Dane placówki

Centrum Leczenia Niepłodności NOVOMEDICA

Istnieje od 1999 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring od roku 2002
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:
    badania prenatalne

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Novomedica
Data przeprowadzonego monitoringu 19.01.2015


Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku
2. Opis Ośrodka
3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta
4. Program refundacyjny
5. Rejestracja wizyty
6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty
7. Opieka nad mężczyzną
8. Opieka nad kobietą
9. Umowy z NFZ
10. Prawo: umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta
11. Prawo do intymności i obecności osoby bliskiej
12. Prawo do dokumentacji medycznej
13. Osoby niepełnosprawne i ich prawo do leczenia
14. Pary nieheteroseksualne
15. opieka psychologiczna
16. Standardy w dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków
17. NASZE REKOMENDACJE



1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki do ESHRE oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO 9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE, uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE (jedna osoba ma certyfikat embriologa klinicznego ESHRE). Ośrodek zadeklarował znajomość „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek wykonuje niektóre badania/zabiegi w ramach umowy z NFZ.

2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się na parterze wielokondygnacyjnego budynku mieszkalnego. Budynek jest oznaczony dużym szyldem z nazwą Ośrodka. Przed budynkiem znajduje się wystarczających rozmiarów parking, nie ma na nim oznaczonych miejsc dla niepełnosprawnych jednak wielkość i usytuowanie parkingu (tuż przy wejściu) sprawiają, że parking wydaje się stwarzać dobre warunki dla osób z ograniczeniami w ruchu.

Poczekalnia jest niewielkich rozmiarów, jednak wydaje się wystarczająca mając na uwadze wielkość Ośrodka. Poczekalnia jest czysta i komfortowa, znajdują się tam krzesła, kanapy, wieszaki na odzież wierzchnią. Pacjenci mają zapewniony dostęp do bezpłatnych ciepłych i zimnych napojów. W poczekalni znajduje się telewizor, prasa kolorowa oraz zabawki dla dzieci. Przygotowano również skrzynkę, do której można wrzucić opinię o Ośrodku. W poczekalni znajduje się jedna toaleta, wspólna dla kobiet i mężczyzn. Toaleta jest dostosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych. Toaleta jest czysta, z dostępem do ciepłej i zimnej wody, mydła i ręczników papierowych. W poczekalni nie ma tablicy informacyjnej, jednak na ladzie recepcji wyłożono ulotki z cennikiem i ofertą Ośrodka, foldery reklamowe Ośrodka oraz teczki dla pacjentów zawierające pakiet informacji (opis wybranych zabiegów, wybrane umowy). W poczekalni nie wyłożono w widocznym miejscu Karty Praw Pacjenta, jest ona udostępniana na życzenie pacjenta.

Rejestracja znajduje się tuż przy wejściu, w centrum poczekalni. Usytuowanie stanowiska utrudnia zapewnienie pacjentom intymności podczas rozmów z rejestratorką. Potwierdzają to nasze obserwacje oraz wypowiedzi pacjentów:

„Z tą recepcją trzeba by jakoś inaczej, tylko tam jest za mało miejsca... słychać wszystkie rozmowy w rejestracji, wszystko jest blisko, na kupie, słychać nawet jak pani przez telefon podaje czasem jakieś wyniki, … i nazwiska słychać”, „wszystko słychać, w ogóle nie ma intymności”, „recepcja jest za bardzo w poczekalni, wszystko słychać”.

Wejścia do gabinetu lekarskiego, pokoju zabiegowego, pokoju do oddawania nasienia znajdują się w zasięgu wzroku oczekujących na wizytę pacjentów. Wynika to głównie z niewielkich rozmiarów Ośrodka. Pacjenci zwracają uwagę: „można domyślić się kto gdzie idzie”.

Wszystkie pomieszczenia Ośrodka znajdują się na jednej kondygnacji (parter).

Sytuacja badawcza:

Monitoring odbywał się w dniu regularnej pracy Ośrodka. Z częścią pacjentek przeprowadzono wywiady poza Ośrodkiem, z częścią na miejscu. Pacjentki zgłaszały się do wywiadów spontanicznie, nie były „przysyłane” przez personel.

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta


Strona www

Ośrodek posiada własną stronę internetową. Strona w ocenie pacjentów, z którymi rozmawiałyśmy, jest przejrzysta i łatwo się po niej nawiguje. Dane teleadresowe Ośrodka są łatwo dostępne, na stronie umieszczono również informację o godzinach pracy Ośrodka. Oferta Ośrodka opisana na stronie internetowej jest niemal kompletna (brakuje informacji o zabiegach z wykorzystaniem gamet dawców)  i znajduje się w niej także informacja, jakie badania można wykonać w ramach NFZ.  Ośrodek umieścił również informacje o swojej ofercie w ogólnodostępnym folderze reklamowym dostępnym w poczekalni.

Na stronie internetowej znajdują się wizytówki wszystkich pracowników wraz ze zdjęciami. Do wizytówek załączono również krótkie biogramy personelu, co uważamy za dobrą praktykę.  Na stronie nie ma funkcjonalności umówienia się na wizytę przez Internet.

Jeśli idzie o informację dotyczącą oferowanych badań i zabiegów, na stronie opisano jedynie zabieg inseminacji, badanie nasienia i biopsję jąder. Wszystkie informacje należy uznać za pobieżne: opisano przebieg badań, przygotowanie (tylko badanie nasienia i IUI), ale nie poinformowano o  skuteczności i skutkach ubocznych/powikłaniach. Nie ma również informacji na temat innych procedur, które znajdują się w ofercie Ośrodka. Pacjenci potwierdzali w rozmowach z nami: „Jest tam mało wiadomości”.

Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:

Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej, Ośrodek realizuje zasadę „linii dyżurnej” w postaci dyżurów telefonicznych wymieniających się lekarzy: „Są to wymieniający się dyżurami telefonicznymi lekarze”. Wskazano również na: „jednego z lekarzy, który jest jednocześnie ordynatorem w pobliskim szpitalu, w razie czego można szybko interweniować”. Linia w deklaracji osoby zarządzającej jest adresowana do pacjentów po zabiegach. Jeśli idzie o deklaracje pacjentów to dzielili się z nami różnymi doświadczeniami: „Tak, niby jest ale nie do końca, w weekendy nie da się dodzwonić... jak dzwoniliśmy w niedzielę to doktor nie odbierał... jak dodzwoniliśmy się, ale w poniedziałek do kliniki, to już po wszystkim było”,  „Mamy numer do doktora, miał być właśnie na wszelki wypadek, ale jak zadzwoniliśmy w niedzielę to doktor nie odebrał telefonu, dopiero w tygodniu się dodzwoniliśmy”, „doktor dał numer telefonu w związku z badaniami, żeby zadzwonić z wynikami. Wtedy dał, teraz mamy więc zadzwonilibyśmy gdyby było coś niepokojącego”, „tak, dostałam numer do doktora, ale nie miałam potrzeby korzystać”.

Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:

Ośrodek dystrybuuje na piśmie informacje o większości wykonywanych zabiegów. Jakość i dostępność tych materiałów jest różna. Np. informacja o punkcji, jej przebiegu, powikłaniach, wydaje się być bardzo rzetelna i ogólnodostępna (w teczkach wyłożonych na ladzie recepcji), informacja o zabiegu sonoHSG również jest bardzo dokładna, jednak drukowana tylko dla konkretnych, potrzebujących jej pacjentów (wg recepcji: „lekarz wychodzi z pacjentką i prosi, żeby dać jej informację o konkretnym zabiegu czy badaniu”). Podstawowe informacje na temat stosowanych metod wspomaganego rozrodu znajdują się w ogólnodostępnym folderze reklamowym Ośrodka. Wiele informacji pisemnych to jednocześnie formularze zgody na przeprowadzenie konkretnego zabiegu/badania.

Największą wadą materiałów drukowanych jest brak informacji o ich skuteczności oraz o możliwych skutkach ubocznych zabiegów. Żaden z nich nie posiadał również informacji o źródłach (metodologii), na których oparto jego treść. Dostępność materiałów drukowanych jest różna, jedne wyłożone w przestrzeni ogólnodostępnej, inne dostępne na życzenie pacjenta. Są również takie, których nie udało nam się uzyskać, pomimo deklaracji, że istnieją (histeroskopia, regulamin refundacji MZ).

Lekarze jednak deklarują szerokie, pisemne informowanie pacjentek o wszelkich zabiegach i badaniach podczas wizyty.  Wydaje się, że nie wszystkie z nich mają odbicie w rzeczywistości; np. lekarz, z którym rozmawiałyśmy, deklarował wręczanie pacjentkom pisemnej informacji o histeroskopii, kiedy poprosiłyśmy o ich wzór, otrzymałyśmy ulotki na temat tego badania. Ponadto zostałyśmy po nie odesłane do rejestracji, w gabinecie lekarskim w dniu monitoringu ich nie było.

Pacjenci deklarowali otrzymywanie od lekarzy różnych informacji, nie wszystkie odpowiedzi pacjentów były w tym zakresie zgodne, jednak  rozmawiałyśmy z pacjentami leczącymi się u różnych lekarzy w Ośrodku, więc możliwe, iż wynikało to z odmiennych praktyk przyjętych przez poszczególnych lekarzy.  Ponadto wszystkie ankietowane pary, z którymi rozmawiałyśmy, były w trakcie procedury ivf w ramach rządowego programu i zgodnie deklarowały dużą wiedzę na temat leczenia i procedur. Padały wypowiedzi: „my to już przechodziliśmy wcześniej, dokładnie wiemy jak co będzie wyglądało”, „to nasz trzeci program, wiemy naprawdę dużo”.

Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 

Ośrodek udostępnia na swojej stronie cennik. Wydaje się być kompletny za wyjątkiem informacji o cenie zabiegu inseminacji z nasieniem dawcy i procedury in vitro z komórką dawczyni, nie ma w nim także informacji o koszcie procedury adopcji zarodka. Porównując ceny ze strony internetowej z cennikiem wydrukowanym na ulotkach dostępnych w poczekalni można znaleźć kilka niewielkich i kilka dużych różnic w cenach. Różnice są poważne w przypadku zabiegu histeroskopii - wg cennika na stronie koszt tego zabiegu wynosi  460 i 520 PLN, według ulotki: 750 i 950 PLN - odpowiednio histeroskopia diagnostyczna i zabiegowa.

Połowa z ankietowanych pacjentów odpowiedziała, że lekarz informuje ich o kosztach zleconych badań, zabiegów i leków. Druga połowa nie otrzymała takiej informacji od lekarza prowadzącego.

Jeśli idzie o procedurę składania skarg:

Osoba zarządzająca zadeklarowała, iż pacjenci Ośrodka mogą złożyć skargę na pracę personelu i wyjaśniła,  iż można to uczynić bezpośrednio w rejestracji lub za pośrednictwem strony internetowej, w części „opinie pacjentów”. Mamy wątpliwość co do drugiej wskazanej ścieżki, jako iż dział „opinie pacjentów” zawiera opinie (z reguły pozytywne lub bardzo pozytywne) umieszczane tam anonimowo, ewentualnie  z podaniem imienia bądź inicjałów. Tym samym nie jest możliwe udzielenie odpowiedzi na taką skargę, szczególnie iż w dziale umieszcza się jedynie opinie pacjentów bez odpowiedzi personelu Ośrodka. Nie uzyskałyśmy odpowiedzi na pytanie, czy Ośrodek stosuje jakąś procedurę przyjmowania i rozpatrywania skarg, ani kto z personelu ją rozpatruje, w jaki sposób udzielana jest odpowiedź na skargę oraz czy pacjenci mogą się od tej odpowiedzi odwołać.  Osoba zarządzająca poinformowała nas, iż Ośrodek nie odnotował do tej pory żadnych skarg na swoją pracę.

Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:

Wydaje się, iż statystyki skuteczności są dość problematyczną kwestią związaną ze stroną internetową Ośrodka. Statystyki te pozbawione są informacji o metodologii, nie wiadomo czego dotyczą, jaki okres pracy Ośrodka obrazują, do jakich konkretnie zabiegów się odnoszą.  W zakładce „nasza skuteczność” opublikowano następującą informację (pisownia oryginalna):

„Novomedica od 12 lat raportuje wyniki zabiegów In vitro do rejestru Europejskiego Towarzystwa Wspomaganego Rozrodu do Białegostoku ( prof.W. Kuczyński). Wyniki różnią się w kolejnych latach co zależne jest od populacji pacjentów ale SA wiarygodne i mieszczą się w statystyce europejskiej tj. powyżej 25% ciąż. W 2012 roku wskaźnik ciąż wynosił 39%.”

Z publicznie dostępnych raportów European IVF Monitoring Polska (zbieranych przez sekcję płodności i niepłodności Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego) wynika, iż Ośrodek raportuje swoją skuteczność właśnie w ramach tego programu, mimo to w zakładce wspomniano jedynie o Europejskim Towarzystwie Wspomaganego Rozrodu. Dodatkowo zbiorczy wynik 39% ciąż wydaje się być bardzo enigmatyczną i niemożliwą do zinterpretowania informacją dla pacjentów, ponieważ nie zostało wyjaśnione:
  • do skuteczności których procedur nawiązuje ten wskaźnik: zapłodnień pozaustrojowych z wykorzystaniem gamet pary, zabiegów z wykorzystaniem gamet od dawców, adopcji zarodka?
  • czy mierzono ciąże biochemiczne (potwierdzone pozytywnym wynikiem próby ciążowej z krwi) czy też ciąże kliniczne (potwierdzone USG), a może wskaźnik take home baby (ilość urodzonych dzieci)?
  • do jakiej metodologii odnosi się wartość procentowa: ciąż w przeliczeniu na transfer; ciąż w przeliczeniu na procedurę stymulacji; ciąż w przeliczeniu na pełną procedurę in vitro (tzw. wskaźnik kumulatywny);  ciąż w przeliczeniu na pacjentkę?

Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:


Na stronie internetowej Ośrodka, jak również w drukowanych materiałach informacyjnych nie ma informacji o polityce SET (monotransferu). Lekarz zapytany o to, czy pacjenci są informowani o ryzyku związanym z transferem więcej niż jednego zarodka udzielił odpowiedzi twierdzącej: „Tak, w  umowie o in vitro jest punkt o ryzyku ciąży mnogiej, poza tym rozmawiam o tym z pacjentami, rozmawia też z nimi na ten temat embriolog przed transferem.”

Jednakże wszyscy pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, zadeklarowali, iż lekarz nie rozmawiał z nimi o zasadności transferu pojedynczego zarodka. Jak zauważono wcześniej, pacjenci leczyli się u różnych lekarzy w Ośrodku, można jednak wnioskować, iż taka informacja nie jest rutynowo im przekazywana. Dodatkowo w części „Często zadawane pytania” znajdującej się na stronie internetowej, można znaleźć informację:

Dlaczego implantuje się kilka zarodków?

Dlatego, że po wprowadzeniu zarodków do macicy większość z nich nie zagnieżdża się i w związku z tym nie może się rozwijać. Dla uniknięcia ryzyka ciąży mnogiej nie podaje się jednorazowo więcej niż 4 zarodki.

Chciałybyśmy zauważyć, iż zgodnie z zaleceniami ESHRE (Europejskiego Towarzystwa Ludzkiego Rozrodu i Embriologii) jednoczasowo powinno się transferować jeden zarodek z uwagi na bezpieczeństwo kobiety i ewentualnej ciąży, w szczególnych sytuacjach dwa zarodki. Ponadto ryzyko ciąży mnogiej znacząco podnosi już transfer dwóch zarodków, więc sugestia zawarta w odpowiedzi („dla uniknięcia ryzyka ciąży mnogiej nie podaje się jednorazowo więcej niż 4 zarodki”) wydaje się wprowadzać pacjentów w błąd.

4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem programu rządowego. Informacja o realizacji programu znajduje się na stronie internetowej oraz dostępna jest fizycznie w Ośrodku (ministerialne oznaczenia, które przynależą każdemu z realizatorów).  Po szczegóły związane z programem strona Ośrodka odsyła na stronę rządową (invitro.gov.pl). W Ośrodku nie otrzymałyśmy żadnych dokumentów dotyczących programu. Ankietowani pacjenci zapytani o regulamin programu deklarowali jednak, że otrzymali go w wersji pisemnej w rejestracji. Jedna para odpowiedziała,  że otrzymała program w formie pisemnej, ale  jedynie do zapoznania się z nim na miejscu, w Ośrodku.

Bardzo dobrą praktyką jest umieszczenie na stronie „skierowania” do programu, które wypełnia dotychczasowy lekarz. Znajdują się tam informacje o przebiegu i czasie leczenia oraz informacja o konieczności dostarczenia kopii dokumentacji leczenia ( http://www.novomedica.pl/wp-content/uploads/2013/07/Skierowanie_do_programu_INVITRO.pdf )

Pacjenci deklarują, że o realizacji programu przez Ośrodek dowiedzieli się ze strony internetowej oraz od lekarza. Wszyscy respondenci potwierdzali, że jako pacjenci w ramach programu MZ są traktowani identycznie jak pacjenci komercyjni.

5. Rejestracja wizyty


Rejestrowanie wizyt odbywa się sprawnie, na pierwszą wizytę, w zależności od preferowanej godziny czeka się tydzień do dwóch tygodni (informacja od pracowników rejestracji). W Ośrodku nie ma możliwości umówienia się na konsultację przez Internet.

Personel zwraca się do pacjentów w uprzejmy  sposób, potwierdzają to zarówno nasze obserwacje, jak i rozmowy z samymi pacjentami. Jak wynika z wywiadów z pacjentami opóźnienia wizyt zdarzają się sporadycznie i są niewielkie (kilka do kilkunastu minut), jednak jeśli się zdarzą pacjenci są informowani o tym przez pracowników rejestracji, co potwierdzono w wywiadach z pacjentami. W przypadku większych opóźnień – zgodnie z deklaracją pracownika rejestracji – pacjenci są informowani telefonicznie.

Jak wspomniano w części Opis Ośrodka poczekalnia jest niewielka, jednak wydaje się być wystarczająca dla potrzeb pacjentów. Minusem jest wspomniane wcześniej usytuowanie rejestracji w centrum poczekalni, co uniemożliwia pełną dyskrecję podczas rozmów pacjentów z rejestratorką. Wszystkie ankietowane pary podnosiły tę kwestię skarżąc się na brak dyskrecji, który nie wynikał ze złej woli pracowników czy z ich niedbałości, ale z kwestii rozwiązań architektonicznych. W rozmowach deklarowano, iż personel stara się w tej trudnej sytuacji poradzić sobie jak najlepiej i zapewnić pacjentom taką dyskrecję, na jaką pozwalają warunki przestrzenne.

Ośrodek umożliwia płatność bezgotówkową. Wszyscy ankietowani pacjenci odpowiedzieli, że zawsze przy płatności otrzymują paragon/rachunek.

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Zgodnie z relacjami pacjentów pierwsza wizyta w Ośrodku, tzw. informacyjna trwa ok. 20 minut do jednej godziny. Czas trwania standardowej wizyty w procesie leczenia został przez pacjentów oszacowany na 15-20 minut. Pacjenci z którymi rozmawiałyśmy nie mieli zastrzeżeń co do sposobu, w jaki zwracał się do nich lekarz (per pan/pani). Troje z czterech ankietowanych pacjentów uznało język lekarza za zrozumiały. Jedna z par powiedziała, że język lekarza bywa trudny, jednak dodała, że lekarz poproszony o wyjaśnienia zawsze ich udziela: „Doktor mówi terminologią medyczną, ale ja dopytuję i doktor zawsze wyjaśnia. Teraz coraz mniej dopytuję, bo po tylu latach coraz więcej wiem.”

Ankietowany lekarz zadeklarował, że Ośrodek posiada pisemną procedurę prowadzenia wizyt. Zapytany o jej zawartość powołał się na tajemnicę, z wywiadu jednak można wnioskować, że procedura zawiera przede wszystkim wewnętrzny algorytm leczenia. Poza tym - wedle deklaracji lekarza - znajdują się tam wytyczne dotyczące konieczności omówienia zabiegów i ewentualnych powikłań.  Zgodnie z trzema wywiadami pacjenckimi czas wizyt jest wystarczająco długi, pozwala na zadanie dowolnej liczby pytań. Jedna z par odpowiedziała, że: „wizyty są zbyt krótkie, lekarz nie skupia się na pacjencie, taka taśma”. Tym samym bardzo trudno spójnie opisać przebieg wizyt pod kątem prawa do informacji. Wypowiedzi poszczególnych par są rozbieżne, np. pacjenci deklarowali, że lekarz nie podsumował pisemnie wizyty, w kolejnym pytaniu odpowiadali jednak, że wizyta kończyła się pisemną informacją dotyczącą ustaleń, które zapadły na wizycie. Według kolejnej pary było odwrotnie. Wypowiedzi pacjentów na powyższy temat były bardzo niespójne. Zgodnie z wypowiedziami trzech z czterech par, lekarze nie upewniają się, czy pacjenci rozumieją proponowany tok postępowania. Jedna para podała natomiast, iż lekarz upewnił się co do powyższej kwestii: „zawsze można zadać pytania, nie poganiają...”. Inna ankietowana para określiła kontakt z lekarzem jako trudny i lekceważący: „Z doktorem jest trudny kontakt, poza tym odbiera telefony prywatne podczas wizyty, potrafi gadać 10 min. Takie lekceważenie, zlewka”, ale kolejni rozmówcy tego nie potwierdzili.

Z rozmów z pacjentami można wnioskować, że o wynikach badań informuje lekarz, czasami rejestracja. Nie ma możliwości zapoznania się z wynikami za pośrednictwem Internetu.

7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajduje się jeden pokój do oddawania nasienia. W dniu monitoringu był czysty, wydaje się być komfortowy i jest zamykany od wewnątrz. Jest w nim dostęp do umywalki (ciepła woda, mydło, ręczniki papierowe), filmów i prasy erotycznej. Jest również przewidziane miejsce dla drugiej osoby. Pomieszczenie nie posiada śluzy (okienka do bezkontaktowego przekazania próbki do laboratorium):  próbkę z nasieniem zostawia się w oznaczonym miejscu, na stoliku. Wszyscy ankietowani mężczyźni uznają całość procedury (od wywołania do badania do oddania próbki) za komfortową, choć pojawiały się także głosy: „jest ok, tylko to okno tam mnie krępuje, niby oklejone, ale jakoś tak dziwnie”.

 Jedyna zgłaszana uwaga dotyczyła usytuowania pokoju tuż przy poczekalni, w związku z czym pacjenci udający się na badanie nasienia byli widoczni dla osób oczekujących w poczekalni.
Personel deklaruje pełną dyskrecję w organizacji procedury oddawania nasienia. Pielęgniarka opowiadając o procedurze opisała ją następująco: „wezwanie odbywa się skinieniem głową, czasem proszę: „panie Tomku”, idziemy do pokoju, tłumaczę wszystko, gdzie zostawić próbkę, zawsze przy otwartych drzwiach, taki mamy zwyczaj”.

Nie udało się zweryfikować informacji udzielanych na temat alternatywnych metod oddawania nasienia tj. możliwości przywiezienia nasienia pobranego poza Ośrodkiem czy możliwości oddania do badania nasienia pobranego w trakcie stosunku do specjalnej prezerwatywy bez środków plemnikobójczych. Według pielęgniarki zajmują się tym pracownicy laboratorium podczas umawiania wizyty i to oni informują pacjentów o takich możliwościach. Żaden z naszych respondentów nie pytał o takie rozwiązania, ponieważ nie odczuwał potrzeby skorzystania z alternatywnych metod pobrania nasienia.

8. Opieka nad kobietą


w Ośrodku znajduje się jeden gabinet ginekologiczny.  Znajdują się w nim trzy krzesła, co pośrednio wskazuje na rozpoznaną przez Ośrodek możliwość i zarazem potrzebę pacjentów, aby w wizycie mogła towarzyszyć osoba bliska. Gabinet posiada wydzieloną część do przeprowadzania badań, co sprawia, iż ewentualne wejście do gabinetu osoby trzeciej nie narazi badanej pacjentki na dyskomfort. Dwie z ankietowanych par przyznały, że zdarzyło się, że podczas wizyty/badania do gabinetu weszła pielęgniarka, obie pary dodały jednak,  że ich intymność nie została przy tym naruszona. Rozdzielenie gabinetu na dwie części o różnych funkcjach zdaje się wyjątkowo sprzyjać zachowaniu prawa do intymności pacjenta.

Tylko jedna pacjentka przyznała, że lekarz uprzedza ją podczas badania o wykonywanych czynnościach (np. „teraz może pani poczuć ukłucie”, „pobieram cytologię”). Druga respondentka nie potrafiła odpowiedzieć na to pytanie, dwie kolejne odpowiedziały przecząco. Ankietowany lekarz deklarował, że zawsze tłumaczy wykonywane czynności i że jest to przyjęta w Ośrodku procedura.

Do gabinetu przylega bezpośrednio łazienka, co jest zgodne z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w tym zakresie. Stan łazienki w dniu monioringu był bez zarzutu: przyjemny zapach, bieżąca ciepła i zimna woda, w łazience znajduje się umywalka, bidet, dostępne są środki higieny osobistej (środek do higieny intymnej, wkładki higieniczne, ręczniki papierowe, papier toaletowy), do dyspozycji pacjentki jest również jednorazowa odzież (spódniczka, kapcie, tunika etc.), łazienka była zamykana od wewnątrz. Pacjentki również określały stan pomieszczeń i urządzeń sanitarnych jako bardzo dobry.  Nie wiedziały jednak o dostępności (według deklaracji personelu i naszej obserwacji) odzieży jednorazowej – tylko jedna pacjentka odpowiedziała, że jest taka możliwość w Ośrodku. Tym samym należy określić stan pomieszczeń sanitarnych i pielęgnacyjnych jako dobry/bardzo dobry.

Ośrodek dysponuje również jednym pomieszczeniem pielęgnacyjnym przeznaczonym dla pacjentek po zabiegach. Pacjentki uznawały opiekę w pokoju pozabiegowym za dobrą;  wszystkie pacjentki odpowiedziały, że personel sprawdzał jak się czują, miały dostęp do wody i mogły pozostawić swoje osobiste rzeczy w zamykanych szafkach. Żadnej z pacjentek w pomieszczeniu tym nie towarzyszyła osoba bliska – nikt z personelu tego nie zaproponował, a same nie zapytały o taką możliwość.

9. Umowy z NFZ


Jedyną usługą świadczoną przez Ośrodek w ramach kontraktu z NFZ są badania prenatalne. Większość pacjentek przystępujących do badań to pacjentki spoza Ośrodka, a więc osoby, które nie leczyły się w Ośrodku i przychodzą w ciąży na wykonanie samych badań prenatalnych. Osoba zarządzająca Ośrodkiem nie potrafiła określić limitu badań prenatalnych dostępnych w ramach NFZ, zaznaczyła jednak, że jest on wystarczający dla potrzeb pacjentów: „Nie wiem dokładnie, ale każdy może z nich skorzystać, w zeszłym roku nie wyczerpaliśmy limitu”. Informacja o wykonywaniu badań prenatalnych w ramach NFZ została umieszczona na stronie internetowej Ośrodka.

Dobrą praktyką, na którą należy zwrócić uwagę,  jest bliska współpraca Ośrodka z miejscowym szpitalem w zakresie zabiegów wykonywanych w ramach NFZ, głównie laparoskopii i histeroskopii. Podczas jednej z rozmów z pacjentami otrzymałyśmy potwierdzenie tej deklaracji: pacjentka została poinformowana przez lekarza o możliwości wykonania zabiegu w szpitalu, w ramach NFZ, i skorzystała z takiej możliwości.

10. Prawo: umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została udostępniona drogą elektroniczną przed monitoringiem bezpośrednim oraz dostarczono ją również z formie drukowanej podczas wizyty Obserwatorek.  Składały się na nią następujące dokumenty:

  1. Rozród wspomagany- umowa przeprowadzenia zapłodnienia pozaustrojowego IVF/ET
  2. Umowa przechowywania zarodków w niskich temperaturach
  3. Zgoda na zapłodnienie i transfer komórek jajowych uzyskanych od anonimowej dawczyni
  4. Zgoda na transfer embrionów powstałych z komórek jajowych dawczyni
  5. Zgoda na przeprowadzenie leczenia operacyjnego/punkcji jajników

 Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym stanowi tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości:

1. Rozród wspomagany- umowa przeprowadzenia zapłodnienia pozaustrojowego IVF/ET

W części dotyczących danych osobowych pacjentów znajdują się określenia:

"My (nazwisko i imię żony), (nazwisko i imię męża)"

Zwracamy uwagę, iż umowa nie jest dostosowana terminologicznie do sytuacji par pozostających w związkach niemałżeńskich, a i takie są pacjentami Ośrodka. Nie przedstawiono nam wzorca umowy odnoszącego się do pacjentów niepozostających w związku małżeńskim oraz dla kobiet samotnych (analizę dokumentacji i monitoring przeprowadzano w okresie, w którym nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności).

"Zwróciliśmy się do personelu medycznego NZOZ Novomedica (...) z prośbą o przeprowadzenie zapłodnienia pozaustrojowego IVF ET"

Zgodnie z poglądami wyrażanymi w piśmiennictwie prawniczym umowy zawarte pomiędzy ośrodkami medycznymi i pacjentami to umowy o świadczenie wysokospecjalistycznej usługi medycznej o charakterze konsumenckim. (por.: Tamara Zimna, „Zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej”: "Analizując umowę o świadczenie usług medycznych jako rodzaj umowy zawieranej bezpośrednio z pacjentem, nie sposób pominąć wymiaru konsumenckiego zawieranego kontraktu, gdzie stroną umowy jest nie tylko pacjent, lecz zarazem konsument otoczony szczególną ochroną prawną."  "Umowa zawarta bezpośrednio z pacjentem ma charakter umowy nienazwanej, do której zastosowanie znajdują odpowiednio przepisy o zleceniu (art.750 k.c. w związku z art. 734 i n. k.c.)." ).

Wobec powyższego należałoby przyjąć pogląd, iż stosunek Ośrodek - pacjent to stosunek konsumencki. Zastosowanie określenia „prośba” nie odzwierciedla charakteru konsumenckiego stosunku prawnego Ośrodek - pacjent, ponieważ stawia pacjentów nie na pozycji świadczeniobiorców (którymi są), a na pozycji osób proszących o pomoc („zwróciliśmy się z prośbą (...)”. Stosunek pomiędzy Ośrodkiem i pacjentami jest zawsze stosunkiem nierównym, w którym pacjent jest stroną słabszą. Podkreślanie tego stosunku paternalistycznym brzmieniem prośby tylko pogłębia tę nierówność.

"1. Zostaliśmy w sposób należyty pouczeni (...)"

Użycie formy „pouczona/pouczeni” nie odzwierciedla charakteru konsumenckiego stosunku prawnego Ośrodek – pacjent. Pacjenci nie powinni być pouczani, mogą być informowani. Stosunek pomiędzy Ośrodkiem i pacjentami jest zawsze stosunkiem nierównym, w którym pacjent jest stroną słabszą. Podkreślanie tego stosunku paternalistycznymi terminami tj. „zostaliśmy pouczeni”  tylko pogłębia tę nierówność.

"1. a) zapłodnienie pozaustrojowe zostanie przeprowadzone nasieniem
  • męża
  • dawcy"
Podobnie jak zauważono wcześniej, zapis nie odzwierciedla sytuacji, w której zapłodnienie zostanie dokonane nasieniem pochodzącym od partnera kobiety, z którym kobieta nie pozostaje w związku małżeńskim.

7. Przyjmujemy również do wiadomości, że w przypadku dziecka urodzonego między sto siedemdziesiątym a trzechsetnym dniem od zapłodnienia w przypadkach zabiegów z użyciem nasienia z banku dawców nasienia, przeprowadzonego za zgodą partnera, nie można zaprzeczyć ojcostwu, chyba że zostało udowodnione, iż matka zaszła w ciążę inaczej, aniżeli w wyniku inseminacji przez dawcę

Zapis należy uznać za co najmniej niejasny w świetle obowiązującego prawa. Zgodnie z art. 62 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy w związkach małżeńskich istnieje domniemanie, iż ojcem jest mąż matki, a nie że jest nim partner matki, o czym mówi zacytowany zapis. Zapis byłby zgodny z k.r.i.o. jeśli jasno określałby, iż mowa w nim o mężu matki, ponieważ zgodnie z art. 68 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę. K.r.i.o. określa jednak jasno, że chodzi o męża matki, a nie o jej partnera.  Dodatkowo w świetle obowiązującego prawa (analiza dokumentacji wykonana przed wejściem w życie Ustawy o leczeniu niepłodności i zmianą przepisów w zakresie k.r.i.o.) każdy mężczyzna niebędący mężem matki ma prawo wystąpić z wnioskiem o zaprzeczenie ojcostwa, co wynika bezpośrednio z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (Art. 63, Art. 67 i Art. 69), a co sprawia, iż złożenie oświadczenia nie obliguje przyszłego ojca do zaniechania zaprzeczeń ojcostwa, jeśli taką będzie mieć wolę. Kodeks daje mu taką możliwość i zgoda podpisywana z Ośrodkiem nie może znosić przepisów prawa wyższego rzędu. Tym samym zapis wprowadza pacjentów sygnujących ten dokument w błąd co do rzeczywistej sytuacji prawnej.

8. W interesie dziecka poczętego w wyniku inseminacji przez dawcę zobowiązujemy się zachować tajemnicę na temat wszystkich faktow związanych z wyżej wymienionymi metodami (dotyczy zabiegów z banku dawców nasienia).

Zapis należy uznać za niezrozumiały i niepoparty żadnym istniejącym przepisem polskiego prawa. Rodzice nie są zobowiązani do składania jakichkolwiek oświadczeń oraz zobowiązań wobec Ośrodka w tym zakresie. Kwestie zachowania tajemnicy odnośnie pochodzenia genetycznego dziecka są pozostawione ich prywatnej decyzji i wynikają także z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Art.8, prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, a Ośrodek nie ma podstawy ingerować w decyzję rodziców w tym względzie ani zobowiązywać pacjentów do składania takiego oświadczenia w Umowie. Ponadto powoływanie się w tym przypadku na interes dziecka należy uznać za co najmniej niejasne, również w świetle zapisów Konwencji o Prawach Dziecka mówiącej explicite o prawie dziecka do wiedzy o swojej tożsamości.

Ponadto umowa cywilnoprawna powinna zawierać spis wzajemnych zobowiązań stron, tymczasem analizowany dokument nie zawiera ani jednego punktu z obowiązkami/powinnościami Ośrodka wobec pacjentów, wszystkie dotyczą zobowiązań pacjentów wobec Ośrodka, co należy uznać za znaczącą nierówność stron.

2. Umowa przechowywania zarodków w niskich temperaturach

§ 4, ust. 2:
"(...) Jeżeli w ciągu miesiąca po wygaśnięciu umowy nie zostanie odnotowana kolejna wpłata, fakt ten zostanie potraktowany jako rezygnacja z dalszego przechowywania zarodków (zarodka).
§ 6
Umowa ulega rozwiązaniu w następujących przypadkach:
c) upływ okresu, na jaki zawarto umowę
d) rozwodu małżonków - Pacjentów zawierających umowę
e) śmierci jednego lub obojga Pacjentów
f) rażącego naruszenia przez strony warunków tej umowy

§ 7
W przypadku niedotrzymania warunków umowy, z przyczyn leżących po stronie Centrum, przez co rozumie się awarię sprzętu przeznaczonego do przechowywania zarodków, Centrum zobowiązuje się zwrócić Pacjentom proporcjonalnie do całości kosztów niniejszej umowy koszty zamrożenia i przechowywania zarodków za okres, tj. od daty wystąpienia awarii do końca okresu umownego. Jednocześnie Centrum zobowiązuje się powiadomić Pacjentów o zaistniałym zdarzeniu w możliwie najkrótszym czasie w celu ustalenia dalszych działań zmierzających do zabezpieczenia przechowywanych zarodków lub ich przekazania do innej placówki przechowującej zarodki, o ile działania takie będą stwarzać realne szanse na zachowanie ich w prawidłowym stanie. Strony ustalają, że uregulowania te wyczerpują roszczenia Pacjentów w powyższym zakresie. (…)

§ 8, Ust. 2
W przypadku nieprzedłużenia umowy o kolejny okres lub jej rozwiązania z przyczyn niezależnych od Centrum, Pacjenci zgodnie decydują o pozostawieniu zarodków do dyspozycji Centrum w "banku zarodków" celem anonimowego darowania ich do zabiegu transferu innej parze Pacjentów, dla których byłaby to jedyna możliwość posiadania własnego potomstwa.”

Analizowane łącznie zapisy powyższej Umowy nasuwają kilka poważnych wątpliwości:

  1. Umowa dotycząca przechowywania zarodków w niskich temperaturach (mrożenia zarodków) okazuje się być w rzeczywistości również umową dotyczącą dawstwa zarodka w przypadku nieprzedłużenia umowy lub jej rozwiązania. Należy zauważyć, iż wymóg udzielenia uprzedniej zgody na  przekazanie zarodków do dawstwa nie pozostaje w bezpośrednim związku funkcjonalnym z przechowywaniem zarodków, czego dotyczy Umowa (przekazanie zarodków do adopcji nie jest konieczną i każdorazową konsekwencją przechowywania zarodków). Tym samym żądanie od pacjentów wyrażania zgody na przekazanie zarodków do adopcji jako konsekwencji i jednocześnie kary za niewniesienie opłaty za ich przechowywanie zdaje się posiadać cechy tzw. rażącej niewspółmierności – zarodki, które nie mają określonej wartości (są bezcenne dla pacjentów), są im „odbierane” za nieopłacenie określonej, stosunkowo niewielkiej kwoty. Tym samym pacjenci podpisujący umowę z zacytowanymi zapisami wyrażają zgodę nie tylko na przechowywanie swoich zarodków, ale również na przekazanie ich biorcom – zatem w rzeczywistości Umowa dotycząca przechowania zarodków jest również Umową o dawstwo zarodków. Tymczasem zgodnie z art. 3853 pkt 7) Ustawy kodeks cywilny: „W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:
7) uzależniają zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej    bezpośredniego związku z umową zawierającą oceniane postanowienie,”
  1. Utrzymując powyższe zastrzeżenie zauważamy także, iż jednymi z okoliczności wymienionymi przez Umowę, a określającymi okoliczności jej automatycznego rozwiązania,  są rozwód małżonków lub śmierć jednego lub obojga pacjentów. Nie jest jasne, dlaczego rozwód pacjentów miałby skutkować automatycznym rozwiązaniem umowy z Ośrodkiem, szczególnie iż rozwiedzeni małżonkowie mogą nadal zgodnie deklarować chęć opłacania i przechowywania zamrożonych zarodków, jak również mogą podjąć inną zgodną decyzję w tym zakresie. Ponadto zgodnie z informacją udzieloną przez osobę zarządzającą – żadna z umów i zgód nie jest w Ośrodku negocjowalna. Oznacza to, iż pacjenci nie otrzymują wyboru w zakresie akceptacji bądź nieakceptacji powyższych zapisów, których skutki mogą być bardzo poważne: zgodnie z zapisami sam fakt rozwodu pacjentów spowoduje automatyczną i domyślną zgodę na przekazanie zarodków pacjentów do anonimowego dawstwa.
  2. Umowa w żadnym swoim punkcie nie określa, w jaki sposób Ośrodek zrealizuje skuteczne doręczenie wezwania do zapłaty za przechowywanie zarodków. W Umowie wspomina się o zobowiązaniu pacjentów do aktualizowania swoich danych teleadresowych (§ 5, ust. 1 a) ), ale nie określono, czy na Ośrodku będzie spoczywać obowiązek skontaktowania się z pacjentami i wezwania ich do zapłaty, w jaki sposób zostanie on zrealizowany i w jaki sposób Ośrodek przedsięweźmie pewność, iż pacjenci odmówili uiszczenia należności z powodu świadomej decyzji, a nie np. zdarzenia o charakterze losowym (ciężka choroba lub inne wydarzenie, które uniemożliwiło odebranie korespondencji i dokonanie wpłaty). Tymczasem brak wniesionej opłaty w terminie jednego miesiąca od daty określonej w umowie, powoduje wygaśnięcie Umowy i automatyczne przekazanie zdeponowanych zarodków do dyspozycji Ośrodka.
  3. Odnosząc się do zapisu o uregulowaniu roszczeń przywołanego w § 7 cytowanej Umowy, należy zauważyć, iż każdy podmiot udzielający świadczeń opieki zdrowotnej jest zobowiązany do udzielania świadczeń świadczeniobiorcom z zachowaniem należytej staranności. Cytując Ustawę o zawodzie lekarza: "Lekarz ma obowiązek wykonywać zawód (...) z należytą starannością” (art. 4 u.z.l.). Warunek ten znajduje się także w art. 8 KEL: "Lekarz powinien przeprowadzić wszelkie postępowanie diagnostyczne, lecznicze i zapobiegawcze z należytą starannością, poświęcając im niezbędny czas". Tym samym podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych poniesie odpowiedzialność za niedołożenie należytej staranności, za wszelką winę nieumyślną i umyślną, niezależnie od zastrzeżeń zawartych w umowie cywilnoprawnej, będącej dokumentem niższego rzędu. Zauważamy, iż w analizowanym dokumencie w żadnym punkcie nie ma wzmianki o obowiązku dołożenia należytej staranności ze strony Ośrodka jako zleceniobiorcy. Dlatego też brzmienie paragrafu siódmego może sugerować pacjentowi, który nie jest prawnikiem i nie potrafi prawidłowo ocenić całości sytuacji pod względem medycznym i prawnym, iż nie przysługuje mu prawo podnoszenia  roszczeń odszkodowawczych wobec utraty zarodków, podczas gdy każdorazowo ocena zasadności podnoszenia roszczeń należy do właściwego sądu.

Rozważane łącznie zapisy zdają się w sposób znaczący naruszać prawa konsumentów – pacjentów.

3. Zgoda na zapłodnienie i transfer komórek jajowych uzyskanych od anonimowej dawczyni

Dla dobra Pacjentów, mającego się począć dziecka lub dzieci  (określanego dalej jako „Dziecko”), lekarzy Centrum NOVOMEDICA oraz Dawczyni strony uzgadniają:

2. 3)

Pacjenci w imieniu własnym oraz Dziecka rezygnują z wszelkich roszczeń prawnych wobec lekarzy Centrum NOVOMEDICA oraz samego Centrum w tym także w przypadku wszelkich możliwych powikłań związanych z samym zabiegiem ale także ciążą będącą wynikiem zabiegu, porodem i połogiem u Pacjentki czy ewentualnej jakiejkolwiek patologii u Dziecka,
Pacjenci zobowiązują się uwolnić lekarzy Centrum NOVOMEDICA od ewentualnych roszczeń Dziecka wobec nich i ponosić w pełni wszelkie koszty lekarzy Centrum NOVOMEDICA  oraz samej Centrum związane z ewentualnymi procesami dotyczącymi takich roszczeń oraz w pełni pokryć takie ewentualne roszczenia w przypadku ich zasądzenia w wyniku procesu.

Zapis powyższy w części dotyczącej zrzeczenia roszczeń należy uznać za klauzulę niedozwoloną zgodnie z art. 3853 pkt 2) Ustawy kodeks cywilny:  „W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:

2) wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania;”

Ponadto, zgodnie z Art.4.1. Ustawy o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta: „W razie zawinionego naruszenia praw pacjenta sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego zza doznaną krzywdę na podstawie art. 448 Kodeksu cywilnego”. Tym samym przywołane zapisy są sprzeczne z Kodeksem cywilnym oraz Ustawą o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta, a dodatkowo sugerują pacjentowi, iż podpisanie przezeń zgody znosi prawo do odszkodowania za błędy w sztuce lekarskiej i naruszenie praw pacjenta, co w rzeczywistości nie zachodzi. Ośrodek nie powinien odbierać od pacjentów oświadczenia o zrzeczeniu się wszelkich roszczeń cywilno-prawnych w przyszłości w sytuacji, w której przyjęcie takiego oświadczenia jest niezgodne z aktami prawnymi wyższego rzędu, m.in. cytowanym wyżej Kodeksem cywilnym oraz Ustawą o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta. Nie jest również jasne, dlaczego dobro pacjentów oraz dziecka miałoby się zrealizować w wyżej wykazanej niezgodności z Kodeksem cywilnym.

Dodatkowo należy wskazać bezskuteczność oświadczenia woli złożonego w imieniu nieistniejącego dziecka. Polskie prawo cywilne przewiduje instytucję nasciturusa (dziecka poczętego, które może nabyć prawa majątkowe pod warunkiem, że urodzi się żywe), lecz  nie przewiduje możliwości składania oświadczeń woli za nieistniejący podmiot (dziecko, którego poczęcie  będzie dopiero przedmiotem działań medycznych).

Ponadto zgodnie z art. 101 § 3 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy „Rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko”. Zrzeczenie się roszczeń, praw o charakterze majątkowym należy uznać za przekroczenie zakresu zwykłego zarządu i może dotyczyć tylko już urodzonych, żywych dzieci.

Zwracamy także uwagę na kwestię społeczną: nakłanianie pacjentów – przyszłych rodziców do złożenia oświadczenia, iż w przyszłości wystąpią przeciwko własnemu dziecku podnoszącemu roszczenia (do których podniesienia będzie mieć prawo, a zasadność roszczeń oceni sąd), a staną po stronie Ośrodka, wydaje się być społecznie naganne, a przy tym niezgodne z prawem do życia prywatnego opisanym w Konwencji Praw Człowieka.

4) Pacjenci rezygnują z jakichkolwiek roszczeń w stosunku do Dawczyni i zobowiązują się chronić ją na zasadzie opisanej w pkt. 3 powyżej, przed roszczeniami Dziecka

Ta sama uwaga jak powyżej

5) Pacjenci zobowiązują się wobec prawa uznać poczęte Dziecko za własne

Nie jest zasadne złożenie takiego zobowiązania przez pacjentów, gdyż kwestie te reguluje k.r.i.o. Zapis ten mógłby brzmieć ewentualnie: „Jesteśmy świadomi tego, że każde…”. Ponadto  Ośrodek nie jest podmiotem, wobec którego składa się oświadczenia o uznaniu dziecka. Właściwym podmiotem są urzędy stanu cywilnego.

6) Pacjenci rezygnują nieodwołalnie z możliwości zaprzeczenia ojcostwa czy macierzyństwa wobec poczętego Dziecka;

W świetle obowiązującego prawa (analiza dokumentacji wykonana przed wejściem w życie Ustawy o leczeniu niepłodności) każdy mężczyzna ma prawo wystąpić z wnioskiem o zaprzeczenie ojcostwa, co wynika bezpośrednio z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (Art. 63, Art. 67 i Art. 69), z zastrzeżeniem Artykułu 68 k.r.i.o. stanowiącego:

„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”

Artykuł odnosi się do męża matki, a nie do partnera matki, natomiast zgoda odnosi się do obu tych sytuacji (nie precyzuje, czy para pozostaje w związku małżeńskim czy nie), co sprawia, iż złożenie cytowanego wyżej oświadczenia nie obliguje przyszłego ojca (partnera matki) do zaniechania zaprzeczeń ojcostwa, jeśli taką będzie mieć wolę. Kodeks daje mu taką możliwość i Zgoda zawierana z Ośrodkiem nie może być sprzeczna z Kodeksem Rodzinnym i Opiekuńczym. Należy wskazać ponadto, iż wszelkie oświadczenia dotyczące uznania rodzicielstwa i wynikających z niego obowiązków, złożone przed poczęciem dziecka, nie mają mocy prawnej. Obowiązki rodziców wobec dziecka powstają z chwilą urodzenia żywego dziecka (dodatkowo – uznania dziecka przez jego ojca, w sposób określony przez przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w przypadku gdy rodzice dziecka nie pozostają w związku małżeńskim). Ponadto należy podnieść, że na podstawie Art. 61(9) „matką dziecka jest kobieta, która je urodziła” wobec czego kobieta taka nie może wystąpić o zaprzeczenie macierzyństwa.

Pacjenci zgadzają się uznać niniejszy podpisany przez siebie dokument za poufny i w związku z tym uzgadniają, że:
  1. Oryginał pozostanie w posiadaniu Centrum NOVOMEDICA. Centrum nie będzie zobowiązane do sporządzania kopii niniejszego dokumentu;
  2. Centrum przysługuje jednostronnie nieodwołalne prawo do zniszczenia wszelkich dokumentow związanych z przeprowadzoną terapią, które w jakikolwiek sposób powodowałyby ujawnienie szczegółów lub danych faktu wykorzystania podczas Zabiegu komórki jajowej dawczyni oraz szczegółów związanej z tym terapii.
  3. Pacjenci nie będą się domagać wydawania pisemnych pokwitowań związanych z zabiegiem, opisów leczenia i wykonaną w związku z nim procedurą

Całość zapisu jest sprzeczna z Ustawą o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta:

Ad 1. oraz 3.

 Art. 23.
1. Pacjent ma prawo do dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych.

Art. 24. 1.
W celu realizacji prawa, o którym mowa w art. 23 ust. 1, podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych jest obowiązany prowadzić, przechowywać i udostępniać dokumentację medyczną w sposób określony w niniejszym rozdziale oraz zapewnić ochronę danych zawartych w tej dokumentacji.

Art. 27.
 Dokumentacja medyczna jest udostępniana:

  1. do wglądu w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych;
  2. poprzez sporządzenie jej wyciągów, odpisów lub kopii;
  3. poprzez wydanie oryginału za pokwitowaniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, jeżeli uprawniony organ lub podmiot żąda udostępnienia oryginałów tej dokumentacji.

Ośrodek nie może redefiniować ani odbierać pacjentom praw, które przysługują im na mocy Ustawy.

Ad. 2

Art. 29. 1. Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych przechowuje dokumentację medyczną przez okres 20 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dokonano ostatniego wpisu, z wyjątkiem: (…)

Tym samym zastrzeżenie, iż Ośrodek ma prawo zniszczenia dokumentacji medycznej jest sprzeczne z ustawowym obowiązkiem Ośrodka jako podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych. Dodatkowo obowiązki podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych reguluje Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania. Kary za zniszczenie dokumentacji medycznej określa Kodeks karny:

Art. 268. § 1. Kto, nie będąc do tego uprawnionym, niszczy, uszkadza, usuwa lub zmienia zapis istotnej informacji albo w inny sposób udaremnia lub znacznie utrudnia osobie uprawnionej zapoznanie się z nią, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

4. Zgoda na transfer embrionów powstałych z komórek jajowych dawczyni

„W razie niezgłoszenia się po upływie tego terminu (…) lub nieuregulowaniu płatności (do 30 dni po upływie jej terminu)  (...) prosimy traktować ten fakt jako rezygnację przez nas z dalszego przechowywania embrionów, jednocześnie upoważniamy Centrum (…) do wykorzystania naszych embrionów dla potrzeb innej pary i nie będziemy z tego tytułu wnosić żadnych roszczeń(...)”

Podnosimy tę samą uwagę co w przypadku dokumentu 2. Umowa przechowywania zarodków w niskich temperaturach, a odnoszącą się do przekazania zarodków na rzecz Ośrodka w przypadku nieuregulowania płatności (do 30 dni po upływie jej terminu).

5. Zgoda na przeprowadzenie leczenia operacyjnego/punkcji jajników

Brak uwag

6. Regulamin organizacyjny

Bez uwag

*

Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, potwierdzili otrzymanie wzorców dokumentacji na co najmniej 24 godziny przed zabiegiem. Wszyscy pacjenci potwierdzili także otrzymanie kopii podpisanej dokumentacji, wyjątkiem była jedna para, która zadeklarowała nieotrzymanie kopii umowy o mrożenie zarodków. Uzyskano także informację od osoby zarządzającej, iż wszystkie dokumenty nie są negocjowalne.

11. Prawo do intymności i obecności osoby bliskiej


Prawo do intymności:

Gabinety i sale zabiegowe dają pacjentom możliwość przygotowania się do badań i zabiegów w odpowiednich warunkach (łazienki przy gabinecie i sali zabiegowej, parawany). Obserwację tę potwierdzają wywiady z pacjentkami – wszystkie ankietowane pacjentki potwierdzały, że zawsze mogą się przygotować do badania w odpowiednich warunkach. W gabinecie lekarskim w osobnym pomieszczeniu przeprowadza się rozmowy, w osobnym bada pacjentki.

Pomieszczenie pielęgnacyjne jest oddzielone od strony korytarza przedsionkiem, w którym znajdują się zamykane szafki dla pacjentów, oraz z którego wchodzi się do łazienki i opisywanej sali pozabiegowej. Uwagę można by jedynie podnieść wobec zauważonego podczas monitoringu bezpośredniego tylko jednego parawanu przypadającego na pięć łóżek w pomieszczeniu pielęgnacyjnym.

Pacjenci, którzy oddawali w Ośrodku nasienie potwierdzają, że personel dokłada wszelkich starań, aby badanie było jak najbardziej komfortowe. Wywołanie do badania następuje w sposób dyskretny. Wypowiedzi pacjentów pokryły się w pełni z deklaracjami personelu. Podsumowaniem trudnej sytuacji architektonicznej Ośrodka (opisanej szerzej w poprzednich rozdziałach raportu) może być wypowiedź pacjenta, który na pytanie, czy wywołanie pacjenta na badanie odbyło się w sposób dyskretny i komfortowy, odpowiedział: „na tyle, na ile to tam możliwe”.

Istotnym problemem, o którym wspomniano już wcześniej, wydaje się brak możliwości zachowania dyskrecji w rejestracji.

Prawo do obecności osoby bliskiej:

Ankietowany lekarz zadeklarował, że pacjenci są informowani o możliwości obecności osoby bliskiej podczas badania przed pierwszą wizytą w Ośrodku, ale nie informuje się o tej możliwości w przypadku zabiegów. Tłumaczył: „nie jestem zwolennikiem obecności partnera podczas inseminacji czy transferu, bo taka obecność często przynosi odwrotne od zamierzonych efekty”. Dodał jednak, że zgadza się na obecność osoby bliskiej podczas powyższych zabiegów, jeżeli pacjenci  sami o to poproszą. Z rozmowy z osobą zarządzającą również wynikało, że prawo do obecności osoby bliskiej podczas badań i zabiegów jest respektowane tylko na prośbę samych pacjentów.

Z rozmów z pacjentami wnioskować można, że nikt nie informował ich o możliwości obecności partnera/partnerki czy innej bliskiej osoby podczas badania i zabiegu, ale też nikt z pacjentów nie spytał personelu o taką możliwość. Jedna z par, z którą rozmawiałyśmy,  przyznała że mimo to czasami chodziła na wizyty wspólnie: „Bo tak było w poprzedniej klinice”.

Ankietowana pielęgniarka odpowiadając na pytanie o możliwość obecności partnerki podczas oddawania nasienia opowiedziała, że jest to normą i korzystają z niej niemal wszyscy pacjenci.  Nie potwierdził tego żaden z czterech panów, z którymi rozmawiałyśmy.

12. Prawo do dokumentacji medycznej


Dokumentację medyczną wydaje się na życzenie pacjenta, bez żadnych problemów i bez pobierania jakichkolwiek opłat. Rejestracja: „Wystarczy, że (pacjent) poprosi. Ustawowo mamy 14 dni, ale jest szybciej. U jednego doktora do tygodnia, u drugiego właściwie od ręki. Wszystko wydajemy i kserujemy bezpłatnie”. Wszyscy ankietowani pacjenci, którzy prosili o dokumentację medyczną potwierdzili, że otrzymywali ją od ręki.

Z rozmów z osobą z rejestracji, z pacjentami i osobą zarządzającą wynika, że dokumentację medyczną wydaje wyłącznie lekarz prowadzący.

13. Osoby niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


W wyniku obserwacji bezpośredniej wydaje się, iż Ośrodek jest w stanie obsłużyć osoby niepełnosprawne. Ośrodek znajduje się na parterze, drzwi są szerokie a w środku nie ma progów, które mogłyby utrudniać poruszanie się. W Ośrodku znajduje się jedna ogólnodostępna łazienka przystosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych. Jedyny fotel, na którym można zbadać osobę niepełnosprawną jest łóżkiem/fotelem zabiegowym i znajduje się w głównej sali zabiegowej. Lekarz i pielęgniarka deklarują, że w razie potrzeby tam właśnie bada się pacjentów ograniczonych ruchowo. Jednocześnie pielęgniarka wyjaśniła: „Problem w zasadzie nie istnieje, od początku działalności mieliśmy może dwie takie Panie, na co dzień to się nie zdarza”.
 

14. Pary nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w styczniu 2015 roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności  uniemożliwiająca parom jednopłciowym i kobietom samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.

Jak opisano szeroko w części dotyczącej analizy wzorców dokumentacji, język większości z umów (wszystkich, które mogą dotyczyć par) jest dyskryminujący – umowy te nie zakładają przystąpienia do zabiegów przez osoby samotne lub pozostające w związkach jednopłciowych. Ponadto umowa o IVF/ET zawierała sformułowania określające jednoznacznie stan cywilny pacjentów, np: „podpis żony..., podpis, męża”, „do zabiegu zostanie użyte nasienie męża/dawcy”. W kolejnych wzorcach pojawiały się jednak już sformułowania „Pacjent..., Pacjentka...”.

Z rozmów z personelem wynikało, iż stan cywilny czy orientacja seksualna pacjentów nie mają żadnego znaczenia w dostępie do leczenia i jakości udzielanych świadczeń.

15. Opieka psychologiczna


Ośrodek nie zatrudnia psychologa. Deklarowana współpraca Ośrodka z psychologiem realizuje się poprzez przekazywanie pacjentom numeru telefonu do pani psycholog (zgodnie z deklaracją osoby zarządzającej pani psycholog posiada specjalność psychologii klinicznej i specjalizuje się w psychologii niepłodności). W Ośrodku i na stronie internetowej Ośrodka nie znajduje się żadna informacja na temat możliwości uzyskania pomocy psychologicznej w procesie leczenia. Z rozmów z personelem wynikało, że ewentualne spotkania  z panią psycholog odbywają się poza Ośrodkiem. Pracownica rejestracji dodała, że w razie potrzeby spotkania w Ośrodku udostępniany jest gabinet prezesa (znajduje się w nim biurko oraz trzy krzesła). Wszystkie konsultacje psychologiczne są płatne i Ośrodek nie prowadzi w tym względzie polityki zachęcania do psychologicznego wsparcia w leczeniu niepłodności poprzez np. przyjęcie schematu jednej bezpłatnej wizyty dla pacjentów korzystających z IVF, konsultacji dla dawczyń komórek etc.

Według osoby zarządzającej Ośrodkiem zapotrzebowanie na taki rodzaj wsparcia jest bardzo małe: „To są pojedyncze przypadki w skali roku”. Zadeklarowano także: „U nas tu nie ma takiej potrzeby, może tam u pań w Warszawie jest inaczej, ale tu nie...”.

Lekarz zapytany o rekomendowanie konsultacji psychologicznej pacjentom odpowiedział: „Rekomenduję w przypadku widocznej potrzeby”, natomiast zapytany o zalecanie rozmowy z psychologiem wobec pacjentów rozważających skorzystanie z gamet dawców lub zastanawiających się nad oddaniem własnych komórek/zarodków: „Tylko jeśli widzę, że mają z tym problem”.

Ankietowana pielęgniarka również odpowiedziała, że poleca wizytę u psychologa, kiedy widzi potrzebę. Jednocześnie jest zdania, że oferta psychologiczna Ośrodka zaspokaja potrzeby pacjentów. Od żadnej z osób z personelu nie udało nam się uzyskać odpowiedzi na pytanie, jakiego rodzaju zachowanie/wypowiedź pacjentów mogłaby wskazywać na istnienie potrzeby psychologicznego wsparcia. Żaden z ankietowanych pacjentów nie korzystał z konsultacji psychologicznej ani nie wiedział, czy w Ośrodku jest taka możliwość (nie był o tym informowany).

Psycholog nie współpracuje z personelem w zakresie organizacji szkoleń dla personelu. Lekarz, pielęgniarka i rejestratorka nie brali udziału w szkoleniach z zakresu psychologii i psychologicznej opieki nad pacjentem organizowanych przez Ośrodek. Lekarz, z którym rozmawiałyśmy zapytany o możliwość konsultacji z psychologiem odpowiedział: „Nie mam takiej potrzeby. Gdybym miał mogę zadzwonić do Pani psycholog”. Pielęgniarka powiedziała nam: „Mogę zawsze liczyć na koleżanki, jak jest źle zawsze pogadają i od razu robi się człowiekowi lżej”.

16. Standardy w dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).

Ośrodek prowadzi własny bank nasienia oraz komórek jajowych. Ośrodek nie korzysta banków zewnętrznych. Do rozmowy na temat części kwestionariuszy dotyczących dawstwa osoba zarządzająca zaprosiła również panią embriolog zajmującą się m.in. rekrutacją kandydatów na dawców nasienia.

Dawstwo nasienia:

Ośrodek prowadzi własny bank nasienia i nie korzysta z banków zewnętrznych. Prowadzi dawstwo od osób niespokrewnionych i dawstwo wewnątrzrodzinne. Dawstwo od osób niespokrewnionych jest wyłącznie anonimowe. Kandydaci na dawców nasienia nie są konsultowani psychologicznie w procesie rekrutacji. Według osoby zarządzającej: „To może płoszyć”, „Nie polecamy takich wizyt, jak coś nam się nie podoba to odrzucamy kandydata, dziewczyny (embriolożki) to mają takie sito, że gdyby coś było nie tak, to nie przyjmą. Ja też kiedyś odrzuciłem dawczynię, bo coś mi się w niej nie podobało, jakaś dziwna była”. Dawcy nasienia są rekrutowani przez laboratorium embriologiczne. Z rozmów z personelem wynika, że dawcę do zabiegu wybiera embriolog na podstawie cech określonych przez pacjentów.  Według pani embriolog pacjenci otrzymują następujące informacje o dawcach: grupa krwi, stan zdrowia, cechy fenotypowe, wykształcenie, wiek. Nie otrzymują informacji o opinii psychologa (dawcy, jak wspomniano, nie przechodzą rekrutacji pod kątem psychologicznym) oraz pochodzeniu (Ośrodek prowadzi własny bank i deklaruje: „Wszyscy dawcy miejscowi”). Według lekarza informacja o wykształceniu dawcy pojawia się tylko na prośbę pacjenta. Ośrodek zbiera również informacje o zainteresowaniach dawców, są one udostępniane biorcom.

Pani embriolog zapewniła w rozmowie, że istnieje możliwość zarezerwowania materiału dawcy na wypadek starań o kolejne dziecko danej pary, aby rodzeństwo było ze sobą spokrewnione. Lekarz zapytany o informowanie pacjentów o takiej możliwości odpowiedział: „Jeżeli jest możliwość. Może być problem przy „rzadkich dawcach”, chodzi np. o rzadką grupę krwi, wtedy nie możemy rezerwować dawcy na nie wiem jak długo, bo to uniemożliwia innym pacjentom wykorzystanie tego nasienia”.

Lekarz deklarował również, że informuje pacjentów o limicie biologicznego potomstwa przypadającego na jednego dawcę, osoba zarządzająca na pytanie o limity odpowiada: „na pewno istnieją”, nie umiała jednak powiedzieć, jakie przyjęto limity.

Dawstwo komórek jajowych i zarodków:
Ośrodek prowadzi dawstwo osób niespokrewnionych, dawstwo wewnątrzrodzinne i międzypacjenckie  (ostatnie dotyczy wyłącznie zarodków). Dawstwo - z wyjątkiem wewnątrzrodzinnego -jest anonimowe. Dawczynie są rekrutowane przez lekarza. Lekarz pytany o informowanie potencjalnych dawców zarodków o możliwość zostawienia nieidentyfikującej informacji o sobie odpowiedział: „Nie, ale ja mam takie informacje, robię zawsze dokładny wywiad na pierwszej wizycie, dotyczący pracy, zainteresowań, sportów, spędzania wolnego czasu, dzięki temu mam obraz trybu życia pacjentów, to ważne w leczeniu. I mam ten wywiad w kartotece”. Nie uzyskałyśmy jednak informacji, czy dane zbierane przez lekarza są udostępniane pacjentom-biorcom zarodków, ani czy dawcy zarodków są informowani o ewentualnym przekazaniu dostarczonych danych pacjentom-biorcom zarodków. Ponadto zanotowałyśmy rozbieżne odpowiedzi dotyczące polityki informowania dawców o ewentualnej ciąży biorców. Według embriologa dawca mógłby otrzymać taką informację, według lekarza – nie. Z deklaracji osoby zarządzającej wynikało, że biorcy są informowani o skuteczności Ośrodka w zakresie dawstwa, o stanie prawnym oraz aspektach psychologicznych i społecznych biorstwa. Jest to informacja ustna.

Lekarz zapytany o rozmowę z biorcami na temat jawności dawstwa odpowiedział: „Polecam jawność w odpowiednim czasie”. Pacjenci jednak nie otrzymują żadnych materiałów edukacyjnych na ten temat, np. poradników Powiedzieć i Rozmawiać.

Powyższych informacji nie udało się zweryfikować podczas rozmów z pacjentami – żadna z ankietowanych par nie korzystała z dawstwa/biorstwa w tym Ośrodku.

17. NASZE REKOMENDACJE

Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji

Dobre praktyki:

  1. Zwróciłyśmy uwagę na przygotowanie dla pacjentów ogólnodostępnych ulotek zawierających cennik i ofertę Ośrodka, jak również miejsce na wpisanie terminu wizyty. Tym samym pacjent wraz z terminem wizyty dostaje komplet informacji, który może zabrać ze sobą do domu;
  2. Za dobrą praktykę należy uznać umieszczenie na stronie internetowej Ośrodka „skierowania” do programu refundacyjnego, które wypełnia dotychczasowy lekarz. Jest to działanie przyjazne wobec pacjentów, które jednocześnie ułatwia im przystąpienie do programu i  stanowi cenną pomoc w dokonaniu pierwszych kroków w przygotowaniu się do uczestnictwa w programie;
  3. Należy zwrócić uwagę na praktyczny brak opóźnień w realizacji wizyt oraz przyjęcie  przez Ośrodek spójnej polityki w tym zakresie: pacjenci w takim przypadku są informowani o opóźnieniu przez rejestrację osobiście bądź telefonicznie;
  4. Za bardzo dobrą praktykę należy uznać rozdzielenie gabinetu ginekologicznego na dwie części o różnych funkcjach, które eliminuje ryzyko narażenia badanej pacjentki na dyskomfort z tytułu ewentualnego wejścia osoby trzeciej. Również relacje pacjentów potwierdziły, iż właśnie z powodu takiego rozwiązania architektonicznego, ich poczucie intymności zostało uszanowane;
  5. Ośrodek udostępnia dokumentację medyczną pacjentów bezpłatnie, pomimo iż ma prawo (zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia) do naliczania opłat. Należy tę praktykę uznać za zdecydowanie propacjencką.
Rekomendacje:

  1. Rekomendujemy ponowne przyjrzenie się dokumentacji podpisywanej przez pacjentów i zweryfikowanie jej zapisów;
  2. Sugerujemy ponowną refleksję dotyczącą obecności psychologa, szczególnie w sytuacji biorstwa i dawstwa gamet oraz z uwagi na fakt, iż Ośrodek prowadzi banki gamet dla dawców. Personel Ośrodka zdaje się nie dostrzegać zalet włączenia we współpracę psychologa specjalizującego się we wspomaganiu leczenia niepłodności. Być może wiąże się to z brakiem dobrych doświadczeń. Dlatego rekomendujemy nawiązanie kontaktu choćby z Polskim Stowarzyszeniem Psychologów Niepłodności w celu uzyskania szerszych informacji;
  3. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl, www.nieplodnoscboli.pl);
  4. Proponujemy podjęcie próby przeorganizowania przestrzeni ogólnodostępnej tak, aby rozmowy w rejestracji mogły być bardziej dyskretne – wszyscy ankietowani pacjenci zwrócili uwagę na to, iż stanowiło to dla nich problem. Rozumiemy, iż z uwagi na przestrzeń Ośrodka może być to duże wyzwanie, jednak być może udałoby się w tym zakresie coś zmienić;
  5. Zachęcamy do  poprawienia dostępu do informacji poprzez zebranie wszelkich materiałów informacyjnych w jednym, ogólnodostępnym miejscu i umieszczenie ich na stronie internetowej. Sugerujemy także udostępnienie statystyk Ośrodka wraz z podaniem metodologii i przeanalizowanie komunikowania pacjentom zalet transferu pojedynczego zarodka;
  6. Rekomendujemy także publiczne udostępnienie Karty Praw Pacjenta. Warto również rozważyć udostępnienie większej ilości materiałów, o które warto wzbogacić poczekalnię i rejestrację, np. o czasopisma i książki z zakresu leczenia niepłodności (np. Chcemy być rodzicami, z książek – poradniki adresowane do osób niepłodnych, np. „Zajść w ciążę” Piotra Pierzyńskiego, „Nadzieja na nowe życie. Poradnik dla marzących o dziecku” Agnieszki Doboszyńskiej i in., „Drogi ku płodności”, wyd. zbiorowe i inne), ale również publikacje dotyczące adopcji, dawstwa i biorstwa gamet i zarodków (np. bezpłatne poradniki „Powiedzieć i Rozmawiać” Stowarzyszenia NASZ BOCIAN). Lista publikacji, którą warto uwzględnić na stronie WWW dla pacjentów:

Poradniki:
Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec, Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec, Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet, Wydawnictwo Esprit
Publikacje popularnonaukowe i beletrystyka:
Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń, Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek, Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red. Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka, Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo PZWL
Publikacje naukowe:
Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red. Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS


Adres: ul. Ks. N. Bończyka 34
41-400 Mysłowice
Telefon: 32 318 27 41
  604 952 503
E-mail: novomed@ka.onet.pl
WWW: http://www.novomedica.pl
Kierownik: Dr n. med. Piotr Miciński
OFERTA OŚRODKA:
  • Inseminacja nasieniem partnera
  • Inseminacja nasieniem dawcy
  • Własny bank nasienia dawców
  • Badanie ogólne nasienia
  • Posiew nasienia
  • Test fragmentacji DNA plemników
  • Badanie MSOME
  • Badania hormonów
  • Badania kariotypów
  • Zapłodnienie pozaustrojowe IVF
  • IVF ICSI
  • IVF IMSI
  • PESA
  • TESA
  • mTESE
  • IVF z komórką dawczyni
  • Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki świeże)
  • IVF z nasieniem dawcy
  • AZ adopcja zarodka
  • Badanie genetyczne komórek jajowych przed zapłodnieniem
  • Scratching endometrium
  • Onkofertility (zabezpieczenie nasienia u pacjentów onkologicznych)
  • Histeroskopia
  • Sono HSG
Projekt jest współfinansowany z Funduszy EOG w ramach programu Obywatele dla Demokracji logo fundusze norweskie logo fundacja batorego logo polska fundacja dzieci i mlodziezy