Dane placówki

INVIMED Europejskie Centrum Macierzyństwa Katowice

Istnieje od 2013 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Invimed Katowice
Data przeprowadzonego monitoringu 29.01.2015


Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku
2. Opis Ośrodka
3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta
4. Program refundacyjny
5. Rejestracja wizyty
6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty
7. Opieka nad mężczyzną
8. Opieka nad kobietą
9. Umowy z NFZ
10. Prawo: umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta
11. Prawo do intymności i obecności osoby bliskiej
12. Prawo do dokumentacji medycznej
13. Osoby niepełnosprawne i ich prawo do leczenia
14. Pary nieheteroseksualne
15. opieka psychologiczna
16. Standardy w dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków
17. NASZE REKOMENDACJE
18. Komentarz osrodka do raportu



1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki do ESHRE jako  suma wyników sieci Invimed, nie indywidualnie jako Invimed Katowice. Ośrodek ma wdrożony system zarządzania jakością ISO 9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE i uczestniczy w szkoleniach ESHRE (lekarze i embriolodzy). Ośrodek zadeklarował znajomość „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek nie wykonuje badań/zabiegów w ramach umowy z NFZ.

2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się w dużym, samodzielnym budynku willowym,w którym poza Ośrodkiem znajduje się także Klinika pediatryczna i opieki prenatalnej. Wejście do Ośrodka jest przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych, przed Ośrodkiem znajduje się parking. Budynek jest dobrze oznaczony, znajduje się na nim szyld z nazwą Ośrodka. W poczekalni pacjenci mają dostęp do napojów gorących i zimnych, są one bezpłatne. W Ośrodku znajduje się jedna ogólnodostępna łazienka dla pacjentów oczekujących na wizytę, w dniu monitoringu stan jej czystości był bez zarzutu: w łazience znajdowały się ręczniki papierowe, mydło, ciepła woda. Łazienka jest dostosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych. Jest to łazienka koedukacyjna.

Sposób funkcjonowania Ośrodka można określić jako „korporacyjny” z uwagi na objęcie pisemnymi procedurami większość działań pracowników Ośrodka, również tych pozamedycznych (np. obsługa pacjenta w rejestracji) i  precyzyjne rozdzielenie obowiązków według pełnionych przez pracowników funkcji: położne i pielęgniarki mają swój zakres obowiązków, tak samo jak i lekarze, embriolodzy, czy osoby zajmujące się marketingiem i zarządzaniem. Rejestracja znajduje się tuż przy wejściu do Ośrodka, na ścianie wywieszono „wyciąg z Karty Praw Pacjenta”. Praca Ośrodka wydaje się zorganizowana w sposób umożliwiający realizację prawa pacjentów do prywatności i szanowanie ich intymności.
 
Sytuacja badawcza:

Monitoring Ośrodka odbywał się w dniu regularnej pracy Ośrodka. Pacjenci byli zapraszani/wyznaczani do rozmów z monitorkami przez pracowników Ośrodka. Obserwatorkom niemal przez cały czas wizyty towarzyszył personel, głównie osoba zarządzająca.

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta


Ośrodek posiada swoją stronę internetową funkcjonującą jako zakładka głównej strony sieci Invimed (na głównej stronie sieci znajdują się odesłania do wszystkich filii). Wszyscy pacjenci są zgodni, że strona www jest przejrzysta i łatwo się po niej porusza. Potwierdzają to również nasze obserwacje. Na stronie udostępniono dużo fachowych informacji, wykorzystując przy tym zarówno informacje pisane, jak i multimedialne (np. film o badaniu nasienia), a także omówiono program refundacji procedury In Vitro. Procedury dotyczą również schematu leczenia, zawierają dokładny opis poszczególnych jego etapów. Na stronie brakuje jednak własnych danych statystycznych Ośrodka (informacja poniżej w części poświęconej polityce Ośrodka dotyczącej informowania o skuteczności) oraz opisu możliwych skutków ubocznych i powikłań. Opisy skutków ubocznych zawarto jedynie w dokumentacji podpisywanej z pacjentami, jednak dokumentację otrzymuje się i podpisuje już w momencie podjęcia decyzji o przystąpieniu do zabiegu, podczas gdy taka informacja może wpływać na proces decyzyjny i jest niezbędna do udzielenia świadomej zgody.  Z deklaracji lekarzy wynika ponadto, że każdy pacjent otrzymuje pisemne informacje o swoim stanie zdrowia wraz z planem leczenia i zaleceniami. W trakcie pierwszej wizyty pacjenci otrzymują teczkę z materiałami informacyjnymi (nasza uwaga z analizy materiałów: skutki uboczne poszczególnych zabiegów są omówione pobieżnie, brakuje informacji o niektórych zabiegach) oraz telefon kontaktowy do lekarza. Deklarowana możliwość zadawania pytań i wyjaśniania wątpliwości została potwierdzona przez pacjentów w wywiadach. Informacji udzielają zarówno lekarze, jak i recepcjonistki.

Personel pracujący w Ośrodku prezentuje na stronie swoje biogramy wraz ze zdjęciami, co należy uznać za bardzo dobrą praktykę: biogramy są kompletne, zawierają informacje o wykształceniu i doświadczeniu zawodowym. Brakuje jednak wizytówek i biogramów pielęgniarek oraz położnych.
 
Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:

Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej, Ośrodek nie prowadzi linii dyżurnej dla pacjentów; do dyspozycji pacjentów dzwoniących z wątpliwościami  jest ogólne Call Center obsługujące wszystkie placówki Invimed. Pacjenci podejmujący leczenie otrzymują również numer telefonu do lekarza prowadzącego i mogą z tego numeru korzystać (informacja potwierdzona również przez pacjentów).

Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:

W poczekalni Ośrodka znajdują się własne materiały edukacyjne Ośrodka przygotowane w formie biuletynów i broszur. Jedną z publikacji jest „Poradnik dla pacjentów” zawierający podstawowe i przystępnie podane informacje o niepłodności, jej diagnozowaniu oraz schemat przebiegu leczenia w  Ośrodkach Invimed. Poradnik przybliża zagadnienie leczenia dostarczając wielu istotnych dla pacjentów informacji, począwszy od spisu badań niezbędnych i dodatkowych, poprzez objaśnienie (również w postaci czytelnych grafów) różnych zabiegów i procedur, a skończywszy na informacji o pomocy psychologicznej, która – cytując poradnik - jest „stałym elementem procesu leczenia w klinikach Invimed”. Zauważamy również z uznaniem, iż poradnik otwierają słowa: „Problem niepłodności, niezależnie od strony po której leży – mężczyzny czy kobiety – zawsze dotyczy pary!”. Pozostałe broszury dotyczą zagadnień ogólnych („męskie sprawy”, „zdrowie kobiety”), jak również szczegółowych informacji o poszczególnych badaniach czy zabiegach („cytologia”, „sono-HSG”, „histeroskopia”). W broszurach szczegółowych zawarto  opis wskazań do danego zabiegu, opis przebiegu i przygotowania, w niektórych broszurach znajduje się również bardzo skrótowy opis możliwych powikłań.  Także w dokumentach podpisywanych przez Ośrodek z pacjentami zawarto opis procedur, informacje o skuteczności i zalecenia.
 
Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 

Ceny zabiegów i badań są jawne, zostały umieszczone na stronie WWW i są również drukowane przez rejestrację. Istnieje możliwość negocjacji cen, odroczenia płatności oraz wiele promocyjnych programów.

Pacjenci potwierdzili zgodność rzeczywistych cen zabiegów z tymi podanymi na stronie www. Zauważamy jednak, iż w cenniku Ośrodka w Katowicach nie  podano ceny zabiegu inseminacji nasieniem męża/partnera ani ceny przeprowadzenia procedury adopcji zarodka. Każdy pacjent, z którym rozmawiałyśmy, zadeklarował otrzymanie faktur na każdy zabieg, wizytę itd.  Tym samym pacjent ma możliwość sprawdzenia oferty Ośrodka bez konieczności wnoszenia opłaty za wizytę. Strona www zawiera szczegółowe informacje na ten temat, na zapytania odpowiada także personel recepcji (telefonicznie, mailowo, osobiście).

Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:

Na stronie WWW podane są statystyki zbiorcze dotyczące wszystkich placówek Invimed. Nie ma statystyk Ośrodka traktowanych rozłącznie i wskazujących jego indywidualną skuteczność w zakresie oferowanych procedur. Podane na stronie statystyki skuteczności nie zawierają odniesienia do konkretnej metodologii, cytat ze strony:

„89% ciąż
Aż 9 na 10 par spełnia z nami marzenia o dziecku! 43% pacjentek, korzystających z leczenia in vitro i ponad 65% pacjentek z programu adopcji komórek jajowych zachodzi w ciążę już po pierwszej próbie. Jesteśmy jedną z najskuteczniejszych klinik leczenia niepłodności zarówno w Polsce, jak i w Europie”

Zauważamy, iż podanie wyróżnionej informacji „89% ciąż” może wprowadzać pacjentów w błąd co do szacowania skuteczności procedury in vitro w ich przypadku, ponieważ informacja o tym, czy jest to wynik dotyczący skuteczności w przeliczeniu ciąży na transfer, ciąży na cykl czy może jest to wynik kumulatywny (policzone wszystkie ciąże niezależnie od metody, jaką się posłużono i niezależnie od ilości prób in vitro/inseminacji przypadających na uzyskanie jednej ciąży) nie została opisana. Taka informacja odnosi się częściowo jedynie do in vitro i do programu adopcji komórek jajowych, przy czym Invimed nie wyjaśnia, czy mowa o ciążach biochemicznych czy klinicznych, jakiej grupy wiekowej dotyczy ten wynik, czy odnosi się od do transferu zarodków świeżych czy mrożonych. Brak podanej metodologii uniemożliwia pacjentom zatem wnioskowanie o skuteczności sieci Invimed, a szczególnie uniemożliwia wnioskowanie o skuteczności konkretnej placówki w ramach sieci.
 
Jeśli idzie o procedurę składania skarg:

Ośrodek przyjął wewnętrzną procedurę składania skarg. W trakcie monitoringu osoba zarządzająca udostępniła nam „Formularz zgłoszenia” oraz „Procedurę przyjęcia i obsługi zgłoszenia”. Skargę można złożyć również osobiście i mailowo, obsługą skargi zajmuje się Customer Service. Na skargę odpowiada pisemnie – w zależności od jej przedmiotu – lekarz lub prawnik. Istnieje możliwość odwołania od odpowiedzi na skargę. W minionym roku Ośrodek w Katowicach nie otrzymał żadnej skargi na swoją pracę. Ośrodek planuje ponadto zamieścić na stronie WWW również zakładkę „sugestie pacjentów” umożliwiającą złożenie skargi również w taki sposób. Ośrodek dodatkowo bada satysfakcję pacjentów poprzez narzędzie „ankieta satysfakcji”  (udostępniono nam egzemplarz ankiety).
 
Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:

Pomimo uzyskania w rozmowie z lekarzem zapewnienia, iż informacja o ryzyku związanym z transferem więcej niż jednego zarodka jest przekazywana pacjentom podczas wizyty, ani na stronie Ośrodka, ani na stronie sieci Invimed, ani w materiałach edukacyjnych nie znalazłyśmy informacji o polityce SET,  ani żadnej wzmianki o pojęciu SET. Z materiałów wynika, iż ilość transferowanych zarodków ustala każdorazowo lekarz w porozumieniu z pacjentami, oraz iż ta ilość nie może być większa niż dwa zarodki.  Doceniając klarowne komunikowanie limitu, zwracamy uwagę, iż zgodnie z zaleceniami ESHRE dotyczącymi SET i eSET warto jasno informować pacjentów również o założeniach polityki SET związanej z bezpieczeństwem kobiet i płodów/dzieci, jak również o ryzyku związanym z transferowaniem więcej niż jednego zarodka. Informacje na ten temat pozwalają pacjentom nie tylko przyjąć do wiadomości założenia Ośrodka, ale przede wszystkim zrozumieć, z czego te założenia wynikają i że ich celem jest ich własne położnicze bezpieczeństwo.

4. Program refundacyjny


Ośrodek jest Realizatorem programu refundacji in vitro. Zgodnie z informacjami uzyskanymi od personelu wielu pacjentów Ośrodka korzysta z programu refundacji. Strona www Ośrodka posiada osobną zakładkę poświęconą programowi ministerialnemu wraz z odesłaniem do regulaminu i odesłaniem do strony  invitro.gov.pl. Podczas rozmowy z parą korzystającą z programu refundacji jedna z Obserwatorek zanotowała, że para ta przeniosła się z innej placówki już po zakwalifikowaniu do programu i dopiero w tym Ośrodku, jak deklaruje, „ma poczucie bezpieczeństwa i czuje się komfortowo” (cytat pacjentka).

5. Rejestracja wizyty


Rejestracja znajduje się tuż przy wejściu do Ośrodka. Organizacja pracy wydaje się zorganizowana w taki sposób, by dbać o realizację prawa pacjentów do prywatności i szanować ich intymność. Średni czas oczekiwania na pierwszą wizytę wynosi według lekarza dwa tygodnie, w trakcie procesu leczenia pacjenci  umawiani są na bieżąco. Zgodnie z informacjami uzyskanymi od pracowników rejestracji, czas oczekiwania na pierwszą wizytę wynosi od dwóch do trzech dni. Pracownica rejestracji w rozmowie z nami poinformowała, iż w przypadku spóźnień wizyty przekraczających 40 minut pacjenci są zawiadamiani telefonicznie i informacja ta została potwierdzona przez pacjentów, którzy dodali również, że spóźnienia zdarzają się rzadko.

W rejestracji dostępne są broszury informacyjne opracowane przez Ośrodek. Płatność za wizytę możliwa jest zarówno gotówką, jak i kartą kredytową. Wszyscy pacjenci zawsze otrzymują rachunki/faktury, co potwierdzili w rozmowach. Z wynikami swoich badań pacjenci mogą się zapoznać osobiście lub za upoważnieniem, od lutego 2015 roku Ośrodek planuje wprowadzić możliwość internetowego dostępu do wyników badań dla pacjentów.

Z rozmów przeprowadzonych przez Obserwatorki wynika, że personel odbywa wiele szkoleń zarówno dotyczących oferty Ośrodka, jak i umiejętności miękkich. Szkolenia te przeprowadzane są przez coachów, psychologów i firmy zewnętrzne.

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Wizyty lekarskie odbywają się zgodnie z pisemną procedurą przyjętą przez Ośrodek: „każdy etap szczegółowo omówiony” (cytat lekarz). Zgodnie z deklaracją lekarza pacjentom podczas wizyt  mogą towarzyszyć osoby bliskie. Jedna z pacjentek w trakcie rozmowy z Obserwatorką zaznaczyła że „lekarz zapraszał męża, ale mąż nie chciał być obecny”.

Zgodnie z deklaracjami naszych rozmówczyń- pacjentek pierwsza wizyta lekarska, tzw. wizyta informacyjna, trwała 30 minut, choć jedna z par oszacowała czas poświęcony jej przez lekarza podczas pierwszej wizyty jako: „na pewno więcej niż jedna godzina”. Czas standardowej wizyty wynosi ok. 20 minut (wypowiedzi pacjentek były zgodne). Jedna z pacjentek poinformowała nas: „pierwsza rejestracja wizyty odbyła się za zamkniętymi drzwiami”, co sugeruje dbałość o komfort i dyskrecję pacjentów. Nasze rozmówczynie podkreślały dobry kontakt z lekarzem: „europejskie podejście do leczenia, lekarz ma doświadczenie w pracy za granicą, bardzo sobie cenię kontakt”, „rozmowa z lekarzem jak z człowiekiem”, „cierpliwie słuchał”, „dostałam od lekarza teczkę z materiałami edukacyjnymi”. Podkreślano też możliwość kontaktu telefonicznego z lekarzem: „pani doktor dała mi swój numer komórki, raz skorzystałam, potem pani doktor sama dzwoniła i upewniała się, że wszystko w porządku”.  W trakcie obserwacji bezpośredniej potwierdziłyśmy, że lekarze wychodzą po pacjentów do poczekalni i zapraszają do gabinetu. Wszyscy nasi rozmówcy potwierdzili ponadto, iż podczas wizyty lekarskiej: zaproponowano plan leczenia, omówiono przebieg zalecanych badań i zabiegów, lekarz upewnił się, że pacjenci zrozumieli plan i przebieg zabiegów, jak również otrzymali od lekarza pisemne podsumowanie wizyty i dawkowanie leków. Należy podnieść, iż stosowanie deklarowanych przez Ośrodek pisemnych procedur opisujących przebieg wizyty lekarskiej zostało potwierdzone we wszystkich rozmowach z pacjentami, którzy wprawdzie nie wiedzieli o istnieniu procedur, ale opowiadali o tym samym, pełnym schemacie wizyty ze wszystkimi jego elementami. Wystandaryzowanie jakości wizyt należy uznać za bardzo dobrą praktykę Ośrodka.

7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajdują się dwa pokoje do oddawania nasienia. Oba są bardzo dyskretnie umiejscowione, zamykane i urządzone w sposób gwarantujący poszanowanie prawa do prywatności i intymności pacjentów („strefa panów”). W pokojach znajduje się śluza (okno) do bezkontaktowego, dyskretnego przekazania pobranego materiału, dostępne są środki higieny osobistej, zapewniono dostęp do umywalki i bidetu, a do dyspozycji pacjenta są filmy i prasa erotyczna. Istnieje możliwość regulacji natężenia oświetlenia. .Zapewniono również miejsce dla partnerki.  Do każdego z pokojów przylega osobna łazienka. Procedury objaśniane są co najmniej dwukrotnie (przez lekarza, a następnie przez embriologa).

Nieodpłatnie dostępne są pojemniki do oddawania nasienia (rozdawane w papierowych torbach prezentowych, a  odpłatnie - prezerwatywa do pobrania nasienia bez środków plemnikobójczych (koszt: 100 PLN/szt). Pacjenci są informowani o możliwości oddania nasienia poza Ośrodkiem.

Ankietowani pacjenci ocenili, iż całą procedurę przeprowadza się w sposób bardzo dyskretny: „najpierw porozmawiała ze mną położna, przekazała mi pojemnik w papierowej torebce, bardzo dyskretnie, zaprosiła do części dla panów. Próbkę przekazałem przez okienko do laboratorium”.

8. Opieka nad kobietą


W Ośrodku znajdują się dwa gabinety ginekologiczne. Do obu przylega bezpośrednio łazienka, co jest zgodne z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w tym zakresie. Łazienki w dniu monitoringu były nienagannie czyste, znajdowały się w nich: bidet, umywalka, sedes, środki do higieny intymnej (w tym wkładki higieniczne) oraz do dyspozycji pacjentki udostępniono jednorazową odzież (spódniczkę, tunikę, kapcie). Pacjentki, z którymi rozmawiałyśmy, deklarowały, iż przed badaniem mogły się przebrać w łazience, a lekarz podczas badania informował o podejmowanych czynnościach (np. „teraz zakładam wziernik”).

Pacjentki były zadowolone, zwracały uwagę na miłą atmosferę, życzliwość personelu, fachowość lekarzy. Doceniały  także przejrzystość dokumentów, dostępność lekarzy i były zadowolone z godzin pracy Ośrodka. Para, która przeniosła się do tego Ośrodka po zakwalifikowaniu się do programu rządowego podkreślała w rozmowie z Obserwatorką, że ma bardzo dobry kontakt z lekarzem i czuje się tu bezpiecznie.

W Ośrodku znajdują się dwa pomieszczenia pielęgnacyjne przeznaczone dla pacjentów po zabiegach. W pomieszczeniu znajdują się cztery łóżka, w dniu monitoringu pościel była świeża. Zapewniono bezpośredni dostęp do łazienki, w której znajdują się bidet, umywalka, sedes, środki do higieny intymnej (w tym wkładki higieniczne) oraz  jednorazowa odzież (spódniczka, tunika, kapcie). Rzeczy osobiste na czas zabiegu pacjenci mogą zostawić w zamykanych szafkach.  Osoby przebywające w pomieszczeniu mają dostęp do napojów po zabiegu (woda).  Z rozmów z personelem i pacjentkami wynika, iż w  pomieszczeniu pielęgnacyjnym nie przewiduje się obecności osoby najbliższej – organizacja przestrzeni pozwala na taką obecność, ale personel Ośrodka z zasady nie umożliwia obecności osoby bliskiej w tym pomieszczeniu.

9. Umowy z NFZ


Ośrodek nie wykonuje świadczeń w ramach umowy z NFZ. Pacjenci w rozmowach z nami zwrócili jednak uwagę, iż byli informowani o możliwości leczenia w ramach NFZ: „położna wskazała mi konkretne miejsce, w którym można wykonać zabieg w ramach NFZ” (cytat pacjentka).

10. Prawo: umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Karta Praw Pacjenta (wyciąg) znajduje się w rejestracji i jest udostępniona na ścianie.

Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została udostępniona drogą elektroniczną po monitoringu. Z analizy wynika, iż dokumentacja była prawie kompletna (brakowało dokumentów oznaczonych numerami 06, 08, 14 oraz 15. Wniosek ten formułujemy na podstawie numeracji dokumentacji zawartej w tytułach plików. W dniu 10.02.2015 Invimed dosłał również dokumenty nr 06 i 08). Na przesłaną dokumentację składały się następujące dokumenty:
  1. Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro - formularz dla pary
  2. Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro - formularz dla samotnej pacjentki
  3. Zgoda in vitro - główny formularz zgody dot. transferu mrożonych zarodków od anonimowego dawcy – dla pary
  4. Zgoda in vitro - główny formularz zgody dot. transferu mrożonych zarodków od anonimowego dawcy – dla samotnej pacjentki
  5. Zgoda/in vitro - formularz zgody biorcy oocytów- przeznaczony dla pary
  6. Zgoda in vitro- formularz zgody biorczyni oocytów- singielka
  7. Zgoda na użycie nasienia dawcy - formularz dla pary
  8. Zgoda na użycie nasienia dawcy - singielka
  9. Zgoda na zamrożenie i przechowywanie zarodków
  10. Zgoda na zamrożenie i przechowywanie oocytów
  11. Zgoda na zamrożenie i przechowywanie nasienia
  12. Zgoda na zniszczenie przechowywanych oocytów/nasienia
  13. Zgoda na transfer rozmrożonych zarodków
  14. Regulamin ZOZ Invimed
  15. Zgoda - inseminacja wewnątrzmacicznej– formularz dla samotnej pacjentki
  16. Zgoda - inseminacja wewnątrzmaciczna  - formularz dla pary
  17. Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro Program Ministerialny- formularz dla pary
 Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym stanowi tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości.

Dokumenty są przygotowane wyczerpująco jeśli idzie o część zawierającą informację o potencjalnych skutkach ubocznych i powikłaniach zabiegów, opisy przebiegu procedur i ich skuteczność.  Przewidziano odrębne dokumenty dla pary i dla kobiety, która zgłasza się do Ośrodka sama. Język dokumentów dyskryminuje jednak pary jednopłciowe – pojawiają się określenia Pacjentka i Partner/Pacjent (monitoring przeprowadzono w czasie sprzed wejścia w życie Ustawy o leczeniu niepłodności).

Pacjenci, który przystępują w Ośrodku do procedur komercyjnych, podpisują zgodę na przeprowadzenie procedur medycznych. Niektóre ze dokumenty maja charakter uzupełniający w stosunku do zgody wiodącej, tj. zgody na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro.
Pacjenci zakwalifikowani do programu refundacyjnego podpisują specjalnie do tego celu przygotowane dokumenty, głównym z nich jest „Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro (Dla pacjentów z Programu leczenie niepłodności metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata 2013-2016)” oraz dodatkowe dokumenty wymagane przez Ministerstwo Zdrowia.

Należy wskazać, że pełnopłatne procedury wspomaganego rozrodu, których przedmiotem jest świadczenie wysokospecjalistycznej usługi medycznej, przeprowadza się na podstawie ustnych umów  pomiędzy Ośrodkiem leczenia niepłodności, prowadzącym działalność gospodarczą w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością a pacjentami.  Warunki wykonania umowy w dokumentach podpisywanych przez strony określone są jednak w zasadzie tylko co do jednej ze stron, tj. pacjentów, i precyzują tylko obowiązki i zobowiązania pacjentów; nie są wskazane zobowiązania Ośrodka, co tworzy sytuację nierównowagi stron, niekorzystną dla pacjenta.

Zgodnie z poglądami wyrażanymi w piśmiennictwie prawniczym umowy zawarte pomiędzy Ośrodkami medycznymi i pacjentami to umowy o świadczenie wysokospecjalistycznej usługi medycznej o charakterze konsumenckim. (por.: Tamara Zimna, „Zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej”: "Analizując umowę o świadczenie usług medycznych jako rodzaj umowy zawieranej bezpośrednio z pacjentem, nie sposób pominąć wymiaru konsumenckiego zawieranego kontraktu, gdzie stroną umowy jest nie tylko pacjent, lecz zarazem konsument otoczony szczególną ochroną prawną."  "Umowa zawarta bezpośrednio z pacjentem ma charakter umowy nienazwanej, do której zastosowanie znajdują odpowiednio przepisy o zleceniu (art.750 k.c. w związku z art. 734 i n. k.c.).").

Wobec powyższego należałoby przyjąć pogląd, iż stosunek Ośrodek - pacjent to stosunek konsumencki, a sama zgoda nie zabezpiecza należycie interesów pacjenta.  Przedstawione dokumenty stanowią wzorce umów i mają do nich zastosowanie art. 384 i następne ustawy oraz Kodeks cywilny[1] .
 
1. Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro (formularz dla pary)

Ust.1, zdanie ostatnie:  “Pacjentka i Partner uiszczają solidarnie opłatę według cennika obowiązującego na dzień wystawienia faktury VAT.”

Biorąc pod uwagę, że umowa o przechowywanie zarodków może być umową długoterminową - należałoby rozważyć, czy informując w umowie o możliwości zmiany cennika (na co wskazuje odesłanie do cennika obowiązującego w dniu wystawienia faktury VAT)  nie powinien znaleźć się także zapis dający Pacjentom możliwość odstąpienia od umowy po zmianie cen. Nadmienić należy, że UOKiK wielokrotnie wskazywał, że zastrzeżenie w umowie z konsumentem zmienności ceny tworzy zbyt daleko idącą swobodę w kreowaniu stosunku prawnego po stronie przedsiębiorcy i stanowi klauzulę niedozwoloną (vide art. 385³ pkt 20 kodeksu cywilnego). Uwaga odnosi się również do pozostałych dokumentów, w których wykorzystano zacytowany zapis.

*
Ust. 4 zdanie ostatnie: „Brak terminowego uiszczenia opłaty z tytułu przechowywania zamrożonego materiału biologicznego skutkował będzie powiększeniem jej o odsetki ustawowe, a w przypadku nasienia – jego utylizacją”

Zapis dotyczący odsetek ustawowych jest prawidłowy, gdyż Ośrodek jako świadczący odpłatne usługi ma prawo żądać zapłaty z tytułu wykonywanych czynności. Zastrzeżenie żądania zapłaty odsetek ustawowych w przypadku opóźnienia płatności jest zwykłą praktyką przy zawieraniu umów. Zastrzeżenia może budzić praktyka niszczenia materiału genetycznego (nasienie) bez uprzedniego powiadomienia osoby składającej depozyt. Uwagi powyższe dotyczą także dokumentu Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro (Dla pacjentów z Programu leczenie niepłodności metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata 2013-2016) – ust. 4, przy czym w powołanym dokumencie brak już zapisu o możliwości utylizacji nasienia.

*
Ust. 8: „Zostaliśmy poinformowani, że Klinika/Spółka nie ponosi odpowiedzialności za przypadki uszkodzenia lub utraty materiału biologicznego będące następstwem zdarzeń od niej niezależnych, w szczególności zaistnienia okoliczności siły wyższej np. pożaru, wybuchu, niemożliwej do uniknięcia awarii sprzętu, aktu terroryzmu, wojny, ataku, bombardowania lub innych działań militarnych, strajków czy też wszelkich innych nadzwyczajnych okoliczności tego rodzaju, na które Klinika/Spółka nie ma wpływu i których nie mogła przewidzieć, lub zawinionego działania albo zaniechania pacjentów, albo osób trzecich.”

Wobec faktu, iż Ośrodek jest przedsiębiorcą zobowiązanym do szczególnej staranności w ramach dokonywanych czynności, powyższy zapis powinien być uzupełniony o zapis „Z zastrzeżeniem zachowania przez Klinikę należytej staranności”. Ponadto Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów  uznał  za niedozwolone postanowienie o treści: „Sprzedający może być zwolniony od odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, jeżeli niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy jest następstwem siły wyższej. Zdarzeniami siły wyższej są takie zdarzenia, które stoją na przeszkodzie wykonania obowiązku Sprzedającego określonego w niniejszej umowie, które wystąpiły lub stały się stronom po jej zawarciu, których nikt nie mógł przewidzieć w chwili zawarcia umowy, które są zewnętrzne w stosunku do działalności Sprzedającego, a w szczególności: pożar, susza, powódź, trzęsienia ziemi, strajk, uszkodzenie maszyny i surowców niezbędnych do wykonania umowy i inne podobne zdarzenia” (wyrok z dnia 22 listopada 2004r. sygn. akt XVII Amc 55/03), podkreślenie nasze.

Postanowienie to zostało wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych  z numerem 367. SOKiK stwierdził, że postanowienie to stanowi klauzulę niedozwoloną określoną w art. 385³  pkt 2 Kodeksu cywilnego. Zalicza bowiem do okoliczności siły wyższej zwalniającej przedsiębiorcę z odpowiedzialności takie zdarzenia, które w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego nie stanowią zdarzeń egzoneracyjnych jak np. strajk czy uszkodzenie maszyn i surowców niezbędnych do wykonania umowy. Uwagi powyższe dotyczą także następujących dokumentów:
  1. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz zgody dla samotnej pacjentki);
  2. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz zgody dotyczący transferu mrożonych zarodków od anonimowego dawcy) ;
  3. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz zgody dotyczący transferu mrożonych zarodków od anonimowego dawcy - dla samotnej pacjentki);
  4. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody dla biorczyni uczestniczącej w programie adopcji oocytów) - formularz dla pary
  5. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody dla samotnej pacjentki - biorczyni uczestniczącej w programie adopcji oocytów)
  6. Zgoda na zamrożenie i przechowywanie zarodków;
  7. Zgoda na zamrożenie i przechowywanie oocytów;
  8. Zgoda na zamrożenie i przechowywanie nasienia;
  9. Zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji wewnątrzmacicznej – formularz dla pary;
  10. Zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji wewnątrzmacicznej – formularz dla samotnej pacjentki;
  11. Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro (Dla pacjentów z Programu leczenie niepłodności metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata 2013-2016).
*
 ust.  13 „Oświadczamy, że uznajemy się za prawnych rodziców dziecka (dzieci) urodzonego wyniku leczenia niepłodności metodą in vitro tak, jak dziecka pochodzącego z małżeństwa (związku partnerskiego). Przyjmujemy na siebie wszelkie obowiązki wobec dziecka wynikające z ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9 poz. 59 ze zm.), dalej k.r.o. lub innymi przepisami prawnymi mającymi zastosowanie w Polsce i/lub w kraju naszego zamieszkania (prawo rodzinne). Żadne z nas nie wystąpi z roszczeniem o zaprzeczenie ojcostwa lub macierzyństwa.”

Ośrodek nie jest podmiotem uprawnionym do odbierania oświadczenia o uznaniu ojcostwa, są to organy wskazane w Art. 73 i 74 k.r.i.o.   Dodatkowo w świetle obowiązującego prawa (analiza dokumentacji wykonana przed wejściem w życie Ustawy o leczeniu niepłodności) każdy mężczyzna ma prawo wystąpić z wnioskiem o zaprzeczenie ojcostwa, co wynika bezpośrednio z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (Art. 63, Art. 67 i Art. 69), z zastrzeżeniem Artykułu 68 k.r.i.o. stanowiącego:

„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”

Artykuł odnosi się do męża matki, a nie do partnera matki, natomiast umowa odnosi się do obu tych sytuacji, co sprawia, iż złożenie cytowanego wyżej oświadczenia nie obliguje przyszłego ojca (partnera matki) do zaniechania zaprzeczeń ojcostwa, jeśli taką będzie mieć wolę. Kodeks daje mu taką możliwość i umowa zawierana z Ośrodkiem nie może być sprzeczna z Kodeksem Rodzinnym i Opiekuńczym. Ponadto należy podnieść, że na podstawie Art. 61(9) „matką dziecka jest kobieta, która je urodziła” wobec czego kobieta taka nie może wystąpić o zaprzeczenie macierzyństwa. Należy wskazać ponadto, iż wszelkie oświadczenia dotyczące uznania rodzicielstwa i wynikających z niego obowiązków, złożone przed poczęciem dziecka, nie mają mocy prawnej. Obowiązki rodziców wobec dziecka powstają z chwilą urodzenia żywego dziecka (dodatkowo – uznania dziecka przez jego ojca, w sposób określony przez przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w przypadku gdy rodzice dziecka nie pozostają w związku małżeńskim).

Uwagi powyższe dotyczą także następujących dokumentów:
  1. Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro (Dla pacjentów z Programu leczenie niepłodności metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata 2013-2016);
  2. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz zgody dla samotnej pacjentki);
  3. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro;
  4. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz zgody dotyczący transferu mrożonych zarodków od anonimowego dawcy - dla samotnej pacjentki);
  5. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody dla biorczyni uczestniczącej w programie adopcji oocytów);
  6. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody dla samotnej pacjentki - biorczyni uczestniczącej w programie adopcji oocytów);
  7. Zgoda na użycie nasienia dawcy - formularz dla pary;
  8. Zgoda na użycie nasienia dawcy - formularz zgody dla samotnej pacjentki;
  9. Zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji wewnątrzmacicznej – formularz dla pary;
  10. Zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji wewnątrzmacicznej – formularz dla samotnej pacjentki;
*
Ust.  14 „Oświadczamy, iż uznajemy dziecko (dzieci) poczęte w wyniku leczenia niepłodności metodą in vitro, jak nasze własne poczęte w sposób naturalny.”

Zapis z użyciem języka dyskryminującego, sugerujący, iż dzieci poczęte wyniku leczenia niepłodności metodą in vitro wymagają dodatkowego uznania (są gorsze niż dzieci poczęte w sposób naturalny).
Uwagi powyższe dotyczą także następujących dokumentów:
  1. Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro (Dla pacjentów z Programu leczenie niepłodności metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata 2013-2016);
  2. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz zgody dla samotnej pacjentki);
  3. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz zgody dotyczący transferu mrożonych zarodków od anonimowego dawcy);
  4. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz zgody dotyczący transferu mrożonych zarodków od anonimowego dawcy - dla samotnej pacjentki);
  5. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody dla biorczyni uczestniczącej w programie adopcji oocytów);
  6. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody dla samotnej pacjentki - biorczyni uczestniczącej w programie adopcji oocytów);
  7. Zgoda na użycie nasienia dawcy - formularz dla pary;
  8. Zgoda na użycie nasienia dawcy - formularz zgody dla samotnej pacjentki;
  9. Zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji wewnątrzmacicznej – formularz dla pary;
  10. Zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji wewnątrzmacicznej – formularz dla samotnej pacjentki;

*
Ust. 15 „w przypadku braku zgody Partnera na implantację zarodków lub cofnięcie takiej zgody,”

Brak zgody może dotyczyć także partnerki, więc zapis należałoby uzupełnić w przypadku braku zgody Partnera/ Partnerki …”. Ponadto implantacja zarodków jest procesem biologicznym zachodzącym w organizmie kobiety i nie pociąga za sobą konieczności udzielania zgód. Trafniejszym byłoby zastąpienie terminu „implantacja” terminem „transfer”.
  1. Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro (Dla pacjentów z Programu leczenie niepłodności metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata 2013-2016);
  2. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody dla biorczyni uczestniczącej w programie adopcji oocytów) - formularz dla pary;
*
Ust. 31 „Zobowiązujemy się poinformować Klinikę/Spółkę o każdej zmianie adresu do korespondencji wskazanego w niniejszym dokumencie. Zostałam/zostaliśmy poinformowani, że korespondencję wysłaną pod ostatnio znany adres, a zwróconą wskutek niedotrzymania obowiązku określonego w zdaniu pierwszym, uważać będzie się za skutecznie doręczoną.”

Zgodnie z trwałą praktyką Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zapisy w umowach zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami a konsumentami, które pozwalają uznać za doręczone dokumenty, których konsumenci w rzeczywistości nie otrzymali i nie mieli możliwości się z nimi zapoznać, traktowane są jako klauzule abuzywne.

Uwagi powyższe dotyczą wszystkich analizowanych dokumentów, za wyjątkiem Zgody na zniszczenie przechowywanych oocytów/nasienia oraz Zgody na transfer rozmrożonych zarodków

W oświadczeniu stanowiącym załącznik do opisywanej zgody:

„Wyrażenie powyżej zgody na zapłodnienie komórek jajowych jest równoznaczne ze zgodą na każdorazową implantację zarodków. Przyjmuję do wiadomości, iż niniejsza zgoda na implantację zarodków, może być w każdym czasie cofnięta. Dla swojej skuteczności wymaga ona formy pisemnej ze skutkiem wobec Kliniki/Spółki od dnia doręczenia Klinice/Spółce oryginału stosownego oświadczenia o cofnięciu zgody na implantację zarodków.”

Implantacja zarodków jest procesem biologicznym zachodzącym w organizmie kobiety i nie pociąga za sobą konieczności udzielania zgód. Trafniejszym byłoby zastąpienie terminu „implantacja” terminem „transfer”.
  
“W przypadku, gdy (…) nastąpi rozwiązanie naszego małżeństwa przez rozwód/zaprzestanie życia w związku partnerskim, oświadczamy niniejszym, że decyzje co do przeznaczenia tych zarodków wymagać będą naszego wspólnego stanowiska.”
 
Należy zauważyć, że w polskim prawie nie została wprowadzona instytucja “związku partnerskiego”, nie jest zatem jasne, jak interpretowany byłby powyższy zapis.
 
2. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz zgody dotyczący transferu mrożonych zarodków od anonimowego dawcy) – formularz dla pary

Ust. 15 – „Jest nam wiadomym, że w wyniku rozmrożenia w Klinice zamrożonych zarodków anonimowego dawcy, personel Kliniki przeprowadzi ich badania, celem ustalenia przydatności do dokonania ich transferu. Przyjmujemy zatem do wiadomości i wyrażamy zgodę na zbadanie rozmrożonych zarodków anonimowego dawcy. Jeśli w wyniku takiego badania okaże się, że zamrożone zarodki anonimowego dawcy nie spełniają kryteriów upoważniających Klinikę – wedle stosowanych przez nią standardów – do wykonania transferu, oświadczamy, że z tego tytułu nie będziemy podnosić wobec Kliniki jakichkolwiek roszczeń.”

Zapis powyższy w części dotyczącej zrzeczenia roszczeń można uznać za klauzulę abuzywną zgodnie z art. 3853 pkt 2 ustawy kodeks cywilny. Ponadto przywołana Zgoda nie precyzuje dalszego postępowania Ośrodka wobec Pacjentów w przypadku, gdy wybrane przez Ośrodek zarodki nie mogą być transferowane (w szczególności kwestii odpłatności za niewykonany zabieg).
Uwaga powyższa dotyczy także dokumentu: Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz zgody dotyczący transferu mrożonych zarodków od anonimowego dawcy) - formularz dla samotnej pacjentki.

 3. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody dla biorczyni uczestniczącej w programie adopcji oocytów)

Ust. 4. Wyrażamy zgodę na użycie 8 komórek jajowych dostarczonych nam przez Klinikę. Jeżeli z 8 gwarantowanych w programie zwitryfikowanych komórek jajowych rozmrożenie przeżyje mniej niż 6 oocytów, a u Pacjentki nie zostanie stwierdzona ciąża kliniczna, zastosowanie mają zapisy Harmonogramu kompensacji.

Zwracamy uwagę na przejrzystą informację wobec pacjentów odnośnie przyjętej przez Ośrodek polityki kompensacji. Harmonogram kompensacji nie został załączony do udostępnionej dokumentacji, więc nie możemy go zweryfikować. Należy jednak podkreślić, iż zapis co do zasady jest dobrą praktyką wobec pacjentów – biorców.

 
4. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (dla samotnej pacjentki)

Nie jest jasny zapis znajdujący się na str. 3 w pkt 12: „Oświadczam, że uznaję się za prawnego rodzica dziecka (dzieci) urodzonego w wyniku leczenia niepłodności metodą in vitro tak, jak dziecka pochodzącego z małżeństwa (związku partnerskiego)”.

Wydaje się, że taki zapis w umowie zawieranej z pacjentką samotną nie ma uzasadnienia z uwagi na treść przywołanego wyżej Art. 61(9) „matką dziecka jest kobieta, która je urodziła” wobec czego kobieta taka nie może wystąpić o zaprzeczenie macierzyństwa.

*
Należy wskazać, iż w analizowanych dokumentach konsekwentnie używane są określenia mąż/partner, żona/partnerka, co należy uznać za dobrą praktykę. Podobną uwagę należy podnieść wobec osobnych formularzy dla par i singielek.

11. Prawo do intymności i obecności osoby bliskiej


Z obserwacji, rozmów z pacjentami i personelem Ośrodka wynika, że Ośrodek dba o intymność pacjentów.

Dobrą praktyką w tym zakresie jest wychodzenie lekarza po pacjentów do poczekalni, rozmowy z pacjentami w poczekalni i recepcji przyciszonym głosem. Wszystkie pomieszczenia zostały zaplanowane i rozmieszczone w budynku w sposób, który nie naraża pacjentów na krępujące sytuacje.  Z rozmów z personelem wynika również, że prawo do obecności osoby bliskiej jest respektowane z wyjątkiem pomieszczenia pielęgnacyjnego: w  pomieszczeniu pielęgnacyjnym osoby bliskie nie przebywają, personel woli, aby w tym czasie pacjentkom towarzyszyła pielęgniarka lub anestezjolog.  Warunki panujące w pomieszczeniach umożliwiają realizację tego prawa (dodatkowe fotele w gabinetach i pokoju do oddawania nasienia, stolik i fotele w pokoju pielęgnacyjnym). W trakcie rozmowy z Osobą Zarządzającą obserwatorka dowiedziała się jednak, że rutynowo nie przekazuje się pacjentom informacji o możliwości przebywania w tych pomieszczeniach z osobą bliską. Osobą bliską jest zwykle partner, nie praktykuje się wpuszczania na wizyty członków rodziny takich jak matka lub siostra. Niemniej jedna z naszych rozmówczyń przekazała nam iż była informowana o obecności osoby bliskiej podczas wizyty i taką wiadomość uzyskała od położnej i od lekarza prowadzącego.

Rozmowy z personelem wskazują, iż wizyty ginekologiczne nie są zakłócane wejściem osób trzecich, w tym położnych i pielęgniarek: „ewentualnie z powodu jakiejś pilnej sytuacji, ale standardowo personel czeka lub kontaktuje się z lekarzem za pośrednictwem komórki albo systemu komputerowego”. Ten stan rzeczy potwierdzili również pacjenci.

12. Prawo do dokumentacji medycznej


Pacjenci nie wskazywali żadnych uchybień w tym zakresie. Należy wypełnić wniosek i dokumentację otrzymuje się w terminie do 2 tygodni (opłata 0,70 gr za stronę), co jest zgodne z postanowieniami Rozporządzenia Ministra Zdrowia w tym zakresie.

13. Osoby niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


Ośrodek posiada podjazd dla osób poruszających się na wózkach i dostatecznie szerokie korytarze, jak również brak wysokich progów, co czyni budynek dostępnym dla osób z ograniczeniami ruchu. W gabinecie ginekologicznym znajduje się obniżany fotel ginekologiczny dla pacjentek z trudnościami w poruszaniu się, jak również do dyspozycji pacjentów niepełnosprawnych przeznaczono łazienkę ogólną – jest to łazienka dla osób obojga płci i znajduje się obok recepcji, szatni i windy.
 

14. Pary nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015 roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności uniemożliwiająca uniemożliwiająca korzystanie parom jednopłciowym i kobietom samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności.W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.

Wydaje się, że Ośrodek traktuje pacjentów w sposób wolny od dyskryminacji (potwierdzają to rozmowy z personelem Ośrodka i spostrzeżenia poczynione przez obserwatorki w trakcie tych rozmów).

15. Opieka psychologiczna


 W Ośrodku zatrudniony jest etatowo psycholog (mgr psychologii, specjalność kliniczna). Pacjenci mają możliwość skorzystania z trzech bezpłatnych konsultacji psychologicznych, o czym są informowani za pośrednictwem ulotek dostępnych w poczekalni. Ulotka jasno komunikuje: „Specjalna oferta dla naszych pacjentów obejmuje 3 spotkania z psychologiem GRATIS!”. Na stronie internetowej Ośrodka można również znaleźć wizytówkę psychologa wraz ze zdjęciem i biogramem. Ośrodek kładzie duży nacisk na obecność psychologa i jego udział w diagnozowaniu pacjentów, co wynika również z dostępnych materiałów drukowanych, m.in. z Poradnika Pacjenta. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez osobę zarządzającą, z konsultacji psychologicznej korzysta miesięcznie ok. 5-10 pacjentów. Osoba zarządzająca deklaruje również, iż personel Ośrodka współpracuje z psychologiem, choć psycholog nie jest członkiem zespołu i nie bierze udziału w jego zebraniach. Psycholog prowadzi szkolenia dla personelu, wskazano następujące obszary tematyczne szkoleń: komunikacja interpersonalna, radzenie sobie w trudnych sytuacjach z pacjentami. W szkoleniach bierze udział cały personel, nad którym psycholog sprawuje również opiekę superwizyjną. Lekarz, z którym rozmawiałyśmy, potwierdził te informacje wymieniając szkolenia, jakie odbyły się w ciągu minionego roku i szacując ich liczbę na: „kilka razy w roku”. Położne natomiast wskazały, że psycholog nie uczestniczy w spotkaniach personelu pielęgniarskiego, ale również, że nie widzą takiej potrzeby. Położne i pielęgniarki mogą liczyć na indywidualne konsultacje z psychologiem w  ramach superwizji, ale nie uczestniczą w szkoleniach psychologicznych. Jednocześnie przekazano nam: „Jesteśmy zadowolone, każdy powinien zajmować się tym, co do niego należy”. Psychologiczną ofertę Ośrodka tworzą konsultacje, ale w planach jest również organizacja warsztatów psychologicznych dla pacjentów.

Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, nie korzystali z pomocy psychologicznej: „nikt nam tego nie proponował”, „wiemy, że jest taka możliwość, zdaje się trzy wizyty są bezpłatne. Jeszcze nie korzystaliśmy, ale też nikt nie zachęcał”. Z rozmów z personelem wynika, że rekomendacja konsultacji psychologicznej wynika z pisemnej procedury przyjętej przez Ośrodek, ale doświadczenie pacjentów zdaje się pokazywać, iż procedura nie jest w tym przypadku przestrzegana.

16. Standardy w dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).

W rozmowie na temat standardów w dawstwie, poza osobą zarządzającą, wziął udział również embriolog i lekarz. Żadna z par, z którymi rozmawiałyśmy, nie korzystała z dawstwa/biorstwa gamet, więc informacje zawarte w tej części raportu pochodzą od wymienionych wyżej rozmówców.

Ośrodek deklaruje, iż prowadzi trzy rodzaje dawstwa: dawstwo międzypacjenckie, dawstwo wewnątrzrodzinne oraz dawstwo od osób niespokrewnionych, płodnych. Zadeklarowano, iż pacjenci są informowani o przeciętnym czasie oczekiwania na komórkę dawczyni. Ponadto otrzymują: „72 godziny za zapoznanie się z ofertą banku, pacjenci dostają hasło i mają możliwość zastanowienia się nad wyborem dawcy lub dawczyni”, mają więc możliwość samodzielnego wyboru dawców z bazy, jak również zarezerwowania materiału określonego dawcy na przyszłość. Lekarz szczegółowo informuje o polityce Ośrodka w zakresie dawstwa i biorstwa, jednak konsultacja psychologiczna dla biorców jest „zalecana na podstawie procedury zwyczajowej”, a nie spisanej. Z danych nieidentyfikujących udostępniane są cechy fenotypowe, grupa krwi, pochodzenie etniczne, wiek, wykształcenie i stan zdrowia dawcy. Preferowane są limity 4-5 ciąż pochodzących z dawstwa.  Osoba zarządzająca, lekarz i embriolog podkreślali w rozmowie, że niemal wszyscy dawcy pragną zachować anonimowość. Zapewniono nas również, iż pacjenci korzystający z biorstwa gamet i zarodków otrzymują materiały edukacyjne na temat stanu prawnego dawstwa i biorstwa, aspektów psychologicznych i społecznych, jednak nie pokazano nam takich materiałów i nie było ich również wśród materiałów dostępnych w Ośrodku.

Dawstwo nasienia:

Ośrodek korzysta z zewnętrznych banków nasienia, w związku z tym nie posiada informacji o tym, w jaki sposób rekrutuje się dawców i poddaje się ich obowiązkowym konsultacjom psychologicznym. Bank zewnętrzny, z którego korzysta Ośrodek, zapewnia możliwość wyboru również nieanonimowego dawcy nasienia, podobnie jak uzyskania tzw. profilu rozszerzonego dawcy (zdjęcia z dzieciństwa, własnoręczny opis, nagranie głosu etc.). Ośrodek deklaruje, iż informuje pacjentów-biorców o wszystkich wymienionych kwestiach, również o możliwości dokonania wyboru pomiędzy dawstwem jawnym, anonimowym i dawstwem na wyłączność.
 
Dawstwo komórek jajowych i zarodków:

Ośrodek prowadzi programy z wykorzystaniem komórek dawczyń, jednak nie posiada własnego banku. W tym zakresie korzysta: „z pomocy centrali, Invimed Warszawa, który zajmuje się rekrutacją dawczyń”. Z tego powodu Ośrodek nie posiada informacji, czy dawczynie poddaje się obowiązkowym konsultacjom psychologicznym. Zasady funkcjonowania banku komórek jajowych w Invimed Warszawa zostały opisane w raporcie tego Ośrodka.

17. NASZE REKOMENDACJE


Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji

Dobre praktyki:

  1. Zwracamy uwagę na wystandaryzowanie jakości wizyt poprzez stworzenie specjalnych pisemnych procedur, które – jak wynika z przeprowadzonego monitoringu i relacji pacjentów – są stosowane w praktyce. Jest to przykład bardzo dobrej praktyki Ośrodka. Na początku raportu wspomniano o tym, że monitorki odniosły wrażenie, że organizacja pracy Ośrodka ma charakter korporacyjny.  W tym miejscu należy nadmienić, iż z krzyżowanych wywiadów z personelem i pacjentami wynika, że realizacja tej „korporacyjnej” idei  wydaje się strukturyzować zasady opieki medycznej nad pacjentami w sposób, który jest dla nich przyjazny i pozwala zapewnić wszystkim jednakową jakość usług. Wiele Ośrodków wprowadza podobną standaryzację, jednak w nielicznych rozmowy z pacjentami potwierdzają, że system w praktyce działa bez zarzutu, a to jest właśnie sytuacja zaobserwowana podczas monitoringu w katowickim Ośrodku;
  2. Polityka Ośrodka dotycząca prawa do intymności pacjentów wygląda na realizowaną bez zarzutu począwszy od zaplanowania rozmieszczenia pokojów do pobierania nasienia oraz ich estetycznego urządzenia, a skończywszy na wdrożeniu komputerowego systemu monitorowania wizyt, aby nie zakłócać przebiegu badania ginekologicznego przez personel;
  3. Z wywiadów  wynika, że Ośrodek zapewnia personelowi szkolenia psychologiczne (różnorodne zagadnienia, kształtowanie umiejętności miękkich), szkolenia te faktycznie się odbywają i organizowane są regularnie;
  4. Pacjenci w rozmowach z nami zgodnie podkreślali ciepłą i rodzinną atmosferę panującą w Ośrodku;
  5. Pozytywną uwagę należy zwrócić na jakość materiałów edukacyjnych udostępnionych w poczekalni. Choć wszystkie materiały są materiałami własnymi sieci Invimed, prezentują sobą bardzo dobrą jakość i używa się w nich propacjenckiego języka;

Rekomendacje:
  1. Sugerujemy uzupełnienie cennika na stronie o wszystkie zabiegi i badania oferowane przez Ośrodek;
  2. Rekomendujemy uzupełnienie biogramów i zdjęć personelu na stronie internetowej Ośrodka (embriolodzy, personel recepcji, położne/pielęgniarki);
  3. Rekomendujemy umożliwienie przebywania osoby najbliższej dla pacjentki w pomieszczeniu pielęgnacyjnym, jeśli nie ma ku temu przeciwwskazań medycznych i nie przeszkadza to innym pacjentkom. Warto również przyjąć zasadę rutynowego informowania pacjentów o możliwości przebywania osoby najbliższej w gabinecie w trakcie wizyt/badań;
  4. Rekomendujemy zweryfikowanie treści dokumentacji podpisywanej przez pacjentów;
  5. Sugerujemy zweryfikowanie informacji dotyczących skuteczności Kliniki w leczeniu niepłodności wraz z podaniem indywidualnej skuteczności Ośrodka oraz uzupełnieniem metodologii (jaka grupa wiekowa, jakie założenie pomiarowe, jaka liczba cykli, jaka metoda leczenia);
  6. Rekomendujemy włączenie do materiałów edukacyjnych dla pacjentów informacji o dawstwie i biorstwie gamet/zarodków z uwzględnieniem stanu prawnego dawstwa oraz aspektów psychologicznych i społecznych, w tym także udostępnienie pacjentom poradników na ten temat (np. bezpłatne poradniki „Powiedzieć i Rozmawiać”);
  7. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl, www.nieplodnoscboli.pl);
  8. Lista publikacji, którą warto uwzględnić na stronie WWW dla pacjentów lub włączyć do informacji pisemnych:

Poradniki:
Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec, Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec, Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet, Wydawnictwo Esprit
Publikacje popularnonaukowe i beletrystyka:
Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń, Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek, Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red. Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka, Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo PZWL
Publikacje naukowe:
Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red. Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS


18. Komentarz osrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



Adres: ul. Piotrowicka 83
40-724 Katowice
Telefon: 500 900 888
E-mail: invimed@invimed.pl
WWW: http://www.invimed.pl/klinika/katowice
Kierownik:
OFERTA OŚRODKA:
  • Inseminacja nasieniem partnera
  • Inseminacja nasieniem dawcy
  • Współpraca z krajowymi lub zagranicznymi bankami nasienia dawców
  • Badanie ogólne nasienia
  • Posiew nasienia
  • Test fragmentacji DNA plemników
  • MARtest
  • Badanie MSOME
  • Badania hormonów
  • Badania kariotypów
  • Zapłodnienie pozaustrojowe IVF
  • IVF ICSI
  • IVF IMSI
  • PESA
  • TESA
  • mTESE
  • IVM
  • IVF z komórką dawczyni
  • IVF z nasieniem dawcy
  • AZ adopcja zarodka
  • PGD diagnostyka preimplantacyjna
  • Scratching endometrium
  • Onkofertility (zabezpieczenie nasienia u pacjentów onkologicznych)
  • Onkofertility (zabezpieczenie komórek jajowych u pacjentów onkologicznych)
  • Onkofertility (zabezpieczenie tkanki jajnikowej u pacjentów onkologicznych)
  • Sono HSG
  • Laparoskopia
Projekt jest współfinansowany z Funduszy EOG w ramach programu Obywatele dla Demokracji logo fundusze norweskie logo fundacja batorego logo polska fundacja dzieci i mlodziezy