Dane placówki

GYNCENTRUM Klinika Leczenia Niepłodności i Diagnostyki Prenatalnej

Istnieje od 2010 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring od roku 2011
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:
    badania prenatalne

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Gyncentrum
Data przeprowadzonego monitoringu 10.02.2015


Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku
2. Opis Ośrodka
3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta
4. Program refundacyjny
5. Rejestracja wizyty
6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty
7. Opieka nad mężczyzną
8. Opieka nad kobietą
9. Umowy z NFZ
10. Prawo: umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta
11. Prawo do intymności i obecności osoby bliskiej
12. Prawo do dokumentacji medycznej
13. Osoby niepełnosprawne i ich prawo do leczenia
14. Pary nieheteroseksualne
15. opieka psychologiczna
16. Standardy w dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków
17. NASZE REKOMENDACJE
18. Komentarz osrodka do raportu



1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek jest Realizatorem ministerialnego programu refundacji in vitro.  Ośrodek ma wdrożony system zarządzania jakością ISO 9001:2008. Ośrodek raportuje swoje wyniki w ramach European IVF Monitoring Polska. Personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE (dwóch embriologów posiada certyfikat Clinical Embryologist ESHRE). Ośrodek zadeklarował znajomość „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN.

Ośrodek oferuje niektóre badania w ramach kontraktu z NFZ.

2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się w wielokondygnacyjnym budynku, w którym znajduje się również wiele innych instytucji, głównie medycznych. Przed budynkiem znajduje się parking z dostępnymi miejscami parkingowymi (również dla osób niepełnosprawnych). Oznaczenia Ośrodka na zewnątrz budynku wydają się być dyskretne, mają postać tablicy informacyjnej z nazwą Ośrodka umieszczonej pośród wielu innych tablic informacyjnych pozostałych instytucji (co może być zarówno plusem jak i minusem dla pacjentów), jednak w środku oznaczenia są już wystarczające (informacja w windzie, tabliczki w holu) i trafienie do Ośrodka nie powinno sprawiać problemu. Bezpośrednio przy wejściu do Ośrodka znajduje się rejestracja. Nie można dostać się do poczekalni bez obejścia rejestracji, co z punktu widzenia intymności i spokoju przebywających w poczekalni pacjentów wydaje się być dobrym rozwiązaniem. W dniu monitoringu na kontuarze rejestracji znajdowały się: Karta Praw Pacjenta, Książka Skarg oraz cennik badań laboratoryjnych. Przy wejściu do Ośrodka znajduje się ściana, na której zawieszono szereg ramek z różnymi informacjami (certyfikaty, cennik badań i zabiegów). Na osobnej tablicy, w poczekalni, znajduje się spis lekarzy.

Poczekalnia wydaje się mieć wystarczającą wielkość w stosunku do potrzeb pacjentów, znajduje się w niej miejsce na odzież wierzchnią (wieszaki), dystrybutor z wodą (bezpłatną) i gorącymi napojami. Pomieszczenie jest estetyczne, czyste i komfortowe.  W poczekalni znajdują się dwie toalety – dla kobiet i dla mężczyzn. Toaleta damska ma również wszelkie udogodnienia dla osób niepełnosprawnych. Stan toalet i ich wyposażenie  oceniamy jako bardzo dobre: znajdowały się w nich papier toaletowy, ręczniki papierowe, mydło w płynie etc. Nie było zastrzeżeń co do czystości pomieszczenia i jego wyposażenia.

Sytuacja badawcza:

Monitoring odbył się w dniu regularnej pracy Ośrodka. Pacjenci, z którymi przeprowadzono wywiady zgłaszali się spontanicznie, nie były to osoby namówione przez personel do rozmowy z nami.

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta


Na stronie internetowej Ośrodka łatwo znaleźć dane kontaktowe. Przy adresach zamieszczone są mapki z lokalizacją Ośrodka i jego filii. Rejestracji można dokonać osobiście,  telefonicznie albo poprzez mailowy kontakt z recepcją.

Opis kadry pracującej w Ośrodku jest bardzo niejednorodny. Części personelu towarzyszą zdjęcia z szerszym opisem (co jest na pewno doceniane przez pacjentów otrzymujących dzięki temu pełny profil danego specjalisty), jednak pozostałe osoby wymienione są jedynie z imienia i nazwiska. Zamieszczone informacje dotyczące kadry medycznej to wykształcenie, odbyte szkolenia, działalność naukowa. Warto odnotować dobrą praktykę wymienienia na stronie całego zespołu Ośrodka, w  tym również psychologa (wraz z jego wykształceniem, posiadanymi certyfikatami i odbytymi szkoleniami), położnych i pracownic rejestracji. Strona zawiera informacje o oferowanych przez siebie zabiegach i są to informacje dobrej jakości np. do opisu inseminacji załączony jest graficzny schemat; w większości zamieszczone są również opisy przygotowania do zabiegu i sam zabieg „krok po kroku”. Niestety w opisie większości zabiegów brak jest informacji o skutkach ubocznych. Pacjenci potwierdzili to w rozmowie z nami „Szczerze? więcej znalazłam na stronie innego Ośrodka”, ale pojawiały się też odpowiedzi: „Wszystko łatwe do znalezienia”.

Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:

Ośrodek realizuje standard linii dyżurnej dla pacjentów za pośrednictwem ogólnego telefonu obsługiwanego przez lekarza. Numer jest dostępny na stronie oraz pacjenci otrzymują go dodatkowo w podpisywanej przez siebie dokumentacji zabiegowej. Jak poinformowała osoba zarządzająca: „Numer telefonu pani doktor podany jest na stronie www jako numer alarmowy. Telefon zawsze odbiera jedna osoba, nawet jeżeli wyznaczone jest zastępstwo to telefon odbiera jeden lekarz”. Informację tę potwierdzili pacjenci: „Dostałam numer telefonu do lekarza. Raz skorzystałam. Kontakt był bez problemu, lekarz od razu podniósł słuchawkę”, „Tak, dostałam numer bezproblemowo”, „Na kartce po punkcji, zabiegach są wytyczne, jest też numer całodobowy do lekarza, ale myśmy nie korzystali”.

Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku:

Na stronie znajduje się cennik. W opinii pacjentów jest trudny do znalezienia: „Cennik trudny do wyszukania”, „był cennik, ale trudno go było znaleźć”. Cennik znajduje się również w przestrzeni ogólnodostępnej i został wywieszony w Ośrodku. W Ośrodku jest możliwość płatności bezgotówkowej a pacjenci zawsze otrzymują pokwitowanie – potwierdziły to wszystkie przeprowadzone z pacjentami wywiady.

Jeśli idzie o procedurę składania skarg:

Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej, pacjenci mogą złożyć skargę na pracę Ośrodka za pośrednictwem wiadomości elektronicznej, za pośrednictwem skargi złożonej w rejestracji, jak również mogą złożyć skargę wpisując ją do książki skarg i zażaleń. Odpowiedź na skargę  jest udzielana pisemnie. W ostatnim roku Ośrodek nie odnotował żadnych skarg.

Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:

W rozmowie lekarz zadeklarował, iż pacjenci są informowani o ryzyku związanym z transferem więcej niż jednego zarodka. Informacja jest udzielana w trakcie stymulacji. Pacjenci potwierdzili tę praktykę: „Lekarz rozmawiał z nami o transferze jednego zarodka, informacje były zrozumiałe”, „Tak, była o tym rozmowa”, „Pytano nas, czy wyrażamy zgodę na transfer dwóch zarodków, bo za pierwszym razem się nie udało, nie wystymulowałam żadnej komórki, nie doszło do zapłodnienia”.

 Ośrodek na swojej stronie umieszcza informację dotyczącą transferu zarodków:

„Transfer zarodków do jamy macicy odbywa się w drugiej, trzeciej lub piątej dobie od dnia punkcji jajników. Na tym etapie embrion ma 4-8 komórek lub tworzy stadium blastocysty. Zarodki umieszczane są wraz z niewielką ilością płynu transferowego w specjalnym cewniku, za pomocą którego wprowadza się je do jamy macicy. W typowym przypadku podaje się jeden lub dwa embriony.”

Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:
 
Na stronie internetowej zawarte są także statystyki procedury ICSI/IMSI oraz skuteczność zajścia w ciążę przy programie in vitro z komórką dawczyni (donacji oocytów). Przy statystykach na stronie internetowej nie ma jednak podanej metodologii, więc nie wiadomo, czy procenty odnoszą się do liczby ciąż u wszystkich pacjentek korzystających z programu donacji oocytów, czy też odnoszą się np. liczby ciąż u pacjentek, u których doszło już do transferu zarodka? Czy są to ciąże uzyskane z programu dawstwa międzypacjenckiego czy dawstwa od kobiet płodnych? Czy wyniki ciąż w tych obu grupach różnią się między sobą i w której jest wyższa skuteczność? Wydaje się, że takie informacje mogą być dla pacjentów kluczowe. W trakcie analizy strony WWW miałyśmy trudności ze znalezieniem odnośnika do statystyk na stronie, jednak nie planowałyśmy umieszczać tej informacji w raporcie jako wysoce subiektywnej. Jednakże w trakcie rozmów z pacjentami na pytanie o ich opinie dotyczące strony WWW i łatwości nawigacji usłyszałyśmy, że nasi rozmówcy nie znaleźli informacji o statystykach na stronie: „Brakowało mi statystyk”. Zamieszczamy więc tę informację jako sugestię dla Ośrodka, być może warto przyjrzeć się odsłonom podstrony ze statystykami i zweryfikować, czy może tu tkwić problem czy jednak nie.

Statystyki skuteczności procedury zapłodnienia pozaustrojowego w ramach programu ministerialnego są zawarte w umowie jaką Ośrodek podpisuje z pacjentami. Również i tam nie ma informacji jaką metodą są mierzone: ciąż klinicznych w przeliczeniu na transfer, porodów w przeliczeniu na transfer, ciąż beta hcg w przeliczeniu na transfer (Ministerstwo Zdrowia nie upubliczniło informacji o skuteczności IVF w ramach programu dla poszczególnych Realizatorów, więc nie sposób zweryfikować tej informacji).

Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:

W poczekalni Pacjenci mają dostęp do prasy, ale również do publikacji związanych z niepłodnością – np. do książeczek kampanii „Powiedzieć – Rozmawiać” poświęconej dawstwu gamet i zarodków, wydanej przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Jeżeli idzie o politykę informacji realizowaną przez Ośrodek w bezpośrednim kontakcie z pacjentami, informacja na temat przebiegu leczenia jest przekazywana pacjentowi najpierw ustnie przez lekarza, a pisemną informację pacjent otrzymuje w rejestracji przy podpisywaniu umów. Pisemne informacje na temat zabiegów znajdują się ponadto w umowach lub stanowią ich załączniki. Schemat ten potwierdził zarówno lekarz jak i osoby zarządzające:  „Lekarz wychodzi czasem z pacjentem i mówi, co dać”, „Są wręczane pacjentom w momencie wręczania umowy, zawsze wcześniej, żeby pacjenci mogli się zapoznać. Wcześniej - zanim dochodzimy do tego momentu – rozmawiamy z pacjentami, tłumaczymy wszystko dokładnie”.

Podczas obserwacji bezpośredniej nie udało nam się zaobserwować wręczenia tego typu informacji pacjentom. Rozmowy z pacjentami nie potwierdzają w pełni opisanego schematu – pacjenci deklarują otrzymywanie informacji w formie pisemnej bezpośrednio od lekarza, w wielu przypadkach informacja o planowanych zabiegach jest wyłącznie ustna, przekazywana przez lekarza lub położną. Należy jednak zauważyć, iż pacjenci, z którymi rozmawialiśmy, deklarowali co do zasady otrzymanie informacji.

Lekarz, z którym rozmawiałyśmy deklaruje omawianie wszystkich zabiegów wykonywanych w Ośrodku, ich skuteczności, przygotowania do zabiegu, możliwych skutków ubocznych. Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, deklarowali,  że w większości byli informowani o tym jak się przygotować do zabiegu oraz jego przebiegu ale zdarzało się, że nie byli poinformowani o skutkach ubocznych czy skuteczności zabiegu. Największą zaletą pisemnych informacji udostępnianych w Ośrodku jest ich jakość. Wydają się być dokładne, zawierają informacje, jak przygotować się do zabiegu, opisują jego przebieg i ewentualne skutki uboczne oraz rokowania. Mogą stanowić dla pacjenta źródło rzetelnej wiedzy na temat planowanych zabiegów. Ponadto informacje o większości zabiegów dołączane są na piśmie również jako załączniki do umów podpisywanych z pacjentami. Tam opisy są dokładne i zawierają informacje o wskazaniach do zabiegu, o tym jak się przygotować, jego przebiegu oraz rokowaniach i możliwych skutkach ubocznych.

Ulotki dotyczące zabiegów i badań: SONO HSG, histeroskopia, badanie nasienia, przekazane nam w Ośrodku to wydruki ze strony internetowej.

4. Program refundacyjny


Informacja o tym, że Ośrodek jest realizatorem programu ministerialnego znajduje się na stronie internetowej oraz w Ośrodku. Jest łatwa do znalezienia i wyeksponowana. Na stronie www znajduje się regulamin Programu oraz link do strony Ministerstwa Zdrowia poświęconej Programowi. Ośrodek jasno opisuje zasady Programu na swojej stronie internetowej.

Pacjenci przystępujący do Programu otrzymują regulamin Programu w rejestracji. Informacje od pacjentów na ten temat są rozbieżne. Dwie pary pacjentów poinformowały nas, że otrzymały regulamin w rejestracji, jedna para przekazała, że lekarz omówił program ustnie i nie otrzymała regulaminu. Pacjenci umawiani w ramach Programu refundacji in vitro i badań kontraktowanych przez NFZ są traktowani na równi z pacjentami nieuczestniczącymi w Programie refundacji in vitro – potwierdziły to zarówno rozmowy z personelem, jak i z pacjentami, którzy zadeklarowali, że nie odczuli innego (gorszego ani lepszego) traktowania ze strony personelu Ośrodka.

5. Rejestracja wizyty


Ogromnym plusem  Ośrodka jest umiejscowienie rejestracji. Znajduje się ona tuż przy wejściu i odgradza je tym samym przestrzennie od poczekalni (żeby dojść do poczekalni trzeba obejść rejestrację). Dzięki temu Pacjenci przy kontuarze rejestracji mają zapewnioną dyskrecję, natomiast pacjenci w poczekalni mają komfort i spokój, nie siedzą też na widoku osób wchodzących do Ośrodka (nie tylko leczących się, ale też np. listonosza, kuriera itp.).

Na pierwszą wizytę w Ośrodku czeka się około 7 dni: „Około tygodnia, chyba że (pacjent) ma mocno ograniczone godziny, w których może do nas przyjść, wtedy trochę dłużej” (cytat rejestracja). Na wizytę można umówić się osobiście, przez telefon lub za pośrednictwem internetu.

Zgodnie z naszą obserwacją bezpośrednią pacjenci byli obsługiwani sprawnie, ilość osób pracujących na jednej zmianie była wystarczająca. Podczas monitoringu były to dwie osoby w rejestracji i dwie w „call center”. Call center to osobne pomieszczenie, w którym dwie rejestratorki odbierają telefony, udzielają typowych dla rejestracji informacji, umawiają wizyty. Ułatwia to kontakt telefoniczny z Ośrodkiem oraz podwyższa komfort pacjentów przebywających w nim fizycznie – ich rozmowy z rejestracją nie są zakłócane telefonami. Należy to uznać za bardzo dobrą praktykę Ośrodka wobec pacjentów i usprawnienia własnej pracy Ośrodka.

Rejestratorki zwracały się do pacjentów w uprzejmy sposób, zachowując formę „Pan, Pani”. Potwierdziły to również rozmowy z osobami zarządzającymi Ośrodkiem oraz z Pacjentami, jak również nasze obserwacje bezpośrednie. Pracownicy rejestracji biorą udział w szkoleniach – ostatnie dotyczyło „sposobów komunikacji z pacjentem” (cytat rejestracja) i zostało przeprowadzone przez współpracującą z Ośrodkiem psychoterapeutkę. Spotkania takie odbywają się „co kilka miesięcy” (cytat dyrektor administracyjna)

Opierając się na deklaracjach personelu i wywiadów z pacjentami można założyć, że wizyty niemal zawsze odbywają się punktualnie. W związku z tym, „nie ma potrzeby informowania o opóźnieniach” (cytat rejestracja). Tylko jedna z pacjentek powiedziała : „czasem są opóźnienia, kilkanaście minut, raz godzinę - informację dostałam dopiero na miejscu”.

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Ośrodek ma przyjęty i stosowany przez lekarzy schemat prowadzenia wizyt lekarskich „mamy procedury jak przy akredytacji” (dyrektor medyczna). Wszyscy lekarze przestrzegają algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych PTMR i PTG. Pracę według schematu potwierdził w wywiadzie lekarz. Podczas wywiadu z lekarzem obecna była - na wyraźne życzenie – dyrektor administracyjna Ośrodka.

Według deklaracji lekarza, pierwsza wizyta trwa około 45 minut, kolejne – w zależności od ich zakresu – 10-30 minut. Według pacjentów czas ten jest krótszy – czas pierwszej wizyty określili w granicach 10-30 minut, kolejnych pomiędzy 5 a 15 minut. Dwie pacjentki/pary określiły ten czas jako wystarczający, dwie kolejne jako niewystarczający: „Czasu jest za mało. Brakuje informacji od deski do deski”,  „Nie wystarczy, żeby pani w rejestracji nam wyjaśniała szczegóły. Powinno być więcej czasu u lekarza, zdarzyło się, że goniłam dr na korytarzu i o coś się dopytywałam”, „Moim zdaniem są za krótkie, mogłyby być dłuższe. Niby wszystko wiem po wyjściu, jak sobie coś zapiszę i dopytam to doktor odpowie, ale tak na bieżąco nie ma czasu”, „Kwestie medyczne powinny być bardziej omawiane, nie dopiero w  momencie jak się o coś dopytam”. „Z perspektywy czasu, jak zaczęliśmy tam chodzić to nam się nie podobał ten czas wizyt i ten lekarz, średnio małomówny, ale się przyzwyczaiłam”

Wszyscy pacjenci odpowiedzieli, że lekarze zwracają się do nich używając formy „Pan, Pani”, a język lekarza ocenili jako zrozumiały. Z rozmów z pacjentami wynika również, że podczas wizyt lekarze kreślą plan postępowania na najbliższe miesiące, omawiają rodzaje i kolejność badań, które należy wykonać, co zgadza się także ze „Standardami pacjenckimi w leczeniu niepłodności”. Niektórzy pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy,  zwracali jednak uwagę na to, że lekarze nie omawiają kosztów zlecanych badań i zabiegów „powinno być bardziej omawiane, lekarz powie, ale jak się go zapyta”.

W przypadku pytania o pisemne podsumowanie wizyty odpowiedzi pacjentów były różne: niektórzy deklarowali, że otrzymali takie podsumowanie, inni – że nie. Ta sama rozbieżność pojawiła się przy pytaniu, czy lekarz się upewniał, że pacjenci zrozumieli jego zalecenia. Jedna z pacjentek powiedziała  „[zalecenia] są zbyt ogólnikowe, brakuje kompletnej informacji, teraz, na tym etapie tak, ale wcześniej chciałam jednak żeby nam to ktoś wyjaśnił „od deski do deski”, tego mi brakowało”. Wszyscy pacjenci potwierdzili w rozmowach z nami, że lekarz przekazuje na piśmie ustalenia dotyczące dawkowania leków.

7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajduje się jeden pokój do oddawania nasienia i jest on przeznaczony tylko do tego celu. Jego usytuowanie jest dyskretne, znajduje się w części laboratoryjnej Ośrodka. Pokój jest czysty, estetyczny, z dostępem do umywalki z ciepłą i zimną wodą. Są tam ręczniki papierowe i mydło. Pacjent może skorzystać z dostępnych pism i filmów erotycznych.  Pokój zapewnia  poczucie intymności – jest zamykany, jest w nim przyćmione światło oraz miejsce dla partnerki, jeśli para wyrazi takie życzenie.

Ośrodek ma przyjętą i stosowaną przez personel procedurę dotyczącą pacjentów oddających nasienie, jest ona spisana i przestrzegana: „Embriolog wychodzi po pacjenta, zaprasza dyskretnie, tłumaczy wszystko”, „jeżeli pacjent ma już materiał, podnosi słuchawkę, to wystarczy, jest już sygnał w laboratorium i embriolog idzie ją odebrać” (cytaty: dyrektor medyczna, dyrektor administracyjna). Nie udało nam się zaobserwować momentu zaproszenia pacjenta na badanie – co należy uznać za potwierdzenie dyskrecji i profesjonalizmu personelu - natomiast wszystkie rozmowy z pacjentami potwierdzają, że odbywa się to w sposób dyskretny: „Podchodzi embriolog dyskretnie prosi, nie mówi gdzie”. Pacjenci zgodnie oceniają całość procedury jako komfortową.

Lekarz, z którym rozmawiałyśmy deklaruje, że  informuje pacjentów, którzy z różnych powodów nie chcą lub nie mogą oddać nasienia w Ośrodku o wszelkich alternatywnych możliwościach, oraz o możliwości obecności partnerki/żony w pokoju do pobrania nasienia na terenie Ośrodka. Otrzymałyśmy również informację, iż w Ośrodku dostępne są prezerwatywy do pobrania nasienia bez środków plemnikobójczych, są one w dyspozycji laboratorium i są bezpłatne dla pacjentów.  Jednak jedna z ankietowanych pacjentek powiedziała, że pytali z partnerem o możliwość oddania nasienia w domu i dostali odpowiedź odmowną.

8. Opieka nad kobietą


Przestrzeń gabinetów ginekologicznych oraz przestrzeń pomieszczenia pielęgnacyjnego są zorganizowane w sposób zapewniający pacjentkom komfort i intymność. Zwróciłyśmy również uwagę na obecność w gabinetach trzech krzeseł wyrażającą przygotowanie lekarzy na obecność dwóch osób z pary podczas wizyty. We wszystkich pomieszczeniach jest możliwość przygotowania się do badania/zabiegu za parawanem lub w łazience. Wszystkie trzy gabinety ginekologiczne mają dostęp do łazienek (czyste, zamykane, samodzielne, z dostępem do bidetu, sedesu, umywalki, prysznica (łazienka przy pokoju pielęgnacyjnym) ciepłej i zimnej wody,  środków higienicznych, odzieży jednorazowej). 

Ankietowany lekarz powiedział nam, że w trakcie badania ginekologicznego lub wykonywania zabiegu informuje pacjentki na bieżąco o podejmowanych czynnościach: „mówię np. wkładam głowicę, pobieram wymaz – to dla mnie ważne, pacjentka mniej się boi, jest bardziej rozluźniona. Przeprowadzam właściwie „głośny zabieg”, cały czas mówię co robię. Jak robię usg staram się też, żeby Pacjentka widziała ekran ultrasonografu”.  Lekarz dodał, że wynika to z przyjętej w Ośrodku procedury. Praktykę tę potwierdziły trzy z czterech rozmówczyń – pacjentek, czwarta nie spotkała się z taką praktyką: „Nie, ale ja nie odczułam takiej potrzeby. Doktor uprzedza tylko, że teraz będzie usg, teraz badanie”. Jedna z ankietowanych pacjentek powiedziała nam, że w jej opinii podejście do pacjentki/pary zależy od lekarza, z którym ma się do czynienia, zwracała uwagę, że jej lekarz prowadzący traktuje ją z szacunkiem i szanuje wybory: „Jest w porządku, -  jak mówiliśmy naszemu lekarzowi, że może zmienimy klinikę to on rozumiał, reakcja była normalna, mówił, że będzie się cieszył jak nam się powiedzie, traktował nas potem identycznie. Ale inna lekarka – [przyjmująca w zastępstwie lekarza prowadzącego] negowała wybory dotyczące realizacji badań poza Ośrodkiem, w ramach NFZ”. Zwracamy jednak uwagę na fakt, iż doświadczenia i relacje pacjentów w tym zakresie mogą się różnić w zależności od tego, kto był (jest) ich lekarzem prowadzącym.

W pomieszczeniu pielęgnacyjnym przeznaczonym dla pacjentek po zabiegach ingerencyjnych znajdują się zamykane szafki na rzeczy osobiste (jedna z pacjentek zwróciła uwagę, że szafki nie dało się zamknąć „są, ale był jakiś problem z kluczem, rzeczy dałam mężowi”). Pacjentki pozostają w pomieszczeniu pielęgnacyjnym pod opieką położnych (potwierdzone wywiadami z pacjentkami i położnymi). Podczas monitoringu, na stolikach przy łóżkach stały butelki z wodą, dwie z ankietowanych pacjentek potwierdziły, że miały do niej dostęp, dwie kolejne odpowiedziały, że w pomieszczeniu nie ma dostępu do wody i innych napojów.

Podczas monitoringu personel poinformował nas, że w pomieszczeniu pielęgnacyjnym pacjentkom mogą towarzyszyć osoby bliskie, jednak wywiady z pacjentami tego nie potwierdziły – dwie pacjentki/pary na pytanie o taką możliwość odpowiedziały „nie wiem”, dwie kolejne „nie”.

9. Umowy z NFZ


W ramach umowy z NFZ Ośrodek przeprowadza badania prenatalne. Według osoby zarządzającej Ośrodkiem nie ma ograniczonej puli tych badań. Pozostałe badania są przeprowadzane komercyjnie albo - według osoby zarządzającej - we współpracy z Ośrodkami w których można je wykonać, w ramach umowy z NFZ. Potwierdzenie tych informacji w rozmowie z pacjentami było niemożliwe, ponieważ sami zdawali się nie być zainteresowani wykonaniem badań i zabiegów na NFZ i nie pytali o nie personelu.
Jedna z ankietowanych par pytała jednak lekarza o możliwość wykonania badania na NFZ i za pierwszym razem dostali odpowiedź, że powinni wykonać je prywatnie: „pani doktor, ta na zastępstwie nam wtedy powiedziała, że tylko i wyłącznie prywatnie, chciała nas namówić, że nie ma szans na NFZ, a nam się udało gdzie indziej, nie u nich, ale się udało”, natomiast już u swojego lekarza prowadzącego z Ośrodka dostali skierowanie: „A nasz doktor bez problemu, wypisał skierowanie na histero i robiliśmy na NFZ, znaleźliśmy miejsce sami”.

10. Prawo: umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Ośrodek udostępnił do celów monitoringu łącznie 38 dokumentów wylistowanych poniżej:

  1. Umowa na przeprowadzenie zapłodnienia pozaustrojowego oraz zabiegów towarzyszących procedurom wspomaganej prokreacji dla pacjentów komercyjnych
  2. Umowa na przeprowadzenie zapłodnienia pozaustrojowego oraz zabiegów towarzyszących procedurom wspomaganej prokreacji w ramach programu MZ
  3. Zgoda na zabieg
  4. Zgoda na wykonanie assisted hatching
  5. Zgoda na wykorzystanie EmbryoGen
  6. Zgoda na wykorzystanie EmbyoGlue
  7. Zgoda na wykonanie primo Vision
  8. Zgoda na kriotransfer embrionów
  9. Umowa kriokonserwacji (przechowania) embrionów – dla pacjentów komercyjnych
  10. Umowa kriokonserwacji (przechowania) embrionów – dla pacjentów z programu MZ
  11. Zgoda na oddanie embrionów do adopcji
  12. Oświadczenie o adopcji embrionu
  13. Umowa kriokonserwacji (zamrożenia) oocytów – dla klientów komercyjnych
  14. Umowa kriokonserwacji (zamrożenia) oocytów – dla programu MZ
  15. Informacja dla biorczyni o przekazywanych oocytach
  16. Umowa anonimowego dawstwa komórek jajowych
  17. Aneks do umowy IVF Umowa z biorczynią na wykorzystanie komórek jajowych od anonimowej dawczyni
  18. Zgoda anonimowej dawczyni na pobranie i wykorzystanie komórek jajowych
  19. Aneks do umowy IVF Umowa anonimowego dawstwa komórek jajowych
  20. Zgoda dawczyni na pobranie i wykorzystanie komórek jajowych
  21. Zgoda biorczyni na wykorzystanie procedury zapłodnienia pozaustrojowego z wykorzystaniem komórek jajowych dawczyni leczącej się na niepłodność
  22. Umowa nieanonimowego dawstwa komórek jajowych
  23. Zgoda nieanonimowej dawczyni na pobranie i wykorzystanie komórek jajowych
  24. Umowa kriokonserwacji męskich komórek rozrodczych
  25. Zgoda pacjenta na rozmrożenie nasienia i wykorzystanie go zgodnie z umową
  26. Zgoda pacjentki (biorczyni) na przeprowadzenie zabiegu inseminacji domacicznej nasieniem pochodzącym od anonimowego dawcy
  27. Zgoda dawcy na wykorzystanie komórek rozrodczych
  28. Aneks do umowy o przeprowadzenie zapłodnienia pozaustrojowego IVF oraz zabiegów towarzyszących procedurom wspomaganej prokreacji
  29. Zgoda pacjentki (biorczyni) na przeprowadzenie procedur zapłodnienia pozaustrojowego nasieniem pochodzącym od anonimowego dawcy
  30. Umowa anonimowego dawstwa męskich komórek rozrodczych
  31. Umowa na przeprowadzenie zabiegu wspomaganej prokreacji metodą inseminacji domacicznej
  32. Zgoda na zabieg biopsji
  33. Informacja dla pacjentki z opisem zabiegu oraz zgoda na histeroskopię
  34. Informacja dla pacjentki z opisem i zgoda na SonoHSG
  35. Informacja dla pacjentki z opisem i zgoda na Scratching endometrium
  36. Przygotowanie pacjentki do embriotransferu
  37. Zabieg stymulacyjny
  38. Przygotowanie pacjentki do krioembriotransferu
  39. Umowa na wykorzystanie męskich komórek rozrodczych pochodzących od anonimowego dawcy
Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym stanowi tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości:

1. Umowa na przeprowadzenie zapłodnienia pozaustrojowego oraz zabiegów towarzyszących procedurom wspomaganej prokreacji dla pacjentów komercyjnych
 
1. oświadczenia pacjentów
1.2. pacjenci oświadczają, że zostali w wyczerpujący sposób pouczeni (…)

Sugerujemy zastąpienie terminów „pouczeni” terminem „poinformowani” z uwagi na paternalistyczną wymowę czasownika „pouczać”, szczególnie w sytuacji, w której umowa dotyczy warunków przeprowadzenia zlecenia, a więc mowa w tym przypadku o usłudze konsumenckiej (vide pkt 2.1. „pacjenci zlecają klinice wykonanie zapłodnienia pozaustrojowego”

Zwracamy również uwagę na bardzo dobrą praktykę opisania krok po kroku przebiegu części klinicznej i biotechnologicznej.
 
załącznik:

Umieszczenie „powodów leczenia”, opisu procedury, opisu rodzajów zapłodnienia in vitro i transferu embrionów jest dobrą praktyką w zakresie konstrukcji tego dokumentu. Sugerujemy jednak refleksję nad zastosowanymi terminami zgodnie z poniższymi sugestiami:

Transwaginalnie - czy terminy „przezpochwowo" lub „przez sklepienie pochwy” nie byłyby czytelniejsze dla pacjentów, którzy nie mają na ogół wykształcenia medycznego?

Krótkookresowa anestezja ogólna - krótkie znieczulenie

Oocyty - komórki jajowe

Dewitryfikacja - rozmrożenie

Sztuczne zapłodnienie – prosimy o refleksję nad stosowaniem tego terminu, który jest przez pacjentów przyjmowany na ogół negatywnie, ponieważ jest to zapłodnienie pozaustrojowe, ale nie jest to zapłodnienie sztuczne. Walor sztuczności nie przynależy ani męskim komórkom rozrodczym, ani żeńskim komórkom rozrodczym, ani ich połączeniu. Cechą szczególną zapłodnienia in vitro jest  przeprowadzenie tej procedury w warunkach poza ustrojem kobiety i taki opis jest zarazem poprawny oraz neutralny. Stosowanie przymiotników wartościujących („sztuczne”) nie jest neutralne dla pacjentów.

Zwracamy pozytywną uwagę na opis możliwych ryzyk. Sugerujemy rozważenie dodania nr telefonu do lekarza dyżurnego w przypadku wystąpienia powikłań.

2. Umowa na przeprowadzenie zapłodnienia pozaustrojowego oraz zabiegów towarzyszących procedurom wspomaganej prokreacji w ramach programu MZ

Przekazujemy te same uwagi co przy poprzednim dokumencie

3. Zgoda na zabieg

Bez uwag

4. Zgoda na wykonanie assisted hatching

Zwracamy pozytywną uwagę na objaśnienie celu i przebiegu zabiegu. Brak uwag krytycznych.

5. Zgoda na wykorzystanie EmbryoGen

Zauważamy, iż jeśli w dokumencie zostaje wspomniane „zwiększenie szans” należałoby podać metodologię, odniesienie bibliograficzne i wartości statystyczne (czy są one istotne statystycznie czy nie).

6. Zgoda na wykorzystanie EmbryoGlue

Zauważamy, iż jeśli w dokumencie zostaje wspomniane „zwiększenie szans” należałoby podać metodologię, odniesienie bibliograficzne i wartości statystyczne (czy są one istotne statystycznie czy nie).

7. Zgoda na wykonanie primo Vision

Bez uwag

8. Zgoda na kriotransfer embrionów

Bez uwag

9. Umowa kriokonserwacji (przechowania) embrionów – dla pacjentów komercyjnych

Bez uwag

10. Umowa kriokonserwacji (przechowania) embrionów – dla pacjentów z programu MZ

Bez uwag

11. Zgoda na oddanie embrionów do adopcji

Zwracamy uwagę na błąd wynikający z niedookreślenia przedmiotu działania. W dokumencie znajduje się: „wyrażamy zgodę na adopcję następujących embrionów”, powinno być: „wyrażamy zgodę na przekazanie do adopcji następujących embrionów”

12. Oświadczenie o adopcji embrionu

Bez uwag

13. Umowa kriokonserwacji (zamrożenia) oocytów – dla klientów komercyjnych

Bez uwag

14. Umowa kriokonserwacji (zamrożenia) oocytów – dla programu MZ

Bez uwag

15. Informacja dla biorczyni o przekazywanych oocytach

Bez uwag, istnienie dokumentu uznajemy ponadto za dobrą praktykę w zakresie szerokiej informacji dla biorców

16. Umowa anonimowego dawstwa komórek jajowych

Bez uwag

17. Aneks do umowy IVF Umowa z biorczynią na wykorzystanie komórek jajowych od anonimowej dawczyni

W paragrafie 4 brakuje pkt 2. Ponadto w punkcie 3. znajduje się zapis:

3. Strony zobowiązują się do zachowania w tajemnicy treści niniejszej umowy w szczególności informacji dotyczących osób i wykonywanych procedur oraz do nierozpowszechniania informacji o przeprowadzeniu przez pacjentów procedury wspomaganego rozrodu z użyciem komórek pochodzących od dawczyni. Zobowiązanie to nie dotyczy sytuacji w których ujawnienie określonych faktów, informacji lub danych stanowi prawny obowiązek danej strony.

Zauważamy, iż w przypadku Ośrodka zobowiązanie to wynika bezpośrednio z obowiązku zachowania tajemnicy lekarskiej dotyczącego lekarza i wynikającego z Art. 40 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz art. 13 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. 2008, nr 52, poz. 417 z późn. zm.). Zgodnie z art. 40 ust. lek., lekarz ma obowiązek zachowania w tajemnicy informacji związanych z pacjentem. Pacjenci nie są zobowiązani do zachowywania w tajemnicy szczegółów własnej terapii i mogą dzielić się tą informacją z dowolnymi wybranymi przez siebie osobami. Zapis sugeruje zatem równość pozycji stron, podczas gdy w świetle prawa nie są one równe (lekarz ma obowiązek, pacjent ma dowolność). Rekomendujemy przeformułowanie tego zapisu.

18. Zgoda anonimowej dawczyni na pobranie i wykorzystanie komórek jajowych

Sugerujemy zastąpienie terminów „pouczeni” terminem „poinformowani” z uwagi na paternalistyczną wymowę czasownika „pouczać”.

19. Aneks do umowy IVF Umowa anonimowego dawstwa komórek jajowych

Bez uwag

20. Zgoda dawczyni na pobranie i wykorzystanie komórek jajowych

Bez uwag

21. Zgoda biorczyni na wykorzystanie procedury zapłodnienia pozaustrojowego z wykorzystaniem komórek jajowych dawczyni leczącej się na niepłodność

Bez uwag

22. Umowa nieanonimowego dawstwa komórek jajowych

Bez uwag

23. Zgoda nieanonimowej dawczyni na pobranie i wykorzystanie komórek jajowych

Bez uwag

24. Umowa kriokonserwacji męskich komórek rozrodczych

Bez uwag

25. Zgoda pacjenta na rozmrożenie nasienia i wykorzystanie go zgodnie z umową

Bez uwag

26. Zgoda pacjentki (biorczyni) na przeprowadzenie zabiegu inseminacji domacicznej nasieniem pochodzącym od anonimowego dawcy

Bez uwag

27. Zgoda dawcy na wykorzystanie komórek rozrodczych

Bez uwag

28. Aneks do umowy o przeprowadzenie zapłodnienia pozaustrojowego IVF oraz zabiegów towarzyszących procedurom wspomaganej prokreacji

Bez uwag

29. Zgoda pacjentki (biorczyni) na przeprowadzenie procedur zapłodnienia pozaustrojowego nasieniem pochodzącym od anonimowego dawcy

Bez uwag

30. Umowa anonimowego dawstwa męskich komórek rozrodczych

Istotne wydaje się umieszczenie w zapisach umowy, jaką politykę stosuje klinika w zakresie liczby potomstwa od jednego dawcy. Tej informacji brakuje, a może być ona istotna dla dawcy.

31. Umowa na przeprowadzenie zabiegu wspomaganej prokreacji metodą inseminacji domacicznej

1. oświadczenia pacjentów
1.2. pacjenci oświadczają, że zostali w wyczerpujący sposób pouczeni (…)

Sugerujemy zastąpienie terminów „pouczeni” terminem „poinformowani” z uwagi na paternalistyczną wymowę czasownika „pouczać”, szczególnie w sytuacji, w której umowa dotyczy warunków przeprowadzenia zlecenia, a więc mowa w tym przypadku o usłudze konsumenckiej (vide „pacjenci zlecają klinice wykonanie zapłodnienia pozaustrojowego”)

„Sztuczna inseminacja” - określenie jest być może przezroczyste dla tworzącego umowę, ale dla pacjentów jest nacechowane negatywnie. Inseminacja może mieć wiele rodzajów ze względu na miejsce umieszczenia nasienia (naszyjkowa, domaciczna etc.)  jednak nie jest sztuczna. Rekomendujemy zastąpienie tego terminu terminem neutralnym: „inseminacja domaciczna” lub innym odpowiadającym rodzajowi zastosowanego zabiegu, jednak nie wartościującemu.

32. Zgoda na zabieg biopsji

Bez uwag

33. Informacja dla pacjentki z opisem zabiegu oraz zgoda na histeroskopię

Punkt 4. Rokowanie

„Prawdopodobieństwo powodzenia proponowanego zabiegu jest w pani przypadku duże”

Sugerujemy pozostawienie wolnego pola na ocenę lekarza wobec prawdopodobieństwa powodzenia u konkretnej pacjentki.

Informacja jest skonstruowana dobrym językiem w znaczeniu jego propacjenckości- prostych objaśnień i ogólnej czytelności

34. Informacja dla pacjentki z opisem i zgoda na SonoHSG

Podobnie jak w przypadku wyżej omówionego dokumentu sugerujemy umieszczenie wolnego pola na ocenę lekarza wobec prawdopodobieństwa powodzenia u konkretnej pacjentki
Informacja jest skonstruowana dobrym językiem w znaczeniu jego propacjenckości- prostych objaśnień i ogólnej czytelności

35. Informacja dla pacjentki z opisem i zgoda na Scratching endometrium

Podobnie jak w przypadku wyżej omówionego dokumentu sugerujemy umieszczenie wolnego pola na ocenę lekarza wobec prawdopodobieństwa powodzenia u konkretnej pacjentki
Informacja jest skonstruowana dobrym językiem w znaczeniu jego propacjenckości- prostych objaśnień i ogólnej czytelności

36. Przygotowanie pacjentki do embriotransferu

Bez uwag, dobrą praktyką jest podanie telefonu lekarza dyżurnego

37. Zabieg stymulacyjny

Bez uwag

38. Przygotowanie pacjentki do krioembriotransferu

Być może warto wzbogacić tekst o podanie statystyk ciąż z mrożonych zarodków, przynajmniej w zakresie średniej europejskiej

uwagi ogólne:

 W dokumentach nie ma dyskryminacji pod względem językowym i jeżeli chodzi o stan cywilny pary. Wszędzie pojawia się określenie pacjent/pacjentka.  Pacjenci potwierdzili, iż otrzymywali wzorce dokumentacji na co najmniej 24 godziny przed zabiegiem oraz otrzymywali kopie podpisanych przez siebie dokumentów. Uzyskałyśmy sprzeczne informacje w zakresie negocjowalności umów i zgód- zgodnie z informacją otrzymaną od dyrektor administracyjnej „umowy są negocjowalne w szczególnych przypadkach, choć jeszcze takich nie było”; zgodnie ze słowami dyrektor medycznej „umowy nie są negocjowalne, wymagałoby to zgody zarządu”.


11. Prawo do intymności i obecności osoby bliskiej


Z obserwacji w trakcie wizyty w Ośrodku wynika, iż prawo do intymności pacjentów poddających się zabiegom i badaniom jest respektowane w wysokim stopniu. W każdym gabinecie lekarskim oraz w pomieszczeniu pielęgnacyjnym znajdują się parawany, a fotele ginekologiczne są umieszczone w taki sposób, aby osłonić pacjentkę przed wzrokiem przypadkowo wchodzącej osoby (choć z rozmów z personelem wynika, że takie sytuacje się nie zdarzają i potwierdzili to również pacjenci). Ponadto do wszystkich gabinetów przylegają łazienki, w których pacjenci mogą przygotować się do badań/zabiegów.

Za dobrą praktykę uważamy umieszczenie parawanu w gabinecie psychologa. Stolik i krzesła do rozmowy są ustawione na wprost drzwi, jednak dodatkowo jest możliwość zasłonięcia przestrzeni do rozmowy parawanem, który jest zamontowany na stałe. Personel Ośrodka zachowuje się dyskretnie, potwierdzają to zarówno nasze obserwacje, jak i pacjenci.

Dużymi plusami w tym zakresie są opisane szerzej w kolejnych punktach: umiejscowienie rejestracji oraz całość procedury oddawania nasienia (wraz z umiejscowieniem przeznaczonego do tego pokoju).

Prawo pacjenta do obecności osoby bliskiej jest zwykle szanowane w Ośrodku. Podczas wizyt, według osoby zarządzającej: „To się po prostu dzieje, pacjenci zawsze jak tylko są razem to wchodzą razem”. Lekarz deklaruje informowanie pacjentów o możliwości uczestniczenia w wizycie osoby bliskiej. Jedna z pacjentek, z którą rozmawiałyśmy była tuż po wizycie, w której uczestniczyła jej mama. Zgodnie ze słowami lekarza osoba bliska może być przy pacjentce również w trakcie inseminacji. Potwierdzili to pacjenci - „po prostu wchodzimy we dwójkę”, ”mąż był podczas inseminacji ale nie podczas transferu”.

Również pacjentom oddającym w Ośrodku nasienie mogą towarzyszyć ich partnerki. Potwierdzają to zarówno rozmowy z personelem jak i z pacjentami.

Sprzeczną informację uzyskałyśmy jedynie na temat obecności osoby bliskiej w pokoju pielęgnacyjnym. Według personelu osoba bliska może być obecna w pokoju pielęgnacyjnym. Nie uzyskałyśmy jednak potwierdzenia tego stanu rzeczy podczas rozmowy z pacjentami. Wszyscy pacjenci odpowiedzieli negatywnie lub, że nie wiedzą o takiej możliwości (odpowiedzi pół na pół).

12. Prawo do dokumentacji medycznej


Pacjent chcąc otrzymać swoją dokumentację musi złożyć pisemny wniosek aby dokumentacja została wydana. Taką informację uzyskaliśmy od osoby zarządzającej Ośrodkiem i została ona potwierdzona przez pacjentów: „trzeba napisać pismo, albo nawet druk, trzeba napisać po co nam dokumentacja, czy w celach prywatnych, co chcemy dostać, czy wszystko, czy wyrywkowo”. Należy zauważyć, iż zgodnie z Ustawą o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta (Art. 23.1, Art.26.1, Art. 27) pacjent nie musi podawać celu, w jakim domaga się wydania kopii swojej dokumentacji. Dokumentacja jest w Ośrodku wydawana bezpłatnie i w ustawowym terminie. Potwierdza to wywiad z rejestracją: „Pacjent składa wniosek pisemny, wydajemy dokumenty do 7 dni, ... nie pobieramy opłat”. Ośrodek zatem zrezygnował z prawa ustalonego Rozporządzeniem Ministra Zdrowia co do możliwości pobierania opłat za wydawanie kopii dokumentacji, co również należy opisać jako dobrą praktykę, tym bardziej że dobrowolną ze strony Ośrodka.


13. Osoby niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


Wejście do budynku jest dostosowane do osób niepełnosprawnych. Przed budynkiem znajdują się wyznaczone koperty dla osób niepełnosprawnych. Ośrodek mieści się w budynku wielokondygnacyjnym,  ale posiada windę. Nie zauważyłyśmy ani wysokich progów ani innych niedogodności architektonicznych, które mogłyby ograniczać dostępność dla osób z trudnościami w poruszaniu się lub poruszających się na wózkach. Ośrodek dysponuje również toaletą dostosowaną do potrzeb osób niepełnosprawnych. W gabinecie przystosowanym dla osób z niepełnosprawnością znajduje się obniżany fotel ginekologiczny, a dostęp do gabinetu jest swobodny. Łazienka przy gabinecie z funkcjonalnościami dla niepełnosprawnych nie jest w pełni przystosowana – jest szerokie wejście bez progu ale brakuje uchwytów przy ubikacji. Łazienka w pełni dostosowana dla osób niepełnosprawnych znajduje się w poczekalni. 

 

14. Pary nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w styczniu 2015 roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności wykluczająca osoby homoseksualne i kobiety samotne z prawa do leczenia niepłodności. W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.

Podczas monitoringu bezpośredniego oraz wywiadów z personelem i pacjentami nie zauważyłyśmy żadnych przejawów dyskryminacji w tym względzie. W informacji o pomocy psychologicznej zamieszczonej na stronie internetowej w tekście pojawiały się określenia dyskryminujące osoby ze względu na stan cywilny np. „problemy małżeńskie” „Zdarza się, że niepłodność ruinuje samoocenę obojga małżonków”, a przecież nie wszyscy pacjenci pozostają w związku małżeńskim. W pozostałych materiałach na stronie www czy w Ośrodku tego typu sformułowania jednak nie pojawiały się.  Zapisy w umowach, szczególnie o przeprowadzenie zapłodnienia pozaustrojowego dla pacjentów spoza Programu refundacyjnego, zawierały oświadczenie, że para pozostaje we wspólnym pożyciu, co z powodów oczywistych nie odnosiło się do sytuacji kobiet samotnych.

15. Opieka psychologiczna

 
Zgodnie z deklaracją dyrektor administracyjnej Ośrodek zatrudnia psychoterapeutkę. Psychoterapeutka współpracuje zarówno z pacjentami, jak i całym personelem Ośrodka. Psychoterapeutka jest członkinią Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Niepłodności.

Z deklaracji osoby zarządzającej wynika, że gabinet psychologiczny jest pomieszczeniem przeznaczonym wyłącznie na konsultacje psychologiczne, co potwierdzamy obserwacją bezpośrednią. W gabinecie znajduje się biurko z trzema krzesłami oraz kącik ze zlewem (jak w gabinecie lekarskim). Dalej, za parawanem, mieścił się stolik z trzema krzesłami. Stolik był osłonięty od strony wejścia parawanem, co zapewniało pacjentom intymność i dawało wrażenie kameralności. Być może należałoby zwrócić uwagę na bardziej adekwatne oświetlenie (ciepłego, dyskretne światło). Gabinet umieszczono w miejscu dostępnym, brakowało jednak wizytówki psychoterapeutki na drzwiach, choć mogło to również wynikać ze szczególnej funkcji tego gabinetu i intencji niewyróżniania go w żaden sposób, aby zagwarantować pacjentom dyskrecję.

Zgodnie z deklaracją osób zarządzających Ośrodkiem, w jego ofercie znajdują się konsultacje psychologiczne, wykłady psychoedukacyjne, warsztaty psychoedukacyjne (cyklicznie) oraz grupy wsparcia (cyklicznie) prowadzone przez zatrudnioną psychoterapeutkę.

Konsultacje dla pacjentów odbywają się planowo raz w tygodniu, ale jest możliwość indywidualnego umówienia się na inny termin: „Przynajmniej raz w tygodniu, i jak jest to konieczne. Jak są chętni to umawiamy i Pani psycholog przyjeżdża” (dyrektor administracyjna).

Każdy z pacjentów Ośrodka ma prawo do jednej, bezpłatnej konsultacji u psychologa, za każdą kolejną płaci 120 PLN.

Ankietowany lekarz deklaruje, że rekomenduje wizytę wszystkim pacjentom, również przygotowującym się do dawstwa (z wyjątkiem dawstwa nasienia) i biorstwa.. Zapytany o procedury w tym zakresie, odwrócił się do towarzyszącej rozmowie dyrektor administracyjnej, która potwierdziła, że takie istnieją. Przy kolejnych pytaniach o procedury rekomendacji wizyt psychologicznych lekarz udzielał samodzielnie odpowiedzi twierdzącej.

Ankietowana położna, na pytanie czy poleca pacjentom rozmowę z psychologiem odpowiedziała:  „To są bardzo delikatne rozmowy. Kiedy widzimy, że pacjent potrzebuje pomocy psychologa staramy się to zasugerować, ale nie wprost tylko poprzez rozmowę”. Według dyrektor medycznej zainteresowanie ofertą psychologiczną jest niewielkie, miesięcznie odbywają się średnio dwie konsultacje, a zainteresowanie warsztatami jest również umiarkowane: „jak robiliśmy warsztaty, na kolejne trudno było zebrać grupę”. Co innego wynikało z rozmowy z położną: „jest duże zainteresowanie wsparciem psychologicznym”, „jak były warsztaty, to chętnych było tyle, że trzeba było uruchomić kolejną grupę”. Położna, na pytanie czy oferta zaspokaja potrzeby pacjentów odpowiedziała: „zawsze może być czegoś więcej”.

Tylko jedna z czterech ankietowanych pacjentek/par korzystała z konsultacji psychologicznej. Potwierdziła, że była ona bezpłatna i odbyła się w gabinecie wskazanym jako gabinet psychoterapeutyczny.  Kolejna para przyznała, że padła propozycja takiej wizyty, ale z niej nie skorzystała. W tym zakresie zatem należy uznać, iż polityka bezpłatnej wizyty psychoterapeutycznej oraz proponowanie przez lekarzy konsultacji potwierdziły się z relacjami pacjentów.

Pani psychoterapeutka aktywnie współpracuje ze wszystkimi pracownikami Ośrodka – jest członkiem zespołu, szkoli personel. Z rozmowy z osobami zarządzającymi wynika, że szkolenia odbywają się raz na kilka miesięcy i dotyczą głównie komunikacji z pacjentem. Psychoterapeutka pełni też rolę superwizora wobec personelu: „tak, omawiamy, czy dobrze postąpiłam w danej sytuacji, czy można inaczej...” (dyrektor medyczna). Udział w szkoleniach potwierdził ankietowany lekarz: „Latem, w sierpniu, dotyczyło ogólnie psychologii postępowania z pacjentem”, położna oraz rejestratorka: „ jakiś tydzień temu: „jak komunikować się z pacjentem”

Ankietowany lekarz przyznał również, że korzystał z oferowanej przez Ośrodek indywidualnej konsultacji z psychologiem przeznaczonej dla personelu: „Tak, kilka razy rozmawiałem z psychologiem – [jeśli jest] mało powodzeń to dla mnie duży stres – widzę żal pacjentów. Dodałbym jeszcze jaka to jest obciążająca specjalność dla lekarza. Można zrobić wszystko według PTG, ESHRE itd. i nie osiągnąć efektu – trzeba się zmierzyć z tym, że się staramy, a się nie udaje i pacjenci nie będą zadowoleni”. Tak więc i tutaj potwierdzamy, że system konsultacji superwizyjnych dla personelu działa w praktyce i – jak widać – okazuje się być bardzo potrzebny. Podjęcie tego tematu w postaci zapewnienia tej oferty własnemu personelowi należy uznać za bardzo dobrą praktykę Ośrodka.

16. Standardy w dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności (luty 2015), dlatego wiele z naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa, które obecnie jest prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).

Zgodnie z deklaracją lekarza, Ośrodek prowadzi dawstwo międzypacjenckie, wewnątrzrodzinne oraz od osób niespokrewnionych. Lekarz potwierdza, że informuje pacjentów o czasie oczekiwania na komórki dawców. Na stronie internetowej znajdujemy sprzeczne wiadomości w tym temacie – raz pojawia się informacja, że na komórki dawczyni czeka się 4-6 tygodni, w innym miejscu czytamy, że są to 1-2 tygodnie. Sugerujemy sprawdzenie oraz ujednolicenie tych informacji.

Ośrodek podaje również na stronie statystyki dla procedur z udziałem komórek dawczyń: „Skuteczność in vitro z wykorzystaniem komórek dawczyń w klinice Gyncentrum wynosi 60%”, w innym miejscu „skuteczność zajścia w ciążę przy donacji oocytów – 61%” (uwagi co do braku podania metodologii opisano wcześniej). Nie znalazłyśmy statystyk  inseminacji nasieniem dawcy. Powyższe statystyki warto ujednolicić oraz określić metodologię.

O skuteczności zabiegów z udziałem materiału genetycznego dawcy/dawców informuje również lekarz: „bardzo pilnuję, żeby podawać pacjentom realną statystykę dla danej pary” - uważamy to za dobrą praktykę. Według deklaracji lekarza oraz osób zarządzających, pacjenci mają prawo samodzielnie wybrać dawcę z przedstawionej bazy/spisu. Pacjenci otrzymują rutynowo informacje o grupie krwi dawcy, stanie jego zdrowia, cechach fenotypowych, wykształceniu, wieku, pochodzeniu etnicznym oraz opinii psychologa. Odpowiedzi lekarza i osób zarządzających są w tym temacie zgodne. Ośrodek limituje liczbę potomstwa jednego dawcy (do 10 dzieci), a lekarze informują o nim pacjentów. Pacjenci – biorcy otrzymują również informację o możliwości zarezerwowania materiału konkretnego dawcy na przyszłość: „często pacjenci sami o to pytają jeszcze nie wiedząc, czy się zabieg uda” (cytat lekarza). Z kolei dawcy mają prawo do informacji o ewentualnych ciążach, jeżeli Ośrodek takimi dysponuje: „tak, ale często nie mamy informacji o ciąży” (cytat lekarza). Ośrodek korzysta z własnego oraz z zewnętrznych banków gamet.

We własnym banku Ośrodek posiada wyłącznie materiał genetyczny dawców anonimowych.  Na miejscu istnieje możliwość dawstwa nieanonimowego (potwierdzona istnieniem umowy dla dawczyni nieanonimowej), nie ma jednak chętnych dawców nieanonimowych.

Osoby zarządzające Ośrodkiem poinformowały nas, że zbierane są dodatkowe informacje nieidentyfikujące dawców – zainteresowania i zawód (informacji tej zaprzeczył ankietowany lekarz), a zebrane informacje przekazywane są pacjentom - biorcom. Dawcy są też informowani o możliwości pozostawienia informacji identyfikującej, w celu przekazania jej pełnoletniemu dziecku, lub w szczególnych okolicznościach losowych.

Pacjenci korzystający z banków zewnętrznych mogą wybrać pomiędzy dawstwem anonimowym i nieanonimowym. Bank zewnętrzny zbiera również dodatkowe, nieidentyfikujące informacje o dawcach, informacje te przekazuje się w Ośrodku biorcom.

Rekrutacją dawców dla własnego banku zajmuje się laboratorium (dawcy nasienia), lekarze prowadzący (dawstwo międzypacjenckie, dawstwo embrionów), oraz jedna z lekarek, która prowadzi dawczynie honorowe czyli pacjentki, które dzielą się swoimi nadliczbowymi komórkami z innymi pacjentkami: „Przy pacjenckim mówię o tym już podczas stymulacji, szczególnie teraz przy Programie MZ, kiedy możemy zapłodnić tylko 6 komórek... Dawcami honorowymi się nie zajmuję, zajmuje się nimi jedna z naszych lekarek...” (cytat lekarza). Informacje o dawstwie honorowym można także znaleźć na stronie internetowej Ośrodka.

Z rozmowy z osobami  zarządzającymi wynika, że Ośrodek zapewnia wszystkim biorcom gamet i zarodków płatną konsultację psychologiczną. Pozostaje to w sprzeczności z deklarowaną wcześniej bezpłatną, pierwszą konsultacją dla wszystkich pacjentów. Konsultacja psychologiczna dla dawców jest bezpłatna. Z rozmowy z lekarzem wynika, że rekomenduje on wizytę u psychologa wszystkim pacjentom – biorcom oraz dawcom zarodków i dawczyniom oocytów. Według osób zarządzających Ośrodkiem – w przypadku dawstwa konsultacja ta jest wymagana.

Lekarz poinformował nas, że nie poleca pacjentom literatury na temat dawstwa, natomiast „sugeruję rozmowę z psychologiem, staram się też sam robić wywiad, szczególnie jak coś mnie niepokoi, żeby poznać motywację”. Ankietowany lekarz w rozmowie z pacjentami – biorcami nie porusza tematyki jawności dawstwa. Z wywiadu z osobami zarządzającymi wynika, że pacjenci – biorcy otrzymują informacje na temat procedury: skuteczności leczenia i o stanie prawnym. Są one zawarte w umowach oraz znajdują się na stronach www Ośrodka.  O aspektach psychologicznych ma rozmawiać z pacjentami lekarz „te informacje przekazuje lekarz podczas rozmowy z pacjentami” (dyrektor medyczna), co może się wydawać zaskakujące zważywszy na fakt, iż Ośrodek zatrudnia przecież wykwalifikowaną osobę, psychoterapeutkę, i w sposób naturalny rozmowa o aspektach psychologicznych dawstwa i biorstwa mieści się w jej kompetencjach. Z wywiadu z położną dowiadujemy się, że według niej pacjenci otrzymują wystarczające informacje na temat programu dawstwa/biorstwa gamet i zarodków oraz, że informacje te udzielane są w punkcie rejestracji (są zawarte w umowach).

Podczas monitoringu zauważyłyśmy w poczekalni serię książeczek z kampanii „Powiedzieć – Rozmawiać” czyli poradników dla rodziców dzieci urodzonych dzięki dawstwu gamet i zarodków, wydaną przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN.

17. NASZE REKOMENDACJE


Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji

Dobre praktyki:

Rekomendacje:
  1. Rekomendujemy uzupełnienie materiałów informacyjnych dla pacjentów (głównie o skutki uboczne) oraz usprawnienie i ujednolicenie ich dystrybucji. Dobrze, żeby wydrukowane materiały informacyjne były ogólnodostępne, włożone w stojakach z ulotkami lub w rejestracji czy poczekalni. Jednocześnie rekomendujemy przekazywanie Regulaminu Programu MZ w formie pisemnej wszystkim zainteresowanym pacjentom;
  2. Rekomendujemy zwrócenie uwagi przez personel Ośrodka na szersze informowanie pacjentów o przebiegu leczenia, jego kosztach, etapach itd. podczas wizyt, wydłużenie czasu poświęcanego pacjentom oraz podsumowywanie – najlepiej w formie pisemnej – przebiegu wizyt. Jeśli Ośrodek w celu usprawnienia przebiegu wizyt prowadzi świadomą politykę oddzielania wizyt medycznych od omawiania szczegółów finansowych związanych z leczeniem (którymi, jak się wydaje, zajmują się pracownicy rejestracji i taka jest intencja), wydaje się, że warto się upewnić, że wszyscy pacjenci o wiedzą o tej zasadzie i rozumieją jej przyczyny oraz skutki, które ze sobą niesie dla przebiegu wizyty. Pozwoli to uniknąć rozczarowania pacjentów z tytułu braku poruszania przez lekarza kwestii finansowych, a wydaje się, że wciąż istnieje takie oczekiwanie ze strony pacjentów. Być może dobrym rozwiązaniem byłoby przygotowanie informacji na ten temat w formie pisemnej bądź włączenie jej do materiałów informacyjnych przygotowywanych przez Ośrodek;
  3. Sugerujemy wprowadzenie kosmetycznych zmian na stronie internetowej: wyeksponowanie cennika i przeredagowanie części poświęconej opiece psychologicznej w celu uniknięcia sformułowań w rodzaju „problemy małżeńskie” „Zdarza się, że niepłodność rujnuje samoocenę obojga małżonków” na rzecz komunikowania niepłodności jako problemu partnerskiego. Rekomendujemy również zamieszczenie na stronie www pełniejszych statystyk podpartych metodologią, aby pacjenci mogli podejmować bardziej świadome decyzje wiedząc, z czego wynikają konkretne liczby i w jaki sposób mogą je odnieść do własnej sytuacji i związanych z nią szans;
  4. Sugerujemy rozważenie korekty dokumentów (umów i zgód)
  5. Rekomendujemy wyposażenie łazienki przy gabinecie z funkcjonalnościami dla niepełnosprawnych w poręcze.

18. Komentarz osrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



Adres: ul. Żelazna 1
40-851 Katowice
Telefon: 325 065 777
  600 963 500
E-mail: info@gyncentrum.pl
WWW: http://www.gyncentrum.pl
Kierownik: dr n. med. Anna Bednarska-Czerwińska
OFERTA OŚRODKA:
  • Inseminacja nasieniem partnera
  • Inseminacja nasieniem dawcy
  • Własny bank nasienia dawców
  • Współpraca z krajowymi lub zagranicznymi bankami nasienia dawców
  • Badanie ogólne nasienia
  • Posiew nasienia
  • Test fragmentacji DNA plemników
  • MARtest
  • Badanie MSOME
  • Badania hormonów
  • Badania kariotypów
  • Zapłodnienie pozaustrojowe IVF
  • IVF ICSI
  • IVF IMSI
  • PESA
  • TESA
  • IVM
  • IVF z komórką dawczyni
  • Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki świeże)
  • Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki mrożone)
  • IVF z nasieniem dawcy
  • AZ adopcja zarodka
  • PGD diagnostyka preimplantacyjna
  • Scratching endometrium
  • Onkofertility (zabezpieczenie nasienia u pacjentów onkologicznych)
  • Onkofertility (zabezpieczenie komórek jajowych u pacjentów onkologicznych)
  • Onkofertility (zabezpieczenie tkanki jajnikowej u pacjentów onkologicznych)
  • Histeroskopia
  • Sono HSG
  • Laparoskopia
DODATKOWE INFORMACJE O OFERCIE
poradnie: genetyczna, endokrynologiczna, urologiczna, żywieniowa
Projekt jest współfinansowany z Funduszy EOG w ramach programu Obywatele dla Demokracji logo fundusze norweskie logo fundacja batorego logo polska fundacja dzieci i mlodziezy