Dane placówki

PARENS Centrum Leczenia Niepłodności

Istnieje od 2014 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring od roku 2008
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:
    zapłodnienie pozaustrojowe, badania: HIV, HVC,HBS, OWA, grupa krwi dla pacjentki, chlamydia, estradiol i progesteron w czasie stymulacji, badania przed znieczuleniem.

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Parens
Data przeprowadzonego monitoringu 04.02.2015


Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku
2. Opis Ośrodka
3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta
4. Program refundacyjny
5. Rejestracja wizyty
6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty
7. Opieka nad mężczyzną
8. Opieka nad kobietą
9. Umowy z NFZ
10. Prawo: umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta
11. Prawo do intymności i obecności osoby bliskiej
12. Prawo do dokumentacji medycznej
13. Osoby niepełnosprawne i ich prawo do leczenia
14. Pary nieheteroseksualne
15. opieka psychologiczna
16. Standardy w dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków
17. NASZE REKOMENDACJE
18. Komentarz osrodka do raportu



1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki do ESHRE oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO 9001:2008. Lekarze oraz embriolodzy Ośrodka posiadają członkostwo w ESHRE, uczestniczą w szkoleniach ESHRE i posiadają certyfikaty ESHRE (jedna osoba posiada certyfikat Clinical Embryologist ESHRE). Ośrodek zadeklarował znajomość „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN.

Ośrodek nie wykonuje badań/zabiegów w ramach umowy z NFZ, ale kieruje pacjentów na badania do ośrodków, w których takie badania można wykonać. Informacja o możliwości wykonania badań w ramach NFZ przekazywana jest przez lekarza podczas wizyty.

2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się na pierwszym piętrze nowoczesnego budynku dzielonego z innymi instytucjami. Wejście do budynku jest dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych, w budynku znajdują się windy. Pacjenci mogą korzystać z parkingu (płatnego). Rejestracja mieści się bezpośrednio przy wejściu do Ośrodka, a jej rozmiary wydają się być wystarczające dla potrzeb pacjentów. W Ośrodku dużą wagę przywiązuje się do czystości rozumianej również bardzo dosłownie:  przy drzwiach wejściowych znajduje się urządzenie do termicznego foliowania butów (ochraniacze). Do dyspozycji pacjentów jest jedna ogólnodostępna toaleta (koedukacyjna, stan czystości bez zarzutu), dystrybutor z napojami (bezpłatna woda) oraz szatnia.

Sytuacja badawcza:

Monitoring odbywał się w dniu regularnej pracy Ośrodka.

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta


Ośrodek posiada przejrzystą i łatwą w nawigacji stronę WWW, na której zawarte są informacje o zabiegach i badaniach wykonywanych w Ośrodku. Strona zawiera również cennik.

Na stronie brakuje informacji o rodzajach oferowanego leczenia wraz z opisami. Mimo iż osoba zarządzająca deklaruje, że na stronie WWW Ośrodka można znaleźć opisy wykonywanych zabiegów i badań, z naszej analizy wynika, iż wydają się być one pobieżne i niewystarczające do podjęcia decyzji przez pacjenta o np. wyborze sposobu leczenia czy odmowy leczenia.  Poza badaniem nasienia (część „męskie sprawy”) brak jest informacji o przygotowaniu do badań/zabiegów. Należy zauważyć, iż sposób przygotowania zakładki „męskie sprawy” jest bez zarzutu zarówno jeśli chodzi o merytoryczną zawartość informacji, jak i o język- prosty, zrozumiały, przyjazny pacjentowi, więc tym bardziej zwraca uwagę asymetria wobec pacjentek-kobiet. Nie znajdziemy na stronie informacji o przebiegu, skuteczności czy skutkach ubocznych oferowanych zabiegów/badań skierowanych do kobiet. Informacji takich nie ma także w poczekalni: brak jest tam ulotek, literatury czy jakichkolwiek broszur. Wszelkie informacje o badaniach, przebiegu, skutkach ubocznych przekazywane są ustnie przez lekarza podczas wizyty. Brak opisanych na stronie WWW informacji dotyczących metod leczenia, ich przebiegu etc.  tym bardziej dziwi, iż strona posiada bardzo dobrze opracowany słownik pojęć medycznych, jak również w dziale „Warto przeczytać” opisuje – co jest rzadką i bardzo dobrą praktyką – szereg zagadnień (np. informacje o hodowli zarodków do stadium blastocysty, związek pomiędzy paleniem tytoniu i płodnością) odnosząc się przy tym często do opracowań towarzystw naukowych i aktualności ze świata medycyny. Należy to uznać za dobrą praktykę edukacyjną wobec pacjentów.  W obserwacji bezpośredniej potwierdzono, że rejestracja odsyła pacjentów do strony WWW. W wywiadzie pacjenckim uzyskano również informację, że  można otrzymać wyniki badań czy informacje dotyczące trwającej procedury in vitro mailowo – np. na jakim etapie rozwoju są zarodki.

Na stronie WWW znajdują się ponadto biogramy personelu ze zdjęciami: lekarzy, embriologów, psychologa, androloga oraz położnych. Kontakt oraz telefon jest łatwy do znalezienia, jednak podany jest tylko jeden numer oraz ogólny adres mailowy. Bezpośrednio ze strony WWW można wysłać wiadomość do Ośrodka. Nie można umówić się na wizytę przez Internet, jest wyraźne wskazanie, że można to zrobić tylko telefonicznie lub osobiście.

Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:

Ośrodek nie prowadzi całodobowej linii dyżurnej dla pacjentów po zabiegach, jednak zapewnia kontakt w sprawach nagłych w godzinach pracy Ośrodka. Na stronie WWW umieszczono informację:

Szanowni Państwo, informujemy, że nie prowadzimy konsultacji telefonicznych. Ze względu na dużą liczbę telefonów prosimy o wyrozumiałość jak również o to, aby wszystkie nurtujące Państwa pytania, wątpliwości czy wyniki badań omawiać z lekarzami podczas wizyty. Lekarz dysponuje wtedy większą ilością czasu, ma wgląd do karty historii pacjenta oraz jest w stanie dokładniej omówić te problemy, niż w trakcie kilkuminutowej rozmowy telefonicznej.Wyjątek stanowią nagłe sprawy, wynikłe w trakcie leczenia bądź przeprowadzanej stymulacji hormonalnej.
W tym na szczególną uwagę zasługują:krwawienie, dolegliwości bólowe, temperatura >38°C

 W wywiadzie pacjenckim dowiedziałyśmy się również, że pacjentki nie otrzymały telefonu do swojego lekarza prowadzącego, ale też zadeklarowały, że same nie widziały takiej potrzeby.

Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:

W rejestracji oprócz cennika oraz tabliczki z informacją, że Ośrodek jest realizatorem programu ministerialnego, brak jakichkolwiek materiałów drukowanych (poza informacją o przygotowaniu do badania nasienia). Na pytanie dlaczego nie ma żadnych drukowanych informacji, położna odpowiedziała, że budynek jest bardzo nowoczesny i: „nie chcemy go zaśmiecać”. Zauważamy jednak, iż dbałość o estetykę budynku stoi w kolizji z prawem pacjenta do otrzymania wyczerpujących informacji na temat spodziewanego czy zalecanego leczenia. Wygląda również na to, że wszelkie schematy postępowania istnieją tylko zwyczajowo, zgodnie z wyjaśnieniem osoby zarządzającej: „zatrudniamy takich ludzi, którzy wiedzą co robić”.  Zwracamy uwagę, iż nawet przy najlepiej wyszkolonym zespole kwestią otwartą pozostaje transmisja wiedzy o procedurach w sytuacji, w której do zespołu dołącza nowa osoba lub odchodzi z niego kluczowy pracownik. Jeśli nie ma ciągłości przekazywania wiedzy wspartej procedurami pisemnymi, taka sytuacja może wiązać się z ryzykiem zachwiania jakości obsługi pacjentów.
Wywiady potwierdzają jednak, że pacjenci uzyskują zrozumiałą informację na temat swojego stanu zdrowia, chociaż informacja ta ma przede wszystkim formę ustną.  Formę pisemną ma jedynie dawkowanie leków. Mimo to wywiad pacjencki potwierdza, że takie postępowanie jest w odbiorze pacjentów wystarczające.

Jeśli idzie o procedurę składania skarg:

W rozmowie z osobą zarządzającą uzyskałyśmy informację, że pacjenci mogą złożyć skargę na pracę Ośrodka i w praktyce skarga ta trafia do lekarza, który ją dalej rozpatruje. W ostatnim roku zdarzały się skargi na opóźnienia (głównie w weekendy) i na „źle wypisane recepty”. Ośrodek nie posiada pisemnego wzoru skargi.

Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku

W obserwacji bezpośredniej potwierdzono, iż cennik dostępny na stronie WWW nie jest we wszystkich punktach zgodny z cennikiem wyłożonym w rejestracji: cennik w rejestracji dodatkowo zawiera: konsultację lekarską urologiczną, konsultację lekarską endokrynologiczną oraz konsultację lekarską endokrynologiczną z USG. Zwróciłyśmy uwagę na informację umieszczoną na stronie, że procedura IVF jest płatna tylko gotówką. Niestety nie udało się uzyskać informacji, dlaczego. Brak jest w cenniku (na stronie WWW i w rejestracji)  informacji o koszcie wydania dokumentacji medycznej. Informacja taka znajduje się jedynie w regulaminie organizacyjnym Ośrodka, gdzie pojawiają się sprzeczne informacje: w §18 podane są ceny za wydanie dokumentacji, natomiast w załączniku do tegoż regulaminu widnieje informacja, że wydanie kopii dokumentacji jest bezpłatne.

Jeśli idzie o statystyki leczenia:

Na stronie WWW znajdują się informacje o wykonywanych zabiegach/badaniach oraz ich przebiegu, natomiast brak informacji o ich skuteczności oraz potencjalnych skutkach ubocznych. Podaje się jedynie liczby zabiegów/badań: procedury in vitro, pozytywne wyniki testów ciążowych, ilość urodzeń, ilość AIH, ilość AID, ilość seminogramów (grupa PARENS, Kraków, zakładka „Dlaczego Parens?”).  Informacje o przebiegu badań i ich skuteczności przykazuje lekarz ustnie podczas wizyty oraz każdorazowo odsyła pacjenta do źródeł internetowych.  Formę pisemną ma wyłącznie instrukcja przygotowania do badania nasienia, którą przekazuje pacjentowi rejestracja oraz wisi ona dodatkowo w pokoju do badania nasienia.

Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:

Na stronie WWW brakuje informacji o polityce SET, ciążach mnogich i związanych z nimi możliwości powikłań. Informacje takie uzyskuje pacjent podczas wizyty lekarskiej  ustnie, lekarz kieruje pacjenta do strony WWW Ośrodka oraz stron WWW innych ośrodków. Wywiad pacjencki potwierdził, że polityka SET jest wyjaśniana przez lekarza podczas wizyty.

4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem Narodowego Programu Leczenia Niepłodności. Na stronie WWW znajduje się odnośnik do strony Ministerstwa Zdrowia,  brakuje jednak w rejestracji drukowanej wersji zasad przystąpienia do programu, umowy oraz regulaminu.

Z wywiadu z osobą zarządzającą wynika, że Ośrodek nie informuje pacjentów o skuteczności w ramach Programu Refundacyjnego, a jedynie odsyła do stron PTG SPIN (raporty European IVF Monitoring Polska) oraz ESHRE.  Zasady umawiania na wizyty oraz traktowanie pacjentów korzystających z programu refundacyjnego i procedur pełnopłatnych są jednakowe, co potwierdza zarówno wywiad z osobą zarządzającą jak i  pacjentką, która korzystała z procedury IVF w ramach Programu rządowego.

5. Rejestracja wizyty


Rejestracja wizyty jest możliwa osobiście lub telefonicznie. Czas oczekiwania na pierwszą wizytę wynosi – zgodnie z deklaracjami personelu-  między 2 tygodniami a miesiącem. Deklarowany czas trwania pierwszej wizyty to ok. 30 minut.  Zgodnie z deklaracją personelu potwierdzoną podczas rozmów z pacjentką, zasady umawiania wizyt pełnopłatnych i wizyt w ramach programu refundacyjnego są takie same. Zdarzają się opóźnienia w oczekiwaniu na wizytę, ale personel deklaruje, że pacjenci są o tym informowani na bieżąco przy rejestracji. Wszystkie osoby pracujące w rejestracji są położnymi i podczas wywiadu uzyskałyśmy informację, iż personel rejestracji odbywał szkolenia (postępowanie z tzw. trudnym pacjentem). Płatność bezgotówkowa jest możliwa za wyjątkiem opłaty za procedurę in vitro, która musi być uregulowana gotówką. Do każdej płatności wydawany jest paragon.

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Zgodnie z informacjami uzyskanymi od pacjentów: „lekarz komunikatywny i otwarty, wyjaśnia wszelkie wątpliwości”. Zadeklarowano, iż podczas wizyt lekarskich przez lekarza stosowana jest forma pan/pani.  Pacjenci informowali nas, iż nie otrzymali pisemnego podsumowania wizyty ani informacji o kosztach zalecanych badań/zabiegów, natomiast lekarz podsumowywał ustnie wizytę, upewnił się, że plan postępowania jest zrozumiały oraz wręczył pisemne podsumowanie zaleceń oraz dawkowania przepisanych leków. Jednocześnie z rozmów z personelem wynikało, iż o kosztach leczenia informuje rejestracja bądź odsyła do cennika, więc nieporuszanie tej kwestii podczas wizyt zdaje się wynikać z przyjętej przez Ośrodek polityki, a nie jakichkolwiek uchybień lekarza. Pacjenci potwierdzili również, że wizyty nie są zakłócane wejściem osób trzecich. Z rozmów z personelem wynika, iż personelowi nie wolno wchodzić do gabinetu lekarskiego podczas trwającej wizyty bez wyraźnego życzenia lekarza. Intymność pacjentów  podczas wizyt wydaje się być zachowana również z powodu organizacji przestrzennej gabinetów: gabinety podzielone są na dwie strefy (badań i rozmów) i są oddzielone od siebie matową szybą, co należy uznać za dobra praktykę.

7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajdują się dwa dyskretnie umiejscowione pokoje do pobierania nasienia. Oba są zamykane. Pokoje nie są oznaczone, co zapewnia wprawdzie pełną dyskrecję, ale nasuwa pytania o łatwość poruszania się pacjentów pośród nieoznaczonych pomieszczeń. W pokoju, który odwiedziłyśmy podczas monitoringu, znajdowały się mała kanapa, telewizor oraz magazyny erotyczne.  Sedes i umywalka były oddzielone matową szybą od reszty pomieszczenia. Zapewniono środki higieny osobistej, ręczniki papierowe, dostępna była ciepła i zimna woda, stan czystości pomieszczenia był bez zarzutu. W pokoju przewidziano również miejsce dla partnerki. O możliwości jej obecności informuje pacjentów położna (informacja z rozmowy z położną). Oba pokoje były wyposażone w śluzę w postaci okna do bezpośredniego odbioru nasienia przez laboratorium. Uzyskałyśmy również informację, iż oddanie nasienia w domu – w przypadku pacjentów życzących sobie oddać nasienie poza Ośrodkiem - jest możliwe wyłącznie za zgodą lekarza. Informacja o takiej możliwości znajduje się w „Instrukcji przygotowania do badania nasienia”, w której wspomniano również o możliwości pobrania nasienia do prezerwatywy bez środków plemnikobójczych.  Personel poinformował nas, iż możliwa  także obecność partnerki podczas badania andrologicznego, jeśli para sobie tego życzy.

8. Opieka nad kobietą


Zgodnie z informacjami uzyskanymi od lekarza, podczas badań/zabiegów informuje on pacjentkę o podejmowanych czynnościach np. „użyjemy najmniejszego wziernika”, „użyjemy jednorazowego wziernika”. Obecność partnera/partnerki podczas wizyt oraz zabiegów jest możliwa z wyłączeniem transferu zarodków.

Opis gabinetu:

W gabinecie znajdują się trzy krzesła – dla lekarza, pacjenta i osoby towarzyszącej. Gabinety ginekologiczne (łącznie trzy) posiadają bezpośredni dostęp do łazienki dostosowanej do potrzeb osób niepełnosprawnych, co jest zgodne z przedmiotowym Rozporządzeniem Ministra Zdrowia. Łazienki są niezależne, nie są dzielone z innymi gabinetami i są zamykane od wewnątrz. Podczas obserwacji potwierdziłyśmy, iż toalety są czyste, nowe, o przyjemnym zapachu, z ciepłą i zimną wodą, wyposażone w umywalkę, sedes oraz bidet. Dostępne w nich były środki higieny osobistej oraz jednorazowa odzież. Jak wspomniano wyżej, gabinet ginekologiczny jest oddzielony matową szybą wyznaczając w ten sposób strefę badań i strefę konsultacji.

Pomieszczenie pielęgnacyjne:

Po zabiegach ingerencyjnych pacjentka ma dostęp do pomieszczenia pielęgnacyjnego. Jest to pojedyncze pomieszczenie wyposażone w trzy łóżka i dwa fotele wypoczynkowe, z bezpośrednim dostępem do łazienki oraz do osobnego prysznica. Pacjentki przygotowujące się do zabiegów dostają jednorazową odzież, rzeczy osobiste mogą zostawić w zamykanych na klucz szafkach. Pacjentki po zabiegu mają dostęp do wody pitnej. Ośrodek dopuszcza obecność osoby bliskiej w pomieszczeniu pielęgnacyjnym „jedynie w wyjątkowych przypadkach”, tak więc pacjentki przebywają w nim z reguły same.

9. Umowy z NFZ


Ośrodek nie wykonuje świadczeń w ramach umowy z NFZ.  Z rozmów z personelem wynika, iż o możliwości wykonania badań/zabiegów w ramach NFZ informuje lekarz podczas wizyty, odsyłając pacjentów do innych placówek w Krakowie.

10. Prawo: umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Rejestracja dysponuje Kartą Praw Pacjenta, ale jest ona udostępniana na życzenie pacjentów (w dniu monitoringu znajdowała się w szufladzie). Ośrodek nie dostarczył umów/wzorców zgód przed monitoringiem, nie ma ich również na stronie WWW.  Dokumentacja została wręczona w Ośrodku przez osobę zarządzającą i składały się na nią następujące dokumenty:
  1. Zgoda na wykonanie zabiegu zapłodnienia pozaustrojowego (IVF)
  2. Prośba o zastosowanie technik wspomaganego rozrodu. Inseminacja domaciczna.
  3. Zgoda na wykonanie badania drożności jajowodów
  4. Wniosek o udostępnienie dokumentacji medycznej
Dokumenty podpisywane przez pacjentów mają postać zgód i próśb. Umowy dotyczące in vitro wykonywane w ramach refundacji Ministerstwa Zdrowia nie podlegają negocjacjom, natomiast odnośnie innych zgód/próśb osoba zarządzająca zadeklarowała, że negocjowanie zapisów w dokumentach byłoby możliwe, o ile wyraziłby na to zgodę prawnik. Osoba zarządzająca jednak nie spotkała się z taką sytuacją, a pytania pacjentów dotyczyły jedynie próśb o wyjaśnienie niektórych zapisów. Umowy dotyczące dawstwa i biorstwa gamet oraz zarodków są przechowywane zgodnie z ministerialnym rozporządzeniem o przechowywaniu dokumentacji i Ośrodek posiada wzory tych dokumentów, ale nie zostały udostępnione dla potrzeb monitoringu. Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym stanowi tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości.

1. Zgoda na wykonanie zabiegu zapłodnienia pozaustrojowego (IVF)

Dokument jest napisany w sposób zrozumiały, udostępniany pacjentom do zapoznania się z jego treścią poza terenem Ośrodka i przekazywany jeszcze przed stymulacją hormonalną.

Monitoring odbywał się w lutym 2015 roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności wykluczająca osoby homoseksualne i kobiety samotne z prawa do leczenia niepłodności. W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez każdy z Ośrodków. Dlatego też zauważamy, iż sformułowania zawarte w Zgodzie są dyskryminujące pacjentów ze względu na stan cywilny, np. „pozostający w związku małżeńskim/partnerskim”„Rozumiemy i akceptujemy fakt, że w wyniku zastosowanego postępowania terapeutycznego nie ma pewności uzyskania ciąży.” Powinny znaleźć się tu dwie formy: rozumiem/rozumiemy, akceptuję/akceptujemy, chyba że Ośrodek w tym czasie posiadał osobną wersję zgody dla kobiet samotnych, która jednak nie została nam przedstawiona.

Zwróciłyśmy również uwagę na ostatnie zdanie w punkcie 6:

„Oświadczamy, że zatajenie którejkolwiek z wymienionych wyżej informacji traktowane jest jako przyczynienie się pacjenta do powstania szkody – art. 362 k.c. (między innymi w postaci rozstroju zdrowia, uszkodzenia ciała, negatywnego lub niepełnego efektu zabiegu), za którą lekarz nie ponosi odpowiedzialności.”

Art. 362 k.c. mówi o odpowiednim zmniejszeniu obowiązku naprawienia szkody w przypadku jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody. Cytowany zapis całkowicie wyłącza odpowiedzialność lekarza w sytuacji przyczynienia się pacjenta do powstania lub zwiększenia szkody, co jest niezgodne z treścią przytoczonego artykułu.

Zwróciłyśmy również uwagę na pkt 12:

„12. (…) Zostaliśmy poinformowani, że zapłodnienie pozaustrojowe wiąże się z istotnie wyższym prawdopodobieństwem pojawienia się ciąży mnogiej”

Ciąża mnoga po IVF jest powikłaniem jatrogennym wynikającym bezpośrednio z >1 liczby transferowanych zarodków, a nie cechą immanentną procedury. Tak więc również ryzyko nie wynika z metody IVF jako takiej, a z decyzji lekarza, jeśli takową podejmie.

Podnosimy także pkt 16:

Jestem (jesteśmy) świadoma (mi),że wystąpienie negatywnych następstw i powikłań, o których zostałam (liśmy) poinformowani przez lekarza przed wykonaniem zabiegu nie uprawnia mnie (nas) do wnoszenia roszczeń odszkodowawczych***.

*** Zgodnie z Ustawą o zawodach lekarza i lekarza dentysty z 5.12.1996 r., (tj. DzU 2008 r., nr 136, poz. 857, ze zm.), lekarz ma obowiązek poinformować pacjenta o dających się przewidzieć następstwach i powikłaniach planowanych czynności medycznych. Wystąpienie negatywnych następstw i powikłań, których występowanie jest incydentalne lub następstw/powikłań, których nie da się przewidzieć w świetle aktualnej wiedzy medycznej nie może być przedmiotem roszczeń z tytułu niewłaściwego wykonania zabiegu.
 
Podnosimy uwagę, iż zapis Ustawy odnosi się jednocześnie do sytuacji, w której zostało wypełnione zobowiązanie świadczeniodawcy do „dołożenia należytej staranności”, o czym umowa nie wspomina w żadnym ze swoich punktów. W związku z tym pacjenci sygnujący umowę mogą nabrać błędnego przekonania, iż ich roszczenia wynikające z wystąpienia negatywnych następstw i powikłań, które wystąpiły wskutek niedołożenia należytej staranności, są bezpodstawne, co nie jest zgodne z aktami prawnymi. Cytując: "Lekarz ma obowiązek wykonywać zawód (...) z należytą starannością” (art. 4 u.z.l.). Warunek ten znajduje się także w art. 8 KEL: "Lekarz powinien przeprowadzić wszelkie postępowanie diagnostyczne, lecznicze i zapobiegawcze z należytą starannością, poświęcając im niezbędny czas". Każdy podmiot udzielający świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – a takimi są świadczenia w ramach programu refundacji in vitro – jest zobowiązany do udzielania świadczeń świadczeniobiorcom z zachowaniem należytej staranności. Tym samym podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych poniesie odpowiedzialność za niedołożenie należytej staranności, za wszelką winę nieumyślną i umyślną, niezależnie od zastrzeżeń zawartych w umowie cywilnoprawnej, będącej dokumentem niższego rzędu. Zapis może sugerować pacjentowi, który nie jest prawnikiem i nie potrafi prawidłowo ocenić całości sytuacji pod względem medycznym i prawnym, iż nie przysługuje mu prawo podnoszenia  roszczeń odszkodowawczych, podczas gdy każdorazowo ocena zasadności podnoszenia roszczeń należy do właściwego sądu.

Poza tym brak uwag.

2. Prośba o zastosowanie technik wspomaganego rozrodu. Inseminacja domaciczna.

Zgodnie z poglądami wyrażanymi w piśmiennictwie prawniczym umowy zawarte pomiędzy ośrodkami medycznymi i pacjentami to umowy o świadczenie wysokospecjalistycznej usługi medycznej o charakterze konsumenckim. (por.: Tamara Zimna, „Zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej”: "Analizując umowę o świadczenie usług medycznych jako rodzaj umowy zawieranej bezpośrednio z pacjentem, nie sposób pominąć wymiaru konsumenckiego zawieranego kontraktu, gdzie stroną umowy jest nie tylko pacjent, lecz zarazem konsument otoczony szczególną ochroną prawną."  "Umowa zawarta bezpośrednio z pacjentem ma charakter umowy nienazwanej, do której zastosowanie znajdują odpowiednio przepisy o zleceniu (art.750 k.c. w związku z art. 734 i n. k.c.)." ).

Wobec powyższego należałoby przyjąć pogląd, iż stosunek ośrodek - pacjent to stosunek konsumencki. Zastosowanie określenia „prośba” nie odzwierciedla charakteru konsumenckiego stosunku prawnego Ośrodek - pacjent, ponieważ stawia pacjentów nie na pozycji świadczeniobiorców (którymi są), a na pozycji osób proszących o pomoc („Prosimy o pomoc poprzez zastosowanie technik wspomaganego rozrodu (...)”. Stosunek pomiędzy Ośrodkiem i pacjentami jest zawsze stosunkiem nierównym, w którym pacjent jest stroną słabszą. Podkreślanie tego stosunku paternalistycznym brzmieniem Prośby tylko pogłębia tę nierówność.

3. Zgoda na wykonanie badania drożności jajowodów

„Pacjentka pouczona o rodzaju zabiegu i ryzyku z nim związanym (...)”

Użycie formy „pouczona” nie odzwierciedla charakteru konsumenckiego stosunku prawnego Ośrodek – pacjent. Pacjentka nie powinna być pouczana, może być informowana. Stosunek pomiędzy Ośrodkiem i pacjentami jest zawsze stosunkiem nierównym, w którym pacjent jest stroną słabszą. Podkreślanie tego stosunku paternalistycznym brzmieniem Prośby tylko pogłębia tę nierówność.

4. Wniosek o udostępnienie dokumentacji medycznej

Bez uwag

11. Prawo do intymności i obecności osoby bliskiej


Rejestracja jest oddzielona od poczekalni szybą, w związku z czym oczekujący pacjenci nie słyszą rozmów rejestracji oraz personelu z pacjentem. Pacjenci są wywoływani dyskretnie, bez wskazywania, jakiego badania bądź celu dotyczy zaproszenie skierowane do pacjenta. Z obserwacji bezpośredniej wynika, iż personel zwraca się do pacjentów Pan/Pani + nazwisko, a każdorazowo pacjentowi towarzyszy położna bądź lekarz którzy prowadzą go do odpowiedniego gabinetu. Jak wspomniano w poprzedniej części raportu, na drzwiach gabinetów nie ma oznakowań, w związku z czym przebywający w poczekalni pacjenci nie wiedzą, dokąd udaje się zaproszony przez rejestrację pacjent. Szczególnie istotne to jest w przypadku pokoju do badania nasienia, choć brak oznaczeń na drzwiach pomieszczeń – jak wspomniano – można traktować zarówno jako zaletę, jak i wadę z punktu widzenia pacjenta. Zarówno organizacja przestrzenna Ośrodka,  jak również traktowanie pacjentów przez personel, zapewnia im całkowitą intymność. Nie zaobserwowałyśmy żadnych złych praktyk w tym zakresie.

Osoba bliska może towarzyszyć pacjentce/pacjentowi podczas: wizyty ginekologicznej, inseminacji oraz pobrania nasienia. Może to być każda wskazana przez pacjenta/pacjentkę osoba. Osoba bliska nie może jednak towarzyszyć pacjentce przy transferze jak również nie może przebywać w pomieszczeniach pielęgnacyjnych. Jedna z pacjentek, z którą rozmawiałyśmy, nawet nie wiedziała, że praktykowana bywa obecność osoby bliskiej przy transferze (praktyki innych ośrodków), była przekonana, iż jest regułą, że obecność partnera jest niemożliwa. Personel poinformował nas, iż prawo do obecności bliskiej osoby podczas transferu nie jest możliwe głównie ze względów technicznych. Pomieszczenie pielęgnacyjne jest dla pacjentów pomieszczeniem przechodnim, połączonym z gabinetem zabiegowym. W pomieszczeniu mogą znajdować się inne pacjentki, w związku z czym obecność mężczyzn bądź innych osób mogłaby powodować dyskomfort pozostałych pacjentek poddających się zabiegom. O możliwości obecności bliskiej osoby podczas wymienionych zabiegów (wizyta ginekologiczna, inseminacja, pobranie nasienia) informuje rejestracja, położna lub lekarz. Wywiad pacjencki potwierdził, iż położna pytała, czy pacjentki życzyły sobie obecności osoby bliskiej w tych sytuacjach.

12. Prawo do dokumentacji medycznej


Zgodnie z informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej, dokumentacja medyczna pacjenta wydawana jest na jego wniosek po uiszczeniu wynikających z Rozporządzenia Ministra Zdrowia opłat. Wydawanie dokumentacji medycznej odbywa się na podstawie pisemnego wniosku przygotowanego przez pacjenta. Dokumentacja wydawana jest przez rejestrację. Jak zauważyłyśmy we wcześniejszej części Raportu, brak jest spójności pomiędzy informacjami dotyczącymi kosztu sporządzenia kopii dokumentacji wynikającymi z Regulaminu Organizacyjnego (określenie kosztów kopii i odpisów), a załącznikiem do niego (kopie bezpłatne).

13. Osoby niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


W obserwacji bezpośredniej potwierdziłyśmy, iż Ośrodek jest dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych. Przed budynkiem znajduje się podjazd dla wózków. Korytarze i drzwi w budynku pozbawione są progów i są wystarczająco szerokie, aby mogła korzystać z nich osoba poruszająca się na wózku. Znajdujące się w Ośrodku łazienki zostały dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych.
 

14. Pary nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015 roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności wykluczająca osoby homoseksualne i kobiety samotne z prawa do leczenia niepłodności. W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.

Zgodnie z naszymi obserwacjami, pacjenci Ośrodka są traktowani w sposób równy bez względu na przynależność etniczną, narodowościową, stan zdrowia, wiek, orientację seksualną czy stan cywilny. Potwierdza to wywiad z lekarzem, który poinformował nas w rozmowie, że leczył pary nieheteroseksualne, osoby samotne czy różnej przynależności etnicznej. 

15. Opieka psychologiczna


  Z informacji uzyskanych w Ośrodku wynika, iż Ośrodek nie zatrudnia psychologa, ale współpracuje z nim w ramach umowy zlecenia. Psycholog nie ma wyznaczonych godzin przyjęć, pacjenci są informowani o możliwości konsultacji psychologicznej, jeżeli wyjdą z własną inicjatywą i spytają o możliwość spotkania z psychologiem, które każdorazowo jest płatne. Osoba zarządzająca poinformowała nas, iż w przeszłości organizowano bezpłatne warsztaty psychologiczne, ale odstąpiono od tego pomysłu z powodu braku chętnych pacjentów. Ostatnie takie spotkanie odbyło się w grudniu 2014, jednak nie potwierdziłyśmy tej informacji w rozmowach z personelem. W związku z sytuacją braku regularnej współpracy z psychologiem, psycholog nie jest częścią zespołu Ośrodka, nie uczestniczy w zebraniach zespołu i nie świadczy pomocy również samemu personelowi (np. w zakresie przeciwdziałania wypaleniu zawodowemu lub radzenia sobie z trudnymi emocjonalnie sytuacjami w kontaktach z pacjentami). W wywiadach z personelem uzyskałyśmy informację, iż ponad rok temu odbyły się dwa szkolenia zewnętrzne, jedno z komunikacji interpersonalnej, drugie psychologiczne. Z rozmowy z lekarzem wynika również, iż konsultacja z psychologiem w przypadku par korzystających z biorstwa gamet lub zarodków nie jest rutynowo polecana ani nawet sugerowana (lekarz poinformował nas, że pacjenci w przeszłości źle reagowali na takie sugestie). Lekarz jednak zaleca „szczerą rozmowę między partnerami” informując ich, że to ich najtrudniejsza decyzja w życiu i żeby wrócili z ostateczną decyzją nie wcześniej niż za miesiąc.

16. Standardy w dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).

Ośrodek nie prowadzi własnego banku nasienia ani komórek.  Pacjentki uczestniczące w programie międzypacjenckiego dawstwa komórek (pacjentka jest  jednocześnie dawczynią komórek dla innej anonimowej pacjentki) zdarzają się, zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej, „sporadycznie, jeden lub dwa przypadki”. Z rozmowy wynikało, iż Ośrodek nie proponuje swoim pacjentkom oddawania nadliczbowych gamet lub zarodków.

Jeśli idzie o dawstwo nasienia Ośrodek współpracuje w tym zakresie z duńskim bankiem nasienia CRYOS, ponieważ, cytując wypowiedź osoby zarządzającej: „W Polsce nie ma wiarygodnych warunków do tworzenia banków”. Umowy dotyczące dawstwa i biorstwa gamet oraz zarodków są rejestrowane oraz przechowywane zgodnie z ministerialnym rozporządzeniem o przechowywaniu dokumentacji, gromadzone są na dwóch niezależnych nośnikach, z czego jeden poza budynkiem, w którym mieści się Ośrodek. Ośrodek daje biorcom możliwość płatnej konsultacji psychologicznej, natomiast – jak zauważono wyżej - nie jest ona rekomendowana przez lekarza.

Pacjenci mogą samodzielnie wybrać dawcę/dawczynię z banków nasienia/komórek współpracujących z Ośrodkiem i są informowani o czasie oczekiwania na komórkę dawczyni lub zarodek przeznaczony do adopcji. O dawcy/dawczyni pacjent otrzymuje rutynowo informacje dotyczące grupy krwi, cech fenotypowych, wykształcenia, wieku, pochodzenia etnicznego, stanu zdrowia i opinii psychologa. Liczbę potomstwa jednego dawcy/dawczyni limituje bank nasienia/komórek, a nie Ośrodek. Pacjent-biorca ma możliwość zarezerwowania materiału genetycznego wybranego dawcy/dawczyni na przyszłość.  Pacjenci są informowani o tym zarówno ustnie jak i pisemnie. Nie mogłyśmy powyższych deklaracji potwierdzić, ponieważ nie przedstawiono nam żadnych wzorów dokumentów, pisemnych informacji  bądź procedur w tym zakresie.

Zgodnie z informacją uzyskaną od personelu Ośrodka, bank nasienia z którego korzysta Ośrodek, zbiera także nieidentyfikujące, rozszerzone informacje o dawcach np. charakter pisma, i informacje te są przekazywane pacjentom-biorcom.

Ośrodek korzysta z zewnętrznych banków komórek jajowych w ramach grupy PARENS na Ukrainie, w związku z czym komórki dawczyń są komórkami mrożonymi.  W Ośrodku możliwe jest także (z dniem wejścia w życie Ustawy ulegnie to zapewne zmianie) dawstwo wewnątrzrodzinne (np. siostra siostrze) oraz przyprowadzenie wskazanej przez siebie dawczyni komórek jajowych.

17. NASZE REKOMENDACJE


Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji:

Dobre praktyki:
  1. Zwróciłyśmy uwagę na konsekwentne stosowanie zasady niezakłócania wizyt przez osoby trzecie, co potwierdzali również pacjenci;
  2. Na podkreślenie zasługuje zwyczaj przyjęty przez Ośrodek, iż po pacjenta oczekującego w poczekalni wychodzi lekarz lub pacjent jest odprowadzany przez położną. Sprawia to wrażenie dobrego „zaopiekowania”, przy czym realizowana jest w ten sposób również najwyższa dyskrecja wobec pacjentów, która jest wielkim plusem Ośrodka i przejawia się na różnych poziomach funkcjonowania Ośrodka (organizacja gabinetów, urządzenie rejestracji, brak oznaczeń na drzwiach gabinetów etc.);
  3. Wszystkie pracownice rejestracji były położnymi, co zwróciło naszą pozytywną uwagę i co buduje profesjonalny wizerunek Ośrodka: nie ma w nim przypadkowych osób, którym zagadnienie leczenia niepłodności mogłoby być obce. Personel ponadto zwracał się do pacjentów życzliwie i w sposób pełen szacunku.
Rekomendacje:
  1. Sugerujemy rozszerzenie na stronie WWW opisu oferowanych zabiegów/badań o przygotowanie, przebieg, skutki uboczne oraz statystyczną skuteczność  danego zabiegu/badania (jeśli dotyczy). Strona WWW to często pierwsze źródło informacji o Ośrodku dla pacjenta, ale również miejsce, w którym pacjenci poszukują wiarygodnych wiadomości o proponowanym im leczeniu. Jeżeli proponowane rozszerzenie strony kolidowałoby z koncepcją strony i wpłynęłoby na obniżenie jej przejrzystości, warto rozważyć umieszczenie potrzebnych informacji na ukrytych podstronach i zalinkowanie ich na stronach głównych w postaci hiperłączy, które będą odsyłać do bardziej szczegółowych informacji.  Odnośnie ingerencyjnych badań/zabiegów zachęcamy Ośrodek do dostarczania pacjentom  informacji w formie drukowanej – warto aby były to materiały wręczane przez rejestrację/położną/lekarza, jak również materiały dostępne w poczekalni np. w postaci ulotek;
  2. Sugerujemy wzbogacenie strony WWW poprzez umieszczenie na niej statystyk Ośrodka wraz z podaniem metodologii;
  3. Rekomendujemy korektę dokumentów (zgód i próśb);
  4. Pomimo zrozumienia dla trudności technicznych sugerujemy rozważenie umożliwienia pacjentom/pacjentkom obecności przy transferze zarodka. Być może mimo ograniczeń wynikających z przestrzennej organizacji Ośrodka udałoby się jakoś rozwiązać tę kwestię;
  5. Sugerujemy ponowną refleksję dotyczącą obecności psychologa i zwiększenia jego roli oraz zakresu opieki psychologicznej: aktywne proponowanie pacjentom skorzystania z pomocy psychologicznej, rozważenie udziału psychologa w szkoleniach czy wewnętrznych zebraniach personelu,  współpracę lekarzy z psychologiem;
  6. Rekomendujemy rozważenie przygotowania linii dyżurnej dla pacjentów po zabiegach ingerencyjnych, ewentualnie rutynowe udostępnianie takim pacjentom numerów telefonów komórkowych do  lekarzy lub do kompetentnej osoby, która będzie w stanie ocenić, czy sprawa zgłaszana przez pacjenta wymaga natychmiastowego działania czy niekoniecznie;
  7. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl, www.nieplodnoscboli.pl);
  8. Rekomendujemy udostępnienie materiałów drukowanych w poczekalni i – przede wszystkim – publiczne udostępnienie Karty Praw Pacjenta. Materiały, o które warto wzbogacić poczekalnię i rejestrację, to ulotki, czasopisma i książki z zakresu leczenia niepłodności (np. Chcemy być rodzicami, z książek – poradniki adresowane do osób niepłodnych, np. „Zajść w ciążę” Piotra Pierzyńskiego, „Nadzieja na nowe życie. Poradnik dla marzących o dziecku” Agnieszki Doboszyńskiej i in., „Drogi ku płodności”, wyd. zbiorowe i inne), ale również publikacje dotyczące adopcji, dawstwa i biorstwa gamet i zarodków (np. bezpłatne poradniki „Powiedzieć i Rozmawiać” Stowarzyszenia NASZ BOCIAN).  Lista publikacji, którą warto uwzględnić na stronie WWW dla pacjentów:

Poradniki:
Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec, Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec, Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet, Wydawnictwo Esprit
Publikacje popularnonaukowe i beletrystyka:
Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń, Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek, Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red. Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka, Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo PZWL
Publikacje naukowe:
Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red. Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS


18. Komentarz osrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



Adres: al. 29 Listopada 155C
31-406 Kraków
Telefon: 48 12 665 37 77
  48 12 665 37 90
E-mail: info@parens.pl
WWW: http://parens.pl/
Kierownik: Dr n. med. Jarosław Janeczko
OFERTA OŚRODKA:
  • Inseminacja nasieniem partnera
  • Inseminacja nasieniem dawcy
  • Współpraca z krajowymi lub zagranicznymi bankami nasienia dawców
  • Badanie ogólne nasienia
  • Test fragmentacji DNA plemników
  • Badania hormonów
  • Badania kariotypów
  • Zapłodnienie pozaustrojowe IVF
  • IVF ICSI
  • IVF z komórką dawczyni
  • Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki mrożone)
  • IVF z nasieniem dawcy
  • AZ adopcja zarodka
  • Onkofertility (zabezpieczenie nasienia u pacjentów onkologicznych)
  • Onkofertility (zabezpieczenie komórek jajowych u pacjentów onkologicznych)
  • Histeroskopia
  • Sono HSG
  • Laparoskopia
DODATKOWE INFORMACJE O OFERCIE
AH (assisted hatching), Oosight (ocena komórek jajnikowych przed ICSI)
Projekt jest współfinansowany z Funduszy EOG w ramach programu Obywatele dla Demokracji logo fundusze norweskie logo fundacja batorego logo polska fundacja dzieci i mlodziezy