logo Powiedzieć i rozmawiać Kampania jest finansowana z 1% podatku przekazywanego nam przez sympatyków i dzięki bezinteresowności naszych Partnerów oraz Ekspertów.
TY także możesz ją wesprzeć!

Dawstwo i biortwo FAQ

FAQHistoria inseminacji nasieniem dawcy ma 124 lata, pierwsza udokumentowana inseminacja nasieniem dawcy została wykonana przez doktora Paolo Mantegazzę w 1887.
Oznacza to, że dziś żyją wśród nas pra …prawnuki pierwszego dziecka urodzonego dzięki AID.

Od tego czasu wiele się zmieniło, wiek XX przyniósł metodę in vitro, dzięki której od 1984 roku możliwe stało się także dawstwo komórek jajowych i dawstwo zarodków. Są one jedynymi szansami na ciążę dla tych par, które nie mogą starać się o własne potomstwo z powodu obciążeń genetycznych, przedwczesnej menopauzy, leczenia onkologicznego i wielu innych.

Szacuje się, że dzieci urodzone dzięki dawstwu komórek i zarodków stanowią 10% ogólnej liczby dzieci, których rodzice podeszli do procedury zapłodnienia pozaustrojowego. Dzieci urodzone dzięki inseminacji z wykorzystaniem nasienia dawcy stanowią liczniejszą grupę, niestety nie mamy dokładnych danych na ten temat, ponieważ żaden światowy ani polski ośrodek ich obecnie nie gromadzi.
Prawdopodobnie dotychczas na świecie w wyniku dawstwa komórek jajowych i zarodka urodziło się około dwustu tysięcy dzieci, zaś w wyniku inseminacji nasieniem dawcy mogło się urodzić nawet ponad milion dzieci. Według najnowszych szacunków co roku w Stanach Zjednoczonych rodzi się 600 000 tysięcy dzieci poczętych dzięki dawstwu nasienia (Cahn 2009,b).
To olbrzymia liczba dzieci i rodziców, których prawami i potrzebami w Polsce nie zajmuje się żadna oficjalna instytucja.
Poniżej omawiamy kilka najważniejszych kwestii związanych z dawstwem komórek jajowych, nasienia i zarodków. Kliknij na temat, który Cię interesuje.

  • Dawstwo i biorstwo gamet oraz zarodków.

Jakie są formy dawstwa?
Co to jest AID, KD i AZ?
Czy muszę podchodzić do in vitro aby zostać biorcą gamety?

Jakie są formy dawstwa?
Trzy formy dawstwa gamet i zarodków

Wyróżniamy trzy formy dawstwa:
dawstwo nasienia, kiedy przebadany i sprawdzony dawca w wyniku masturbacji oddaje swoje nasienie do banku nasienia, skąd trafia ono do niepłodnej lub bezpłodnej pary biorców. Nasienie uzyskane w ten sposób może być wykorzystane do inseminacji nasieniem dawcy lub do zapłodnienia pozaustrojowego in vitro z użyciem nasienia dawcy.

Dawstwo komórki jajowej, kiedy przebadana i sprawdzona dawczyni jest poddawana w ośrodku medycznym stymulacji hormonalnej w celu pobudzenia wzrostu i dojrzewania komórek jajowych. Po uzyskaniu dojrzałości komórek dawczyni przechodzi punkcję (operacyjne pobranie komórek jajowych z jajników, najczęściej odbywające się pod narkozą), a następnie przekazuje całość lub część swoich komórek jajowych biorczyni.
Dawstwo komórek jajowych jest możliwe jedynie jako część procedury in vitro, ponieważ pobrane komórki mogą być zapłodnione wyłącznie pozaustrojowo. Często dawczynią jest kobieta, która sama stara się o dziecko i podchodzi w tym celu do procedury in vitro.

Dawstwo zarodka, kiedy zamrożony zarodek pary zostaje przez nią przekazany do adopcji prenatalnej. Najczęściej na oddanie zarodków decydują się pary, które doczekały się już potomstwa w wyniku wcześniejszych prób in vitro i nie planują wykorzystania nadprogramowych zarodków, przekazują je więc niepłodnym lub bezpłodym parom, aby dać swoim zarodkom szansę na urodzenie się. Niekiedy na oddanie zarodków decydują się pary, które z powodów zdrowotnych lub ekonomicznych nie mogą sobie pozwolić na kolejną ciążę. Dawstwo zarodków odbywa się wyłącznie na drodze transferu domacicznego. Powinno być bezbolesne i nie wiąże się z ryzykiem poważniejszych powikłań.

Co to jest AID, KD i AZ?

Co to jest AID?
To skrót od angielskiego terminu Artificial Insemination by Donor, który tłumaczymy, jako „inseminację z użyciem nasienia dawcy”.
AID jest pierwszym wyborem leczenia dla par, w których mężczyzna nie może lub nie powinien starać się o poczęcie biologicznego potomstwa. Jest to prosty zabieg medyczny o bardzo niskim ryzyku powikłań.
Inseminacja z użyciem nasienia dawcy polega na umieszczeniu w macicy biorczyni oczyszczonego i sprawdzonego nasienia dawcy w celu umożliwienia wewnątrzustrojowego zapłodnienia. Na powodzenie zabiegu ma wpływ czas jego wykonania. Najlepsze wyniki uzyskuje się, kiedy inseminacja przeprowadzana jest w okresie okołoowulacyjnym u biorczyni. Nasienie podawane jest za pomocą miękkiego cewnika, często przy wykorzystaniu aparatury USG. Pacjentka powinna mieć przed zabiegiem wypełniony pęcherz.
Inseminacja AID jest bezbolesna, nie wymaga znieczulenia ani hospitalizacji, trwa ok. 10 minut, a po umieszczeniu nasienia w macicy zaleca się biorczyni ok. 15 minut odpoczynku w pozycji leżącej. AID jest rodzajem zapłodnienia ustrojowego, w którym do zapłodnienia komórki jajowej dochodzi w organizmie kobiety.

Skuteczność AID
W roku 2006 w Polsce wg raportu EIM przygotowanego przez Sekcję Płodności i Niepłodności Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego wykonano 1401 inseminacji AID, z czego 206 zakończyło się porodem (średnia skuteczność AID14,7%). Dwa lata później, w 2008 roku, przeprowadzono 1567 inseminacji z użyciem nasienia dawcy AID i uzyskano 309 ciąż (średnia skuteczność 19,6%), rok później liczba inseminacji wzrosła do 1751 zabiegów, które zaowocowały narodzinami 342 noworodków (średnia skuteczność 19,5%). Jak widać ilość wykonywanych AID w Polsce odznacza się tendencją wzrostową, podobnie jak ich skuteczność.
Należy pamiętać, że nie wszystkie polskie kliniki i przychodnie oferujące inseminację z użyciem zapłodnienia dawcy wzięły udział w tym raporcie, więc wyżej podane ilości zabiegów są niedoszacowane i w rzeczywistości wykonano ich więcej.
Warto także wiedzieć, że według zweryfikowanych badań medycznych dzieci urodzone w wyniku AID cechują się lepszą kondycją zdrowotną i urodzeniową w stosunku do grupy kontrolnej składającej się z dzieci urodzonych w wyniku zapłodnienia naturalnego i grupy kontrolnej dzieci urodzonych w wyniku innych metod wspomaganego rozrodu. Ma to związek z faktem, iż do AID dopuszczani są zdrowi i przebadani dawcy, których nasienie ma bardzo dobre parametry. Jest to również przyczyną nieznacznie większej skuteczności AID w stosunku do inseminacji z nasieniem partnera/męża (średnia skuteczność inseminacji domacicznej z użyciem nasienia męża/partnera to ok. 15%).

Co to jest KD?
KD to skrót od terminu „Komórka dawczyni”.
Skorzystanie z Komórki Dawczyni KD jest proponowane kobietom, które nie mogą lub nie powinny starać się o biologiczne potomstwo. Jest to zaawansowany zabieg medyczny, który jednak dla biorczyni nie niesie znaczącego ryzyka powikłań.
Warunkiem skorzystania z komórki dawczyni jest podejście do programu zapłodnienia pozaustrojowego in vitro, ponieważ pobrana od dawczyni komórka musi być zapłodniona poza organizmem biorczyni i dopiero po zapłodnieniu (uzyskaniu zarodka) przeniesiona zostaje do macicy biorczyni.
W programie Komórki Dawczyni biorą udział dwie strony, Dawczyni i Biorczyni. Każda z nich poddawana jest innym zabiegom medycznym.

Dawczyni
Dawczyni w celu oddania komórek jajowych musi poddać się procedurze stymulacji hormonalnej, która pobudzi do pracy jajniki, w wyniku czego Dawczyni wyprodukuje większą niż w cyklu naturalnym ilość dojrzałych komórek jajowych. Stymulacja hormonalna prowadzona jest pod nadzorem lekarza, Dawczyni stymuluje jajniki odpowiednio dobranymi lekami hormonalnymi podawanymi najczęściej w postaci zastrzyków. Jest pod stałą opieką medyczną, przechodzi między innymi monitorowanie dojrzewania komórek jajowych przez USG i badania stężenia hormonów w krwi.
Proces stymulacji jajników trwa przeciętnie ok. 2 tygodni i zależy od wybranego przez lekarza protokołu stymulacji, który zawsze dobierany jest indywidualnie dla każdej Dawczyni. Proces stymulowania jajników nie wymaga hospitalizacji. W tym okresie Dawczyni może prowadzić normalny tryb życia, zalecane jest jednak unikanie nadmiernego wysiłku fizycznego. Możliwe jest odczuwanie szeregu dolegliwości związanych z pobudzeniem pracy jajników, takich jak uczucie rozpierania w dole brzucha, nudności, zmienność nastrojów.
Po wystymulowaniu jajników potwierdzonym przez USG i osiągnięcie odpowiedniego stężenia hormonów we krwi, Dawczyni otrzymuje zastrzyk hCG, którego celem jest pobudzenie komórek jajowych do dojrzałości. Około 24-36 godzin po zastrzyku Dawczyni poddawana jest zabiegowi punkcji jajników przez pochwę pod kontrolą USG. Punkcja odbywa się w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym, a jej celem jest pobranie z jajników zawartości wyprodukowanych pęcherzyków jajowych.
Dopiero po punkcji i obejrzeniu zawartości pęcherzyków lekarz i embriolog widzą, ile z wyprodukowanych pęcherzyków zawiera dojrzałe i zdolne do zapłodnienia komórki jajowe, które będą mogły zostać przekazane Biorczyni.

Biorczyni
Biorczyni przed przyjęciem komórki Dawczyni otrzymuje odpowiednie dawki estrogenów i progesteronu w celu naśladowania cyklu naturalnego. W niektórych przypadkach przed rozpoczęciem podawania estrogenów mogą być stosowane analogi GnRH. Celem dawkowania jest przygotowanie endometrium Biorczyni na zapłodnioną komórkę jajową Dawczyni (zarodek) i stworzenie zarodkowi najlepszych warunków do zagnieżdżenia się, a więc zmaksymalizowanie szans Biorczyni na ciążę.
Po uzyskaniu komórki jajowej od Dawczyni, komórka jest zapładniana nasieniem męża/partnera/dawcy. Jeśli w wyniku zapłodnienia powstaną zarodki zostaną one przeniesione do macicy Biorczyni w czasie ustalonym przez lekarza, nie dłuższym jednak niż sześć dni od momentu zapłodnienia i nie krótszym niż dwie doby od momentu zapłodnienia.
Przeniesienie zapłodnionej komórki Dawczyni do macicy Biorczyni nazywane jest transferem. Jest to prosty, niepowodujący zdrowotnych komplikacji ani ryzyka zabieg polegający na umieszczeniu zarodka w macicy Biorczyni za pomocą miękkiego cewnika. Zalecane jest monitorowanie tego procesu przez USG. Wiele źródeł wskazuje, że wypełniony pęcherz moczowy Biorczyni ułatwia przeprowadzenie transferu i może zwiększać jego skuteczność.

Skuteczność programu KD
W 2006 roku w Polsce według danych z raportu EIM przygotowanego przez Sekcję Płodności i Niepłodności Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, przeprowadzono 353 zabiegi in vitro z wykorzystaniem komórek dawczyń, w wyniku czego 105 ciąż zakończyło się urodzeniem dziecka lub dzieci (średnia skuteczność 29,7%). Większość dzieci pochodziła z ciąż bliźniaczych. W roku 2008 przeprowadzono w Polsce 340 zabiegów in vitro z wykorzystaniem KD, w wyniku czego uzyskano 129 ciąż (średnia skuteczność mierzona pozytywną próbą ciążową wyniosła 37,9%), a urodziło się 109 noworodków (średnia skuteczność wg wskaźnika urodzeń 32%). W 2009 roku według tego samego raportu wykonano w Polsce 380 programów in vitro z wykorzystaniem komórki dawczyni, uzyskano 90 ciąż (średnia skuteczność 23,6%), w wyniku których urodziło się 111 noworodków (średnia skuteczność wg wskaźnika urodzeń 29,2%).
Dane mogą nie być ścisłe ze względu na brak możliwości prześledzenia dalszego losu każdej ciąży poczętej dzięki ivf KD. Prawdopodobnie więc w podanych latach dzięki ivf KD urodziło się więcej dzieci niż wynika z raportu.
Nalezy także wziąć pod uwagę, że dane do raportu podała większość polskich klinik, jednak nie wszystkie, co przemawia za tezą, że rzeczywista ilość dzieci urodzonych dzięki ivf KD była wyższa niż wynika to z podanych liczb.
W roku 2006 w 17 krajach członkowskich Unii Europejskiej (uwzględniając także Polskę) przeprowadzono łącznie 11892 programów in vitro z wykorzystaniem komórki dawczyni, w wyniku czego urodziło się 4862 dzieci. Oznacza to, że średnia skuteczność in vitro z komórką dawczyni dla tych siedemnastu krajów wyniosła 41,1% na jeden cykl.
Warto porównać ten wskaźnik ze średnią skutecznością zabiegu in vitro ICSI z wykorzystaniem nasienia męża/partnera, który w 2006 roku w Europie wynosił średnio 25-35% na jeden cykl.

Co to jest AZ?
AZ jest skrótem terminu Adopcja Zarodka i oznacza prenatalną adopcję embrionu innej pary, która nie jest spokrewniona z Biorczynią ani jej partnerem/mężem.
Jest proponowana parom, które przeszły nieudane procedury in vitro, bądź z powodów medycznych (np. choroba genetyczna jednego lub obojga rodziców) nie mogą lub nie powinny się starać o genetycznie spokrewnione potomstwo.
Adopcja Zarodka odbywa się u Biorczyni na cyklu naturalnym (bez wspomagania hormonalnego) lub, częściej, poprzedza się ją przygotowaniem endometrium (śluzówki macicy) Biorczyni w celu uzyskania najlepszych warunków dla zarodka i zwiększenia jego czas na zagnieżdzenie się w macicy, a przez to zmaksymalizowania szans urodzenia się. Przygotowanie endometrium polega na naśladowaniu cyklu naturalnego poprzez odpowiednie dawkowanie estrogenów i progesteronu. Dodatkowo przed rozpoczęciem podawania estrogenów mogą być zastosowane analogi GnRH.
Proces podania zarodka do macicy Biorczyni jest prostym zabiegiem obarczonym niskim ryzykiem komplikacji, z których żadne nie są komplikacjami poważnymi. Polega na umieszczeniu zarodka bezpośrednio w jamie macicy za pomocą miękkiego cewnika
Zarodki adoptowane prenatalnie są zarodkami wcześniej zamrożonymi, dlatego przed umieszczeniem ich w macicy Biorczyni zostają rozmrożone. Przeniesienie zarodka do macicy Biorczyni nazywane jest transferem. Jest to prosty, niepowodujący zdrowotnych komplikacji ani ryzyka zabieg polegający na umieszczeniu zarodka w macicy Biorczyni za pomocą miękkiego cewnika. Zalecane jest monitorowanie tego procesu USG. Wiele źródeł wskazuje, że wypełniony pęcherz moczowy Biorczyni ułatwia przeprowadzenie transferu i może zwiększać jego skuteczność.
Zarodki przekazywane do adopcji prenatalnej to najczęściej zarodki, których biologiczni rodzice zrealizowali już swoje plany prokreacyjne (wcześniejsze zabiegi in vitro zakończyły się ciążą lub ciążami), ale zostały im dodatkowe zarodki, których sami nie chcą/nie mogą urodzić. Chcą jednak dać im szansę urodzenia się. W tym celu przekazują je za pośrednictwem ośrodka medycznego anonimowej Biorczyni/parze Biorców.

Skuteczność AZ
Nie prowadzi się szczegółowych rejestrów i statystyk transferów oraz ciąż uzyskanych w wyniku adopcji zarodka. Procedurę AZ wlicza się do ogólnej liczby transferów i ciąż uzyskanych dzięki transferom zamrożonych zarodków FET (Frozen Embryo Transfer).
W roku 2008 według danych z raportu EIM przygotowanego przez Sekcję Płodności i Niepłodności Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, przeprowadzono w Polsce 2919 transferów zamrożonych zarodków, w wyniku których uzyskano 703 ciąże (średnia skuteczność 24%), a na świat przyszło 490 dzieci (średnia skuteczność wg wskaźnika urodzeń 16,7%). Rok później w Polsce wykonano 3241 transferów zamrożonych zarodków, w wyniku których uzyskano 820 ciąż (średnia skuteczność 24,6%), a na świat przyszło 562 dzieci (średnia skuteczność wg wskaźnika urodzeń 17,3%).
Według raportu MAR przygotowanego przez ESHRE i odnoszącego się do sytuacji 27 krajów europejskich, w Polsce w 2006 roku rozmrożono 1737 zarodków, z których urodziło się 281 dzieci, co daje średnią skuteczność 16,75% na transfer.
W tym samym roku w Europie w 22 krajach rozmrożono 74.787 tysiące zamrożonych zarodków, po przetransferowaniu których do macicy w ciążę zaszło 14.258 tysięcy kobiet. Średnia europejska skuteczność FER wyniosła więc w roku 2006 19%.
Należy pamiętać, że mrożenie zarodków nie osłabia ich kondycji ani nie zmniejsza szansy na urodzenie się. Rozbieżności procentowe między zapłodnieniem ivf w cyklu świeżym a transferem zamrożonego zarodka wynikają z faktu, iż ze wszystkich zarodków uzyskanych w wyniku zapłodnienia, bezpośrednio do macicy przenosi się w cyklu świeżym 1-2 najlepiej rokujące zarodki, zamraża się zaś te, które rokują mniej pomyślnie wg kryteriów embriologicznych. Zatem zarodki jeszcze przed zamrożeniem wykazują mniejsze szanse rozwojowe niż zarodki transferowane w cyklu świeżym. Po rozmrożeniu nie zmieniają swoich właściwości ani jakości, po prostu wyjściowo mają na ogół mniejsze szanse niż zarodki silniejsze użyte w cyklu świeżym.
Mimo to średnia skuteczność wynosząca 19% jest bardzo dobrym wynikiem.

Co to jest transfer zarodka?
Jest to prosty, niepowodujący zdrowotnych komplikacji ani ryzyka zabieg polegający na umieszczeniu zarodka w macicy kobiety za pomocą miękkiego cewnika. Zalecane jest monitorowanie tego procesu przez USG. Wiele źródeł wskazuje, że wypełniony pęcherz moczowy kobiety ułatwia przeprowadzenie transferu i może zwiększać jego skuteczność.
Transfer zarodka powinien być niebolesny, a wiążące się z nim komplikacje występują bardzo rzadko i nie niosą zagrożenia dla zdrowia lub życia kobiety.

Czy muszę podchodzić do in vitro, aby zostać biorcą gamety?
Odpowiedź na to pytanie zależy od tego, czy mówimy o nasieniu Dawcy czy komórce jajowej Dawczyni, a także od tego, jaka jest sytuacja medyczna Biorczyni lub pary Biorców planujących adopcję cudzych gamet.
Większość programów dawstwa nasienia to programy inseminacji nasieniem dawcy, a więc nie wymagają one procedury in vitro.
W przypadku przyjęcia komórki jajowej procedura in vitro staje się konieczna, ponieważ komórka Dawczyni zostanie zapłodniona poza ustrojem Biorczyni i następnie przeniesiona do macicy Biorczyni.
Ostatnią formą adopcji prenatalnej jest Adopcja Zarodka. Adoptowane zarodki są wcześniej zamrożone, a ich podanie do macicy Biorczyni nie wymaga przechodzenia przez nią procedury in vitro.

5
Twoja ocena: Brak Średnia: 5 (1 głos )