramach NFZ do wymienionej wyżej Kliniki Rozrodczości.



    Jak już wspomniano,  Centrum ARTemida współpracuje z Kliniką
    Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej, która należy do
    struktury Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Białymstoku.



    Obydwa Ośrodki wzajemnie uzupełniają swoją ofertę, co powoduje, że w
    trakcie procedury in vitro pacjenci są pod opieką obu placówek w
    zależności od etapu leczenia, na którym się znajdują.



    Centrum ARTemida zajmuje się leczeniem niepłodności w zakresie:


    • stymulacji owulacji wraz z monitorowaniem,
    • zabiegów inseminacji domacicznej - AIH, AID,

    natomiast programy IVF, ICSI, TESA, są wykonywane w Klinice
    Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej Uniwersyteckiego Szpitala
    Klinicznego w Białymstoku (dalej zwanej Kliniką GUSK).



    Centrum ARTemida wykonuje także na miejscu, we własnym laboratorium,
    wszystkie, niewymagające hospitalizacji badania, niezbędne w
    diagnostyce niepłodności, m.in.:

    • badanie nasienia wg standardów WHO,
    • komputerową analizę badania nasienia,
    • wykonywanie depozytów nasienia,
    • pełen zakres badań hormonalnych, bakteriologicznych, biochemicznych
    • inne badania laboratoryjne.

    Badania wymagające hospitalizacji, takie jak laparoskopia czy zabiegi operacyjne niezbędne

    w trakcie leczenia niepłodności, są wykonywane w Klinice GUSK.
    Wszystkie wizyty lekarskie, badania laboratoryjne, diagnoza
    niepłodności i przygotowanie  do zabiegów lub procedur odbywają
    się w Centrum ARTemida. Do Kliniki GUSK trafiają pacjenci na badania
    wymagające hospitalizacji oraz część procedury IVF: punkcja i
    transfer/kriotransfer.



    Taki sam podział usług występuje także przy realizacji Programu MZ.

    Z powodu wyżej naszkicowanej ścisłej współpracy pomiędzy tymi dwoma
    podmiotami, niniejszy raport należy czytać łącznie z raportem Kliniki
    Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej Uniwersyteckiego Szpitala
    Klinicznego w Białymstoku, ponieważ niektóre części zabiegowe są
    realizowane tylko w jednym z podmiotów. Zostało to każdorazowo
    zaznaczone w niektórych rodziałach raportu, gdzie umieściłyśmy
    odesłania do raportu drugiego podmiotu. Z uwagi na tę wyjątkową
    sytuację monitoring ARTemidy został przeprowadzony w tym samym dniu, co
    monitoring Kliniki GUSK i część informacji jest wspólna dla obu
    podmiotów, część zaś rozłączna. Pod używanym w raporcie określeniem
    „Ośrodek” każdorazowo rozumiemy Centrum ARTemida. Klinika GUSK
    występuje w niniejszym raporcie  jako „Klinika GUSK”.



    2. Opis Ośrodka


    Ośrodek mieści się w budynku, w którym znajdują się również inne lokale
    użytkowe, np. Instytut Żywienia oraz zakład fryzjerski. Ośrodek jest
    usytuowany na parterze, stąd osoby z ograniczeniami w ruchu mają
    nieograniczony dostęp do Ośrodka, włączając w to również brak progów i
    szerokie przejścia w korytarzach.  Przed Ośrodkiem znajduje się
    parking. Znalezienie Ośrodka może nastręczać problemów osobom udającym
    się na wizytę po raz pierwszy: pomimo, iż na budynku umieszczono duży
    baner informacyjny Ośrodka  (ze strzałką „20 metrów”) wejście do
    Ośrodka znajduje się „od tyłu” budynku mieszczącego się przy ul.
    Włókienniczej 9. Podchodząc/podjeżdżając do niego aleją Piłsudskiego
    nie widać żadnej informacji o dokładnym umiejscowieniu Ośrodka. Dopiero
    od strony ul. Poleskiej znajduje się wspomniany baner z dokładniejszą
    informacją.



    Rejestracja w Ośrodku znajduje się naprzeciwko drzwi wejściowych. W
    poczekalni udostępniono cennik, certyfikat zarządzania jakością oraz
    Kartę Praw Pacjenta. W poczekalni nie zauważyłyśmy tablicy
    rejestracyjnej ze spisem pracowników i godzinami ich pracy. Poczekalnia
    ma rozmiary, które wydają się być wystarczające dla potrzeb pacjentów.
    Znajdują się w niej kanapy, krzesła i stoliki oraz wieszak na odzież
    wierzchnią.  Na stolikach udostępniono wizytówki lekarzy
    przyjmujących w Ośrodku. Pacjenci oczekujący na wizytę mają dostęp do
    wody i napojów (bezpłatnie), do ich dyspozycji jest również
    ogólnodostępna toaleta przystosowana także do potrzeb osób
    niepełnosprawnych (w dniu monitoringu stan czystości bez zarzutu; w
    łazience znajdowały się umywalka, sedes i środki higieny tj. mydło i
    papier. W łazience nie ma bidetu). Pacjenci mają także dostęp do
    wyłożonych na stolikach albumów ze zdjęciami dzieci, które urodziły się
    w wyniku leczenia rodziców w Ośrodku.



    Sytuacja badawcza:



    Monitoring odbył się w dniu regularnej pracy Ośrodka. Pacjentki do rozmów z nami zgłaszały się spontanicznie.



    3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
    Ośrodka wobec pacjenta


    Strona WWW:



    Ośrodek posiada stronę WWW, jest ona stosunkowo dokładna, znajdują się
    na niej wszystkie informacje, które są niezbędne dla przyszłych i już
    leczących się pacjentów, czyli dokładny opis oferowanych usług
    (włącznie ze sposobem przygotowania się do nich, przebiegiem i
    ewentualnymi powikłaniami). Zawartość zakładek informacyjnych należy
    uznać za klarowną i rzetelną pod względem informacyjnym. Bardzo łatwo
    odnajdujemy dane teleadresowe Ośrodka – podano jeden ogólny numer
    telefonu i umieszczono mapkę dojazdową. Dobrą praktyką jest opisanie
    przygotowania do pierwszej wizyty, dzięki czemu pacjenci dokładnie
    wiedzą w którym dniu cyklu powinni się na nią umówić oraz jakie
    dokumenty i informacje będą potrzebne lekarzowi. Ośrodek na swojej
    stronie WWW komunikuje problem niepłodności jako problem wspólny i
    zachęca pary do wspólnego przybycia na wizytę:



    „WIZYTA WE DWOJE

    Na wizytę warto wybrać się w towarzystwie Partnera. Problem z zachodzeniem w ciążę dotyczy pary, a nie pojedynczej osoby”



    Należy uznać takie działanie za bardzo dobrą praktykę.



    Co najważniejsze w kontekście ścisłej współpracy Ośrodka z Kliniką
    GUSK, na stronie Ośrodka znajdują się dokładne informacje o współpracy
    obu podmiotów (niestety brak jest takich danych w odniesieniu do
    realizacji Programu MZ). Na stronie znajdziemy także wizytówki
    zatrudnionego personelu – lekarzy, położnych i pracowników laboratorium
    diagnostycznego wraz ze zdjęciami i biogramami. Inną dobrą praktyką
    Ośrodka jest stworzenie na stronie WWW zakładki „ENCYKLOPEDIA WIEDZY”,
    w której pacjenci znajdą bardzo szczegółowe informacje na temat m.in.
    procedur medycznych związanych z leczeniem niepłodności. Ośrodek
    prowadzi działalność szerszą niż tylko leczenie niepłodności, w związku
    z tym informacje o usługach przez nią świadczonych również znajdują się
    na stronie WWW, jednak są one wyraźnie wyodrębnione i nie mieszają się
    ze sobą.



    W Ośrodku nie można umówić się na wizytę przez stronę internetową.



    Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:



    Zgodnie z informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej, Ośrodek
    realizuje linię dyżurną poprzez udostępnianie pacjentkom numerów
    telefonów komórkowych lekarzy oraz numeru dyżurującej położnej. W
    rozmowach z pacjentkami potwierdziłyśmy istnienie tej praktyki:
    deklarowano, iż otrzymano numery kontaktowe, korzystano z nich i lekarz
    zawsze odbierał bądź oddzwaniał. Generalnie jednak nie jest to
    procedura zwyczajowa i przyjęta odgórnie, zależy od praktyki każdego
    lekarza. Pacjenci mają natomiast stały kontakt z Ośrodkiem za
    pośrednictwem rejestracji (położnych).



    Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:



    Ośrodek nie dystrybuuje żadnych drukowanych materiałów informacyjnych
    wśród pacjentów. Informacje o działalności Ośrodka podawane są tylko i
    wyłącznie na stronie www. W samym Ośrodku brakuje ogólnodostępnych
    informacji w formie tablicy, ulotek, materiałów informacyjnych (w tym
    dotyczących Programu MZ). Wszelkich informacji udziela jedynie lekarz
    podczas wizyty.



     Źródłem wiedzy na temat niepłodności dla pacjenta może być zatem
    strona WWW, rozmowa z lekarzem oraz informacyjne części dokumentów
    (zgód) podpisywanych przed zabiegami. W wywiadach pacjenci zgodnie
    podawali, że informacji o poszczególnych etapach leczenia w sposób
    zrozumiały i wyczerpujący udzielał im lekarz. Pacjenci mogli zadawać
    pytania i upewniać się, czy dobrze rozumieją. Nie mieli zastrzeżeń co
    do sposobu i jakości przekazywanych informacji o sposobie leczenia.
    Informacje dotyczące planu leczenia, skuteczności, skutkach ubocznych
    czy przebiegu badań były dla nich jasne i wystarczające.



    Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 



    Cennik znajduje się na stronie WWW oraz bezpośrednio w poczekalni
    Ośrodka.  Wydaje się jednak, iż cennik umieszczony na stronie może
    być niekompletny.

    W opisanym na stronie WWW zakresie usług znajduje się informacja:



    “Oferujemy m.in.:

    ·  wykonywanie depozytów nasienia,

    ·  pełen zakres badań hormonalnych, bakteriologicznych, biochemicznych

    ·  inne badania laboratoryjne

    Centrum Artemida zapewnia diagnostykę:

    ·  hormonalną (testy czynnościowe)

    ·  badania laboratoryjne

    ·  USG tarczycy

    ·  USG nadnerczy

    ·  inne badania diagnostyczne.”



    W cenniku dostępnym na stronie WWW jednak nie znajdziemy kosztów wyżej
    wymienionych świadczeń. Należy zatem przyjąć, iż pacjent rozważający
    podjęcie leczenia w Ośrodku będzie mógł uzyskać informację o koszcie
    większości badań/zabiegów bez konieczności udania się na wizytę, jednak
    nie będą to informacje kompletne.



    Jeśli idzie o procedurę składania skarg:



    Zgodnie z informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej, pacjenci mogą
    złożyć skargę na pracę Ośrodka zgodnie z przyjętą przez Ośrodek
    instrukcją postępowania ze skargami i wnioskami. Skargami zajmuje się
    kierownik Ośrodka. Skargi pacjentów można umieścić w Księdze skarg i
    zażaleń, odpowiedź na skargę zostanie udzielona pisemnie, wskazano na: „odpowiedź listem poleconym”.
    Nie uzyskałyśmy odpowiedzi na pytanie, jak wygląda procedura odwołania
    się od odpowiedzi na skargę, ponieważ zgodnie z wypowiedzią osoby
    zarządzającej: „Dotychczas, w czasie
    sześciu lat działania kliniki – była tylko jedna skarga. Nie ma trybu
    odwołania, bo nie ma takiej potrzeby. Do tej pory żaden pacjent się nie
    odwoływał”
    .



    Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:



    Ośrodek publikuje na stronie informacje o skuteczności proponowanych
    metod leczenia niepłodności (nie dotyczy to jednak realizacji Programu
    MZ ani zabiegów inseminacji). Informacja ze strony WWW Ośrodka:



    Skuteczność leczenie niepłodności
    metodami wspomaganego rozrodu może być mierzona jedynie statystycznie.
    Skuteczność zapłodnienia pozaustrojowego IVF/ICSI w Centrum Medycznym
    ARTEmida w 2013 roku wyniosła 42%!




    Nie podano jednak metodologii tego wyniku, więc nie wiadomo, czy podany
    wskaźnik odnosi się do ciąż biochemicznych (mierzonych testem ciążowym
    z krwi), klinicznych (potwierdzonych w badaniu USG) czy wskaźnika take
    home baby. Dopiero podczas rozmowy bezpośredniej osoba zarządzająca
    wyjaśniła nam, iż statystyka ta odnosi się do ciąż klinicznych
    liczonych na procedurę.



    Ośrodek podaje na swojej stronie także statystyki w podziale na wiek
    pacjentek (również bez podania dokładniejszej metodologii) w
    przedziałach 20-25 lat, 26-30 lat, 31-35 lat, 36-40 lat i powyżej 40
    lat. Zaskakująco wysoki odsetek ciąż w przedziale 20-25 lat
    (wynoszących według danych 100% w okresie styczeń – lipiec 2014) nie
    został wyjaśniony podczas rozmowy z osobą zarządzającą.  Zapytana
    o tak wysoką skuteczność odpowiedziała: „być może była to tylko jedna pacjentka”.



    Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:



    Na stronie internetowej Ośrodek nie informuje o tym, czy prowadzi
    politykę SET czy nie, jak również nie posługuje się tą nazwą, jednak w
    części dotyczącej powikłań po IVF („IVF-ET- powikłania”) można znaleźć
    następującą informację:



    „Drugim pod względem częstotliwości
    występowania powikłaniem są ciąże mnogie. Ich odsetek zależy od ilości
    przenoszonych zarodków. W większości ośrodków w Europie, u kobiet
    poniżej 35 roku życia przenosi się dwa zarodki. U kobiet powyżej 35
    roku życia - trzy. Ta strategia pozwoliła ograniczyć odsetek ciąż
    mnogich do ok. 20% i są to głównie ciąże bliźniacze. Ciąże mnogie budzą
    najczęściej u rodziców wiele entuzjastycznych odczuć. Rzadko
    uświadamiają sobie oni, że jest to także zwiększone ryzyko poronień
    oraz porodów przedwczesnych. W efekcie może mieć to wpływ na zdrowie i
    rozwój noworodków i dzieci”




    Zgodnie z zaleceniami ESHRE z uwagi na bezpieczeństwo kobiety i dziecka
    rekomendowany powinien być transfer pojedynczego zarodka SET lub eSET,
    co wynikło zresztą z rozmowy z lekarzem Ośrodka: „Tłumaczę
    ustnie ryzyko transferu więcej niż jednego zarodka, wyjaśniam też
    pozytywne aspekty zastosowania SET przeczące ogólnej opinii krążącej
    wśród pacjentów, że SET zmniejsza szanse na ciążę związane np. z
    odpowiednim endometrium i prawidłowym wykonaniem transferu”. Co więcej
    także pacjenci potwierdzili, iż w praktyce rekomendowana jest polityka
    SET: „Tak, lekarz mówił o transferze jednego zarodka i przy pierwszym
    razie miałam transferowany jeden. Potem z uwagi na wskazania razem z
    lekarzem podjęliśmy decyzję, że za drugim razem transferujemy dwa”
    .



    W tym świetle dziwi, że Ośrodek nie zdecydował się na objaśnienie
    stosowanej polityki – będącej przecież dobrą praktyką stosowaną także w
    treści zgód podpisywanych przez pacjentów, gdzie dopuszczany jest
    wyłącznie transfer jednego lub dwóch zarodków, nigdy trzech– również na
    stronie internetowej, będącej głównym źródłem informacji dla pacjentów.


    4. Program refundacyjny


    Ośrodek formalnie nie jest realizatorem Programu ministerialnego.
    Należy jednak wskazać, że jest podwykonawcą części usług w ramach
    Programu, na podstawie umowy o współpracę zawartą z Uniwersyteckim
    Szpitalem Klinicznym w Białymstoku. Ani na stronie WWW Ośrodka ani też
    w samym Ośrodku nie ma jednak podanej takiej informacji.



    Pacjenci w Ośrodku odbywają kwalifikację, wizyty lekarskie, przechodzą
    stmulację i przygotowanie do punkcji. Następnie kierowane są do
    faktycznego Realizatora Programu czyli Kliniki GUSK (Ginekologicznego
    Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego), gdzie odbywają się punkcje,
    część laboratoryjna i transfery. Z relacji personelu oraz pacjentek,
    pacjentki traktowane są dokładnie tak samo i przechodzą taką samą
    „ścieżkę” jak pacjentki pełnopłatne. Z informacji uzyskanej od osoby
    zarządzającej jasno wynikało, że Ośrodek jest Realizatorem Programu
    ministerialnego. Z dokonanych przez nas ustaleń wynika jednak, że
    pewnego rodzaju nadużyciem byłoby określanie Ośrodka jako Realizatora
    Programu. Fakt wykonywania przez Ośrodek zabiegów/czynności medycznych
    w ramach Programu wiąże się z umowa o współpracy zawartą ze Szpitalem
    (Kliniką GUSK). W przedmiotowej umowie jednak to Szpital – jako
    Realizator programu -  zleca ARTemidzie niektóre działania objęte
    programem.

    5. Rejestracja wizyty


    Rejestracja znajduje się wprost naprzeciw wejścia do Ośrodka. Natomiast
    tuż koło kontuaru rejestracji znajdują się miejsca dla oczekujących na
    wizytę pacjentów. To wszystko sprawia, że rejestrujący się na wizytę
    pacjenci nie mają zapewnionej dostatecznej intymności. Osoby oczekujące
    na wizytę z łatwością mogą usłyszeć rozmowy położnych z innymi
    pacjentami. W monitoringu bezpośrednim zaobserwowałyśmy, iż personel
    rejestracji zwraca się do pacjentów życzliwie, stosuje formę Pan/Pani,
    jednak z uwagi na warunki acrhitektoniczne Ośrodka, jak wspomniano,
    trudno zachować dyskrecję. W rejestracji zatrudnione są osoby
    posiadające wyłącznie wykształcenie położnicze. Należy uznać takie
    rozwiązanie za przykład dobrej praktyki, zapewniającej pacjentom wysoki
    poziom opieki. Rejestracja pracuje w mieszanym systemie, część
    położnych pracuje na cały etat, część na część etatu. Naszą uwagę
    zwróciła informacja wyłożona na kontuarze w rejestracji:



    “Umówione godziny wizyt są godzinami orientacyjnymi. Za ewentualne opóźnienia ewentualnie przepraszamy.”



    Pacjenci mają możliwość dokonywania płatności przy użyciu karty i
    każdorazowo otrzymują paragon. Na wizyty można się umówić telefonicznie
    oraz osobiście.


    6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


    Zgodnie z informacjami uzyskanymi od pacjentów pierwsza wizyta tzw.
    informacyjna trwa ok. jednej godziny, choć zapytany o to lekarz
    wskazał: „pierwsza wizyta około 15 minut”.  Być może różnica
    między deklarowanym czasem jej trwania przez pacjentów (1godzina) a
    lekarzem (15min) bierze się stąd, iż często zlecane jest badanie
    nasienia. Pacjenci oczekują wtedy na jego wynik na korytarzu i wracają
    z powrotem do gabinetu. Traktowane jest to jako jedna wizyta, ale w
    praktyce są dwie.  Szacowany czas trwania kolejnych wizyt w
    procesie leczenia został przez pacjentów i lekarza wskazany jako 10
    minut, przy czym pacjenci dodawali, iż był to w ich przekonaniu czas
    wystarczający na zadanie pytań i uzyskanie odpowiedzi. Ośrodek nie ma
    przyjętego schematu przebiegu wizyty (procedury), a przebieg wizyty
    lekarskiej jest w dużej mierze oparty na indywidualnych zwyczajach
    lekarza prowadzącego.



    Pacjentka, z którą rozmawiałyśmy potwierdziła, że informacje udzielane
    podczas wizyty są kompleksowe – omawia się plan leczenia, proponowane
    badania i zabiegi, lekarze upewniają się, czy ustalenia są dla nich
    zrozumiałe. Pacjenci zwrócili również uwagę na rolę położnych: „Poza tym mogłam jeszcze o wszystko dopytać położnej i zdarzało mi się z tego korzystać”.



    Wszystkie ankietowane pacjentki dysponowały numerem telefonu do lekarza
    prowadzącego, z którego mogły skorzystać w razie potrzeby.

    7. Opieka nad mężczyzną


    W Ośrodku znajduje się jeden pokój do oddawana nasienia. W trakcie
    monitoringu otrzymałyśmy rozbieżne informacje dotyczące postępowania z
    pacjentami zgłaszającymi się na badanie nasienia.



    Pokój do oddawania nasienia mieści się w pobliżu poczekalni, więc
    pacjenci oczekujący na wizytę mogą obserwować, kto do niego wchodzi i
    kiedy wychodzi. Sam pokój jest czysty, wyposażony w przylegającą do
    niego łazienkę (w dniu monitoringu stan czystości łazienki był bez
    zarzutu), znajdują się w nim także umywalka, materiały erotyczne (filmy
    i prasa), środki do higieny osobistej (mydło i ręczniki papierowe),
    przewidziano w nim także miejsce dla partnerki, jeśli takie byłoby
    życzenie pary, oraz zainstalowano przyćmione światło. Stan pokoju
    wydaje się umożliwiać komfort pacjenta. W pokoju nie ma śluzy
    bezkontaktowej (okna łączącego pokój z laboratorium), więc pacjent –
    zgodnie z relacją personelu – pozostawia próbkę materiału w pokoju,
    skąd odbiera ją pracownik Ośrodka. W tym czasie pokój pozostaje
    otwarty. Sugerowałybyśmy wprowadzenie zmiany polegającej na
    przekazywaniu przez pacjenta klucza bezpośrednio pracownikom
    rejestracji, aby pokój był cały czas zamknięty, a pozostawiona w nim
    próbka nasienia nie mogła – nawet w teorii – mieć kontaktu z
    przypadkową osobą.



    Zanotowałyśmy rozbieżności w rozmowach z personelem odnośnie
    organizacji procedury zapraszania pacjenta na badanie. Z rozmowy z
    osobą zarządzającą Ośrodkiem wynikało, iż po zgłoszeniu się pacjenta na
    badanie nasienia, rejestracja przekazuje taką informację do
    laboratorium, skąd pan laborant wychodzi do pacjenta i zaprasza go do
    siebie do laboratorium. Wyjaśnienie procedury ma miejsce  w
    laboratorium, po czym laborant prowadzi pacjenta do pokoju, w którym
    pacjent oddaje nasienie.



    Tymczasem z rozmowy z pracownicą rejestracji wynikało, że to ona prowadzi pacjenta do laboratorium (versus: “po pacjenta przychodzi pan z laboratorium”
    osoba zarządzająca), gdzie pacjentem zajmuje się dalej laborant –
    prowadząc go do pokoju oddawania nasienia. Do pomieszczenia laborant
    wchodzi z pacjentem (versus: “Rozmowa z pacjentem odbywa się w laboratorium, laborant nie wchodzi z pacjentem do Pokoju oddawania nasienia”
    –  osoba zarządzająca). Pacjenci, z którymi rozmawialiśmy, nie
    oddawali nasienia w Ośrodku; korzystali z pokoju do oddawania nasienia
    w Klinice GUSK.


    8. Opieka nad kobietą

    W Ośrodku znajdują się trzy gabinety ginekologiczne. Pacjentki
    przygotowują się do badania w łazienkach przynależnych do gabinetów
    ginekologicznych. Dwa gabinety mają dostęp do tej samej łazienki.
    Zdarza się, że lekarze z tych dwóch gabinetów przyjmują w tym samym
    czasie. Wtedy pacjentki jednego z lekarzy nie mogą przygotować się do
    badania w łazience (drzwi z jednej strony zamykane są na klucz) tylko
    za parawanem. Nie jest to komfortowa sytuacja, gdyż w wygospodarowanym
    kąciku na ścianie wisi duże lustro, w którym widać lekarza siedzącego
    przy biurku.  Rekomendowałybyśmy zdjęcie tego lustra ze ściany. W
    samym gabinecie fotel ginekologiczny usytuowany jest w wydzielonej
    części za zasłaniającym go parawanem/ścianą z mlecznego szkła, co
    zapewnia badanym pacjentkom intymność.  W dniu monitoringu stan
    czystości łazienek przynależących do gabinetów był bez zarzutu, każda
    była wyposażona w umywalkę, sedes i rączkę bidetową. Znajdowały się w
    niej również środki do higieny intymnej (żel, wkładki higieniczne),
    papier i ręczniki papierowe. Pacjentki mogły także skorzystać z
    jednorazowej odzieży zabiegowej. Zgodnie z deklaracjami pracowników
    Ośrodka pacjentki są informowane o możliwości obecności
    partnera/rki/osoby bliskiej podczas wizyty, badania czy nieinwazyjnych
    zabiegów, a także inseminacji wykonywanych w Ośrodku: „Informuję o tym pacjenta każdorazowo” (cytat lekarz). Ta informacja została zgodnie potwierdzona przez pacjentki: „mąż jeśli tylko był ze mną na wizycie to po prostu wchodził do gabinetu”
    Według deklaracji pracowników Ośrodka pacjentkom mogą też towarzyszyć
    osoby bliskie podczas transferu oraz w pokoju wypoczynkowym po punkcji,
    które wykonywane są w Ośrodku współpracującym, czyli w Klinice
    GUSK.  Jednak, jak dodawali nasi rozmówcy: „pacjentki w zazwyczaj nie chcą i nie pytają”.
    Informacje o takiej możliwości  pacjenci otrzymują w rejestracji,
    praktyka ta została potwierdzona w rozmowach z pacjentami: „mąż mógł też być podczas transferu i w pomieszczeniu wypoczynkowym po laparoskopii”.



    Zgodnie z deklaracją lekarza stosowaną przez niego praktyką jest
    informowanie pacjentki o czynnościach podejmowanych w trakcie
    badania/zabiegu (np. "zakładam teraz wziernik, będzie ukłucie"). Pacjentki potwierdzają ten fakt.



    Ośrodek nie posiada pomieszczenia pielęgnacyjnego dla pacjentek
    ponieważ bezpośrednio w Ośrodku nie odbywają się zabiegi inwazyjne
    wymagające znieczulenia ogólnego. Takie zabiegi są wykonywane w Klinice
    GUSK i część dotycząca opisu pomieszczenia pielęgnacyjnego oraz opieki
    nad pacjentem po zabiegu znajduje się w raporcie Kliniki Rozrodczości i
    Endokrynologii Ginekologicznej Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego.


    9. Umowy z NFZ


    Ośrodek nie świadczy usług w ramach NFZ. Dzięki współpracy ze Szpitalem
    kieruje tam swoje pacjentki na świadczenia w zakresie laparoskopii i
    HSG. Na stronie ARTemidy znajduje się informacja, że pacjentki
    ubezpieczone mają badania wykonywane w ramach NFZ:



    “Lekarze naszego Centrum kierują
    pacjentki do Kliniki Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej lub
    Kliniki Ginekologii Operacyjnej USK w Białymstoku. Zabiegi u pacjentek
    ubezpieczonych są w pełni refundowane.”




    Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, potwierdzili ten stan rzeczy: „W Artemidzie na NFZ niczego się nie robi, ale w szpitalu tak. Lekarz mi od razu powiedział jak to działa”, „Lekarz
    dając skierowanie na laparoskopię na NFZ powiedział, że skoro mogę to
    zrobić tak samo dobrze na NFZ jak prywatnie to lepiej skorzystać na NFZ”
    .

    Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, mieli pełną wiedzę o świadczeniach
    wykonywanych w Ośrodku i Klinice GUSK, o zasadach współpracy pomiędzy
    podmiotami i o zakresie tej współpracy. Należy zatem uznać, iż pacjenci
    poruszają się sprawnie pomiędzy zasadami obu Ośrodków, jak również
    otrzymują wyczerpujące informacje od personelu obu podmiotów.


    10. Prawo:
    umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


    Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została
    udostępniona drogą elektroniczną przed monitoringiem i  składały
    się na nią następujące dokumenty:

    1. Zgoda na wykonanie zabiegu
    2. Zgoda na zabieg inseminacji wewnątrzmacicznej z wykorzystaniem nasienia partnera/męża
    3. Zgoda na dawstwo części komórek jajowych w przebiegu leczenia z zapłodnieniem pozaustrojowym z transferem zarodków
    4. Zgoda na wykonanie zabiegu histeroskopii
    5. Zgoda na leczenie z wykorzystaniem komórek jajowych pochodzących od dawczyni
    6. Zgoda na wykorzystanie nasienia dawcy

     Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym
    stanowi tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej
    przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości:



    1. Zgoda na wykonanie zabiegu

    Zauważono, iż zgody na wykorzystanie danych medycznych zostały
    wydzielone w dokumencie umożliwiając pacjentom wyrażenie bądź
    niewyrażenie zgody na wykorzystanie danych, przy jednoczesnym
    podtrzymaniu zgody na samą terapię. Należy to uznać za właściwą
    praktykę. Będące częścią dokumentu „warunki świadczenia usług medycznych (...)”
    w sposób klarowny i pozbawiony zastrzeżeń od strony praw pacjenta
    wyjaśniają istotne kwestie z zakresu polityki Ośrodka począwszy od
    informacji o limicie wieku, który przyjął Ośrodek, aż po informacje
    dotyczące ustaleń Ośrodka w kwestii leczenia pacjentów z określonymi
    schorzeniami.



    2. Zgoda na zabieg inseminacji wewnątrzmacicznej z wykorzystaniem nasienia partnera/męża



    Jedyną uwagą, którą można by podnieść jest wątpliwość odnośnie
    umieszczenia w ramach analizowanego dokumentu zgody na przyjmowanie
    leków stymulujących jajeczkowanie. Wydaje się, że taka zgoda powinna
    być zawarta w odrębnym formularzu.



    3. Zgoda na dawstwo części komórek jajowych w przebiegu leczenia z zapłodnieniem pozaustrojowym z transferem zarodków



    Uwagę zwraca zapis:

    „Chciałabym poznać efekt leczenia biorczyni TAK/NIE”

    Jest to rzadka praktyka stosowana w konstrukcji zgód i umów, którą
    jednak należy uznać za bardzo dobrą w kontekście prawa pacjenta do
    informacji.



    4. Zgoda na wykonanie zabiegu histeroskopii



    Bez zastrzeżeń; zgodę należy uznać za modelową w zakresie umieszczenia
    w niej opisu możliwych powikłań, uwzględnienia zastrzeżeń/braku
    zastrzeżeń pacjentki, zawarcia w jej treści zachęty do zadania pytań
    dotyczących samego zabiegu i wszelkich wątpliwości.



    5. Zgoda na leczenie z wykorzystaniem komórek jajowych pochodzących od dawczyni



    Uwagę można podnieść jedynie co do zapisu:



    W leczeniu używane będzie nasienie
    mojego męża/partnera, który wyraża na to zgodę, potwierdzając swoje
    ojcostwo z pełnymi konsekwencjami prawnymi w odniesieniu do
    dziecka/dzieci, które przyjdą na świat przy pomocy opisywanego wyżej
    leczenia.




    Ośrodek nie jest podmiotem uprawnionym do przyjmowania oświadczeń bądź
    potwierdzeń afiliacji pomiędzy dzieckiem i rodzicem; właściwymi
    urzędami są Urzędy Stanu Cywilnego. Ponadto w przypadku męża pacjentki
    będzie obowiązywać Art. 68 k.r.i.o. stanowiący:



    „Zaprzeczenie ojcostwa nie jest
    dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu
    medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”




    W związku z powyższym właściwszą formą wydaje się być konstrukcja: „(…)
    który wyraża na to zgodę oświadczając, iż znane mu są skutki
    cywilnoprawne zabiegu wynikające z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego”
    .



    Ponadto zarówno w przypadku partnera, jak i męża matki, właściwszym
    rozwiązaniem wydaje się umożliwienie partnerowi/mężowi matki osobistego
    wyrażenia zgody w formie pierwszej osoby liczby pojedynczej.



    6. Zgoda na wykorzystanie nasienia dawcy



    Uwagę można by podnieść co do zapisu:



    „Deklarujemy, że w przypadku
    powodzenia leczenia i urodzenia dziecka/dzieci będzie ono/będą one
    traktowane jako dzieci nas obojga, z pełnymi skutkami cywilnoprawnymi
    (w tym prawno - rodzinnymi i spadkowymi) odnoszącymi się do
    macierzyństwa i ojcostwa.”




    Nie wydaje się jasna konstrukcja tego zapisu zważywszy na fakt, iż
    skutki cywilnoprawne są już uregulowane przez odpowiednie akty prawne
    (Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy), zatem deklaracja pacjentów nie zmienia
    ich sytuacji prawnej i nie wpłynie na konsekwencje wynikające z
    narodzin dziecka. Z tego względu poprawną formą wydawałoby się użycie
    konstrukcji: „Deklarujemy, iż jesteśmy świadomi, że w przypadku powodzenia leczenia (…)”.



    *

    Uwagi dodatkowe:



    Ad. Oświadczenie o sposobie realizacji prawa do odbioru recept lub zleceń



    W oświadczeniu – jako podstawę prawną wskazano art. 42 ust. 2 ustawy o
    zawodzie lekarza i lekarza dentysty. Wydaje się, iż popełniono błąd w
    numeracji przywoływanych ustępów. Zwracamy uwagę, że zgodnie z ust. 2 w
    przywołanym art.:



    “2. Lekarz może, bez dokonania
    osobistego badania pacjenta, wystawić receptę niezbędną do
    kontynuacji leczenia oraz zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne
    jako kontynuację zaopatrzenia w wyroby medyczne, jeżeli jest to
    uzasadnione stanem zdrowia pacjenta odzwierciedlonym w dokumentacji
    medycznej. “




    Natomiast przepis mający zastosowanie do przekazywania innym osobom niż
    pacjent, recept i/lub zaleceń został zawarty w art. 42 ust. 3 pkt 2 ww.
    ustawy:



    “3. W przypadku, o którym mowa w ust.
    2, recepty lub zlecenia mogą być przekazane: 1)  osobie
    upoważnionej przez pacjenta do odbioru recepty lub zlecenia albo
    przedstawicielowi ustawowemu pacjenta; 





    2) osobie trzeciej, jeżeli pacjent
    oświadczy podmiotowi udzielającemu świadczeń zdrowotnych, że
    recepty lub zlecenia mogą być odebrane przez osoby trzecie bez
    szczegółowego określania tych osób.
”




    Ad. Instrukcja postępowania ze skargami i wnioskami

    W ust. 3 lit. c) i  d) (dotyczy form złożenia skarg i wniosków)
    mowa jest o wysyłce za pośrednictwem Poczty Polskiej. Należy zwrócić
    uwagę, że pacjenci/konsumenci powinni zachować prawo wyboru operatora
    pocztowego.



    Ponadto w wywiadach z pacjentami potwierdzono, iż otrzymują oni wzory
    zgód do zapoznania się z nimi na co najmniej 24 godziny przed
    planowanym zabiegiem, jak również otrzymują kopię podpisanej przez
    siebie zgody. Osoba zarządzająca poinformowała nas także, iż zapisy w
    zgodach mogą być negocjowane.


    11. Prawo do
    intymności i obecności osoby bliskiej


    Niniejszy opis ogranicza się wyłącznie do badań i zabiegów, które są
    wykonywane w Ośrodku ARTemida i nie odnosi się do Kliniki GUSK.



     Jak wspomniano w poprzednich rozdziałach raportu, wszystkie
    gabinety ginekologiczne, które zostały nam pokazane mają bezpośredni
    dostęp do łazienki, co jest zgodne z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w
    tym zakresie. Ponadto gabinety są przestronne, pomiędzy biurkiem
    lekarza a fotelem ginekologicznym zainstalowano przesłony, które
    zapewniają pacjentkom poczucie komfortu na wypadek wejścia kogoś z
    zewnątrz do gabinetu. Takie rozwiązanie umożliwia również swobodny
    pobyt osoby towarzyszącej pacjentce w gabinecie. We wszystkich
    gabinetach, które odwiedziłyśmy, przed biurkiem lekarza znajdowały się
    zawsze dwa krzesła dla pacjentów. Położna (która jest jednocześnie
    pracownicą Rejestracji) podkreślała, że w trakcie wizyty do gabinetu
    lekarskiego nie wchodzą inne osoby, chyba, że sprawa jest wyjątkowo
    pilna: “staramy się nie wchodzić, chyba, że jest coś naprawdę nagłego, nie łączymy również rozmów telefonicznych.”.



    Zapraszanie pacjentów do gabinetów lekarskich odbywa się w sposób
    dyskretny, lekarze wychodzą po pacjentów i zapraszają na wizytę
    używając formy „Pan/Pani do mnie”, „zapraszam Panią/Pana” (potwierdzone obserwacją bezpośrednią). Personel również deklarował: “Nie mówimy po nazwisku, tylko “Panie Krzysztofie, zapraszam”, “ukierunkowujemy wcześniej osobę z Laboratorium, że to będzie np. pan w zielonej kurtce” (dotyczyło sytuacji, w której pacjent przychodzi oddać nasienie).



    Wątpliwości budzić może jednak usytuowanie rejestracji, do której
    przylegają bezpośrednio kanapy i fotele dla oczekujących pacjentów.
    Przy rejestracji może przebywać jedna osoba – co nie stanowi problemu,
    ponieważ Klinika jest raczej niewielką placówką. Wydaje się jednak, że
    rekomendować należałoby rozważenie innej lokalizacji rejestracji,
    ponieważ rozmowy prowadzone przez panie w rejestracji z pacjentami (w
    tym rozmowy prowadzone przez telefon) są bardzo dobrze słyszalne przez
    oczekujących pacjentów.



    Prawo do obecności osoby bliskiej



     W rozmowie z osobą zarządzającą Ośrodkiem otrzymałyśmy
    informację, że pacjentom mogą towarzyszyć osoby bliskie w trakcie
    wizyty, nie różnicowano także, czy ma to być osoba przeciwnej płci
    (mąż, partner). Pacjenci rutynowo są informowani o takiej możliwości.


    12. Prawo do
    dokumentacji medycznej


    Zgodnie z informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej, w Ośrodku
    istnieje procedura udostępniania dokumentacji medycznej. Pacjent
    zgłasza prośbę o udostępnienie dokumentacji w rejestracji (może takie
    zapotrzebowanie złożyć ustnie, pisemnie, mailowo), a pracownicy
    rejestracji przekazują taką informację lekarzowi. Osobą odpowiedzialną
    za przygotowanie dokumentacji jest lekarz. Praktykowane jest
    przekazywanie dokumentacji za pośrednictwem poczty.



    Należy zwrócić uwagę, uznając jednocześnie to za dobra praktykę, że
    Ośrodek również zapewnie pacjentom możliwość przesłania zwolnień
    lekarskich, w takim jednak przypadku zwolnienie przekazywane jest
    kurierem (na koszt pacjenta).



    W rozmowie z Osobą odpowiedzialną za zarządzenie Ośrodkiem otrzymałyśmy
    informację, że od pacjentów nie są pobierane opłaty za wydanie
    dokumentacji medycznej, pomimo iż Rozporządzenie Ministra Zdrowia daje
    świadczeniodawcom prawo do pobierania opłaty.

    13. Osoby
    niepełnosprawne i ich prawo do leczenia



     
    Ośrodek jest architektonicznie dostosowany do potrzeb osób
    niepełnosprawnych. Ośrodek znajduje się na parterze i zajmuje jeden
    poziom: korytarze są szerokie, w budynku brak progów. Ogólnodostępna
    łazienka dla pacjentów również jest dostosowana do potrzeb osób
    niepełnosprawnych, jednak należy zauważyć, iż nie jest ona wyposażona w
    bidet, tak więc niepełnosprawnej ruchowo pacjentce może być trudno
    przygotować się do wizyty.


    14. Pary
    nieheteroseksualne


    Monitoring odbywał się w lutym 2015
    roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu
    niepłodności  uniemożliwiająca parom jednopłciowym i kobietom
    samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności W związku z
    powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych
    grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez
    każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa,
    jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje
    za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.




    W trakcie rozmowy z osobą pracującą w rejestracji uzyskałyśmy informację, że: “Każda wskazana przez pacjentkę osoba, w tym partner tej samej płci”
    może towarzyszyć pacjentce w czasie wizyty. Z kolei osoba zarządzająca
    na pytanie, czy osoby tej samej płci mogą wchodzić razem na wizytę,
    odpowiedziała: “Panie się trochę ukrywają”, “jest tylko kilka takich par, w Warszawie jest to rozpropagowane”.


    15. Opieka psychologiczna

     

    Ośrodek umożliwia swoim pacjentom skorzystanie z porady psychologa.
    Osoba sprawująca psychologiczną opiekę nad pacjentami Ośrodka jest w
    Ośrodku zatrudniona na podstawie umowy zlecenie i jest dostępna dla
    pacjentów w określony jeden dzień w miesiącu w godzinach od 9:00 do
    ostatniego pacjenta (nawet do 18:00). Ma ukończone studia magisterskie
    ze specjalnością psychologii klinicznej, a także specjalizację z
    psychologii klinicznej. Nie miałyśmy możliwości zweryfikowania tych
    informacji, ponieważ na stronie WWW Ośrodka brak jest jakichkolwiek
    informacji o ofercie opieki psychologicznej dla osób leczących
    niepłodność, o zatrudnionym psychologu, godzinach jego pracy i zakresie
    usług jakie świadczy. Również w rejestracji nie ma żadnych 
    informacji o możliwości skorzystania z konsultacji psychologicznych ani
    informacji/wizytówki psychologa. Według wypowiedzi pracowników Ośrodka
    pacjenci o możliwości skorzystania z wizyty u psychologa informowani są
    przez lekarza prowadzącego. Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy,
    deklarowali, iż nie korzystali z pomocy psychologicznej i nie mieli
    wiedzy, że w Ośrodku istnieje taka możliwość.



     Konsultacje psychologiczne odbywają się raz w miesiącu (w
    przypadku większej liczby zainteresowanych pacjentów psycholog dostępna
    jest na dodatkowych konsultacjach) i są one płatne. W rozmowie z osobą
    zarządzającą uzyskałyśmy informację, iż średnio w miesiącu odbywa się
    siedemnaście takich konsultacji, z kolei w rozmowie z pracownikami
    rejestracji powiedziano nam, że: „maksymalnie pięć w miesiącu”.



    W przypadku biorstwa i dawstwa gamet/zarodków konsultacja
    psychologiczna jest standardowo zalecana przez lekarza prowadzącego.
    Jednak ostatecznie to pacjenci decydują czy z niej skorzystają czy nie.
    Personel Ośrodka deklaruje, że ma zapewnione wsparcie psychologa jeśli
    pomoc taka okaże się potrzebna, jednakże na pytanie o to, czy
    pracownicy przechodzą szkolenia psychologiczne w zakresie kontaktu z
    pacjentem trudnym, psychologicznych aspektów leczenia niepłodności etc.
    uzyskałyśmy odpowiedź, iż zajmuje się tym zewnętrzna firma szkoleniowa.
    Z wywiadów z personelem wynikało także, iż psycholog nie jest częścią
    zespołu Ośrodka i nie bierze udziału w zebraniach personelu.


    16. Standardy w
    dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


    Monitoring prowadzono w okresie
    sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
    naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
    dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
    raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
    standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
    rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).




    Podczas monitoringu nie udało nam się rozmawiać z żadną parą, która
    korzystała lub korzysta z dawstwa gamet. W związku z tym nie możemy
    przedstawić obrazu biorstwa z punktu widzenia pacjentów.



    Ośrodek deklaruje, iż rejestruje i przestrzega zasad gromadzenia
    dokumentacji medycznej dawcy/ów oraz biorcy/ów zgodnie z
    rozporządzeniami Ministra Zdrowia z dnia 12 marca 2010r.



    W rozmowach z personelem i osobą zarządzającą uzyskałyśmy informację,
    że Ośrodek prowadzi następujące formy leczenia: inseminacja i in vitro
    z użyciem nasienia dawcy oraz sporadycznie: in vitro z użyciem komórki
    jajowej dawczyni i adopcję zarodka. Ośrodek informuje pacjentów w
    formie ustnej o skuteczności Ośrodka w zakresie zabiegów inseminacji
    domacicznej z użyciem nasienia dawcy, zapłodnienia pozaustrojowego z
    użyciem komórki dawczyni, zapłodnienia pozaustrojowego z użyciem
    nasienia dawcy. W Ośrodku nie stwierdziłyśmy obecności pisemnych
    informacji o aspektach prawnych dawstwa i biorstwa (o aktualnym stanie
    prawnym dawstwa gamet w Polsce z uwzględnieniem informacji  o
    stanie centralnej kontroli nad dawstwem lub o jej braku) oraz o
    aspektach psychologicznych i społecznych dawstwa (spotkania biorców z
    psychologiem również nie są obowiązkowym elementem procedury).



    Dawstwo nasienia



    Ośrodek nie prowadzi własnego banku nasienia ani komórek jajowych. W
    przypadku banku nasienia korzysta z zewnętrznego banku, białostockiego
    Kriobanku. Pacjenci mogą także skorzystać z innego zewnętrznego banku
    nasienia.  Według deklaracji lekarza pacjenci-biorcy nasienia mają
    udostępniane są wszystkie nieidentyfikujące informacje dotyczące 
    dawców, w tym informacje o: grupie krwi, cechach fenotypowych,
    wykształceniu, wieku. Jednakże zgodnie z wypowiedzią osoby
    zarządzającej pacjenci rutynowo takich informacji nie otrzymują: “Pacjenci, gdyby chcieli te informacje chyba mogą je uzyskać, ale standardowo nie są przekazywane.”. Nie potrafimy zweryfikować, jaką rutynową politykę wobec tego Ośrodek w tym zakresie przyjął.



    Ośrodek limituje liczbę potomstwa jednego dawcy do dziesięciorga dzieci
    (informacja uzyskana od lekarza), oraz nie praktykuje udostępniania
    możliwości rezerwowania nasienia konkretnego dawcy na przyszłość, aby
    para mogła starać się o kolejną ciążę z tego samego materiału
    genetycznego w celu zachowania pokrewieństwa genetycznego dzieci,
    jednak: „ale potencjalnie jeśli pacjenci wyrażą taką chęć co do nasienia dawcy to teoretycznie jest to możliwe”
    (cytat lekarz). Z kolei osoba zarządzająca poinformowała nas, że
    Ośrodek nie limituje potomstwa pochodzącego od jednego dawcy/dawczyni,
    natomiast pacjenci mogą zarezerwować nasienie od jednego dawcy: „jeśli pacjent się uprze i opłaci to tak”.



     Uzyskałyśmy również od lekarza twierdzącą odpowiedź na pytanie,
    czy podczas wizyty przygotowującej do przyjęcia nasienia omawiania jest
    kwestia jawności: „Informuję
    pacjentów, że dawstwo z założenia jest anonimowe, rozmawiamy też o
    przekazaniu dzieciom czy innym osobom z rodziny informacji nt. dawstwa”
    .



    Dawstwo komórek jajowych i zarodków



    W rozmowie z lekarzem otrzymałyśmy informacje, że Ośrodek realizuje
    program dawstwa honorowego oraz międzypacjenckiego komórek jajowych.
    Zgodnie z jego deklaracją zdarza się to bardzo rzadko (i czas
    oczekiwania na komórki jest długi, ponieważ dawczyń jest bardzo mało),
    ale zdarza. Ośrodek przekazuje aktualną informację o średnim czasie
    oczekiwania w danym Ośrodku na biorstwo komórki: „Na
    komórki pacjenci czekają bardzo długo, bo są oddawane
    sporadycznie.  Komórki nie są mrożone, są zapładniane i mrożone są
    zarodki, wtedy pacjentka przystępująca do IVF z KD jest przygotowywana
    do criotransferu”
    (cytat lekarz). Zgodnie z wyjaśnieniami
    personelu czas ten jest długi, ponieważ według deklaracji pracowników
    Ośrodka bardzo mała liczba pacjentek oddaje swoje komórki jajowe:
    Ośrodek praktykuje jedynie honorowe dawstwo komórek jajowych, 
    rozumiane w tym przypadku jako brak jakichkolwiek rekompensat
    finansowych. Ta sama zasada odnosi się do dawstwa międzypacjenckiego.
    Pacjentki biorczynie (dotyczy zarówno biorstwa komórek jajowych jak i
    adopcji zarodka) nie otrzymują nieidentyfikujących informacji
    dotyczących dawczyni/dawców. Ilość potomstwa jednej dawczyni nie jest
    limitowana z uwagi na fakt, iż dawczynie z reguły oddają swoje komórki
    jednokrotnie/sporadycznie i w takim przypadku wszystkie ich komórki są
    przekazywane jednej parze biorców, Ośrodek nie rozdziela komórek na
    więcej par.



    Ośrodek zapewnia konsultacje z psychologiem (są ustnie rekomendowane,
    nie są obowiązkowe, są każdorazowo płatne przez pacjenta). Po
    określeniu pakietu cech dawcy/dawczyni to lekarz prowadzący dokonuje
    wyboru dawczyń/dawców (w przypadku dawców nasienia wybór dokonywany
    jest bezpośrednio w banku nasienia Kriobank).  W przekazanych nam
    dokumentach – zgodach na leczenie, które otrzymują i podpisują
    pacjenci, brak jest pełnej, pisemnej informacji o:

    • stosowanym przez dany Ośrodek limicie biologicznego potomstwa przypadającego na jednego dawcę/dawczynię
    • korzystaniu z zewnętrznych banków nasienia
    • korzystaniu z własnego banku komórek jajowych
    • polityce pozyskiwania dawców i dawczyń z wyjaśnieniem, czy
      Ośrodek stosuje dawstwo pacjenckie (np. typu egg sharing lub inne),
      dawstwo wewnątrzrodzinne (np. siostra siostrze), dawstwo od osób
      niespokrewnionych i płodnych, inne
    • możliwości lub braku możliwości zarezerwowania nasienia/komórek
      jajowych/zarodków dawców celem wykorzystania ich przy staraniach o
      kolejne dzieci, aby móc zachować pokrewieństwo  genetyczne
      rodzeństwa

    W rozmowach z personelem potwierdzono, że lekarze nie przekazują
    pacjentom korzystającym z biorstwa informacji o materiałach
    edukacyjnych drukowanych lub internetowych przeznaczonych dla rodziców
    dzieci urodzonych w wyniku dawstwa gamet lub zarodków, w tym poradników
    dla rodziców (np. darmowych poradników „Powiedzieć i Rozmawiać”), książeczek dla dzieci.


    17. NASZE REKOMENDACJE


    Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji



    Dobre praktyki:


    1. Zwracamy uwagę na dobrze przygotowaną stronę internetową, która
      zawiera nie tyllko informacje o samych metodach leczenia, ale także
      informuje pacjentów o potencjalnych powikłaniach, przygotowaniu do
      zabiegu i aktualnym stanie ustaleń medycznych związanych z
      niepłodnością. Pomimo iż w poprzednich częściach raportu wskazywałyśmy
      na pewne braki informacyjne (opis polityki SET, uzupełnienie cennika,
      uzupełnienie metodologii statystyk, umieszczenie wizytówki psychologa
      etc.) należy także zauważyć, iż strona jest napisana językiem jasnym i
      propacjenckim, który wyraża się także w spójnym komunikowaniu
      niepłodności jako problemu pary i zapraszaniu objoga pacjentów na
      wizytę;
    2. Zgody przygotowane przez Ośrodek nie naruszają praw pacjenta i są
      w większości dobrze skonstruowane w zakresie informacji dla pacjentów i
      respektowania praw pacjenta. Uwagi, które zostały podniesione w
      Rozdziale 10. odnosiły się do niezręczności językowych, błędów
      numeracyjnych, uściślenia niektórych zapisów lub rozłączenia
      oświadczeń, jednak żaden ze wzorców nie zawierał klauzul niedozwolonych
      ani zapisów budzących prawnoczłowiecze lub prawnopacjenckie
      wątpliwości. Zwróciłyśmy uwagę na zapis dotyczący możliwości decyzji
      dawczyni komórek jajowych, czy życzy sobie być poinformowana o
      ewentualnej ciąży – jest to rzadko stosowana w takich dokumentach, ale
      bardzo dobra praktyka z uwagi na prawo pacjenta do informacji;
    3. Prawo do obecności osoby bliskiej jest nie tylko zapewnione
      pacjentom, ale także propagowane i traktowane przez personel jako
      naturalne, na co wskazują spójne działania w tym względzie (rozmowy z
      personelem, treść strony, rozmowy z pacjentami). Za dobrą praktykę
      należy również uznać sposób zorganizowania gabinetów ginekologicznych i
      wyposażenie ich w przesłony z matowego szkła zapewniające pacjentkom
      poszanowanie intymności;
    4. Zauważyłyśmy, iż Ośrodek zdecydował się nie pobierać opłat za
      wydanie dokumentacji, pomimo iż ma do tego prawo zgodnie z
      Rozporządzeniem. Jest to praktyka leżąca w zdecydowanym interesie
      pacjentów;
    5. Naszą uwagę zwróciły podkreślany przez pacjentów  dobry
      kontakt z lekarzami i personelem, przede wszystkim w zakresie
      wyczerpujących informacji o leczeniu, które – jak potwierdzili pacjenci
      – pomimo oparcia się przez Ośrodek wyłącznie na formie ustnej i
      informacjach ze strony internetowej, są stosowane w praktyce i pacjenci
      komunikowali, iż informacje były kompletne oraz mieli możliwość
      uzyskania odpowiedzi na swoje pytania.

    Rekomendacje


    1. Rekomendujemy uzupełnienie strony internetowej w zakresie
      wskazanych już w raporcie informacji, ale ze szczególnym uwzględnieniem
      informacji o wsparciu psychologicznym, jego warunkach, godzinach pracy
      psychologa oraz z wizytówką i biogramem samego psychologa;
    2. Proponujemy usunięcie lustra ze ściany w jednym z gabinetów ginekologicznych, aby zwiększyć komfort pacjentek;
    3. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
      grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
      pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
      pacjenckich jest pod ścisłą moderacją merytoryczną i jest prowadzona w
      zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
      i wiarygodne źródło informacji (www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl, www.nieplodnoscboli.pl);
    4. Zachęcamy do przygotowania materiałów pisemnych. Choć wydaje się,
      iż polityka „informacji ustnych” działa w Ośrodku dobrze, warto byłoby
      wzbogacić poczekalnię o materiały, czasopisma i książki z zakresu
      leczenia niepłodności (np. Chcemy być rodzicami, z książek – poradniki
      adresowane do osób niepłodnych, np. „Zajść w ciążę” Piotra
      Pierzyńskiego, „Nadzieja na nowe życie. Poradnik dla marzących o
      dziecku” Agnieszki Doboszyńskiej i in., „Drogi ku płodności”, wyd.
      zbiorowe i inne), ale również publikacje dotyczące adopcji, dawstwa i
      biorstwa gamet i zarodków (np. bezpłatne poradniki „Powiedzieć i
      Rozmawiać” Stowarzyszenia NASZ BOCIAN). Lista publikacji, którą warto
      uwzględnić na stronie WWW dla pacjentów:



    Poradniki:

    Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo CMR
    Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
    Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec, Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
    Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec, Wydawnictwo Feeria
    Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach
    wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom
    Wydawniczy
    Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet, Wydawnictwo Esprit

    Publikacje popularnonaukowe i beletrystyka:

    Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie
    reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena
    Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
    Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń, Wydawnictwo Inspiracje
    O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek, Wydawnictwo Universitas
    Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
    Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red.
    Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka,
    Wydawnictwo Filozofia i Logika
    Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
    Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
    Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo Sensus
    Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo PZWL

    Publikacje naukowe:

    Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
    Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red. Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
    Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS


    Centrum Medyczne ANTRUM Laboratorium DEMETER Stanisław Horák

    Istnieje od 1995 roku

    • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
    • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
    • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring
    • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
    • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
    • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
    • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
    • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
    • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:
    Ośrodek leczenia niepłodności wykonujący zapłodnienie pozaustrojowe Inseminacja nasieniem partnera Inseminacja nasieniem dawcy Badanie ogólne nasienia Posiew nasienia MARtest Badania hormonów Zapłodnienie pozaustrojowe IVF IVF ICSI TESA mTESE IVF z komórką dawczyni Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki świeże) IVF z nasieniem dawcy AZ adopcja zarodka Onkofertility (zabezpieczenie nasienia u pacjentów onkologicznych) Histeroskopia HSG Laparoskopia śląskie

    Bytom,41-902
    ul.Olimpijska 5

    32 281 44 02

    Zaloguj się aby wypełnić ankietę.

    Raport finalny 2015


    Nazwa Ośrodka Antrum
    Data przeprowadzonego monitoringu 14.02.2015



    Spis treści raportu:

    1. Podstawowe informacje o Ośrodku

    2. Opis Ośrodka

    3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
    przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

    4. Program refundacyjny

    5. Rejestracja wizyty

    6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

    7. Opieka nad mężczyzną

    8. Opieka nad kobietą

    9. Umowy z NFZ

    10. Prawo: umowy
    cywilnoprawne i prawa pacjenta

    11. Prawo do
    intymności i obecności osoby bliskiej

    12. Prawo do
    dokumentacji medycznej

    13. Osoby
    niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

    14. Pary nieheteroseksualne

    15. opieka psychologiczna

    16. Standardy w
    dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

    17. NASZE REKOMENDACJE

    18. Komentarz osrodka do raportu





    1. Podstawowe informacje o Ośrodku


    Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
    Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
    Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Od 2012 roku Ośrodek raportuje
    swoje wyniki do ESHRE oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO
    9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE i uczestniczy w
    szkoleniach ESHRE. Ośrodek zadeklarował znajomość „Pacjenckich
    standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych przez
    Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek nie wykonuje badań/zabiegów w
    ramach umowy z NFZ.



    2. Opis Ośrodka


    Ośrodek mieści się w bloku, na dużym osiedlu. Budynek jest dobrze
    oznaczony, posiada osobne wejście bezpośrednio z ulicy, nad którym
    znajduje się szyld z nazwą Ośrodka. Przy Ośrodku znajduje się parking
    osiedlowy. Poczekalnia jest niewielka, jednak wystarczająca w stosunku
    do wielkości Ośrodka. Pacjenci mają bezpłatny dostęp do wody oraz
    prasy, jest możliwość skorzystania z wieszaków na ubrania. Przy wejściu
    do Ośrodka, w rejestracji, umieszczono dużą tablicę ze spisem
    przyjmujących w Ośrodku lekarzy (ginekolodzy, seksuolog, psycholog)
    oraz mniejszą tablicę z cennikiem i Kartą Praw Pacjenta. Cennik jest
    również dostępny w wersji drukowanej na blacie rejestracji. W
    poczekalni znajduje się jedna łazienka i jest ona dostosowana również
    dla potrzeb osób niepełnosprawnych. Pomieszczenie jest czyste,
    zamykane, z dostępem do ciepłej i zimnej wody, wyposażone w niezbędne
    artykuły higieniczne (mydło, papier toaletowy, ręczniki papierowe) oraz
    uchwyty.


    Sytuacja badawcza:


    Monitoring Ośrodka odbywał się w sobotę, w dniu regularnej pracy
    Ośrodka. Pacjenci zgłaszali się spontanicznie do wywiadów z nami, nie
    były to osoby poproszone z wyprzedzeniem przez personel o wzięcie
    udziału w monitoringu.



    3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
    Ośrodka wobec pacjenta


    Ośrodek posiada stronę
    internetową. Na stronie łatwo znaleźć dane teleadresowe Ośrodka.
    Zamieszczono również mapę ułatwiającą dojazd do Ośrodka. Jednym z
    modułów zakładki kontaktowej jest okienko do szybkiego wysłania
    wiadomości. Na stronie głównej znajduje się zakładka:
    „Wprowadzenie/informacje ogólne”, w której umieszczono informacje na
    temat niepłodności, ogólne wskazówki dotyczące rozpoczęcia diagnostyki
    oraz zachętę do kontaktu z psychologiem. Podkreślanie wartości pomocy
    psychologicznej należy uznać za bardzo dobrą praktykę. Wydaje się, że
    koncepcja strony wychodzi z założenia o dostarczeniu pacjentom ogólnej
    wiedzy o ich własnej sytuacji: język opisów jest prosty i czytelny,
    pojawia się dużo nawiązań wskazujących wpływ pacjenta na swoją sytuację
    (utrzymanych w tonie pozytywnej zachęty, nie w tonie obciążania
    sprawczością). Jednocześnie na stronie brak szczegółowych informacji o
    badaniach i zabiegach (inseminacja, punkcja jajników, in vitro etc.).


    Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy dobrze ocenili stronę internetową
    Ośrodka, zwracali uwagę na łatwość odnalezienia danych kontaktowych.
    Jedna z par powiedziała: „nie ma
    dużo informacji, ale są czytelne, w dobrym przekazie”
    . Wszyscy
    ankietowani pacjenci odpowiedzieli, że w Ośrodku nie ma możliwości
    umówienia się na wizytę za pośrednictwem Internetu.


    Na stronie brakuje godzin pracy Ośrodka, można natomiast znaleźć
    godziny przyjmowania poszczególnych lekarzy. Po kliknięciu
    funkcjonalności „umów się na wizytę” (znajduje się pod każdą grupą
    lekarzy) zostajemy przekierowani na stronę z danymi kontaktowymi
    Ośrodka. Można znaleźć również spis lekarzy ginekologów przyjmujących w
    Ośrodku, znajdziemy tam również nazwisko lekarza specjalizującego się w
    badaniach prenatalnych, seksuologa oraz psychologa. Biogram (bardzo
    szeroki) znajduje się jedynie przy nazwisku założyciela Ośrodka.
    Biogram nie zawiera zdjęcia. Na stronie nie umieszczono nazwisk
    pozostałego personelu (położnych, pracowników laboratorium,
    rejestratorek itp.). Stąd też ze spisu personelu nie można wnioskować
    np. o doświadczeniu zawodowym personelu pracowni embriologicznej, co z
    pewnością byłoby ważną informacją dla pacjentów.


    Jeśli idzie o linię dyżurną
    dla pacjentów:


    W Ośrodku nie funkcjonuje całodobowa linia dyżurna dla pacjentów,
    dysponują oni jednak numerami lekarzy prowadzących. Z rozmów wynika, że
    numer otrzymują wybrani pacjenci: „Daję komórkę pacjentkom, nie
    wszystkim, jak wiem, że coś się może dziać” (cytat osoby zarządzającej,
    jednocześnie lekarza Ośrodka). Tę sytuację potwierdzają rozmowy z
    pacjentami: „Numer telefonu docenta
    dostałam od koleżanki, dzwoniliśmy kilka razy, za każdym razem docent
    odebrał”
    , „nie było potrzeby
    dzwonić, ale przed rozwiązaniem docent mówił, żeby dzwonić jak coś”
    ,
    „mamy komórkę do doktora, cokolwiek
    by się nie działo mogliśmy zadzwonić, nawet 3 razy dziennie”


    Jeśli idzie o materiały
    informacyjne dostępne w Ośrodku:


    W Ośrodku brak jakichkolwiek materiałów informacyjnych dla pacjentów
    dostępnych w formie drukowanej. Potwierdza to monitoring bezpośredni
    oraz wszystkie przeprowadzone wywiady z pacjentami. Pacjenci deklarują
    otrzymywanie informacji ustnych o planowanych zabiegach/badaniach.
    Informacje te nie są jednak kompletne, najczęściej dotyczą przygotowań
    oraz przebiegu planowanych działań, niezwykle rzadko padają informacje
    o skutkach ubocznych oraz o skuteczności. Z wywiadów przeprowadzonych z
    lekarzem oraz z pacjentami wynika, że lekarze informują podczas wizyty
    o planowanym leczeniu, jego przebiegu, zalecanych badaniach i
    zabiegach. Są to jednak wyłącznie informacje ustne, wizyty nie kończą
    się podsumowaniem pisemnym (z wyłączeniem informacji dotyczących
    dawkowania leków). Część pacjentów uważa te informacje za
    „satysfakcjonujące”, dodając: „jesteśmy
    tu, i po wizycie w dużej placówce (udane IVF w ramach MZ- nasza uwaga)
    wróciliśmy. Wynosimy dużo z wizyt , dużo się uczymy, lekarz naprawdę
    przegląda dokumentację”
    . Spotkałyśmy się jednak również z
    wypowiedziami wskazującymi na to, że o informacje na temat leczenia
    trzeba zabiegać: „Docent należy do
    takich, którzy sami nie mówią, trzeba pytać, więcej robi, mniej mówi”
    .


    Z rozmowy z lekarką wynika, że zdarza się, że poleca pacjentom lekturę
    dotyczącą leczenia: „Jakieś
    czasopisma medyczne, czasem jakieś publikacje w internecie, szczególnie
    jak są jacyś pacjenci którzy wiedzą, o co chodzi, to polecam strony
    anglojęzyczne”
    . Praktykę taką potwierdziła jedna z ankietowanych
    par: „Tak, przed pierwszą
    inseminacją lekarz polecił stronę internetową na której można było
    uzupełnić wiedzę na ten temat”
    . Zwracamy jednak uwagę, iż nie
    wszyscy pacjenci posługują się językiem angielskim, nie wszyscy mają
    również dostęp do Internetu i potrafią się sprawnie poruszać w
    Internecie, więc potrzeba udostępnienia materiałów wydrukowanych wydaje
    się być tym większa.


    Z rozmów z pacjentami wynika, że większość informacji otrzymują
    bezpośrednio od lekarza prowadzącego lub od pracowników laboratorium.
    Zdarza się, że informacji udzielają położne – potwierdza to wywiad z
    jedną z nich: „Wszystko wyjaśnia
    docent, potwierdzam tylko to co mówi, jeśli pacjenci pytają”
    .


    Pacjenci zauważają, że język lekarza nie zawsze jest zrozumiały, jednak
    na prośbę lekarz wszystko tłumaczy: „Czasami
    zapędza się w terminach medycznych i trzeba prosić o wyjaśnienie”
    ,
    „czasami używa niezrozumiałych
    zwrotów ale pytam aż zrozumiem, do skutku tłumaczy”
    .


    Jeśli idzie o politykę
    informacji o kosztach leczenia w Ośrodku:


    Na stronie znajduje się spis oferowanych zabiegów i badań oraz aktualny
    i kompletny cennik. Cennik na stronie internetowej podzielony został na
    kilka modułów: leczenie niepłodności (głównie zabiegi), konsultacje,
    laboratorium oraz usg. W Ośrodku cennik jest wydrukowany i udostępniony
    pacjentom na ladzie, ponadto jest wywieszony na niewielkiej tablicy
    informacyjnej. Wszyscy rozmówcy – pacjenci odpowiedzieli, że zawsze
    podczas regulowania należności otrzymują rachunek. Politykę Ośrodka w
    tym zakresie należy uznać za spójną i rzetelną.


    Jeśli idzie o procedurę
    składania skarg:


    W rozmowie z osobą zarządzającą uzyskałyśmy informację, iż dotąd nie
    było skargi na pracę Ośrodka. Ośrodek nie posiada formularza skarg ani
    zeszytu skarg, osoba zarządzająca poinformowała nas, iż gdyby pacjent
    chciał złożyć skargę może to zrobić ustnie lub pisemnie. Skarga
    zostałaby wówczas przekazana kierownikowi Ośrodka. W przypadku w którym
    pacjent składałby skargę na kierownika (będącego również lekarzem)
    skargę można by było złożyć bezpośrednio do Okręgowej Izby Lekarskiej.
    Ośrodek przygotował i udostępnia „ankietę satysfakcji pacjentów” w
    poczekalni.


    Jeśli idzie o politykę
    informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:


    W Ośrodku nie udostępniono nam żadnych materiałów informacyjnych dla
    pacjentów. Na stronie internetowej Ośrodka również brak jakichkolwiek
    danych statystycznych dotyczących wyników pracy Ośrodka.


    Jeśli idzie o politykę SET
    (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:


    Na stronie internetowej Ośrodek nie umieścił żadnych informacji na ten
    temat. Odpowiedzi pacjentów dotyczące realizacji polityki SET w Ośrodku
    były bardzo różne:  jedna z par zadeklarowała, że nikt nie
    rozmawiał z nią na ten temat; druga potwierdziła, że została
    poinformowana o ryzyku uzyskania ciąży mnogiej po stymulacji, natomiast
    w kwestii SET odpowiedziała: „To
    jeszcze nie ten etap [para była w trakcie stymulacji- nasza uwaga],
    pani z laboratorium wspominała, że wychodzimy z założenia, że jak są 3
    to 3 transferujemy, jak więcej to trzeba rozmawiać z docentem co robić
    z mrożeniem”
    . Brakowi informacji na temat SET zaprzecza jednak
    wywiad przeprowadzony z lekarką, która zadeklarowała, że zawsze
    rozmawia z pacjentami na ten temat: „Rozmawiamy
    o tym podczas stymulacji, jak omawiamy ile ewentualnie zapładniamy
    komórek. Zawsze tłumaczę, że ilość pęcherzyków nie świadczy o ilości
    komórek, że mogą być niewartościowe, zastanawiamy się ile zapłodnić”
    .
    Wyjaśnieniem nieścisłości pomiędzy wypowiedziami pacjentów i lekarki
    może być fakt, że żadna z ankietowanych par przystępujących do ivf nie
    leczyła się u lekarki, z którą rozmawiałyśmy. Należy jednak podnieść,
    iż warto byłoby uspójnić informacje przekazywane pacjentom. W chwili
    obecnej nie można wnioskować na postawie rozmów z pacjentami i
    personelem, czy Ośrodek wdrożył politykę SET rekomendowaną przez ESHRE,
    czy też stosuje transfery większej ilości zarodków niż jeden (w
    szczególnych przypadkach dwa).


    4. Program refundacyjny


    Ośrodek nie jest Realizatorem programu refundacyjnego MZ. Jedna z par,
    z którą rozmawiałyśmy, uzyskała od lekarza prowadzącego informację na
    temat możliwości wykonania procedury in vitro w ramach programu MZ
    (skorzystała z tej możliwości), kolejna pacjentka powiedziała: „O programie MZ docent nie mówił, ale nie
    było po co, on wie, że ja gdzie indziej nie pójdę”
    .

    5. Rejestracja wizyty


    Czas oczekiwania na pierwszą wizytę zależy od wybranego lekarza:
    „Zależy do kogo, do docenta 3-4 tygodnie, do reszty 1-2 tygodnie”
    (cytat rejestracja). Na wizytę można się umówić telefonicznie, nie ma
    możliwości umówienia się na konsultację przez internet. Rejestratorki
    oraz personel zwracają się do pacjentów w uprzejmy sposób, zachowując
    formę „Pan, Pani” a pacjenci,  jak również i nasze obserwacje, to
    potwierdzają.


    W Ośrodku nie ma możliwości płatności kartą jest jednak możliwość
    zapłaty przelewem. Wszyscy ankietowani pacjenci odpowiedzieli, że
    zawsze przy płatności otrzymują paragon/rachunek.

    W Ośrodku częste są opóźnienia, nawet do 2-3 godzin. Pacjenci mają tego
    świadomość i sami dzwonią z zapytaniem o to jak duże jest opóźnienie: „Czasami jest telefon od Ośrodka, a często
    sami dzwonimy, ile będziemy musieli czekać”
    (cytat
    pacjenci).  Jedna z par, z którą rozmawiałyśmy, przekazała: „Moglibyśmy być szybciej informowani o
    opóźnieniach, szczególnie dużych”
    .  Inną informację
    uzyskałyśmy od rejestratorki, która powiedziała, że pacjenci są
    informowani o opóźnieniach przez personel: „My tu mamy w rejestracji zwykły
    kalendarz, tam zapisujemy. I potem dzwonimy”
    . Nie potwierdzają
    tej informacji jednak wywiady z pacjentami. W związku z opóźnieniami
    godziny wizyt bywają bardzo późne: „Czasem
    wchodziłam o 22.00, ale wiem, że przyjmuje się też dużo później”
    .
    Pacjenci tłumaczą opóźnienia tym, że lekarz poświęca „tyle czasu ile
    konieczne”.


    Z wywiadu z rejestratorką wynika, że personel rejestracji nie
    uczestniczy w żadnych szkoleniach w zakresie komunikacji z pacjentami,
    psychologii leczenia niepłodności lub innych. Nie zgłaszano również
    takiej potrzeby kierownictwu Ośrodka. Personel położniczy deklaruje, że
    jego sugestie i postulaty są brane pod uwagę przez kierownictwo: „Docent jest wspaniały człowiek, jeżeli
    przekazujemy mu jakieś sugestie to myśli nad nimi”
    , „możemy otwarcie mówić o tym, co nam
    doskwiera”
    .

    6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


    Według deklaracji lekarza pierwsza wizyta trwa około 40 minut, kolejne
    – w zależności od ich zakresu - około 30 minut. Według pacjentów czas
    pierwszej wizyty jest różny, od 30 minut do 2 godzin a czas kolejnych
    wizyt podobny do deklarowanego przez lekarza –  około 30 minut.
    Pacjenci dobrze oceniają ilość czasu jaki poświęca im lekarz: „Nigdy nas docent nie wygania z gabinetu”.


    Ośrodek nie ma przyjętego i stosowanego przez lekarzy schematu
    prowadzenia wizyt lekarskich. W czasie rozmowy z lekarzem uzyskałyśmy
    informację, że schemat jest dostosowywany indywidualnie: „Mam swoje zwyczaje, np. zawsze wychodzę
    po pacjentów, schemat całej wizyty bywa stały, ale jest też
    modyfikowany”
    .


    Wszyscy pacjenci potwierdzili, że lekarze zwracają się do nich z
    zachowaniem form grzecznościowych, a język lekarzy ocenili jako
    zrozumiały. Lekarz z którym przeprowadziłyśmy rozmowę deklaruje, że za
    każdym razem informuje o czynnościach podejmowanych w trakcie
    badań/zabiegu: „mówię na przykład:
    proszę się rozluźnić, teraz zakładam wziernik”
    . Nie jest to
    jednak praktyka przyjęta w całym Ośrodku - nie potwierdzają  jej
    ankietowane pacjentki: „Nie, lekarz
    nie sugeruje bólu, nie omawia”
    , „Nie, nigdy”. Należy zaznaczyć, że
    cytowane pacjentki nie były pacjentkami ankietowanej lekarki.


    Z rozmów z pacjentami wynika również, że podczas wizyt lekarze kreślą
    plan postępowania na najbliższe miesiące, omawiają rodzaje i kolejność
    badań, które należy wykonać oraz ich koszty. Pisemne podsumowanie
    wizyty zdarza się rzadko i ma formę odręcznej notatki lekarza (np.
    wypunktowanie zleconych badań). Pacjenci potwierdzają, że lekarz
    przekazuje na piśmie ustalenia dotyczące dawkowania leków. 
    Wszyscy ankietowani pacjenci zadeklarowali ponadto, że niepłodność
    komunikowana jest przez personel zawsze jako problem wspólny. Zaprzecza
    temu jednak informacja na stronie internetowej Ośrodka: „Naszym zadaniem jest zdiagnozowanie i
    usunięcie przyczyny z powodu której czekasz na dziecko dłużej niż
    planowałaś”
    . Może to sugerować stanowisko, że niepłodność jest
    sprawą kobiety, a nie pary.


    7. Opieka nad mężczyzną


    Ośrodek posiada jeden pokój do oddawania nasienia. Za dobrą praktykę
    uważamy jego lokalizację:   pomieszczenie znajduje się w
    części oddzielonej od recepcji drzwiami z napisem „laboratorium”. Pokój
    mieści się w sąsiedztwie pokoju embriologów i pacjent albo sam zanosi
    próbkę do pokoju embriologa (bez konieczności wychodzenia z nią do
    ogólnodostępnej poczekalni) albo zostawia próbkę w pokoju, a embriolog
    ją zabiera kiedy pacjent wyjdzie: „kwestia
    wygody Pacjentów, mogą zostawić, albo tu podać. Ja słyszę, jak Pacjent
    wychodzi więc wstaję i mogę odebrać, albo zabrać z pokoju”

    (cytat embriolog).


    Wszyscy ankietowani mężczyźni uznali całość procedury za komfortową.
    Zdaniem pacjentów wezwanie na badanie odbywa się dyskretnie. Położna
    relacjonuje procedurę zapraszania pacjenta na badanie w następujący
    sposób: ”Zgłasza się do mnie pan, że
    przyszedł na badanie, ja proszę laborantów, idą do tyłu, nikt tam nic
    nie widzi (…) albo pacjent mówi że idzie do (pada imię embriologa) i
    już wiem o co chodzi”
    .


    Z rozmowy z położną wynika, że część pacjentów bada nasienie poza
    terenem Ośrodkiem, w należącym do niego laboratorium analitycznym: „Część Pacjentów na badanie idzie
    bezpośrednio do laboratorium, ale czy tam, czy tu to informują u nas o
    wszystkim zawsze embriolodzy, nie wiem dokładnie o czym, to nie moja
    działka”


    Pokój do oddawania nasienia jest czysty, komfortowy, zamykany. Jest w
    nim dostęp do umywalki (ciepła woda, mydło, ręczniki papierowe),
    pisuaru, filmów i prasy erotycznej. W pomieszczeniu brak jest miejsca
    dla partnerki –  w dniu monitoringu znajdowało się w nim tylko
    jedno krzesło.


    Ankietowana lekarka deklaruje, że na zapytanie pacjentów informuje ich
    o alternatywnych metodach oddawania nasienia, natomiast standardowo
    informuje o możliwości oddania nasienia w obecności partnerki. Co
    innego wynika z rozmów z pacjentami, jedna z par przyznała, że pytała o
    możliwość oddania nasienia w domu i dowiezienia do Ośrodka: „Pytaliśmy, nie ma takiej najmniejszej
    możliwości”
    . W jednym z gabinetów ginekologicznych, na biurku
    znajduje się mikroskop. Lekarz deklaruje, że zawsze kiedy to możliwe
    wykorzystuje go, aby pokazać pacjentom nasienie.


    8. Opieka nad kobietą

    W Ośrodku znajdują się dwa gabinety ginekologiczne i każdy z nich ma
    bezpośredni dostęp do łazienki, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra
    Zdrowia w tym zakresie. Nie wszyscy pacjenci jednak o tym wiedzieli
    (jedna z pacjentek odpowiedziała, że nie ma toalety przy gabinecie).
    Pacjentki określiły stan pomieszczeń i urządzeń sanitarnych jako dobry.
    Łazienki są wyremontowane/nowe, czyste, z dostępem do ciepłej i zimnej
    wody, znajduje się w nich odzież jednorazowa oraz bidet. Nie są
    dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych (łazienka dostosowana
    znajduje się w poczekalni).


    W gabinetach ginekologicznych znajdują się parawany, w każdym są trzy
    krzesła, co sugeruje, iż Ośrodek uważa obecność partnera/partnerki
    podczas badania za naturalną.


    Ośrodek zapewnia pomieszczenie pielęgnacyjne dla pacjentów po zabiegach
    ingerencyjnych. W pomieszczeniu pielęgnacyjnym znajdują się dwa łóżka,
    w dniu monitoringu pościel była świeża.  Zapewniono bezpośredni
    dostęp do łazienki. Opiekę w pokoju pozabiegowym pacjenci uznają za
    dobrą - ankietowana pacjentka, która korzystała z pokoju
    pielęgnacyjnego odpowiedziała, że personel nad nią czuwał. 
    Pacjentki poddające się zabiegom korzystają z własnej odzieży (koszule
    nocne), nie potwierdziłyśmy obecności odzieży jednorazowej w Ośrodku.


    Nie udało się zweryfikować, czy pacjentki korzystające z pomieszczenia
    pielęgnacyjnego mają dostęp do wody pitnej. Podczas monitoringu nie
    zauważyłyśmy aby była taka możliwość, a tylko jedna z ankietowanych
    pacjentek korzystała z pokoju pielęgnacyjnego, jednak nie potrafiła
    odpowiedzieć na to pytanie.


    Według rozmów z personelem w pokoju pielęgnacyjnym: „zawsze jest mąż lub partner i oni pilnują
    rzeczy, ale jest też szafa, wspólna”
    . Obecność niezamykanej
    szafy została potwierdzona podczas monitoringu oraz podczas rozmowy z
    pacjentką. Również podczas rozmowy z pacjentką zostało potwierdzone, że
    w pokoju pielęgnacyjnym może towarzyszyć  pacjentowi osoba
    towarzysząca.


    9. Umowy z NFZ


    Ośrodek nie wykonuje świadczeń w ramach umowy z NFZ, współpracuje
    natomiast z pobliską kliniką, w której – według osoby zarządzającej -
    zatrudniony jest niemal cały personel Ośrodka. Tam kierowane są
    pacjentki na badania/zabiegi wykonywane w ramach NFZ. Pacjentki
    kierowane na badania do kliniki mogą liczyć na opiekę lekarza, który
    jest ich lekarzem prowadzącym w Ośrodku.


    Możliwość skorzystania z tej opcji w przypadku zabiegów diagnostycznych
    potwierdzają Pacjenci. Z jednego z wywiadu wynika, że parę skierowano
    na zabieg do konkretnego szpitala, kolejna para wspomina, że lekarz
    podkreślał bliską współpracę z publiczną placówką. Jedna z pacjentek
    wspomniała o niechęci lekarza prowadzącego do wyników badań
    laboratoryjnych wykonywanych poza laboratorium będącym częścią Ośrodka:
    „Nie chciał patrzeć jak były z innego
    miejsca, doktor preferuje jak badania robi się na miejscu”
    .


    10. Prawo:
    umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


    Karta Praw Pacjenta jest ogólnodostępna i znajduje się w poczekalni.


    Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została
    udostępniona drogą elektroniczną przed monitoringiem, jak również
    została przekazana w formie papierowej w dniu monitoringu. Analiza
    dokumentów wskazuje na to, że otrzymałyśmy pełen komplet umów i zgód
    przygotowanych przez Ośrodek. Na komplet składały się następujące
    dokumenty:

    1. Zgoda na przetwarzanie i udostępnienie danych osobowych
    2. Warunki świadczenia usług medycznych
    3. Zgoda na zabieg założenia wkładki wewnątrzmacicznej IUD
    4. Zgoda na wykonanie zabiegu
    5. Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia
      pozaustrojowego z transferem zarodków (IVF-ET)
    6. Zgoda na wykorzystanie nasienia dawcy
    7. Umowa założenia oraz przechowywania nasienia i materiału po
      biopsji w depozycie
    8. Potwierdzenie złożenia depozytu nasienia
    9. Prośba o likwidację depozytu nasienia
    10. Oświadczenie dawcy o dysponowaniu swoim nasieniem
    11. Karta przekazania zarodków
    12. Karta przekazania gamet/tkanki
    13. Prośba o przyjęcie gamet/tkanki
    14. Dane fenotypowe pacjentów
    15. Zgoda na zabieg IUI
    16. Umowa – mrożenie nasienia/zarodków

     Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym
    stanowi tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej
    przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości:


    1. Zgoda na przetwarzanie i
    udostępnienie danych osobowych


    Bez uwag


    2.  Warunki świadczenia usług
    medycznych


    Dokument m.in. reguluje wiek leczonych w Ośrodku pacjentek: „Leczenie niepłodności dostępne jest dla
    kobiet w wieku od 18 do 45 lat. Limitem wieku kobiety w leczeniu
    niepłodności z wykorzystaniem komórek jajowych dawczyni jest 55 lat”
    .
    Uważamy za dobrą praktykę wyklarowanie zasad, jakimi kieruje się
    Ośrodek i poinformowanie o nich pacjentów z góry.


    3. Zgoda na zabieg założenia wkładki
    wewnątrzmacicznej IUD

    Bez uwag. Dokument zawiera opis zabiegu, ewentualnych powikłań, miejsce
    na zastrzeżenia pacjentki (część informacji jest wypisana, część
    uzupełnia się mając na uwadze daną pacjentkę).


    4. Zgoda na wykonanie zabiegu

    Jak wyżej.


    5. Zgoda na leczenie niepłodności
    metodą zapłodnienia pozaustrojowego z transferem zarodków (IVF-ET)


    Zgoda ta obejmuje całość procedury, od diagnostyki wstępnej, przez
    stymulację, punkcję, zapłodnienie, obserwację rozwoju embrionów,
    transfer zarodków, ewentualną kriokonserwację i kriotransfery. Wskazuje
    to na niekorzystną dla pacjenta nierównowagę stron, stawiając go w
    konieczności wyrażenia zgody na wszystkie powyższe czynności w
    przypadku przystąpienia do leczenia. O ile jest zrozumiałe, iż z powodu
    wynikowości procedur  nie można wyrazić zgody na transfer własnych
    zarodków bez uprzedniego zgodzenia się na punkcję jajników, o tyle
    możliwe jest wystąpienie sytuacji, w której para chce się poddać
    procedurze IVF, ale nie wyraża zgody na zamrożenie nadliczbowych
    embrionów chcąc podchodzić np. na cyklu naturalnym lub przy założeniu
    zapłodnienia jedynie dwóch komórek jajowych i zamrożeniu pozostałych.
    Zgodnie z art. 385³ pkt 7 ustawy kodeks cywilny:  „W razie wątpliwości uważa się, że
    niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:

    7) uzależniają zawarcie, treść lub
    wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej bezpośredniego
    związku z umową zawierającą oceniane postanowienie,”


    Wymóg udzielenia uprzedniej zgody na kriokonserwację i kriotransfery
    nie pozostaje w bezpośrednim związku funkcjonalnym z procedurą in vitro
    (zamrożenie zarodków nie jest konieczną i każdorazową konsekwencją
    procedury in vitro).  Rekomendujemy zatem rozbicie dokumentu na
    części tak, aby pacjent miał wybór na które z czynności wyraża zgodę, a
    na które nie.


    Omawiana zgoda reguluje również ile zarodków może być jednorazowo
    transferowanych (do zaznaczenia 1 lub 2 zarodki). Dobrą praktyką wydaje
    się odgórne ustalenie, że transferować można maksymalnie dwa zarodki,
    niepokoi jednak konieczność podjęcia tej decyzji na początku leczenia,
    w oderwaniu od wiedzy na temat ich jakości.

    Wątpliwości budzi również poniższy zapis Zgody:


    Niniejsza zgoda dotyczy pojedynczego
    kursu leczenia. W leczeniu używane będzie nasienie mojego męża /
    partnera, który wyraża na to zgodę, potwierdzając swoje ojcostwo z
    pełnymi konsekwencjami prawnymi w odniesieniu do dziecka / dzieci,
    które przyjdą na świat przy pomocy opisywanego wyżej leczenia.


     Ośrodek nie jest podmiotem, wobec którego składa się oświadczenia
    o uznaniu dziecka. Właściwym podmiotem są Urzędy Stanu Cywilnego


    6.  Zgoda na wykorzystanie
    nasienia dawcy


    Zgoda zawiera następujący zapis:


    Deklarujemy, że w przypadku
    powodzenia leczenia i urodzenia dziecka / dzieci będzie ono będą one
    traktowane jako dzieci nas obojga, z pełnymi skutkami cywilnoprawnymi
    (w tym prawno-rodzinnymi i spadkowymi) odnoszącymi się do macierzyństwa
    i ojcostwa.


    Wskazujemy ponownie, iż  Ośrodek nie jest uprawnionym podmiotem,
    wobec którego składa się oświadczenia o uznaniu dziecka. Właściwym
    podmiotem są Urzędy Stanu Cywilnego, zaś afiliacje pomiędzy rodzicami a
    dziećmi reguluje Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy, w tym w szczególności
    Art. 68 k.r.i.o. stanowiący:


    „Zaprzeczenie ojcostwa nie jest
    dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu
    medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”


    oraz  Art. 61(9) k.r.i.o. stanowiący:


    „matką dziecka jest kobieta, która je
    urodziła"


    7.  Umowa założenia oraz
    przechowywania nasieniai materiału po biopsji w depozycie


    Umowa zawiera następujący zapis:


    7. Zleceniobiorca nie ponosi
    odpowiedzialności odszkodowawczej za zniszczenie zamrożonego nasienia
    powstałe wskutek wypadków losowych, działania siły wyższej, przerw w
    dostawie mediów, kradzieży, włamań, uszkodzeń pojemników z ciekłym
    azotem itp. Zwrot wynagrodzenia opisanego w ust. 4 Zleceniodawcy nie
    przysługuje.


    Zapis jest niepełny, Ośrodek powinien bowiem, pomimo możliwości
    wystąpienia powyższych zdarzeń, zapewnić o dokonaniu wszelkich starań,
    aby nie narażać zarodków na negatywne czynniki zewnętrzne: wobec faktu,
    iż Ośrodek jest przedsiębiorcą zobowiązanym do szczególnej staranności
    w ramach dokonywanych czynności, powyższy zapis powinien być
    uzupełniony o zapis „Z zastrzeżeniem zachowania przez Klinikę należytej
    staranności”.


    8. Potwierdzenie złożenia depozytu
    nasienia


    Bez uwag


    9.  Prośba o likwidację depozytu
    nasienia


    Bez uwag


    10. Oświadczenie dawcy o dysponowaniu
    swoim nasieniem


    Bez uwag


    11. Karta przekazania zarodków


    Karta dotyczy oświadczenia pacjentów o rezygnacji z przechowywania
    embrionów i ich decyzji o przeniesieniu do innego Ośrodka. Analiza
    przeprowadzana była w czasie, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o
    leczeniu niepłodności, dlatego podnosimy następującą uwagę:


    Jedną z części dokumentu jest oświadczenie Ośrodka przyjmującego
    zarodki o zapoznaniu się z Kartą zarodków oraz posiadanych
    możliwościach technicznych do ich bezpiecznego transportu i 
    przechowywania. Zapis ten należy uznać za niekorzystny dla pacjentów,
    ponieważ ogranicza swobodne dysponowanie należącym do nich materiałem,
    którego są dysponentami.


    12. Karta przekazania gamet/tkanki


    Bez uwag


    13. Prośba o przyjęcie gamet/tkanki


    Bez uwag


    14. Dane fenotypowe pacjentów


    Uwagę zwraca stopka: „Białystok, dn.
    …..............”
    , podczas kiedy Ośrodek mieści się i
    zarejestrowany jest w Bytomiu.


    15. Zgoda na zabieg IUI


    Zwracamy uwagę na poniższy zapis (podkreślenie nasze):


    „Jeżeli leczenie zakończy się ciążą,
    mój mąż/partner potwierdza, iż w świetle prawa jest uważany za ojca
    dziecka, którego przyjście na świat było możliwe w wyniku leczenia. Mój mąż/partner wyraża na to
    zgodę, potwierdzając swoje ojcostwo z pełnymi konsekwencjami prawnymi.


    O ile zdanie pierwsze odnosi się do potwierdzenia wiedzy o prawnej
    sytuacji w zakresie ustalania afiliacji i przepisów k.r.i.o., o tyle
    zdanie drugie odnosi się do potwierdzenia ojcostwa przed podmiotem,
    który nie jest uprawniony do odbierania takich oświadczeń. Zostało to
    szerzej opisane w punkcie 5. „Zgoda na leczenie niepłodności metodą
    zapłodnienia pozaustrojowego z transferem zarodków (IVF-ET)”. Ponadto
    sugerujemy rozważenie dwudzielności tego dokumentu (i pozostałych,
    których ta uwaga dotyczy), aby mąż/partner mogli złożyć we własnym
    imieniu oświadczenie o zapoznaniu się z aktualną sytuacją prawną
    dotyczącą ustalania afiliacji (bez konieczności składania tego
    oświadczenia przez żonę/partnerkę, a jedynie z własnoręcznym podpisem
    mężczyzn).


    16. Umowa – mrożenie nasienia/zarodków


    Przekazano nam, iż dokument odnosi się do mrożenia
    nasienia/zarodków/tkanki jajnikowej, podczas gdy jego forma zdaje się
    jednoznacznie wskazywać na mrożenie nasienia lub komórek jajowych:
    stroną jest Klient (nie: Klienci) i również na końcu umowy przewidziano
    miejsce na podpis Pracownika Ośrodka i Klienta. Jeżeli istotnie
    dokument jest również używany jako Umowa na mrożenie zarodków,
    przedstawiamy poniżej nasze uwagi odnoszące się do tej właśnie sytuacji:


    Umowa powinna być zawierana pomiędzy dysponentami zarodków
    (klientami/pacjentami) a Ośrodkiem. Ponadto analizowany dokument
    zawiera klauzulę, która może być uznana za niedozwoloną: umowa o
    przechowywanie jest jednocześnie zgodą na zniszczenie zarodków, gdzie
    obie te sytuacje powinny wymagać oddzielnych zgód.  Niepokojące
    nas zapisy:


    „Zniszczenie materiału genetycznego
    następuje w wypadku:


    a) Wydania dyspozycji o zniszczeniu
    przez Klienta (...)


    b) Niedokonanie przez Klienta opłaty
    za przechowywanie materiału genetycznego w terminie 14 dni od
    otrzymania przez niego wezwania do zapłaty”


    „W przypadku braku opłaty rocznej
    Centrum Medyczne ANTRUM wezwie Klienta do uiszczenia opłaty w terminie
    14 dni od otrzymania wezwania za kolejny okres roczny a w wypadku jej
    braku   w terminie wymienionym wyżej dokona zniszczenia
    pobranego materiału (...)”


    Uwagi dodatkowe:


    Z rozmowy z osobą zarządzającą wynika, że pacjenci mają możliwość
    zapoznania się ze wzorami umów na co najmniej 24 godziny przed ich
    podpisaniem, jednak tylko na terenie Ośrodka. Kierownik Ośrodka
    zapewnił nas również, że umowy są negocjowalne: „tak, jesteśmy
    elastyczni” - co uważamy za bardzo dobrą praktykę. Niepokojące sygnały
    pojawiły się jednak podczas rozmów z pacjentami. Jedna z ankietowanych
    par przyznała, że podpisywała z Ośrodkiem umowę, jednak nie miała
    możliwości zapoznania się z nią minimum 24h przed podpisaniem, nie
    otrzymała również jej kopii. Druga z par przyznała, że poddawała się
    zabiegom wymagającym podpisania umowy/zgody, jednak nie podpisywała
    żadnego dokumentu.


    11. Prawo do
    intymności i obecności osoby bliskiej


    Pierwsze, na co chciałybyśmy zwrócić uwagę to przestrzeń rejestracji i
    poczekalni. Rejestracja znajduje się tuż przy wejściu, w centrum
    niewielkiej poczekalni, co znacznie utrudnia zachowanie prawa do
    intymności pacjenta. Pomimo, że personel stara się być dyskretny i
    przycisza głos w rozmowie z pacjentami, rozmowy te są słyszalne dla
    innych pacjentów przebywających aktualnie w poczekalni. Pacjenci
    zapytani o dyskrecję w rejestracji odpowiadali: „tak, wiedzą kiedy
    wyciszyć głos”, ”dyskrecja na ile to możliwe, sam układ mógłby być
    inny”.

    Usytuowanie rejestracji w centrum poczekalni wydaje się być jedyną wadą
    architektoniczną Ośrodka z punktu widzenia prawa do intymności. Na
    uwagę – jako dobra praktyka – zasługuje umiejscowienie pokoju
    zabiegowego, pokoju do oddawania nasienia oraz pomieszczenia
    pielęgnacyjnego w wydzielonej części laboratoryjnej Ośrodka. Pacjenci
    mają tym samym zapewnioną pełną dyskrecję, nikt oprócz personelu nie
    widzi dokąd i w jakim celu się udają. Potwierdzeniem mogą być rozmowy z
    pacjentami, którzy uznali procedurę oddawania nasienia za dyskretną i
    komfortową. Jeśli idzie o sytuację pacjentek podczas badania, jak
    wspomniano we wcześniejszej części raportu, gabinety ginekologiczne
    mają bezpośrednie połączenie z osobnymi łazienkami i posiadają parawany
    osłaniające pacjentkę podczas badania na fotelu ginekologicznym.
    Wszyscy ankietowani pacjenci zgodnie zadeklarowali, że wizyty nigdy nie
    są przerywane nieuzasadnionym wejściem osób trzecich do gabinetu.


    Prawo do obecności osoby bliskiej jest w większości przypadków
    respektowane. Osoby bliskie mogą towarzyszyć pacjentom podczas wizyt,
    badań ginekologicznych oraz ultrasonograficznych, podczas zabiegu
    inseminacji, w pokoju pielęgnacyjnym oraz podczas oddawania nasienia.
    Obecność osoby bliskiej jest natomiast niemożliwa podczas transferu
    zarodka. Ankietowana lekarka deklaruje każdorazowe informowanie
    pacjentów o możliwości obecności osoby bliskiej podczas wizyty, badań
    czy zabiegu inseminacji. Przyznaje, że w Ośrodku nie ma możliwości
    obecności osoby bliskiej podczas transferu, jednak ona sama: „nie ma z tym żadnego problemu”. O
    możliwości obecności osoby bliskiej zapewnia również osoba
    zarządzająca, z wywiadu wynika, że może to być zarówno mąż/partner, jak
    i każda inna osoba, w tym partner tej samej płci. Opisując swoje
    zwyczaje jako lekarza, kierownik Ośrodka dodał: „Do gabinetu zwykle wchodzą razem, po
    rozmowie, przed badaniem zawsze pytam czy partner ma zostać czy nie”
    .
    Z rozmów z pacjentami wynika, że nie zawsze są informowani o prawie do
    obecności osoby bliskiej: „Nie, nikt
    nie informował, po prostu wchodziliśmy razem”
    . Cytowana para
    potwierdza, że partner był obecny podczas inseminacji, natomiast na
    transferze pacjentka była sama. Pacjenci potwierdzili również, że osoby
    bliskie mogą towarzyszyć pacjentkom w pokoju pielęgnacyjnym.


    Rzeczą, która zaniepokoiła nas podczas monitoringu były swobodnie
    wymieniane w rozmowach z nami uwagi o pacjentach. Pracownicy (położne,
    rejestracja, laboratorium) przywołując konkretne przypadki (np.
    dotyczące dawstwa) wymieniali uwagi używając informacji, dzięki którym
    łatwo mogłybyśmy zidentyfikować pacjentów. Zdarzyło się też, że w
    rozmowach pomiędzy personelem - jednak w naszej obecności - padło
    nazwisko pacjentki.


    12. Prawo do
    dokumentacji medycznej


    Do dokumentacji pacjentów dostęp mają lekarz prowadzący, rejestracja,
    położne oraz kierownik Ośrodka: „wszystkich
    obowiązuje oczywiście tajemnica lekarska”
    (cytat osoba
    zarządzająca).


    Uzyskanie dokumentacji medycznej jest bezpłatne, choć zgodnie z
    Rozporządzeniem Ośrodek mógłby pobierać opłaty za sporządzenie kopii i
    odpisów – należy to uznać za bardzo dobrą praktykę. Potwierdzają to
    rozmowy z personelem, jak i z pacjentami: „można zadzwonić, albo powiedzieć, odbiór
    w 2-3 dni, kiedy podbije lekarz. Może mąż z upoważnieniem odebrać lub
    pacjentka”
    (cytat rejestratorka), „poprosiliśmy i od razu dostaliśmy, po
    wizycie,  potwierdzone za zgodność z oryginałem”
    (cytat
    pacjenci), „napisaliśmy wniosek, ale
    nawet nie trzeba go oddać, czas bardzo krótki, my czekaliśmy 2 tygodnie
    z odbiorem, bo nam się nie spieszyło, wszystko bezpłatnie”

    (cytat pacjenci).


    13. Osoby
    niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


     
    Wejście do Ośrodka jest przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych
    (podjazd), jednak na parkingu nie znalazłyśmy specjalnie oznaczonych
    miejsc. W Ośrodku nie ma przeszkód architektonicznych utrudniających
    poruszanie się osobom z ograniczoną sprawnością. Całość Ośrodka
    znajduje się na jednej kondygnacji.


    Jedyna łazienka przystosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych
    znajduje się w poczekalni (szerokie wejście, uchwyty). Wskazany przez
    lekarza gabinet, w którym badane są pacjentki niepełnosprawne nie ma
    szczególnych udogodnień – dostęp do niego jest swobodny, drzwi
    szerokie, nie ma progu, jednak brak obniżanego fotela - w razie
    problemów z wejściem na fotel pacjentkom pomaga lekarz. Łazienka przy
    omawianym gabinecie nie ma udogodnień dla osób niepełnosprawnych.


    14. Pary
    nieheteroseksualne


    Monitoring odbywał się w lutym 2015
    roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności
    wykluczająca osoby homoseksualne i kobiety samotne z prawa do leczenia
    niepłodności. W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano
    również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób
    traktowania tej kwestii przez każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do
    raportu pomimo zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu,
    uważając mimo wszystko te obserwacje za cenne dla pacjentów i
    uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.


    Z rozmów z personelem wynika, że Ośrodek jest wolny od dyskryminacji z
    dowolnego względu.  Z wywiadów wynika, że pacjentami Ośrodka są
    zarówno pary heteroseksualne, homoseksualne oraz samotne kobiety.


    Kilka uwag należy odnieść do stosowanych przez Ośrodek dokumentów –
    umów, zgód czy oświadczeń. Niektóre z nich są skonstruowane w sposób
    dyskryminujący osoby samotne: np. zgody na zabieg inseminacji oraz in
    vitro przewidują podpisanie przez pacjentkę oraz jej męża/partnera,
    tabela danych fenotypowych służąca doborowi dawcy zawiera miejsce na
    dane pacjenta i pacjentki.


    Wątpliwości budzi również umowa kriokonserwacji nasienia/zarodków. Ten
    z kolei dokument zawierany jest wyłącznie z jednym z partnerów, co
    budzi nasze wątpliwości, w przypadku kiedy dysponentami embrionów jest
    dwoje partnerów (wątpliwości co do poprawności przeznaczenia dokumentu
    zawarłyśmy w części 10. „Prawo: umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta”).


    15. Opieka psychologiczna

     

    Ośrodek zatrudnia psychologa, wizyty są płatne. Psycholog jest
    psychoterapeutą. W ofercie Ośrodka są konsultacje psychologiczne oraz
    psychoterapia. Godziny przyjęć psychologa są dostępne w internecie i na
    tablicy w rejestracji. Podczas rozmowy z personelem otrzymałyśmy
    informację, że godziny przyjęć mogą być uzgadniane również
    indywidualnie, w zależności od potrzeb pacjentów.


    Gabinet w którym przyjmuje psycholog to jednocześnie pomieszczenie
    pielęgnacyjne. W pomieszczeniu znajdują się dwa łóżka/kanapy z których
    można ściągnąć pościel i położyć specjalne poduchy przekształcając je w
    kanapy, brak jest fotela ginekologicznego lub aparatury medycznej, co
    może stwarzać dogodne warunki do rozmowy. Pomieszczenie jest
    nieopisane, brak wizytówki psychologa przy wejściu, trudno do niego
    również trafić – gabinet/pomieszczenie pielęgnacyjne znajduje się w
    części laboratoryjnej Ośrodka.


    Żaden z ankietowanych pacjentów nie korzystał z porady psychologa w
    Ośrodku, więc poniższe informacje pochodzą z rozmów z personelem i
    obserwacji bezpośrednich. Z rozmowy z kierownikiem Ośrodka wynika, że
    co miesiąc odbywa się 4-5 wizyt psychologicznych. Lekarz, z którym
    przeprowadzałyśmy wywiad deklaruje, że informuje pacjentów o możliwości
    skorzystania z porady psychologa: „Mówię
    o tym na pierwszej wizycie, później też jak widzę potrzebę”
    „Szczególnie zwracam na to uwagę gdy historia pacjenta jest długa.”
    .
    Położna także poleca czasami rozmowę z psychologiem: „Jak widzę, że pacjentka ma jakieś
    niepewności, ale nie narzucam. Spotkałam się z tym, że pacjentki się
    spotykają poza kliniką i rozmawiają o leczeniu, żeby się wygadać, to im
    pomaga”
    .


    Zgodnie z deklaracją osoby zarządzającej w Ośrodku psycholog pełni
    funkcję konsultacyjną nad całym personelem: „To są doraźne rozmowy, jak jest problem
    to mamy sygnały na bieżąco”
    . Nie do końca znalazło to
    potwierdzenie w dalszych rozmowach. Ankietowana lekarka na pytanie o
    możliwość konsultacji z psychologiem w Ośrodku odpowiedziała jedynie: „Mam swoją terapeutkę”, zapytana o
    to, czy chciałaby mieć taką możliwość powiedziała: „To zawsze potrzebne, ale nie rozmawiałam
    o tym z docentem”
    . Położna potwierdziła natomiast, że ma
    możliwość doraźnych konsultacji z psychologiem. Zarówno lekarka jak i
    położna nie uczestniczą w żadnych szkoleniach z zakresu psychologii
    organizowanych przez Ośrodek. Położna dodała: „Przeszłam takie szkolenie w szpitalu,
    doktor o tym wie, wszyscy tam pracujemy, szkolenie świeże, z cztery
    lata temu. Szkolenie takie o każdej sytuacji, w każdym momencie życia,
    jak informować, i onkologiczne”
    .  Kierownik Ośrodka
    zapytany o to, dlaczego psycholog nie szkoli personelu odpowiedział : „Ja mam wrażenie samoszkolenia, na
    początku było różnie, teraz mam duże doświadczenie”
    .


    16. Standardy w
    dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


    Monitoring prowadzono w okresie
    sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
    naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
    dawców, które obecnie są prawnie zakazane, podobnie jak dawstwo
    wewnątrzrodzinne. Mimo to włączamy te uwagi do raportu, ponieważ nadal
    pozostają integralną częścią „Pacjenckich standardów w leczeniu
    niepłodności” i odnoszą się również szerzej do rekomendacji
    europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).


    W rozmowach dotyczących tematyki dawstwa i biorstwa oprócz lekarza i
    kierownika Ośrodka brał udział embriolog.


    Zgodnie z deklaracją ankietowanej lekarki, Ośrodek prowadzi dawstwo
    międzypacjenckie, wewnątrzrodzinne oraz od osób niespokrewnionych, przy
    czym opcja dawstwa międzypacjenckiego pozostaje jedynie możliwością, z
    uwagi na brak pacjentów – dawców. Lekarka deklaruje informowanie
    pacjentów o czasie oczekiwania na komórki dawców oraz na zarodki
    dodając: „nasienie jest 'od ręki',
    komórek i zarodków nie ma”
    . Ankietowana lekarka rekomenduje
    biorcom gamet i zarodków konsultację psychologiczną, kierownik Ośrodka
    potwierdził, że jest to zasada zwyczajowa, dodał również: „Ja uważam, że powinni mieć tę
    konsultację, ale nie wszyscy chcą”
    . Konsultacja dla biorców jest
    płatna.


    Ankietowana lekarka, gdyby miała do czynienia z potencjalnymi dawcami
    udzieliłaby im informacji na temat możliwości konsultacji
    psychologicznej: „Poinformowałabym,
    nie wiem, czy to standard”
    . Kierownik Ośrodka potwierdza, że
    rekomendacja taka jest zasadą zwyczajową Ośrodka. Konsultacja dla
    dawców jest płatna, co wydaje się być bardzo rzadkim rozwiązaniem
    krajowym (również w świetle praktyk innych ośrodków prowadzących banki
    gamet i zarodków) z uwagi na fakt, iż ustalenie stabilności motywacji
    dawcy/dawczyni i przyjęcie od nich świadomej zgody jest w interesie
    samego Ośrodka/banku gamet i ich odpowiedzialności wobec
    pacjentów-biorców. Kandydaci na dawców nie muszą być takim ustaleniem
    zainteresowani z wielu przyczyn, tym bardziej jeśli muszą za to
    dodatkowo zapłacić.


    Według osoby zarządzającej, pacjenci-biorcy nie otrzymują żadnych
    materiałów edukacyjnych na temat dawstwa, przechodzą natomiast rozmowę
    kwalifikacyjną, którą prowadzi embriolog. Osoba zarządzająca występując
    w roli lekarza rozmawia z pacjentami na temat prawnych,
    psychologicznych i społecznych aspektów dawstwa oraz na temat jawności
    wobec dziecka: „Rozmawiam też o
    jawności, ale zwykle pacjenci sobie tego nie życzą, żeby to ujawniać”
    .
    Z rozmowy z ankietowaną lekarką wynika, że porusza z pacjentami jedynie
    kwestie psychologiczne, rozmawia też na temat jawności: „Rozmawiam, ale nigdy nie sugeruję wyborów”.


    Dawstwo nasienia


    Zgodnie z deklaracją kierownika, Ośrodek prowadzi własny bank nasienia.
    Znajduje się w nim wyłącznie materiał dawców anonimowych. Na pytanie o
    możliwość oddania nasienia do banku przez dawcę nieanonimowego
    kierownik odpowiedział: „Gdyby
    chciał być nieanonimowy to wysłałbym go do psychologa, bo jakie on ma
    zamiary, motywacje?”
    . Takie samo stanowisko wyraził rozmawiający
    z nami embriolog. Na pytanie o rekrutację dawców kierownik
    odpowiedział: „Tak się pytamy w
    otoczeniu, ale najbardziej to embriolog”
    . Informacje o własnym
    banku nasienia potwierdziła lekarka: „Mamy
    swój bank, nie wiem jak wygląda rekrutacja”
    .


    Wybór dawcy jest dwuetapowy, według embriologa: „pacjent podaje cechy, a ja według nich
    dobieram dawcę”
    . Podobną informację uzyskałyśmy od osoby
    zarządzającej - na pytanie, czy pacjenci mogą samodzielnie wybrać dawcę
    kierownik Ośrodka odpowiedział: „Nie,
    my wybieramy zawsze, ale na podstawie cech określonych przez Pacjentów”
    .
    Nie udało nam się skrzyżować tej informacji w rozmowie z pacjentami,
    jednak powyższy schemat potwierdzają formularze danych fenotypowych dla
    biorców, które udostępniono nam w Ośrodku.


    Zgodnie z deklaracją osoby zarządzającej Ośrodka pacjenci otrzymują
    informacje na temat grupy krwi, stanu zdrowia, cech fenotypowych,
    wykształcenia, wieku oraz pochodzenia etnicznego dawcy („wszyscy są
    nasi” - cytat osoba zarządzająca). Powyższe informacje potwierdziły się
    w rozmowie z embriologiem, przy czym zaznaczał on, że omawiane
    informacje są udzielane na zapytanie pacjenta. Z rozmów z osobą
    zarządzającą oraz embriologiem wynika, że pacjenci nie mają możliwości
    uzyskania informacji na temat opinii psychologa o dawcy, ponieważ
    Ośrodek nie konsultuje dawców psychologicznie.


    Z rozmowy z osobą zarządzającą wynika ponadto, że Ośrodek zbiera
    dodatkowe, nieidentyfikujące informacje na temat dawców
    (zainteresowania, zawód), jednak informacje te nie są przekazywane
    pacjentom, ponieważ: „nie było dotąd
    prośby”
    . Ankietowana lekarka potwierdza, że dawcy mają możliwość
    pozostawienia takich informacji: „cokolwiek,
    ale nic nie zostawiają”
    .


    Zarówno osoba zarządzająca jak i ankietowana lekarka przyznają, że
    dawcy nie mają możliwości pozostawienia identyfikujących informacji o
    sobie w celu przekazania ich ewentualnemu dziecku po osiągnięciu przez
    nie pełnoletności lub w określonej sytuacji losowej.


    Osoba zarządzająca poinformowała nas, że wprowadzono limit potomstwa
    jednego dawcy oraz że pacjenci są o nim informowani na zapytanie: „Mówimy Pacjentom jeżeli o to pytają”
    Informacji tej nie potwierdziła rozmowa z embriologiem, który na
    pytanie o limity odpowiedział, że Ośrodek nie limituje potomstwa
    jednego dawcy. Podobna nieścisłość pojawiła się przy okazji pytań o
    możliwość zarezerwowania materiału genetycznego konkretnego dawcy w
    celu uzyskania kolejnej ciąży – osoba zarządzająca zaprzeczyła,
    natomiast embriolog odpowiedział, że możliwość taka istnieje „na zapytanie”.


    Zgodnie z deklaracją osoby zarządzającej, pacjenci podchodzący do
    zabiegu inseminacji nasieniem dawcy  otrzymują informację o
    skuteczności Ośrodka w tym zakresie. Osoby korzystające z in vitro z
    użyciem gamet dawców lub z adopcji zarodka nie otrzymują takich
    informacji, ponieważ ilość zabiegów tego typu przeprowadzana w Ośrodku
    uniemożliwia stworzenie wiarygodnych statystyk.


    Osoba zarządzająca deklaruje, że w razie potrzeby istnieje możliwość
    skorzystania z zewnętrznego banku gamet, jednak na co dzień Ośrodek nie
    prowadzi takiej współpracy.


    Dawstwo komórek jajowych i
    zarodków


    Ośrodek nie posiada banku oocytów ani banku zarodków - jest taka
    możliwość, jednak brakuje dawców. Z rozmowy wynikało, że dawczynie są
    rekrutowane na bieżąco,  tak, żeby w razie potrzeby zapłodnić
    świeże oocyty. Osoba zarządzająca oraz lekarka zgodnie przyznają, że
    najczęściej dawczynie przyprowadzane są przez potrzebujące ich
    pacjentki/pary.

    Z rozmowy z lekarką wynika, że dawcy są informowani ile rodzin może
    otrzymać ich komórki lub zarodki, jednak nie mają dostępu do informacji
    o ewentualnej ciąży lub jej braku. Inaczej na powyższe pytania
    odpowiedziała osoba zarządzająca – według niej dawcy nie uzyskują
    informacji na temat tego, ile rodzin może skorzystać z ich materiału
    genetycznego, w kwestii informacji na temat uzyskania ciąży
    odpowiedział: „Na ogół się nie
    interesują, ale czy tak? Nie wiem? … to wszystko może rodzić problemy”
    .

    Z rozmowy z osobą zarządzającą wynika, że przekazania zarodków zdarzają
    się sporadycznie, ankietowana lekarka zapytana o rozmowy z pacjentami
    chcącymi przekazać swoje zarodki do adopcji odpowiedziała: „Nie mam takich pacjentów”.


    17. NASZE REKOMENDACJE


    Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych
    praktyk oraz rekomendacji


    Dobre praktyki:


    1. Pozytywną uwagę należy zwrócić na język, jakiego użyto do
      przygotowania informacji umieszczonych na stronie internetowej Ośrodka.
      Jest to język zrozumiały, cechujący się dużą wrażliwością na potrzeby
      adresatów – pacjentów. Dodatkowo w omówieniu oferty Ośrodka
      (szczególnie „Wprowadzenie / Informacje ogólne”) zwrócono uwagę
      pacjentów na wagę wsparcia psychologicznego i na postawę proaktywną
      („czekając na wizytę porozmawiaj ze swoim lekarzem rodzinnym lub
      skorzystaj z konsultacji u jednego z naszych specjalistów, który
      prowadząc proces diagnostyki i doboru leczenia uwzględni Wasze Plany.
      Promujemy zdrowie i zdrowy tryb życia. Skorzystaj z wielu dostępnych
      źródeł wiedzy o odżywianiu, aktywności fizycznej i ograniczaniu
      czynników szkodliwych.”). Strona jest ponadto czytelna i przejrzysta.
    2. Pomimo niedużych rozmiarów Ośrodka pomyślano o wydzieleniu pokoju
      do oddawania nasienia i pomieszczenia pielęgnacyjnego w osobnej części
      laboratoryjnej Ośrodka, co pokazuje refleksję osób zarządzających i
      personelu nad kwestiami intymności pacjentów. Sposób organizacji pracy
      laboratorium w odniesieniu do pacjentów badających nasienie, również
      zasługuje na uwagę, jako dobry przykład znalezienia optymalnego
      rozwiązania nawet przy dysponowaniu niedużą powierzchnią.
    3. Naszą pozytywną uwagę zwróciły również relacje pomiędzy
      personelem położniczym i lekarskim. W wywiadach z personelem były
      oceniane jako życzliwe i pełne wzajemnego szacunku.
    4. Dokumentacja Ośrodka dotycząca bankowania materiału genetycznego
      zawiera osobne zgody dla osób małoletnich (np. małoletnich pacjentów
      onkologicznych), co pokazuje szerokość oferty Ośrodka i jego
      doświadczenie.


    Rekomendacje:


    1. Rekomendujemy kompleksowe informowanie pacjentów o
      zabiegach/badaniach, do których są przygotowywani, w tym informowanie o
      ewentualnych powikłaniach, skutkach ubocznych oraz skuteczności
      zlecanych procedur oraz umieszczenie powyższych informacji na stronie
      internetowej Ośrodka. Rekomendujemy również rozpowszechnianie wśród
      pacjentów informacji na temat SET;
    2. Rekomendujemy ponowną refleksję nad uwagami do dokumentacji, a
      szczególnie:  podpisywanie umów z pacjentami przed zabiegami
      ingerencyjnymi; wręczanie we wszystkich przypadkach kopii umów
      pacjentom oraz umożliwienie im zapoznania się z treścią dokumentów co
      najmniej 24 godziny przed ich podpisaniem, również poza Ośrodkiem;
    3. Sugerujemy pełne przystosowanie gabinetu ginekologicznego do
      potrzeb osób niepełnosprawnych;
    4. Rekomendujemy zapewnienie miejsca dla obydwojga partnerów w
      pomieszczeniu do oddawania nasienia oraz umożliwienie wszystkim
      pacjentom realnej możliwości alternatywnych sposobów oddania nasienia
      (dostępność prezerwatyw bez środków plemnikobójczych, informacja
      pisemna dla pacjentów o takiej możliwości);
    5. Rekomendujemy organizowanie szkoleń dla personelu z zakresu
      psychologii niepłodności  i pracy z pacjentem, szczególnie iż
      Ośrodek współpracuje na stałe z psychologiem, więc są ku temu
      możliwości merytoryczne i techniczne;
    6. Sugerujemy wprowadzenie bezpłatnej konsultacji psychologicznej
      dla dawców oraz biorców, jak również przygotowanie i rozpowszechnianie
      wśród dawców i biorców informacji dotyczących psychologicznych,
      prawnych i społecznych aspektów dawstwa, m.in. bezpłatnych poradników
      „Powiedzieć i Rozmawiać” (http://www.nasz-bocian.pl/powiedziecirozmawiac_pobierz_poradniki
      )
    7. Rekomendujemy  umożliwienie pacjentom zarezerwowanie
      materiału genetycznego danego dawcy, a także powszechne informowanie o
      tym pacjentów Ośrodka (np. w pisemnej formie załączonej do dokumentacji
      dotyczącej dawstwa, którą otrzymują pacjenci – kandydaci na biorców
      nasienia).
    8. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
      grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
      pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
      pacjenckich jest pod ścisłą moderacją merytoryczną i jest prowadzona w
      zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
      i wiarygodne źródło informacji (www.nasz-bocian.pl,
      www.powiedziecirozmawiac.pl,
      www.nieplodnoscboli.pl)
    9. Rekomendujemy udostępnienie materiałów drukowanych w poczekalni.
      Materiały, o które warto wzbogacić poczekalnię i rejestrację, to
      ulotki, czasopisma i książki z zakresu leczenia niepłodności (np.
      Chcemy być rodzicami, z książek – poradniki adresowane do osób
      niepłodnych, np. „Zajść w ciążę” Piotra Pierzyńskiego, „Nadzieja na
      nowe życie. Poradnik dla marzących o dziecku” Agnieszki Doboszyńskiej i
      in., „Drogi ku płodności”, wyd. zbiorowe i inne), ale również
      publikacje dotyczące adopcji, dawstwa i biorstwa gamet i zarodków (np.
      wspomniane bezpłatne poradniki „Powiedzieć i Rozmawiać” Stowarzyszenia
      NASZ BOCIAN, poradniki są dostępne w Stowarzyszeniu). Lista publikacji,
      którą warto uwzględnić na stronie WWW dla pacjentów:

    Poradniki:

    Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo
    CMR
    Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
    Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec,
    Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
    Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec,
    Wydawnictwo Feeria
    Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach
    wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom
    Wydawniczy
    Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet,
    Wydawnictwo Esprit

    Publikacje popularnonaukowe i
    beletrystyka:

    Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie
    reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena
    Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
    Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń,
    Wydawnictwo Inspiracje
    O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek,
    Wydawnictwo Universitas
    Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna
    Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
    Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red.
    Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka,
    Wydawnictwo Filozofia i Logika
    Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara
    Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
    Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
    Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo
    Sensus
    Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo
    PZWL

    Publikacje naukowe:

    Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i
    Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
    Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red.
    Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
    Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii
    Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS

    18. Komentarz osrodka do raportu

    It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.