TATA Najważniejsze słowo dla mężczyzny

Kampania jest finansowana z 1% podatku przekazywanego nam przez sympatyków oraz z darowizn . TY także możesz ją wesprzeć!

Endometrioza – ogólna charakterystyka choroby

J. Szamatowicz

Endometrioza jest choroba polegającą na migracji, implantacji i wzroście komórek endometrium poza jamą macicy. Występuje ona głownie na powierzchni otrzewnej miednicy mniejszej i jajnikach, rzadziej na powierzchni jajowodów, w pochwie, drogach moczowych i przewodzie pokarmowym. Powstałe implanty są w stanie rozrastać się, tworzyć rozległe ogniska, które posiadają zdolność rozsiewu, a torbiele endometrialne w jajnikach mogą ulegać powiększaniu się niszcząc stopniowo tkankę jajnikową.
Do typowych objawów endometriozy należą: bóle w dole brzucha, bolesne miesiączkowanie, bolesne stosunki płciowe i niepłodność. Należy podkreślić, że zgłaszane objawy przez pacjentkę nie zależą od rozległości i stopnia nasilenia zmian w obrębie miednicy mniejszej.
Do chwili obecnej nie ma jednolitego poglądu czy endometrioza jest bezpośrednią przyczyną niepłodności, czy jedynie ją ogranicza. Dotyczy to szczególnie I i II stopnia zaawansowania. Wiadomym jest, że płodność kobiet, u których stwierdzono endometriozę jest dziesięciokrotnie mniejsza w porównaniu do kobiet zdrowych. Sugeruje się, że toczący się w jamie otrzewnowej stan zapalny może wywierać niekorzystny wpływ na owulację, rozwój gamet zarodka, może także pobudzać czynność skurczową macicy.
Obecność ognisk endometrialnych w jamie otrzewnowej związana jest ze zwiększoną objętością płynu otrzewnowego. Zawiera on zwiększone ilości aktywowanych makrofagów oraz substancji biologicznie czynnych takich jak cytokiny, czynnik wzrostu, prostaglandyny czy protezy. Odpowiedzialne one są za nasilenie i utrwalenie podstawowych objawów gruczolistości. Endometrioza w III i IV stopniu zaawansowania wpływa na płodność poprzez zmianę warunków anatomicznych w miednicy mniejszej związanych głównie z powstaniem licznych zrostów w obrębie miednicy mniejszej. Doprowadza to blokady uwalniania komórek jajowych z jajnika, wychwytu komórki jajowej i jej transportu przez jajowody. Za powstawanie zrostów w jamie otrzewnej odpowiedzialne jest nie tyle mechaniczne uszkodzenie otrzewnej, co zaburzone funkcjonowanie różnych komponentów układu immunologicznego przestrzeni wewnątrzotrzewnowej. Proces zapalny w obrębie miednicy mniejszej prowadzi także do zaburzonego metabolizmu wolnych rodników. Stres oksydacyjny jest najprawdopodobniej wywołany poprzez komponenty krwi miesiączkowej, takie jak erytrocyty, fragmenty tkanek endometrium i pozostałości martwych komórek. Ma on udokumentowany udział w niepłodności i powstawaniu zrostów w przebiegu endometriozy.

Reasumując endometrioza może powodować niepłodność poprzez:

  • Zaburzenie środowiska jamy otrzewnowej związane z nieprawidłową funkcją układu odpornościowego komórkowego i humoralnego
  • Zaburzenia endokrynne, nieprawidłową owulację i interakcje oocyt plemnik prowadzące do nieprawidłowego rozwoju zarodków we wczesnym okresie embrionalnym,
  • Zaburzone stosunki anatomiczne w obrębie narządów miednicy małej
  • Wpływ na implantację zarodków poprzez zaburzenie prawidłowej funkcji endometrium.

W chwili obecnej laparoskopia w połączeniu z wykonaniem badania histopatologicznego pozostaje jedyną metodą pozwalająca na rozpoznanie endometriozy. Ponieważ jest to metoda inwazyjna, zabieg ten powinien być przeprowadzony jedynie w przypadku istnienia objawów tej choroby; z wywiadu (wymienione powyżej) i z badania: bolesne badanie ginekologiczne, ograniczona ruchliwość i tyłozgięcie macicy, obecność zmian w przydatkach, zgrubienia i nierówności w sklepieniach pochwy. Ultrasonografia jest pomocna w trakcie oceny charakteru torbieli jajników, ale ostateczną diagnozę można postawić jedynie po badaniu laparoskopowym.
Laparoskopia pozwala nie tylko stwierdzić endometriozę ale także określić stopień jej klinicznego zaawansowania. W chwili obecnej powszechnie stosowaną klasyfikacją endometrioozy jest klasyfikacja według ASRM. Niestety klasyfikacja ta ma ograniczoną wartość predykcyjną okręcającą szanse na ciążę po leczeniu kobiety chorej na endometriozę.
W chwili obecnej nie ma specyficznego markera gruczolistości, należy jednak pamiętać, że w przypadku stwierdzenia tej choroby mogą występować podwyższone stężenia Ca-125.
Do leczenia ednometriozy stosowane są metody chirurgiczne, farmakologiczne i połączenie obu tych metod oraz w przypadku niepłodności stymulacja jajeczkowania, wykonywanie inseminacji i program pozaustrojowego zapłodnienia. Żadna z powyższych nie jest leczeniem przyczynowym i nie zapobiega nawrotom choroby.
W przypadku stwierdzenia endomertiozy w I i II stopniu zaawansowania w trakcie laparoskopii należy dążyć do delikatnego usunięcia istniejących zmian. Wykazano, że działanie takie poprawia płodność kobiety – pojawia się jedna dodatkowa ciąża na 12 wykonanych zabiegów. Leczenie chirurgiczne endometriozy w III i IV stopniu zaawansowania również wydaje się poprawiać płodność, decyzję o leczeniu należy jednak podejmować po wykluczeniu innych przyczyn niepłodności.
W chwili obecnej nie ma dowodów na to, że leczenie farmakologiczne endometriozy poprawia płodność. Wiele kontrolowanych badań randomizowanych nie potwierdziło skuteczności leczenia gruczolistości gestagenami, danazolem czy analogami Gn-RH w aspekcie leczenia niepłodności. Z tego powodu taka terapia u kobiet, które starają się o dziecko nie powinna być stosowana.
Kobiety starające się o ciąże, u których stwierdzono endometriozę powinny być leczone poprzez stymulację jajeczkowania i wykonywanie inseminacji. Wykazano w badaniach prospektywnych, że taka terapia poprawia płodność kobiet. Zjawisko to obserwowano niezależnie od leków stosowanych do inseminacji.
Program pozaustrojowego zapłodnienia jest uznaną metodą leczenia niepłodności związanej z endometriozą. Dotychczasowe badania sugerowały niższą skuteczność tej metody leczenia, u których stwierdzono gruczolistość. Ostatnio pojawiły się jednak doniesienia, że choroba ta nie ma wpływu na wynik leczenia metodą in vitro.
Reasumując laparoskopia pozostaje jedyną metodą pozwalającą na rozpoznanie i ocenę stopnia zaawansowania ednometriozy. W momencie rozpoznania tej choroby należy dążyć do maksymalnego usunięcia istniejących zmian jednocześnie starając się zachować stosunki anatomiczne w obrębie miednicy mniejszej. W chwili obecnej nie ma leczenia przyczynowego tej choroby. W przypadku, kiedy towarzyszy ona niepłodności nasze postępowanie powinno uwzględniać wiek kobiety, czas trwania niepłodności, stopień zaawansowania choroby i współistnienie innych przyczyn niepłodności. Leczenie powinno dążyć do uzyskania ciąży najprostszymi możliwymi metodami. Pacjentki poniżej 35 roku życia z zachowanymi jajowodami powinny być najpierw leczone poprzez stymulację jajeczkowania i wykonywanie inseminacji. Pacjentki powyżej 35 roku życia, z zawansowanymi postaciami choroby oraz ze współistniejącymi innymi przyczynami niepłodności (np. czynnik męski) powinny być leczone metodą pozaustrojowego zapłodnienia jako jedyną efektywną w tego rodzaju przypadkach.

Rekomendacje

Diagnostyka endometriozy

  • W chwili obecnej laparoskopia z badaniem histopatologicznym jest jedynym pewnym narzędziem diagnostycznym do rozpoznania endometriozy. Wskazania:
    • Niepłodność niewyjaśnionego pochodzenia – brak ciąży pomimo nieobciążonego wywiadu i prawidłowych parametrów nasienia
    • Objawy charakterystyczne dla endometriozy – bolesne miesiączkowanie, stosunki płciowe, bóle w dole brzucha
    • Obecność torbieli „czekoladowych”
    • Podejrzenie endometriozy głębokiej
  • Do oceny stopnia zaawansowania powinna służyć kwalifikacja według ASRM
  • Ultrasonografia ma swoją przydatność w ocenie torbieli czekoladowych
  • MRI powinien być wykonany w przypadku podejrzenia endometriozy głębokiej Leczenie – endometrioza i i II stopnia
  • W trakcie wykonywania laparoskopii należy dążyć do usunięcia zmian – działanie takie poprawia płodność kobiety
  • Po wykonaniu laparoskopii dalsze leczenie należy ocenić w zależności od czasu trwania niepłodności
  • Wieku partnerów
  • Obecności innych przyczyn niepłodności
  • W przypadku młodego wieku partnerów i krótkiego okresu niepłodności można przyjąć postawę wyczekującą przez pół roku
  • W innych przypadkach należy zwiększać płodność pary poprzez wykonanie inseminacji, po stymulacji jajeczkowania
  • Leczenie lekami powodującymi zatrzymanie miesiączkowania nie ma swojego uzasadnienia – nie zwiększa szansy na ciążę

Leczenie -endometrioza III i IV stopnia

  • W trakcie laparoskopii lub laparotomii należy dążyć do usunięcia zmian przy czym powinna obowiązywać zasada zachowania stosunków anatomicznych
  • Następnie należy wykonywać inseminacje
  • W przypadku partnerki po 35 roku życia lub po 3 inseminacjach bez powodzenia należy skierować parę do programu pozaustrojowego zapłodnienia
  • W trakcie wykonywania programu IVF należy rozważyć zastosowanie przedłużonej desensybilizacji analogami GnRH

4.857145
Twoja ocena: Brak Średnia: 4.9 (7 głosów )

Odpowiedzi

Portret użytkownika ewamrowka

Z doświadczenia

"Leczenie lekami powodującymi zatrzymanie miesiączkowania nie ma swojego uzasadnienia – nie zwiększa szansy na ciążę"
tak sądziło wielu lekarzy wzbraniając się u mnie np. przed Zoladexem. Laparoskopia w moim przypadku nie przyniosła zamierzonych efektów, jedynie potwierdziła endometriozę i choć I STADIUM, to ciąży nie było przez 1,5 roku.
Zmiana lekarza, który szkolił się dużo zagranicą, przepisany Zoladex i ja, moja kuzynka lat 40 - obydwie po tych zastrzykach mamy swoje pierwsze dzieci. Warto.....warto spróbować. Ale wierzcie mi lekarze naprawdę ich nie chcą przepisywać.

emma