Dane placówki

Ośrodek Diagnostyki i Leczenia Niepłodności. Uniwersyteckie Centrum Zdrowia Kobiety i Noworodka

Istnieje od 2000 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring od roku 2000
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:
    pełna diagnostyka nieinwazyjna i inwazyjna, leczenie farmakologiczne, inseminacje.

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Uniwersyteckie Centrum Kobiety i Noworodka, Poradnia Leczenia Niepłodności, Warszawa,ul. Starynkiewicza
Data przeprowadzonego monitoringu 18.02.2015


Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku
2. Opis Ośrodka
3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta
4. Program refundacyjny
5. Rejestracja wizyty
6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty
7. Opieka nad mężczyzną
8. Opieka nad kobietą
9. Umowy z NFZ
10. Prawo: umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta
11. Prawo do intymności i obecności osoby bliskiej
12. Prawo do dokumentacji medycznej
13. Osoby niepełnosprawne i ich prawo do leczenia
14. Pary nieheteroseksualne
15. opieka psychologiczna
16. Standardy w dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków
17. NASZE REKOMENDACJE
18. Komentarz osrodka do raportu



1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki do ESHRE od 2000 roku.  Ośrodek nie ma wdrożonego systemu zarządzania jakością ISO 9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE (dwóch embriologów oraz androlog posiadają certyfikaty ESHRE, nie wyszczególniono czy dotyczą Senior Clinical Embriologist czy Clinical Embriologist). Ośrodek zadeklarował znajomość „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN.

Ze względu na publiczny charakter placówki, badania i zabiegi wykonywane są w ramach umowy z NFZ. Ponadto w przypadku pacjentów bez ubezpieczenia lub niekwalifikujących się do refundacji oferowane są usługi płatne. W Ośrodku mogą się leczyć tylko pary (niekoniecznie małżeństwa) posiadające własne gamety, ponieważ Ośrodek nie prowadzi banku gamet ani zarodków.  Dokumentacja medyczna wydawana jest na prośbę pacjenta po uiszczeniu odpowiednich opłat.

2. Opis Ośrodka


Poradnia Diagnostyki i Leczenia Niepłodności działa w ramach I Katedry i Kliniki Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Poradnia (zwana dalej „Ośrodkiem”) wykonuje badania i zabiegi w ramach umowy z NFZ (opisane szczegółowo dalej).  Ośrodek jest realizatorem ministerialnego programu in vitro jak również wykonuje tę procedurę odpłatnie dla pacjentów niekwalifikujących się do programu MZ.  Budynek Kliniki pochodzi z 1920 roku i w niektórych przypadkach kwestie architektoniczne utrudniają sprawniejsze funkcjonowanie poradni.
Ośrodek korzysta z 2 rejestracji. Jedna jest usytuowana na pierwszym, druga na drugim piętrze. Na parterze znajduje się sala zabiegowa, w której odbywają się procedury IVF. Sala ta jest połączona bezpośrednio z laboratorium. Do niewielkiego pokoju pielęgnacyjnego (znajdującego się naprzeciw sali zabiegowej), w którym znajdują się 2 łóżka trzeba przejść po zabiegu przez ogólnodostępny korytarz, prowadzący do szatni oraz dalszej części budynku. Brakuje łazienki przylegającej do pokoju, znajduje się tam jedynie umywalka. Do toalety trzeba przejść wspomnianym korytarzem.

Na I piętrze (przy głównej rejestracji) jest jedna toaleta, na II piętrze - czyli tam gdzie zorganizowana jest poradnia leczenia niepłodności - jest także jedna ogólnodostępna, koedukacyjna toaleta. W toaletach znajdują się podstawowe środki higieny tj. woda, mydło, papier toaletowy i ręczniki papierowe.  W żadnej z wymienionych toalet nie ma bidetu.

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta


Strona WWW

Na ogólnej stronie szpitala (http://starynkiewicza.pl/) musimy wejść w zakładkę „oddziały”i wybrać Ośrodek DIAGNOSTYKI I LECZENIA NIEPŁODNOŚCI, aby wejść bezpośrednio na  stronę Ośrodka. Strona jest skromna, zawiera podstawowe informacje o niepłodności, leczeniu i informacje o badaniach. Zwróciłyśmy uwagę, iż pomimo wysokich kwalifikacji pracowników laboratorium (certyfikaty ESHRE) nie ma o nich wzmianki na stronie, a z pewnością jest to duży atut Ośrodka oraz informacja ważna dla pacjentów. Brak jest na stronie klarownej informacji, jacy lekarze, embriolodzy i położne pracują w placówce, jak również nie znajdziemy na niej biogramów pracowników. O spisie nazwisk informuje dopiero tablica wspólna również dla innych specjalizacji na parterze Ośrodka (poradnia leczenia niepłodności znajduje się na II piętrze).  Po wszelkie informacje trzeba dzwonić, lub udać się osobiście. Nie można umówić się na wizytę przez Internet. Wyniki badań można odbierać tylko osobiście – partner musi przedłożyć upoważnienie. Na stronie umieszczono dane teleadresowe Ośrodka i trzy numery telefoniczne do rejestracji, lecz nie jest jasne, kto i w jakim zakresie udziela informacji.

Zwróciłyśmy uwagę na sformułowania użyte na stronie przy wyjaśnianiu niepłodności, np.: „Jednostka ta dotyczy około 20% par w Polsce, czyli niepłodność stanowi problem co piątego małżeństwa. Zwracamy uwagę, że nie każda para to małżeństwo. Język bywa dyskryminujący ze względu na stan cywilny, np.  „obecność męża przy transferze nie jest konieczna”. Nie każdy partner jest przecież mężem.

Objaśnienia zabiegów i informacje dla pacjentów zostały na stronie potraktowane skrótowo. Np. w przypadku inseminacji domacicznej (na czym polega) na stronie www znajdziemy jedynie krótką informację, natomiast informacje rozszerzone (przygotowanie nasienia do inseminacji, technika zabiegu i wyniki) znajdziemy dopiero w drukowanej „Zgodzie na inseminację domaciczną nasieniem partnera”, którą pacjenci otrzymują już przed zabiegiem. Ta sama uwaga dotyczy informacji o zapłodnieniu in vitro – choć na stronie www znajduje się objaśnienie metody, przygotowania do niej i podana jest średnia skuteczność, informacje o skutkach ubocznych znajdują się dopiero w drukowanej „zgodzie na leczenie” i nie są udostępnione na stronie. Szerzej potraktowano jedynie informację o laparoskopii i histeroskopii.

Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:

Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej, pacjenci po zabiegach przeprowadzonych w Ośrodku mogą korzystać w sytuacjach wymagających konsultacji/pomocy z izby przyjęć oraz z numerów telefonów komórkowych do lekarzy prowadzących. Pacjentki pytane o to, czy otrzymały kontakt telefoniczny do lekarzy odpowiedziały twierdząco: „tak, mam numer do lekarza, nie korzystałam, nie miałam potrzeby”, „tak, mam numery do kilku lekarzy z ośrodka”, „mam i korzystałam, lekarz odpowiedział sms'em po trzech godzinach, nie czułam się telefonicznie zaopiekowana”.

Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:

Żadne z opisów wykonywanych badań i zabiegów nie są ogólnodostępne w postaci drukowanej w Ośrodku, co tym bardziej utrudnia pacjentom znalezienie informacji o przebiegu i przygotowaniu do danego zabiegu, ale też o jego skutkach ubocznych i skuteczności. O diagnozie, planie leczenia, skuteczności i dostępnych metodach leczenia pacjenci są informowani głównie ustnie przez lekarza. Potwierdza to wywiad z lekarzem, jak również z pacjentami. Np. co do stymulacji lekarz mówi: „ustnie, rysujemy schemat, pacjentki mają opowiedzieć czy zrozumiały, położne uczą jak zrobić zastrzyki”. Z kolei osoba zarządzająca poinformowała, że do wszystkich badań/zabiegów istnieją informacje pisemne, które dystrybuowane są przez lekarza. W poczekalni ani rejestracji nie znalazłyśmy jednak żadnych pisemnych informacji na temat leczenia niepłodności, oferty Ośrodka czy cennika. Bliższe informacje zostały włączone jednak w treść dokumentacji podpisywanej przez pacjentów. Jedna z naszych rozmówczyń-pacjentek przekazała nam w wywiadzie: „najwięcej się dowiaduję na korytarzu od innych pacjentek”.

Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 

Ośrodek jest placówką publiczną, zabiegi wykonuje nieodpłatnie w ramach Programu MZ lub NFZ, aczkolwiek może też działać na zasadach komercyjnych. Pomimo to nie znalazłyśmy cennika na stronie WWW. Ceny są podawane na życzenie pacjentów dopiero w rejestracji, a płatności należy dokonać przelewem. Zwracamy jednak uwagę, iż cennik powinien być jawny i jest to praktykowane przez inne placówki publiczne działające w zakresie leczenia niepłodności i oferujące usługi dla pacjentów nieubezpieczonych oraz usługi odpłatne, szczególnie że Regulamin Organizacyjny UCZKiN jasno mówi o świadczeniu usług medycznych osobom nieubezpieczonym i odwołuje się do cenników jednostek organizacyjnych.

Jeśli idzie o procedurę składania skarg:

Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej, pacjenci mogą złożyć skargę na pracę Ośrodka w „formie dowolnej” (cytat osoba zarządzająca). Skarga będzie rozpatrywana przez szefa kliniki, a jeśli pacjent będzie mieć życzenie odwołać się od odpowiedzi na skargę, ma taką możliwość. Ośrodek w ubiegłym roku odnotował tylko jedną skargę;  dotyczyła skargi męża, iż żona przyszła do Ośrodka z partnerem zgłaszając go jako męża i w wyniku zabiegu in vitro zaszła w ciążę. Ośrodek poinformował osobę skarżącą, po omówieniu przedmiotu skargi z prawnikami, iż nie ma podstaw prawnych zweryfikowania, czy osoba podająca się za męża pacjentki jest nim faktycznie, jeśli obie osoby zgodnie tak twierdzą.

Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:

Ośrodek nie umieszcza na stronie informacji o skuteczności przeprowadzanych zabiegów.

Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:

Na stronie brakuje informacji o polityce SET (transferze pojedynczego zarodka), mimo że placówka większość procedur wykonuje w ramach refundacji, która ogranicza ilość zarodków, i - jak podaje personel - ok. 90% transferów jest obecnie pojedynczych.  Wydaje się więc, że tym bardziej więc warto taką informację na stronie zawrzeć. Jeśli idzie o relacje pacjentów to część z nich potwierdziła, iż lekarz omówił z nimi ryzyko związane z podaniem więcej niż jednego zarodka, jednak jedna pacjentka podała, iż dwukrotnie transferowano jej dwa zarodki bez omówienia z nią zasadności tej decyzji (pacjentka miała  35+lat i istniało uzasadnienie kliniczne dla takiej decyzji lekarskiej, jednak powinna być ona omówiona z pacjentką).

4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem programu refundacyjnego. Na stronie internetowej Ośrodka znajdziemy odnośnik do ministerialnej strony programu www.invitro.gov.pl oraz informację o realizacji Programu.  Nie ma jednak zamieszczonego regulaminu oraz informacji, co należy zrobić żeby do niego przystąpić (warunki kwalifikacji i dyskwalifikacji).

5. Rejestracja wizyty


W budynku znajdują się 3 rejestracje. Na pierwszą z nich trafiamy tuż przy wejściu i jest to rejestracja ogólna, która nie dotyczy pacjentów korzystających z Ośrodka, jednak pacjent pojawiający się po raz pierwszy prawdopodobnie skieruje się właśnie do niej. Właściwe dla poradni leczenia niepłodności rejestracje znajdują się, jak opisano wcześniej,  na I oraz na II piętrze – ale takiej informacji brak przy wejściu. Rejestracja na I piętrze dotyczy lekarzy różnych specjalności, zakłada się  w niej kartę pacjenta, jest do niej długa kolejka licząca czasem kilkanaście osób, więc zachowanie dyskrecji dotyczącej szczegółów własnego leczenia jest często niemożliwe. Z obserwacji wynika, że personel odnosi się do pacjentów życzliwie, stosując odpowiednie formy grzecznościowe, mówi przyciszonym głosem. Jednak  pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, na pytanie czy podczas rejestracji personel zachowywał się dyskretnie odpowiadali “początki były straszne”, “zawsze ktoś słyszy”, “teraz to już zobojętniałam i mi już wszystko jedno”. Trudno więc powiedzieć, czy niewątpliwie dobre chęci personelu przekładają się na zapewnienie pacjentom wystarczającego poczucia dyskrecji, któremu przeszkadza po prostu organizacja samej rejestracji z I piętra. Natomiast rejestracja na II piętrze jest pokojem, do którego wchodzi się pojedynczo, więc inni pacjenci nie słyszą rozmów. Jest to z pewnością rozwiązanie zapewniające dyskrecję.

W rejestracji poradni leczenia niepłodności pracują położne. Zakres ich pracy jest bardzo szeroki od udzielania informacji telefonicznych, wykonywanie prac administracyjnych, poprzez przygotowywanie gabinetów, przeprowadzanie wywiadów z pacjentkami, instruowanie mężczyzn przychodzących do oddania nasienia, po asystowanie przy inseminacji. Personel rejestracji nie jest szkolony w  kwestii kontaktów z pacjentami, a z wywiadu z personelem wynika, że chciałby być. Położne biorą udział w zebraniach zespołu, które odbywają się raz w miesiącu. Ich postulaty są uwzględniane, jednym z ostatnich jest zmiana organizacji pracy w kwestii umawiania wizyt – zmiana polegać ma na umawianiu pacjentek na godziny, co ma rozładować tłok w poczekalni, oszczędzić czas pacjentom i  usprawnić pracę samych położnych. Przywołując słowa personelu: „Wszystko siedzi, pacjentki między 9.00-13.00 na wizyty, a wszyscy są rano, jeszcze androlog - i robi się czarno”. Mamy nadzieję, że w momencie oddawania raportu plan został wdrożony i w kolejek przed gabinetami nie ma bądź zostały znacznie zredukowane.

Pacjent udający się do poradni leczenia niepłodności znajdującej się na II piętrze, musi po drodze minąć szatnię i spis pracowników Ośrodka (brak spisu oferowanych świadczeń). Przy wejściu do budynku oraz na tablicy na I piętrze wisi Karta Praw Pacjenta. Na parterze znajduje się również dystrybutor z napojami płatnymi, natomiast bezpłatny dystrybutor z wodą znajduje się na parterze i I piętrze. Na II piętrze, gdzie jest poradnia leczenia niepłodności, brak dostępu do bezpłatnej wody pitnej. Zauważyłyśmy również brak literatury z zakresu leczenia niepłodności, prasy, publikacji, broszurek itp. Poczekalnie na I i II piętrze są spore, ale mimo to czasem niewystarczające, o czym mówią zarówno pacjenci jak i personel. Poczekalnią jest po prostu szeroki korytarz, pod ścianami ustawione są krzesła. Bezpośrednio z tego korytarza wchodzi się do poszczególnych gabinetów. Przestrzeń sprawia wrażenie mało przyjaznej.

Efektem takiej organizacji przestrzeni może być zagubienie pacjenta. Nie jest jasne, do której rejestracji należy się udać, a uczynienie ścieżki szpitalnej bardziej zrozumiałą i intuicyjną nie wymaga dużych nakładów finansowych – wystarczyłoby umieszczenie na stronie WWW mapki ruchu pacjentów w obrębie szpitala.

Na pierwszą wizytę czeka się około miesiąca. Rejestracja wizyty możliwa osobiście, obowiązuje system “numerkowy”. Rejestracja czynna jest od godz. 8.00, ale kolejka ustawia się już dużo wcześniej. Pacjenci nie są wywoływani, muszą po prostu czekać i pilnować swojej kolejki, często spędzając w poradni cały dzień. Jedna z pacjentek skarżyła się, że “nie ma nigdzie informacji, że honorowy dawca krwi jest poza kolejnością” oraz że trzeba być w rejestracji osobiście – “nie można nawet upoważnić męża, na monitoringi są dwie kolejki – najpierw do rejestracji a potem do monitoringu”. Inna pacjentka podawała: “rejestracja na dole jest uciążliwa” (chodzi o rejestrację na I piętrze).

Wydaje się, że praca w poradni została zorganizowana raczej pod kątem potrzeb lekarzy, aniżeli pacjentów, np. monitoring cyklu odbywa się w godz. 8.00 – 9.00, inseminacje od godz. 12.00. Poradnia pracuje od 8.00 do godziny 14.00, w soboty jest nieczynna. Nie zauważyłyśmy terminali do płatności bezgotówkowych, za zabiegi/badania płatne dokonuje się płatności przelewem.

Toalety ogólnodostępne są wyposażone w wodę, mydło, papier toaletowy i ręczniki do rąk.  Stan łazienek jest typowy dla budynku z roku 1920, który nie przechodził gruntownego remontu i rearanżacji przestrzeni. Za duże uchybienie należy uznać brak klucza w toalecie na parterze, nie można zamknąć drzwi. Na jedno piętro przypada jedna toaleta, co również wydaje się być ilością niewystarczającą, szczególnie dla pacjentek ginekologicznych.

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Lekarze – zgodnie z relacją pacjentów, z którymi rozmawiałyśmy - zwracają się do pacjentów z szacunkiem, używając form „Pan/Pani” lub „pani + imię”. Informacje podczas wizyt przekazywane są zrozumiałym językiem, a pacjenci nie są – zgodnie z ich relacją – zbywani. Wywiady z pacjentami potwierdzają, że czas poświęcany pacjentom przez personel jest wystarczający, nie są oni pospieszani i mogą zadawać pytania. Uzyskują zrozumiałą informację na temat swojego stanu zdrowia, chociaż ma ona przede wszystkim formę ustną. Problem z płodnością jest komunikowany jako wspólny. Podczas wizyt lekarskich, transferów oraz przy pobieraniu nasienia pacjentom mogą towarzyszyć osoby bliskie. Cytując jedną z naszych rozmówczyń: “bardzo sobie chwalę komunikację z lekarzem”. W czasie wizyty proponowany jest plan postępowania, omawiane są rodzaje i przebieg zalecanych badań i zabiegów. Zgodnie z relacją pacjentów brakuje jednak ustnego i pisemnego podsumowania wizyty, a przynajmniej informacje na ten temat są rozbieżne: jedni pacjenci deklarują, że dostają pisemne podsumowanie zaleceń; inni, że sami notują. Pacjenci relacjonują, że zdarza się, że wizyty są zakłócane wejściem osób trzecich np. ktoś “kawę przynosi”. Według relacji lekarza i pacjentów, podczas badań/zabiegów lekarz informuje o podejmowanych czynnościach np. „zbadam panią”, “zaboli”, “teraz zrobię USG”.

Pacjenci z reguły są zadowoleni z opieki lekarskiej, cytując wypowiedzi: “bardzo fajni i przesympatyczni”, “tutaj jest duże zainteresowanie pani od zarodków”, “trzymają kciuki żeby się udało”, “jestem bardzo zadowolona z podejścia, z podtrzymywania na duchu, z proponowanych rozwiązań”. Jednak jedna z pacjentek skarżyła się na postawę lekarza: “Pan doktor próbuje być zabawny, ale tyle lat się leczymy, że to dla mnie nie jest zabawne”. Ponadto na wizycie lekarskiej często jest dwóch lekarzy, co pacjentce przeszkadza, ponieważ drugi z lekarzy “coś wtrąca na odczepnego”. Pacjentka, której wypadł monitoring w dzień świąteczny, opowiadała o reakcji lekarza “czy ja zgłupiałam że w takim dniu przychodzę? Poczułam się jak idiotka, że zepsułam mu dzień”. Z wywiadów wynika więc, iż nie każdy lekarz zachowuje się profesjonalnie (nie ujmując wiedzy) i z empatią do pacjentów. Te uwagi zdają się odnosić szczególnie do jednego z lekarzy, natomiast powszechnie chwalona była jedna z lekarek „pani doktor naprawdę super, na poziomie”.

7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajduje się jeden pokój do oddawania nasienia. Jest on połączony bezpośrednio zarówno z gabinetem androloga, jak i poczekalnią (ma dwoje drzwi). Pokój sprawia bardzo ascetyczne wrażenie, wyposażony jest w kozetkę, umywalkę, stolik i dwa krzesła. Wyłożona jest w nim prasa erotyczna. Pokój jest czysty, ale wygląda raczej jak gabinet konsultacyjny niż pokój do oddawania nasienia (jedna z pacjentek powiedziała nam “raz miałam tam inseminację”). Pacjenci do badania nie są wywoływani po nazwisku, obowiązuje kolejka. Praktyką, na którą skarżyli się pacjenci, jest fakt, iż pojemnik z materiałem musi zostać odniesiony przez pacjenta osobiście do położnej, co wiąże się z przejściem przez całą poczekalnię z pojemnikiem w dłoni. Ta procedura została potwierdzona również zapisem wewnętrznej instrukcji poradni, wspomnianej już w części „Umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta”,  gdzie widnieje zapis „pacjent osobiście przekazuje pojemnik z nasieniem położnej poradni leczenia niepłodności”. Jest to mało komfortowa i z pewnością krępująca dla mężczyzny sytuacja, więc zwracamy uwagę na podjęcie organizacyjnego wysiłku, aby spróbować rozwiązać to w sposób mniej dla pacjenta krępujący.

W tej samej instrukcji czytamy również “w wyjątkowych przypadkach dopuszczalne jest dostarczenie nasienia z domu, ale zawsze musi to być wcześniej skonsultowane z lekarzem”. Jedna z naszych rozmówczyń opowiedziała nam o tym zaleceniu następującymi słowami: “raz mąż był w delegacji, miał oddać nasienie w domu, a ja miałam przywieźć to w piersiach, bo tam jest najlepsza temperatura”. O tym, że nie była to swoboda wypowiedzi pacjentki świadczy fakt, iż podobnych słów użył w rozmowie z nami personel opisując to zalecenie: “[Próbkę nasienia należy dostarczyć] w ciągu godziny i w odpowiednich warunkach, jeśli żona to przy piersiach”. Rozumiejąc konieczność transportu próbki nasienia w temperaturze optymalnej dla materiału biologicznego, zwracamy jednak uwagę na niezręczność sformułowania tej instrukcji, szczególnie że pacjenci podnoszą tę kwestię w swoich relacjach. Być może wystarczyłoby informować pacjentów, iż w celu zapewnienia optymalnej temperatury badanemu materiałowi, należy utrzymać temperaturę ciała ludzkiego bądź rozważyć wyposażenie Ośrodka w podgrzewane kontenery, które pacjenci mogliby wypożyczać (tę praktykę stosują niektóre Ośrodki).

8. Opieka nad kobietą


Jak opisano wyżej, gabinety ginekologiczne nie posiadają bezpośredniego dostępu do łazienki, w tym łazienki z bidetem, choć jest to wymagane Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą z dnia 26 czerwca 2012 roku. Stanowi to dużą niedogodność dla pacjentów, którzy w sytuacjach dla nich intymnych (szczególnie po zabiegach wymagających wypełnionego pęcherza, przed badaniem ginekologicznym lub po oddaniu nasienia) muszą korzystać z łazienek ogólnodostępnych, często koedukacyjnych, bez bidetów. W łazience ogólnodostępnej znajdziemy  podstawowe środki higieny oraz prysznic, gdyby ktoś chciał z niego skorzystać. Tyko jeden gabinet ma wyraźnie oddzieloną (parawanem) przestrzeń konsultacyjną od zabiegowej, gdzie osoby siedzące przy biurku lekarza nie widzą pacjentki przygotowującej się do badania czy leżącej na fotelu. W innym gabinecie parawan jest ustawiony w taki sposób, aby zasłonić fotel ginekologiczny od strony drzwi, jednak osoby wchodzące mogą zobaczyć pacjentkę, szczególnie jeśli podejdą bliżej do biurka lekarza. Wydaje się, że takie ustawienie nie zapewnia pacjentowi poczucia intymności. Po zabiegach ingerencyjnych (tj. punkcja jajników itd.) pacjentka ma dostęp do niewielkiego pomieszczenia pielęgnacyjnego, w którym znajdują się dwa łóżka i  umywalka,  ale ponownie brak w nim bezpośredniego dostępu do toalety. Pacjentki przygotowujące się do zabiegów nie dostają jednorazowej odzieży, trzeba przynieść własną koszulę, szlafrok oraz kapcie. Rzeczy osobiste pacjenci mogą zostawić w szatni, ale rzeczy wartościowych, torebki, czy dokumentów musi pilnować osoba towarzysząca. Zgodnie ze słowami pacjentów, personel jest bardzo życzliwy i pozwala zostać pacjentce w pokoju pielęgnacyjnym tak długo jak sobie życzy. W pokoju wypoczynkowym brak jest  wody do picia, trzeba więc samemu się w nią zaopatrzyć, jeśli zezwoli na to anestezjolog.  Kilka dni po naszym monitoringu otrzymaliśmy sygnały od pacjentów, że pojawiła się woda w pokoju wypoczynkowym. Jeśli tak jest istotnie, należy to uznać za pozytywne odniesienie się personelu do naszych pytań.

9. Umowy z NFZ


Wiele świadczonych przez Ośrodek usług oferowanych jest w ramach kontraktu z NFZ. Obowiązują limity. W Ośrodku w ramach kontraktu z NFZ wykonywane są takie badania/zabiegi jak: diagnostyka hormonalna, USG, HSG, laparoskopia, histeroskopia, diagnostyka mężczyzn, część zabiegowa, konsultacje lekarskie, wizyty  ginekologiczne, inseminacje, pomoc psychologiczna. Niewątpliwą zaletą Ośrodka jest to, że osoby ubezpieczone mogą wszelkie badania, diagnostykę, zabiegi wykonać bezpłatnie – dotyczy to zarówno kobiet jak i mężczyzn.

10. Prawo: umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Na stronie internetowej Ośrodka nie ma ogólnodostępnych wzorów umów/zgód. Dla potrzeb monitoringu Ośrodek dostarczył następujące wzory dokumentów:
  1. Regulamin Organizacyjny Uniwersyteckiego Centrum Zdrowia Kobiety i Noworodka
  2. Zgoda na leczenie metodą zapłodnienia pozaustrojowego IVF/ICSI
Ponadto już w Ośrodku osoba zarządzająca wręczyła następujące dokumenty:
  1. Zgoda na inseminację domaciczną nasieniem partnera
  2. Przygotowanie do punkcji w programie IVF
  3. Cennik
  4. Instrukcja pozyskania nasienia do procedur IVF i AIH
  5. nstrukcja Identyfikacji Pary Przystępującej do programu IVF

Dokumenty podpisywane przez pacjentów mają postać zgód.

Zgoda na leczenie metodą zapłodnienia pozaustrojowego jest napisana w sposób zrozumiały i udostępniana pacjentowi do zapoznania się z treścią poza terenem Ośrodka.  Jest przekazywana pacjentom jeszcze przed stymulacją hormonalną, co potwierdziły pacjentki.

Zgody na IVF oraz inseminację napisane są w liczbie mnogiej („świadomie wyrażamy zgodę (...)”, „Oświadczamy (...)”), co wyklucza z leczenia kobiety samotne. Jednakże konstrukcja dokumentów może wynikać z tego, iż klinika nie prowadzi banku gamet i zarodków, a więc nie wykonuje zabiegów u osób samotnych. W żadnym z analizowanych wzorów zgód nie stwierdzono obecności klauzul niedozwolonych lub zapisów mogących wskazywać na zaistnienie klauzuli niedozwolonej, jak również nie stwierdzono zapisów mogących naruszać prawa pacjenta. W przypadku dokumentu nr 7 („Instrukcja Identyfikacji Pary Przystępującej do programu IVF”) stwierdziliśmy wielokrotną i staranną weryfikację tożsamości pacjenta i pacjentki, zapisaną w postaci procedury i potwierdzoną podpisami osób zarządzających. W przypadku dokumentu nr 6 („Instrukcja pozyskania nasienia do procedur IVF i AIH”) zwracamy pozytywną uwagę na zapis pozwalający partnerce na obecność przy partnerze podczas pobierania nasienia, jeśli takie jest życzenie pary. Dopuszczalne jest także dostarczenie próbki nasienia spoza szpitala, co również jest dobrą praktyką, jednak sposób jej komunikowania pacjentom powinien zostać ponownie przeanalizowany (opisane wyżej). Realizacja zapisu o „osobistym przekazaniu położnej poradni leczenia niepłodności pojemnika z nasieniem przez pacjenta” wymagałaby również, naszym zdaniem, ponownego rozpatrzenia pod kątem dyskrecji i komfortu pacjenta, ponieważ relacje pacjentów potwierdzają, że jest to rozwiązanie problematyczne dla nich (opisane wyżej).

11. Prawo do intymności i obecności osoby bliskiej


Jak  opisano we wcześniejszej części raportu na parterze znajduje się sala, w której odbywają się procedury IVF. Obok mieści się pokój pielęgnacyjny z 2 łóżkami skomunikowany z salą zabiegową ogólnodostępnym korytarzem prowadzącym do szatni i dalszej części budynku. Zaobserwowałyśmy więc, że pacjentki w koszulach po zabiegach spotykają pacjentki/ów udających się do szatni bądź do lekarzy różnych specjalności. Co więcej, jak wspomniano w poprzedniej części raportu, pokój pielęgnacyjny również nie ma dostępu do łazienki, jest tam jedynie umywalka. Do toalety trzeba zatem przejść wspomnianym korytarzem. Cytat za pacjentką: „toaleta jest ogólnodostępna, nie chciałaby pani z niej korzystać”.  Jeśli idzie o prawo do obecności osoby bliskiej zostało potwierdzone w rozmowach z personelem, iż jest ono respektowane. Jednakże podczas obserwacji bezpośredniej ma się co do tego wątpliwości, ponieważ w gabinecie przy biurku lekarza znajduje tylko jedno krzesło, a więc obecność dodatkowej osoby (partnera/rki) wydaje się nie być z góry przewidziana.  Dodatkowo w gabinetach (poza gabinetem opisywanym przez pacjentów jako “najlepszy”) fotel ginekologiczny znajduje się obok biurka i naprzeciwko drzwi wejściowych.  Parawan teoretycznie zasłania fotel przed wchodzącymi, ale osoba siedząca przy biurku lekarza wszystko obserwuje – takie rozwiązanie może być krępujące nawet dla par czy małżeństw, jeżeli mąż/partner uczestniczą jednak w wizycie.

Personel Ośrodka poinformował nas, że partnerzy są zapraszani na wizyty, natomiast pacjenci mówią, że nie byli o to pytani, niemniej korzystali z tego prawa: „po prostu weszłam z mężem”. Potwierdza to lekarz: „sami wchodzą lub pytają”, „często pytamy gdzie jest partner, życzymy sobie żeby byli razem przy in vitro”. Jedna z pacjentek skarżyła się jednak na niemożność obecności męża podczas inseminacji “Poprosiłam przy inseminacji czy mąż może być, ale lekarz powiedział że nie ma takiej potrzeby. Dla mnie to było ważne, że to nasze dziecko, ale przy kolejnych zabiegach już nie pytałam”.

12. Prawo do dokumentacji medycznej


Zgodnie z naszą analizą strony i rozmową z personelem brak jest możliwości zapoznania się z wynikami badań przez Internet czy przesłania mailem. Zgodnie z informacjami udzielonymi przez personel medyczny, wyniki badań można odebrać bez konsultacji lekarskiej w ambulatorium. O wydanie dokumentacji medycznej prosi się ustnie w rejestracji ogólnej na I piętrze, (pobierana jest opłata za wydanie kopii, co  jest zgodne z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia), natomiast wydawana jest ona na II piętrze w rejestracji u położnych, które poza lekarzami mają do niej wgląd (kartoteki papierowe).

Jednakże jedna z naszych rozmówczyń relacjonowała trudności związane z odzyskaniem dokumentacji: “jest problem z wydobyciem, nie wydano mi dokumentacji pomimo dwukrotnej prośby”. Pacjentka na prośbę wydania dokumentacji została spytana, czy przenosi się do innego Ośrodka, a ponieważ udzieliła odpowiedzi odmownej, „lekarka stwierdziła, że w takim razie dokumentacja nie jest mi potrzebna”. Pacjentce chodziło o uzyskanie drugiej konsultacji lekarskiej. Na wizycie prywatnej bowiem stwierdzono chorobę, której nie potwierdzono w Ośrodku. Pacjentka powiedziała o tym na wizycie w Ośrodku, ale zgodnie z jej relacją „lekarz stwierdził, że “podważam jego autorytet bo idę do innego lekarza”, “poddał pod wątpliwość bo pewnie mają zły sprzęt” – stoi to w sprzeczności z prawem pacjenta do uzyskania drugiej opinii lekarskiej. Ponadto pacjentka skarżyła się, że kartoteka pacjenta jest uzupełniana nierzetelnie “lekarz bada endometrium i mówi, że może mam 5mm, a w kartę wpisuje 6mm”. Zwracamy uwagę, iż prawo pacjenta do otrzymania kopii dokumentacji medycznej wynika bezpośrednio z Ustawy o prawach pacjenta i rzeczników praw pacjenta, i nie podlega ono ograniczeniu ze względu na cel, dla jakiego pacjent chce uzyskać kopię swojej dokumentacji.

13. Osoby niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


Ośrodek nie jest dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych. Osoba niepełnosprawna napotka na liczne przeszkody. Aby wejść do budynku trzeba pokonać parę schodków, winda jeździ do I piętra (a poradnia znajduje się na II piętrze), toalety nie są dostosowane do potrzeb tej grupy pacjentów, progi również przeszkadzają w poruszaniu się po budynku. Tym niemniej, o ile osoba niepełnosprawna się pojawi, to lekarze szukają pomieszczenia konsultacyjnego na parterze. Na parterze znajduje się też ginekologiczny gabinet zabiegowy.
 

14. Pary nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015 roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności  uniemożliwiająca parom jednopłciowym i kobietom samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.

Ośrodek deklaruje, iż leczy jedynie pary heteroseksualne, nie zajmuje się także kobietami samotnymi. Przejawia się to również w dokumentach podpisywanych przez pacjentów.

15. Opieka psychologiczna


Centrum Zdrowia Kobiety i Noworodka zatrudnia psychologa posiadającego ukończone psychologiczne studia magisterskie ze specjalnością psychologii klinicznej. Psycholog dostępny jest 3 razy w tygodniu. Pacjenci o możliwości takiej konsultacji informowani są ustnie podczas wizyty ginekologicznej. Lekarz mówi: “Pytam czy czują, że potrzebują, informuję że jest psycholog, pacjenci z reguły nie chcą”. Osoba zarządzająca podaje, że na ok. 200 wizyt lekarskich w miesiącu, ok. 10% pacjentów korzysta z pomocy psychologa, co wydaje się być bardzo obiecującym wynikiem w zakresie popularności konsultacji. Zaletą Ośrodka jest to, że z konsultacji psychologa mogą nieodpłatnie (w ramach umowy z NFZ) skorzystać wszyscy potrzebujący pacjenci. Dodatkowo personel poleca warsztaty komercyjne (niestety relatywnie drogie), o których informacja znajduje się na tablicy. Warsztaty te prowadzi Centrum Pomocy Niepłodnym „Wielkie Chcenie”. Z tego, co mówi personel Ośrodka, pacjenci korzystający z warsztatów są z nich zadowoleni. Zwracamy jednak uwagę, iż w tym samym mieście odbywają się również nieodpłatne warsztaty psychologiczne dla par niepłodnych i podchodzących do in vitro, o czym nie ma informacji w Ośrodku, zaś akurat warsztaty „Wielkie Chcenie” są adresowane do par  nierozważających raczej metody in vitro, co stanowi pewną niespójność z faktem ich promowania akurat w Ośrodku realizującym program refundacji in vitro i wykonującym zabiegi wspomaganego rozrodu.

Brak jest wydzielonego gabinetu dla psychologa. Wizyty odbywają się w jednym z gabinetów ginekologicznych, więc przestrzeń jest mało przyjazna i może utrudniać nawiązanie odpowiedniego kontaktu z pacjentem.

Jedna z pacjentek skorzystała z konsultacji psychologicznej na własną prośbę („nie została ona zlecona przez lekarza”), ale było to tyko raz i była z niej bardzo niezadowolona. Pacjentka po stracie dwóch zarodków usłyszała “to nie koniec świata, są dawstwa, biorstwa”- ale dla mnie to był koniec świata”, “pani psycholog skierowała mnie do kolegi psychiatry na wizytę płatną, więcej nie skorzystałam, nie czuję żebym uzyskała jakąkolwiek pomoc”, “nie rozumiem gdzie mam iść i co mam zrobić, bo lekarz mówi, że nie wie co zrobić i rozkłada ręce”. Sugerujemy, że być może warto się przyjrzeć bliżej ofercie psychologicznej w Ośrodku i przeprowadzić ewaluację wśród korzystających z niej pacjentów  upewniając się, czy relacja pacjentki dotyczyła sytuacji incydentalnej i bardzo subiektywnej, czy może więcej par korzystających z pomocy psychologicznej ma podobne odczucia. 

16. Standardy w dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Klinika nie wykonuje procedur dawstwa/biorstwa gamet i zarodkow. W razie potrzeby lekarz „wskazuje gdzie się udać” (cytat lekarz).

17. NASZE REKOMENDACJE


Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji

Dobre praktyki:

  1. Na uwagę zasługuje poprawne przygotowanie dokumentacji cywilnoprawnej podpisywanej z pacjentami. W trakcie analizy nie stwierdzono w niej punktów naruszających prawa pacjenta;
  2. Pacjentki podnosiły dobry kontakt z jedną z lekarek wyrażając się z dużym uznaniem o „pani doktor”;
  3. Zauważono, iż położne pracujące w rejestracji dedykowanej Ośrodkowi starają się zapewnić pacjentom dyskrecję i godne traktowanie, na co również zwracali uwagę sami pacjenci.

Rekomendacje:


  1. Sugerujemy rutynowe przekazywanie pacjentom drukowanych informacji o przebiegu badań/zabiegów, przygotowaniu się do nich, skuteczności, skutkach ubocznych/zagrożeniach, a jeśli wiązałoby się to ze zbyt dużymi dla Ośrodka kosztami, to choćby umieszczenie obszernych informacji j.w. na stronie internetowej i każdorazowe odsyłanie pacjentów do tego źródła. Nie jest to rozwiązanie kosztowne, a w wydatnym stopniu może poprawić realizację prawa pacjentów do informacji;
  2. Rekomendujemy przeorganizowanie gabinetów lekarskich tak, aby zwiększyć komfort i poczucie intymności pacjentów (niekiedy wystarczy przestawienie mebli i parawanu oraz uwrażliwienie personelu medycznego na tę kwestię);
  3. Proponujemy uzupełnienie informacji na stronie internetowej o :
  • biogramy
  • pełną ofertę  Ośrodka w zakresie leczenia niepłodności i diagnostyki
  • cennik
  • poszerzenie informacji o wykonywanych zabiegach/badaniach o skutki uboczne
  • umieszczenie statystyk skuteczności (jeśli dane są zbierane; jeśli nie – może warto zacząć je zbierać i publikować zważywszy na fakt, iż w przypadku placówki publicznej dane te mieszczą się w definicji informacji publicznej)
  • umieszczenie klarownej informacji, dokąd ma się udać pacjent pojawiający się w Ośrodku po raz pierwszy (mapka na stronie, opisy w postaci tabliczek wskazujących kierunek w szpitalu);
  1. Sugerujemy przeorganizowanie/usprawnienie pracy rejestracji; o ile to możliwe, ograniczenie się do rejestracji w Ośrodku Diagnostyki i Leczenia Niepłodności tj. II piętra oraz rozważenie remontu istniejących łazienek i wyposażenie gabinetów ginekologicznych oraz pomieszczenia pielęgnacyjnego w przylegającą łazienkę/ki wyposażoną w bidet;
  2. Rekomendujemy refleksję nad zapewnieniem większego komfortu mężczyznom oddającym nasienie – przede wszystkim w kwestii przekazywania próbki położnym i próby zmiany obowiązującej procedury;
  3. Sugerujemy ponowną refleksję dotyczącą obecności  i roli psychologa. Sądzimy, iż warto rozważyć organizację szkoleń personelu (w tym położnych i rejestracji) w zakresie komunikacji z pacjentem, psychologii leczenia niepłodności itp., szczególnie że została zaobserwowana taka potrzeba wśród personelu i warto umożliwić personelowi podnoszenie tych umiejętności, które stanowią mocną stronę Ośrodka;
  4. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl, www.nieplodnoscboli.pl);
  5. Rekomendujemy udostępnienie w poczekalni materiałów drukowanych z zakresu wiedzy o niepłodności. Materiały, o które warto wzbogacić poczekalnię i rejestrację, to ulotki, czasopisma i książki z zakresu leczenia niepłodności (np. Chcemy być rodzicami, z książek – poradniki adresowane do osób niepłodnych, np. „Zajść w ciążę” Piotra Pierzyńskiego, „Nadzieja na nowe życie. Poradnik dla marzących o dziecku” Agnieszki Doboszyńskiej i in., „Drogi ku płodności”, wyd. zbiorowe i inne), ale również publikacje dotyczące adopcji, dawstwa i biorstwa gamet i zarodków (np. bezpłatne poradniki „Powiedzieć i Rozmawiać” Stowarzyszenia NASZ BOCIAN). Lista publikacji, którą warto uwzględnić na stronie WWW dla pacjentów:

Poradniki:
Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec, Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec, Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet, Wydawnictwo Esprit
Publikacje popularnonaukowe i beletrystyka:
Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń, Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek, Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red. Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka, Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo PZWL
Publikacje naukowe:
Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red. Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS

18. Komentarz osrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



Adres: Plac Starynkiewicza 1/3
02-015 Warszwa
Telefon: 22-5830-371
  22-5830-370
  22-5830-372
E-mail:
WWW: http://starynkiewicza.pl
Kierownik:
OFERTA OŚRODKA:
  • Inseminacja nasieniem partnera
  • Badanie ogólne nasienia
  • Posiew nasienia
  • Badania hormonów
  • Zapłodnienie pozaustrojowe IVF
  • IVF ICSI
  • PESA
  • TESA
  • Scratching endometrium
  • Onkofertility (zabezpieczenie nasienia u pacjentów onkologicznych)
  • Histeroskopia
  • HSG
  • Laparoskopia
Projekt jest współfinansowany z Funduszy EOG w ramach programu Obywatele dla Demokracji logo fundusze norweskie logo fundacja batorego logo polska fundacja dzieci i mlodziezy