Dane placówki

Centrum Medyczne Macierzyństwo

Istnieje od 2003 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring od roku 2003
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Macierzyństwo Kraków
Data przeprowadzonego monitoringu 03.02.2015


Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku
2. Opis Ośrodka
3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta
4. Program refundacyjny
5. Rejestracja wizyty
6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty
7. Opieka nad mężczyzną
8. Opieka nad kobietą
9. Umowy z NFZ
10. Prawo: umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta
11. Prawo do intymności i obecności osoby bliskiej
12. Prawo do dokumentacji medycznej
13. Osoby niepełnosprawne i ich prawo do leczenia
14. Pary nieheteroseksualne
15. opieka psychologiczna
16. Standardy w dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków
17. NASZE REKOMENDACJE
18. Komentarz osrodka do raportu



1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki do ESHRE od 2003 roku oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO 9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE, uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE (jeden embriolog posiada certyfikat Senior Clinical Embryologist ESHRE, drugi posiada certyfikat Clinical Embryologist ESHRE). Ośrodek zadeklarował znajomość „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek nie wykonuje badań/zabiegów w ramach umowy z NFZ.

2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się w niezależnym, wielokondygnacyjnym budynku: wejście jest dobrze oznaczone, znajduje się tam duża tablica informacyjna zawierająca numery telefonów oraz adres strony WWW, które z łatwością można spisać. Bezpośrednio przy wejściu do Ośrodka znajduje się rejestracja, w której w dniu monitoringu pracowały dwie-trzy osoby udzielające pacjentom informacji. Przez większość czasu w rejestracji obecna była również pielęgniarka. Wystrój wnętrza przypomina wejście do hotelu - kanapy do siedzenia i wysoka lada recepcyjna, za którą siedzą pracownicy. Do dyspozycji pacjentów oczekujących na wizytę jest woda (bezpłatnie). Z recepcji przechodzi się bezpośrednio do poczekalni lub windy (można przemieszczać się windą do pomieszczeń administracyjnych, zabiegowych, do laboratorium i pomieszczeń przeznaczonych do oddawania nasienia).  Na poziom administracyjny (m.in. pomieszczenia biurowe, sala konferencyjna) można wjechać jedynie w towarzystwie personelu medycznego. Pomieszczenie pielęgnacyjne dla pacjentek po zabiegach i sala przedzabiegowa to pomieszczenia wspólne, laboratorium analityczne znajduje się w przyziemiu. Ośrodek jest po remoncie (remont odbył się ok. 12 miesięcy przed monitoringiem). W Ośrodku pracuje trzech embriologów, zatrudniony jest także psycholog, Pani Izabella Grzyb, która pracuje także w szpitalu (specjalizuje się w patologii ciąży), wcześniej współpracowano także z Panią Bogną Pawelec (psycholog-konsultant),  zespół pielęgniarski liczy 7 osób (każda pielęgniarka odbywa  co najmniej półroczne szkolenie zanim zacznie pracować samodzielnie, tzn. będzie pozostawać sama z pacjentami bez drugiej doświadczonej położnej).

Sytuacja badawcza:

Obserwatorki miały możliwość kontaktu z Osobą zarządzająca, Lekarzem i Kierownikiem Zespołu Pielęgniarek i Położnych przez cały czas trwania monitoringu bezpośredniego. Nie odnotowano jakichkolwiek trudności w samodzielnym poruszaniu się po Ośrodku (częściach ogólnodostępnych) w celu dokonania obserwacji, innymi słowy, można było zaobserwować zwykły dzień pracy Ośrodka. Personel częściowo uczestniczył w informowaniu pacjentów o monitoringu i zapraszaniu do rozmów z Obserwatorkami - Położna podchodziła do osób oczekujących na wizyty (nie były to osoby wcześniej z góry umówione na rozmowy w ramach monitoringu). Część pacjentów siedzących w poczekalni została zaproszona na rozmowy przez Obserwatorki.

Po godzinie 15-tej, zgodnie z informacją przekazaną wcześniej przez Kierownika Zespołu Pielęgniarek i Położnych, w Ośrodku pojawił się jego założyciel i wyraził chęć rozmowy z Obserwatorkami. Rozmowa odbyła się w gabinecie założyciela Ośrodka i trwała około trzydziestu minut, brał w niej udział także Dyrektor medyczny Ośrodka (w niniejszym raporcie i formularzu Osoba zarządzająca). Rozmowa dotyczyła, między innymi, historii Ośrodka, skuteczności leczenia niepłodności w Polsce i w Europie, podawania informacji o skuteczności leczenia w ramach programu rządowego przez ośrodki, iwykształcenia personelu i embriologów, zrzeszenia Ośrodka w grupie Academic Reproductive Partnership.

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta


Strona WWW

Ośrodek posiada własną stronę WWW. Podzielona została na łatwe do odszukania zakładki dotyczące poszczególnych etapów diagnostyki i leczenia. Treść zakładek można uznać za wyczerpującą: na stronie można znaleźć nie tylko opisy badań, zabiegów i procedur, ale również opisy przygotowania do nich oraz wskazań. Opisy nie uwzględniają jednak potencjalnych skutków ubocznych. Ponadto w trakcie analizy dokumentów przekazanych przez Ośrodek oraz treści zamieszczonych na stronie internetowej odnotowano brak dokładności w przekazywaniu informacji o przygotowaniu do badania nasienia: Dokument nr 4 - Przygotowanie do zabiegu punkcji jajników -  w treści pojawia się informacja dla mężczyzny: „Mężczyzna powinien być po 3-5 dniowej przerwie we współżyciu seksualnym. Przerwa we współżyciu nie powinna być dłuższa ani krótsza”, na stronie www Ośrodka czytamy z kolei: „Mężczyzna oddaje nasienie w wyniku masturbacji w dniu punkcji po 3-7 dniowej przerwie we współżyciu płciowym”. Warto uspójnić przekazywane informacje. Za dobrą praktykę należy uznać wzbogacenie strony o opisy onkofertility (zachowanie płodności u pacjentów onkologicznych), informacje o prowadzonym banku nasienia i komórek jajowych dawców.

Ośrodek oferuje możliwość umówienia się na wizytę przez Internet. Na stronie zamieszczono adres mailowy, formularz kontaktowy, numery telefoniczne do Pielęgniarek i Położnych, laboratorium IVF oraz do pracowni diagnostyki laboratoryjnej. Podano również mapę dojazdową i czytelne dane teleadresowe.

Personel pokazuje swoje twarze i wizytówki na stronie – zwróciłyśmy uwagę, iż wizytówki personelu wzbogacono również o biogramy zawierające wyczerpujące informacje o kwalifikacjach personelu, w tym ukończonych szkoleniach i kursach oraz posiadanych certyfikatach. Za bardzo dobrą praktykę należy uznać dbałość o to, by spis personelu był kompletny: uwzględniono w nim nie tylko lekarzy i embriologów (co jest powszechną praktyką polskich ośrodków), ale również personel pielęgniarski, położniczy, pracowników rejestracji i psychologa (co jest praktykowane o wiele rzadziej, a powinno być, jak w przypadku tego Ośrodka, standardem).

Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:

Ośrodek realizuje politykę linii dyżurnej zalecanej przez Pacjenckie Standardy w Leczeniu Niepłodności w sposób następujący: pacjentom udostępniany jest całodobowy numer do dyżurującej pielęgniarki, która w razie potrzeby łączy pacjenta z lekarzem lub embriologiem. Odpowiedzi pacjentów na pytanie o to, czy zapewniono im taki kontakt każdorazowo potwierdzały zachowanie praktyki kontaktu: „dostałam numer do położnych”, „otrzymałam numer telefonu komórkowego lekarza i korzystałam z niego, zawsze odbierał”, „był numer do położnych, całodobowy”.

Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:

Wśród materiałów dostępnych w Ośrodku, pomijając materiały o charakterze głównie reklamowym, znajduje się jeden dość rzetelnie przygotowany poradnik edukacyjny przygotowany przez Ośrodek: „Spełniamy marzenia o szczęśliwym macierzyństwie” (wstęp założyciela Ośrodka, wyjaśnienie na czym polega niepłodność, mrożenie oocytów, mrożenie nasienia, badanie nasienia, bank nasienia dawców, punkcja jądra, metody wspomaganego rozrodu, psychologiczne aspekty niepłodności i aspekt prawny). Dobrą praktyką jest zamieszczenie w poradniku informacji o sytuacji prawnej w Polsce (s. 19, fragment: „Obecny stan prawny w Polsce nie gwarantuje jednoznacznie zastosowania przyjętych przez Radę Europy standardów (...) Działania podejmowane obecnie w Polsce w sprawie zapłodnienia in vitro mają na celu ustalenie norm jakości i bezpieczeństwa usług z zakresu medycznie wspomaganej prokreacji, czyli ich standaryzację oraz stworzenie mechanizmów licencjonowania, nadzoru i kontroli podmiotów świadczących tego typu usługi”)

W recepcji pozostawiono także czasopisma naukowe w języku polskim lub angielskim: „Reproductive Biomedicine”, „ Reproductive Medicine” (rok 2013), czasopismo „Chcemy być rodzicami”, poradnik „300 pytań na temat ciąży”, „Ginekologia i położnictwo (2012), „Art Newsletter” (2013 i 2014). Egzemplarze były udostępnione przeważnie w ilości jednej sztuki. Karta Praw Pacjenta znajdowała się na kontuarze rejestracji.

Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 

Do dobrych praktyk zalicza się udostępnianie szczegółowych informacji o cenach badań i zabiegów: rodzaje zabiegów i badań opisane są na stronie internetowej, na stolikach w poczekalni i recepcji leżą także zalaminowane wydruki (dane podane na stronie są zgodne z danymi na wydrukach). Ceny zabiegów i badań są więc jawne, dodatkowo o kosztach każdego zabiegu informuje lekarz, co zostało potwierdzone przez większość pacjentów w wywiadach. Jedna z par zgłosiła, że nie od razu znała ceny wszystkich badań i zabiegów. Pacjenci potwierdzili zgodność rzeczywistych cen zabiegów z tymi podanymi na stronie www. Każdy pacjent zadeklarował otrzymanie faktur w związku z każdym zabiegiem, wizytą itd.  W cenniku znajdującym się na stronie internetowej brakuje jednak informacji o koszcie procedury IVF z komórką dawczyni i o koszcie procedury adopcji zarodka.
Tym samym pacjent ma możliwość sprawdzenia oferty Ośrodka bez konieczności wnoszenia opłaty za wizytę (za wyjątkiem dwóch opisanych wyżej procedur).  Strona www zawiera szczegółowe informacje na ten temat, na zapytania odpowiada także personel recepcji (telefonicznie, mailowo, osobiście). Wszyscy pacjenci byli zgodni, że strona www jest przejrzysta i łatwo się po niej porusza. Potwierdzają to również nasze obserwacje.

Jeśli idzie o procedurę składania skarg:

Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej, w Ośrodku istnieje możliwość złożenia skargi, którą można skierować do osoby zarządzającej. Formularz znajduje się na stronie internetowej Ośrodka, jednak w trakcie jej analizy nie znalazłyśmy takiego formularza. Zgodnie z informacją udzieloną przez osobę zarządzającą, złożona skarga jest omawiana przez dyrektora administracji, osobę zarządzającą – w zależności, czego dotyczy. Odpowiedź na skargę udzielana jest pisemnie i można się od niej odwołać. Skargi złożone na pracę Ośrodka w ubiegłym roku dotyczyły: „problemów komunikacyjnych, na przykład pacjentka mieszkająca poza granicami kraju przyjechała do Ośrodka pod koniec stymulacji, miał do niej dołączyć mąż, jednak z powodu nieporozumienia wskazano inny dzień, miał być on jeszcze potwierdzony, ale pacjentka wzięła ten termin za pewny i w konsekwencji mąż nie zdołał dojechać na zabieg” (cytat: osoba zarządzająca).

Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:

Na stronie podano wyłącznie wyniki leczenia w ramach programu rządowego oraz wyniki w poszczególnych grupach wiekowych, w przeliczeniu na rozpoczęty cykl leczenia, brakuje jednak informacji o pozostałych metodach leczenia i ich skuteczności (inseminacja, procedury IVF poza programem rządowym, w tym programy ivf z wykorzystaniem gamet dawców).  Nie wydaje się, aby dobrą praktyką w tym zakresie było podanie informacji: „Szczegółowe wyniki pracy CMM są raportowane do konsorcjum European IVF-monitoring (EIM) oraz przedstawiane na co półrocznych spotkaniach: Academic Reproductive Partnership KPI (Key Performance Indicators) meetings.” Dla pacjentów takie informacje mogą być nieczytelne, nie wiadomo jak w prosty sposób dotrzeć do źródła i czy dane przedstawione są w języku ojczystym, nie wiadomo także czy pacjent, który nie jest specjalistą w zakresie leczenia niepłodności byłby w stanie zinterpretować odnalezione dane.

Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:

Na stronie internetowej nie udało się odnaleźć informacji o polityce SET, ani o  ryzyku związanym z ciążami wielopłodowymi, wpisywanie szukanej frazy w wyszukiwarce także nie dało wyników. Z kolei we wspomnianym informatorze dla pacjentów możemy znaleźć następującą informację: „na tym etapie 2-3 najlepiej rozwijające się zarodki wprowadzane są do jamy macicy przy użyciu specjalnego cewnika”, co zdaje się wskazywać, iż Ośrodek nie stosuje zaleceń ESHRE w zakresie transferu pojedynczego zarodka w celu zwiększenia bezpieczeństwa kobiety i płodu. Z rozmów z pacjentami wynikało, iż byli informowani przez lekarza o ryzyku związanym z ciążą wielopłodową w trakcie wizyt.

Ośrodek w swojej odpowiedzi odniósł się do polityki SET wskazując, iż polityka została zmodyfikowana i obejmuje SET, w szczególnych sytuacjach transfer dwóch zarodków. Prosimy o zapoznanie się z odpowiedzią Ośrodka.

4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem programu refundacji in vitro od lipca 2013 roku. Personel położniczy posiada dużą wiedzę na temat kwalifikacji do programu, co potwierdziłyśmy w trakcie wywiadów. Strona www zawiera ogólne, ale łatwe do znalezienia informacje na ten temat umieszczone w osobnej zakładce poświęconej programowi refundacji. Na stronie podaje się: „Informacje o niezbędnych badaniach można uzyskać w Centrum Medycznym Macierzyństwo przed wizytą.”  Warto rozważyć jednak zamieszczenie przekierowania do strony Ministerstwa Zdrowia (invitro.gov.pl). Pacjenci nie zgłaszali trudności w dotarciu do informacji o programie oraz deklarowali, iż jako pacjenci korzystający z refundacji nie czuli się traktowani inaczej niż pacjenci ponoszący opłaty.

5. Rejestracja wizyty


Zgodnie z informacjami uzyskanymi od pacjentów pytanych o czas tzw. pierwszej wizyty informacyjnej, odnotowałyśmy, iż jej średni czas jej trwania wynosił ok. 30 minut-1 godziny. Szacowany czas wizyty standardowej wynosił ok. 15-20 minut. Pacjenci dodawali: „lekarz komunikatywny, cierpliwy, wszystko tłumaczył”, lekarz wspaniały, personel super”. Personel rejestracji poinformował nas, iż średni czas oczekiwania na pierwszą wizytę w Ośrodku wynosi od dwóch tygodni do  miesiąca. Z obserwacji bezpośrednich wynikało, że prawo do intymności było respektowane, personel rejestracyjny podczas rozmów z pacjentami zachowywał się dyskretnie. Jedna para zgłosiła, że personel nie zachowywał się w pełni dyskretnie, że kilka osób w recepcji zachowywało się także nieżyczliwie, inna para zaś komentowała: „dobra obsługa, żadnych uwag”.

Różnice zdań pacjentów dotyczyły także kwestii opóźnień wizyt: jedni pacjenci podkreślali, że spóźnienia mają miejsce rzadko, inni, że są częste i trwają około 20 minut. Personel rejestracji przekazał, iż informuje pacjentów telefonicznie o opóźnieniu wizyty, jeśli przekracza ono 30 minut.

Płatność za wizyty i badania możliwa jest zarówno gotówką, jak i kartą kredytową. Wszyscy pacjenci zawsze otrzymywali rachunki/faktury, co potwierdzili.

Personel deklarował odbywanie szkoleń w zakresie umiejętności miękkich, szkoleń zarówno wewnętrznych, jak i prowadzonych przez osoby z zewnątrz. Szkolenia zostały również wymienione na stronie internetowej Ośrodka. Podkreślana była współpraca i łatwość kontaktu z właścicielem, osobami zarządzającymi.

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Pacjenci w większości nie zgłaszali żadnych problemów w komunikacji z lekarzem prowadzącym.  Wszyscy pacjenci mówili, że problem niepłodności zawsze omawiany był przez lekarza i personel położniczy jako problem wspólny, problem pary. Z przeprowadzonych z pacjentami wywiadów wynika, że większość informacji przekazywana jest pacjentom przez lekarza, choć pielęgniarki i położne również informują pacjentów o każdym etapie leczenia. Lekarz i osoba zarządzająca deklarują, że pacjenci otrzymują pisemne informacje o swoim stanie zdrowia wraz z planem leczenia i zaleceniami. Zgodnie z informacją uzyskaną od lekarza i osoby zarządzającej, Ośrodek przyjął pisemną procedurę schematu wizyty lekarskiej: „jest to schemat powtarzalny, omawiany wielokrotnie na szkoleniu, choć lekarz ma także pewną swobodę” (cytat osoba zarządzająca). Nie uzyskałyśmy informacji, jakie dokładnie elementy składają się na tę procedurę. Pacjenci zgodnie potwierdzili, iż wizyty składały się z następujących elementów: zaproponowanie planu leczenia/postępowania na najbliższe miesiące; omówienie rodzaju, przebiegu i kosztu badań/zabiegów; upewnienie się lekarza, że informacje są zrozumiałe dla pacjentów; ustne podsumowanie przebiegu wizyty i zaleceń. Rozbieżności (TAK/NIE) pojawiły się przy kwestii pisemnego podsumowania wizyty (niektórzy pacjenci deklarowali jego otrzymanie, inni – nie). W jednym z wywiadów z parą leczącą się w Ośrodku odnotowano, że para nie miała całkowitej pewności, co do etapu leczenia, na jakim się znajduje (dlaczego wykonywana jest inseminacja, a nie od razu in vitro), nie wiedziała dlaczego nadal płaci za wizyty, choć podpisała już umowę o przystąpieniu do programu refundacyjnego MZ, a także, że informacja o stosowaniu leków nie była wystarczająco szczegółowa, tj. nie podano, że dany lek należy przyjmować ok. 19-tej. Ta sama para relacjonowała przebieg zabiegu inseminacji (mężczyzna nie był obecny w trakcie zabiegu) i zgłosiła utrudnienia w uzyskaniu informacji - „Odpowiedzi lekarza były zdawkowe, wszedł, przywitał się, wykonał zabieg, wyszedł”.

7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajdują się dwa pokoje do oddawania nasienia. Oba są położone bardzo dyskretnie i przypadkowe osoby nie mogą śledzić, kto wchodzi i kto wychodzi z pokojów. W pokojach zapewniono dostęp do umywalki i bidetu, jest w nich śluza (okno) do bezkontaktowego przekazania próbki do laboratorium, pacjenci mają dostęp do środków higieny osobistej (mydło, żel do higieny intymnej, ręczniki papierowe, papier toaletowy) oraz do filmów i prasy erotycznej. Pokoje są bardzo estetyczne, w jednym z nich panują warunki (kanapa i fotel), które umożliwiają przebywanie w nim osoby najbliższej. Pacjenci korzystający z pokoju  otrzymują w rejestracji pisemną instrukcję (w języku polskim i angielskim) oraz elektroniczny klucz do pokoju. Procedura oddawania nasienia opisana przez osobę zarządzającą brzmiała następująco: „W recepcji pacjent otrzymuje kartę magnetyczną z instrukcją, udaje się windą do przyziemia i ma dwa pokoje do wyboru. Pojemnik oddaje przez okienko do laboratorium, wraca do recepcji i oddaje kartę. Recepcja informuje laboratorium, że można odebrać pojemnik”. Jeden z Pacjentów wskazywał na dyskomfort wynikający z tego, że w pokoju słychać odgłosy z laboratorium diagnostycznego. Pozostali pacjenci nie zgłaszali uwag oceniając procedurę jako dyskretną i nie naruszającą ich prawa do intymności.

Na stronie internetowej Ośrodka znajduje się informacja, iż pacjent może dostarczyć próbkę nasienia pobraną poza Ośrodkiem. Rejestracja udzieliła również informacji, iż pacjenci mogą oddać nasienie do prezerwatywy bez środków plemnikobójczych, która jest dostępna bezpłatnie u lekarza. Jednak żaden z naszych rozmówców-pacjentów nie przekazał nam, iż był informowany o takiej możliwości – zarówno odnośnie skorzystania z prezerwatywy, jak z możliwości oddania nasienia poza Ośrodkiem.

8. Opieka nad kobietą


W Ośrodku znajdują się cztery gabinety ginekologiczne. Gabinety są połączone drzwiami z  pokojem do pobrania krwi. Drzwi nie są zamykane na klucz, naprzeciwko drzwi znajduje się fotel ginekologiczny. Zapytane o komfort pacjentów pielęgniarki wyjaśniły, że żaden pacjent nie może wejść do gabinetu przez pokój do pobrania krwi, a o obecności pacjenta w danym gabinecie informuje obecna zawsze w pokoju do pobierania krwi pielęgniarka, która przynosi dokumentację medyczną. W związku z tym pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, często wspominali, iż wizyty ginekologiczne były przerywane przez wejście personelu pielęgniarskiego z dokumentacją i niektórzy rozmówcy sygnalizowali, iż ta praktyka była dla nich krępująca. Podczas wizyty - jak deklarowały pacjentki – lekarz informuje na bieżąco o podejmowanych czynnościach, tylko jedna pacjentka nie potwierdziła tej praktyki.

Gabinety ginekologiczne mają bezpośredni dostęp do zamykanej łazienki (co jest zgodne z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w tym zakresie), która w dniu monitoringu była czysta, dostępne były środki do higieny osobistej (żel do higieny intymnej, wkładki higieniczne, mydło, papier toaletowy i ręczniki). W łazience znajdował się bidet, umywalka i sedes oraz odzież jednorazowa do dyspozycji pacjentek.  Deklarowana przez lekarza możliwość obecności  partnera/osoby najbliższej w trakcie wizyty jest respektowana, choć nie wszyscy pacjenci otrzymali  informacje o możliwości obecności osoby bliskiej (opisano szerzej w części dotyczącej prawa do obecności osoby bliskiej).  W wywiadach pacjenci potwierdzali, że nie napotkali trudności w tym względzie. Możliwość zadawania pytań lekarzowi i wyjaśniania wątpliwości została potwierdzona przez pacjentów.

Ośrodek posiada również pomieszczenie pielęgnacyjne przeznaczone dla pacjentek po zabiegach. W pomieszczeniu znajdują się cztery łóżka, w dniu monitoringu pościel była świeża. Pacjentki przygotowujące się do zabiegu mogą zostawić swoje osobiste rzeczy w zamykanych szafkach i skorzystać z odzieży jednorazowej. Pacjentki przebywające w pomieszczeniu mają dostęp do wody (bezpłatnie). Do pomieszczenia przylega łazienka wyposażona w umywalkę, sedes i bidet, znajdują się w niej także środki do hihieny intymnej, wkładki higieniczne, ręczniki papierowe i papier toaletowy. Stan czystości łazienki był w dniu monitoringu bez zarzutu. Usytuowanie pomieszczenia pielęgnacyjnego w Ośrodku zapewnia korzystającym z niego pacjentkom komfort (osoby postronne nie mają dostępu do pomieszczenia, pacjentki przygotowujące się do zabiegu nie muszą przechodzić przez poczekalnię). Może im towarzyszyć osoba bliska, jeśli pozostałe pacjentki wyrażą na to zgodę (informacja od personelu).

Pacjentki były zadowolone, wskazywały na miłą atmosferę i  dobry kontakt z lekarzem prowadzącym. Warunki sanitarne i pielęgnacyjne  zaobserwowane podczas monitoringu były bardzo dobre.

9. Umowy z NFZ


Ośrodek nie wykonuje świadczeń w ramach umowy z NFZ. Osoba zarządzająca poinformowała nas, iż pacjenci uzyskują informację o możliwości wykonania danych badań w ramach NFZ od lekarzy włącznie ze wskazaniem miejsca, gdzie możliwe jest uzyskanie takiego świadczenia.

10. Prawo: umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została udostępniona w dniu monitoringu (Ośrodek nie nadesłał wzorców drogą elektroniczną) i składały się na nią następujące dokumenty:
  1. Formularze zgody na: przetwarzanie danych osobowych, nakłucie skóry i tkanek miękkich, monitoring holu i sal pozabiegowych, upoważnienie do udzielania informacji o stanie zdrowia i uzyskiwania dokumentacji medycznej, upoważnienie do kontaktu z lekarzem prowadzącym
  2. Przygotowanie do procedury embriotransferu, Informacja dla pacjenta
  3. Formularz świadomej zgody pacjenta IVF-ET
  4. Przygotowanie do zabiegu punkcji jajników
  5. Oświadczenie o niekorzystaniu z refundacji leków

 Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym stanowi tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej przedstawiono najważniejsze wątpliwości. Z rozmów z pacjentami wynikało, iż Ośrodek posługuje się o wiele większą ilością wzorców zgód/umów cywilnoprawnych aniżeli te udostępnione w dniu monitoringu. Do treści przedstawionych dokumentów nie mamy żadnych uwag z zakresu praw pacjenta, bo też wszystkie przekazane dokumenty pełnią głównie funkcję informacyjną (opis zaleceń, możliwych skutków ubocznych; telefony kontaktowe, pod którymi pacjent może uzyskać informację w razie niepokojących objawów etc.). Język, jakim posłużono się w konstrukcji niektórych dokumentów, można uznać za dyskryminujący (płeć, orientacja, posiadanie partnera), np. dokument nr 4 dotyczy punkcji jajników, ale został przygotowany z myślą o parze heteroseksualnej, która nie korzysta z dawstwa nasienia: „w tym samym czasie partner pacjentki oddaje nasienie”. Należy jednak zwrócić uwagę, iż monitoring przeprowadzono w czasie, w którym nie obowiązywała Ustawa o leczeniu niepłodności uniemożliwiająca korzystanie z niektórych procedur medycznych kobietom samotnym i parom jednopłciowym. Obserwatorki zwróciły także uwagę na brak dbałości o poprawność stylistyczną, formę, przekaz, np. „potrzebny oryginał grupy krwi”.

Dodatkowo w rozmowie z osobą zarządzającą otrzymałyśmy informację, iż dokumenty są negocjowalne, pacjenci mogą się z nimi zapoznać poza Ośrodkiem (zabrać do domu i przeanalizować) oraz: „w każdej umowie jest klauzula, że można umowę w każdej chwili wypowiedzieć”. Tego ostatniego nie byłyśmy w stanie zweryfikować. Nie wszyscy pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, otrzymali wzorce dokumentów na co najmniej 24 godziny przed zabiegiem, jak również sama osoba zarządzająca odpowiedziała przecząco na to pytanie: „czy umowy udostępniane pacjentom do zapoznania się z nimi na co najmniej 24 godziny przed badaniem/zabiegiem?” - „Nie”.

11. Prawo do intymności i obecności osoby bliskiej


Z rozmów z personelem każdego stopnia wynikało, że Ośrodek dba o intymność pacjentów. Zaobserwowano jednak – jak nadmieniono już w poprzednich częściach raportu- że pielęgniarki mają nieskrępowany dostęp do gabinetów lekarskich podczas przebywania w nich pacjentów. Z relacji pacjentów wynika, że w zasadzie każda wizyta była przerywana doniesieniem karty przez pielęgniarkę. Wątpliwość obserwatorek wzbudziło również ustytuowanie gabinetu zabiegowego z bezpośrednim dostępem do gabinetów lekarskich (częścią gabinetów z fotelem ginekologicznym) bez możliwości zamknięcia na zamek drzwi od strony gabinetów. Drzwi pokoju pielęgniarskiego znajdujące się naprzeciwko fotela pielęgniarki otwierają się wprost na fotel ginekologiczny (brak parawanu), przed fotelem pielęgniarki stoi biurko, a z drugiej strony znajdują się dwa fotele dla pacjentów, jeśli pacjenci wychylą się, wstaną, przesuną o kilka metrów, także oni znajdą się naprzeciwko drzwi do gabinetu ginekologicznego.

Ośrodek odniósł się w swojej odpowiedzi do tej części raportu wskazując:

„Posiadamy 4 gabinety ginekologiczne. Każdy gabinet jest podzielony na dwie części: część typu office i część do badania ginekologicznego. Jedynie jeden z gabinetów ma komunikację z gabinetem zabiegowym, w którym przebywają pielęgniarki i położne od strony pokoju badań. To przejście nie jest nigdy używane przez pielęgniarki. Pielęgniarki zawsze korzystają z głównego wejścia do części "biurowej". Owo kontrowersyjne przejście jest używane jedynie przez lekarza, lub pacjentów, którzy mogą przejść bezpośrednio do gabinetu zabiegowego. Raport sprawia wrażenie, że pielęgniarki swobodnie wchodzą do gabinetów w trakcie badania pacjentów - takie sytuacje nigdy nie mają miejsca”

W każdej z łazienek przylegających do gabinetów lekarskich brakowało jednorazowych koszulek, które zostały natychmiast "dołożone" podczas naszej wizyty z pomieszczenia gabinetu, w którym się aktualnie znajdowałyśmy. Rozplanowanie przeznaczenia pomieszczeń w budynku jest bardzo przemyślane i nie naraża pacjentów na dyskomfort (z wyjątkiem uwagi opisanej w części rozplanowania gabinetu pielęgniarskiego).

Dobrą praktyką, którą zaobserwowałyśmy i którą potwierdzili pacjenci, jest wychodzenie lekarza po pacjentów do poczekalni. Z rozmów z personelem wynika, że prawo do obecności osoby bliskiej jest respektowane.  Warunki panujące w pomieszczeniach umożliwiają realizację tego prawa (dodatkowe fotele w gabinetach i jednym z pokojów do oddawania nasienia). W trakcie wywiadów pacjenci udzielali jednak rozbieżnych informacji na ten temat: „zawsze wchodzimy razem”, „lekarz zawsze prosi razem” oraz „Czy była Pani/Pan pytana o to, czy życzy sobie Pani/Pan obecności osoby bliskiej podczas badań lub zabiegów?” - „Nie”, „Czy kiedykolwiek Pani/Pan sama o to poprosiła?” - „Nie, myśleliśmy, że nie wolno.”

12. Prawo do dokumentacji medycznej


W rozmowie z pracownicą rejestracji opisano procedurę składania wniosku o dokumentację medyczną: pacjent składa wniosek w postaci formularza do dyrektora medycznego, sporządzenie kopii/wyciągu trwa do siedmiu dni roboczych i jest płatne 0,70 gr za stronę zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia. Pacjenci nie wskazywali żadnych uchybień w tym zakresie i wskazywali, iż dokumentacja była wydawana od razu; nie odnotowano sytuacji nierespektowania prawa pacjenta do dokumentacji.

13. Osoby niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


Osoby niepełnosprawne nie powinny mieć trudności w poruszaniu się po Ośrodku. Wyposażenie gabinetów jest przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych – fotele ginekologiczne są obniżane, w Ośrodku są szerokie przejścia, brak progów, windy, wyznaczone miejsca dla osób niepełnosprawnych na parkingu. Wątpliwości dotyczą jedynie braku łazienki przylegającej do gabinetów ginekologicznych i pokoju pielęgnacyjnego dostosowanej do potrzeb osoby niepełnosprawnej i/lub poruszającej się na wózku (konieczność korzystania z łazienki ogólnodostępnej). Ośrodek posiada jedną łazienkę przystosowaną do potrzeb osób niepełnosprawnych - jest to łazienka dla osób obojga płci i znajduje się obok rejestracji, w poczekalni.
 

14. Pary nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015 roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności uniemożliwiająca parom jednopłciowym i kobietom samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności . W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.

Wydaje się, że Ośrodek traktuje pacjentów w sposób wolny od dyskryminacji ze względu na status cywilny, materialny, stan zdrowia czy wiek (potwierdzają to rozmowy z personelem i pacjentami Ośrodka i spostrzeżenia poczynione przez obserwatorki w trakcie tych rozmów).

Jeśli chodzi o równe traktowanie wszystkich pacjentów, niezależnie od orientacji seksualnej,  czy stanu cywilnego, na podstawie przekazanej przez Ośrodek dokumentacji oraz niektórych informacji znalezionych na stronie internetowej, można założyć, że Ośrodek nie jest przygotowany na przyjęcie lub nie przewiduje leczenia osoby bez partnera lub pary nieheteroseksualnej - język części dokumentów z góry zakłada orientację heteroseksualną. Nie przygotowano odrębnych dokumentów dla kobiet samotnych.

15. Opieka psychologiczna


  Psycholog jest na stałe zatrudniony w Ośrodku. Współpracuje z Ośrodkiem w zakresie szkolenia personelu (personel może liczyć na konsultacje, np. w zakresie radzenia sobie w trudnych sytuacjach w kontakcie z pacjentami), uczestniczy w zebraniach zespołu. Jest to osoba z  doświadczeniem w terapii osób borykających się z problemem niepłodności, w trakcie specjalizacji psychologii klinicznej. Przyjmuje w Ośrodku raz w tygodniu i konsultacje są płatne (z wyjątkiem pacjentów korzystających z dawstwa gamet i zarodków). W trakcie rozmowy z Obserwatorką lekarz wskazywał jednak na znikomą potrzebę konsultacji pacjentów z psychologiem  - wynikającą jego zdaniem z braku chęci pacjentów. To samo podkreślała pielęgniarka. Z rozmowy z Osobą zarządzającą Ośrodkiem wynika, że pacjenci często nie są zainteresowani taką pomocą. Osoba zarządzająca jest zdania, że należy pacjentów informować o możliwości wizyty u psychologa, postępując jednak przy tym z dużą dozą ostrożności, aby nikogo nie urazić. W trakcie wywiadu podkreślono, że wsparcie psychologa może być niekiedy wskazane i bardzo potrzebne, jednak nie należy podchodzić do tego aspektu leczenia rutynowo, tzn. kierować wszystkich pacjentów na konsultacje psychologiczne.

Spotkania z psychologiem odbywają się w gabinecie ginekologicznym znajdującym się na parterze na końcu korytarza poczekalni. Pomieszczenie nie jest opisane jako gabinet psychologiczny. Składa się dwóch odrębnych części i - zdaniem Obserwatorek – wydaje się  być dobrze przystosowane do konsultacji (część gabinetu ze sprzętem i fotelem może być całkiem zamknięta). Minusem jest fakt, że wszędzie w pomieszczeniu znajdują się informacje pozostawiane przez lekarza (notatki pod szybą na biurku, ulotki). W rozmowie z osobą zarządzającą Obserwatorka dowiedziała się jednak, że praktykuje się również organizowanie spotkania z psychologiem poza Ośrodkiem, jeśli pacjenci wyrażą taką chęć lub personel uzna, że to lepsze rozwiązanie, aby spotkać się na „neutralnym gruncie”. Zgodnie z informacją przekazaną przez Osobę zarządzającą w trakcie wywiadu miesięcznie z konsultacji korzysta około kilkunastu osób, co wydaje się – naszym zdaniem – wskazywać jednak na zainteresowanie pacjentów, szczególnie iż są to konsultacje płatne i że pacjenci, z którymi rozmawialiśmy deklarowali, iż personel nie przekazywał im informacji o możliwości konsultacji psychologicznych, a tym bardziej do nich nie zachęcał.

16. Standardy w dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).

Ośrodek prowadzi własny bank komórek jajowych oraz nasienia. Informacja o tym znajduje się również na stronie WWW.
W trakcie rozmowy z jedną z pacjentek odnotowano, że przekazała swoje komórki jajowe do banku Ośrodka - zdecydowała się zostać dawczynią. Personel nie wpływał na decyzję pacjentki, ale też nie informował o:
  • możliwości skorzystania z bezpłatnej konsultacji psychologicznej;
  • możliwości zostawienia nieidentyfikujących/indentyfikujących informacji o sobie;
  • stanie prawnym, braku centralnej kontroli, braku gwarancji anonimowości.
Pacjentka nie wiedziała o żadnym z powyższych, dowiedziała się dopiero z pytań w trakcie wywiadu z Obserwatorkami. Pacjentka potwierdza, że podpisała umowę o dawstwo komórek jajowych (Obserwatorki nie dysponują dokumentem, Ośrodek nie przesłał umów).

Zgodnie z informacją przekazaną przez Osobę zarządzającą, pacjenci mogą samodzielnie wybrać dawcę i otrzymać następujące informacje nieidentyfikujące: grupa krwi, stan zdrowia, cechy fenotypowe, wykształcenie, wiek, pochodzenie etniczne.

Ośrodek limituje liczbę potomstwa jednego dawcy/jednej dawczyni 6, a w woj. małopolskim 4. Pacjent-biorca na przyszłość może rezerwować tylko nasienie. W banku nie deponują nasienia dawcy/dawczynie nieanonimowi, choć daje im się taką możliwość. Osoba zarządzająca natomiast poinformowała nas, iż Ośrodek korzysta również z zewnętrznych banków nasienia, jednak nie orientuje się, czy deponują tam nasienie również dawcy nieanonimowi (np. w duńskim Cryosie dawcy nieanonimowi stanowią dużą grupę dawców- informacja nasza) i że sytuacje pytań pacjentów o dawstwo nieanonimowe: „to okazjonalnie zdarzające się sytuacje”. Mimo to sądzimy, iż nawet jeśli takie sytuacje zdarzają się rzadko, dobrze jest informować pacjentów o możliwościach w tym zakresie. Dawstwo międzypacjenckie komórek jajowych zdarza się rzadko. Ośrodek gromadzi dodatkowe nieidentyfikujące informacje o dawcach i przekazuje je biorcom. Jak wspominano wyżej, w proces rekrutacji dawców nie jest zaangażowany psycholog: „Nie bardzo by to było odpowiednie, gdyby był przymus takich konsultacji, dostęp do konsultacji jest swobodny” (cytat osoba zarządzająca). Zwracamy jednak uwagę, iż rekrutacja psychologiczna kandydatów na dawców badająca m.in. stabilność ich motywacji, jest odpowiedzialnym działaniem na rzecz pacjentów-biorców, z którymi Ośrodek zawiera umowy/zgody, szczególnie iż takie są również zalecenia ESHRE oraz ASRM, zgodnie z którymi psychologiczna ocena kandydatów na dawców powinna być obowiązkowa. Tym samym konsultacje psychologiczne niekoniecznie muszą być w interesie samych dawców (zainteresowanych oddaniem nasienia i otrzymaniem rekompensaty), za to zawsze powinny być w interesie Ośrodków i ich pacjentów-biorców. W rozmowie z nami osoba zarządzająca wskazała również, iż pacjenci biorcy nie otrzymują materiałów edukacyjnych na temat dawstwa dotyczących aspektów psychologicznych, społecznych, ale też zawierających informacje o grupach wsparcia, poradnikach i grupach dyskusyjnych dla rodziców dzięki dawstwu: „Być może Nasz Bocian przygotowałby takie materiały”. Stowarzyszenie Nasz Bocian od 2010 roku prowadzi kampanię „Powiedzieć i Rozmawiać” dedykowaną wyłącznie dawstwu i biorstwu gamet, której częścią są bezpłatne poradniki dla rodziców (dostępne jako PDF oraz drukowane do dyspozycji wszystkich zainteresowanych ośrodków), jak również od 2010 roku prowadzi Linię Pomocy Pacjent dla Pacjenta, w której pracują również wolontariusze – rodzice dzięki dawstwu, udzielający wsparcia i informacji w tym zakresie.

17. NASZE REKOMENDACJE


Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji

Dobre praktyki:

  1. Uwagę zwraca ilość i różnorodność szkoleń, jakie są proponowane personelowi Ośrodka. Należy docenić dużą dbałość kierownictwa o nieustanne podnoszenie kwalifikacji i umiejętności nie tylko w zakresie wiedzy przedmiotowej (szczególnie istotne dla pacjentów mogą być informacje o certyfikatach embriologicznych posiadanych przez embriologów pracujących w Ośrodku, ale także informacje o szerokiej współpracy międzynarodowej podejmowanej przez Ośrodek), ale również w zakresie komunikacji i postępowania z pacjentami (szkolenia miękkie);
  2. W trakcie monitoringu odnotowałyśmy wiele wypowiedzi personelu świadczących o dobrej atmosferze panującej w zespole i otwartości kierownictwa na inicjatywy personelu. Dobre relacje między personelem mają również bezpośredni wpływ na komfort leczących się w Ośrodku pacjentów;
  3. Docenić należy publikację własną Ośrodka, czyli informator dla pacjentów, który zawiera wiele ważnych informacji podanych w przejrzysty i zrozumiały sposób;
  4. Strona internetowa Ośrodka jest przejrzysta i łatwa w nawigacji, można znaleźć na niej większość ważnych informacji o samej ofercie Ośrodka, wiadomości z zakresu leczenia niepłodności, jej diagnozowania etc. Naszą uwagę zwróciło również udostępnianie pacjentom w przestrzeni poczekalni publikacji zagranicznych i prasy przedmiotowej skierowanej do pacjentów (np. „Chcemy być rodzicami”).
Rekomendacje

  1. Rekomendujemy uzupełnienie informacji na stronie internetowej o informacje na temat ewentualnych skutków ubocznych leczenia, jak również uzupełnienie cennika na stronie o informacje dotyczące procedur z zastosowaniem gamet i zarodków dawców;
  2. Zachęcamy do informowania pacjentów o możliwości skorzystania z konsultacji psychologicznych w Ośrodku. Długotrwałe leczenie jest źródłem silnego stresu. Warto zadbać o odpowiednie warunki realizacji procesu leczenia, przeprowadzania procedur i zabiegów pokazując pacjentom jak radzić sobie z emocjami. Sugerujemy  również ponowną refleksję nad tym, czy konsultacja psychologiczna dla kandydatów na dawców powinna być obligatoryjna czy dobrowolna;
  3. Namawiamy do rozważenia wstawienia parawanu (między fotelem ginekologicznym a drzwiami) w gabinetach ginekologicznych połączonych z pokojem położnych/pielęgniarek, aby zadbać o komfort pacjentki i poszanowanie jej prawa do prywatności/intymności  i uniknąć sytuacji, w której w trakcie badania ktoś otworzy drzwi i z gabinetu położnych/pielęgniarek będzie można zobaczyć pacjentkę w trakcie badania;
  4. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl, www.nieplodnoscboli.pl);
  5. Rekomendujemy udostępnienie w poczekalni materiałów drukowanych z zakresu leczenia niepłodności, adopcji, dawstwa i biorstwa gamet i zarodków (np. bezpłatne poradniki „Powiedzieć i Rozmawiać” Stowarzyszenia NASZ BOCIAN). Lista publikacji, którą warto uwzględnić na stronie WWW dla pacjentów:

Poradniki:
Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec, Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec, Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet, Wydawnictwo Esprit
Publikacje popularnonaukowe i beletrystyka:
Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń, Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek, Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red. Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka, Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo PZWL
Publikacje naukowe:
Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red. Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS

18. Komentarz osrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



Adres: ul. Białoprądnicka 7a
31-221 Kraków
Telefon: 12 415 88 00
  12 415 88 22
  600 407 907
E-mail: osrodek@macierzynstwo.com.pl
WWW: http://macierzynstwo.com.pl
Kierownik: dr n. med. Mirosław Szlachcic
OFERTA OŚRODKA:
  • Inseminacja nasieniem partnera
  • Inseminacja nasieniem dawcy
  • Własny bank nasienia dawców
  • Współpraca z krajowymi lub zagranicznymi bankami nasienia dawców
  • Badanie ogólne nasienia
  • Posiew nasienia
  • Test fragmentacji DNA plemników
  • MARtest
  • Badanie MSOME
  • Badania hormonów
  • Badania kariotypów
  • Zapłodnienie pozaustrojowe IVF
  • IVF ICSI
  • IVF IMSI
  • PESA
  • TESA
  • IVF z komórką dawczyni
  • Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki świeże)
  • Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki mrożone)
  • IVF z nasieniem dawcy
  • AZ adopcja zarodka
  • PGD diagnostyka preimplantacyjna
  • Scratching endometrium
  • Onkofertility (zabezpieczenie nasienia u pacjentów onkologicznych)
  • Onkofertility (zabezpieczenie komórek jajowych u pacjentów onkologicznych)
  • Onkofertility (zabezpieczenie tkanki jajnikowej u pacjentów onkologicznych)
  • Histeroskopia
  • Sono HSG
  • Laparoskopia
DODATKOWE INFORMACJE O OFERCIE
System ciągłego monitorowania zarodków Primo Vision
Projekt jest współfinansowany z Funduszy EOG w ramach programu Obywatele dla Demokracji logo fundusze norweskie logo fundacja batorego logo polska fundacja dzieci i mlodziezy