Dane placówki

Klinika Leczenia Niepłodności GAMETA Szpital

Istnieje od 2011 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring od roku 2000
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:
    badania prenatalne, zabiegi chirurgii i urologii w ramach chirurgii jednego dnia

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Gameta Rzgów
Data przeprowadzonego monitoringu 23.01.2015


Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku
2. Opis Ośrodka
3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta
4. Program refundacyjny
5. Rejestracja wizyty
6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty
7. Opieka nad mężczyzną
8. Opieka nad kobietą
9. Umowy z NFZ
10. Prawo: umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta
11. Prawo do intymności i obecności osoby bliskiej
12. Prawo do dokumentacji medycznej
13. Osoby niepełnosprawne i ich prawo do leczenia
14. Pary nieheteroseksualne
15. opieka psychologiczna
16. Standardy w dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków
17. NASZE REKOMENDACJE
18. Komentarz osrodka do raportu



1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki do ESHRE od 2000 roku oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO 9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE, uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE (Ośrodek posiada łącznie cztery certyfikaty ESHRE: trzech pracowników posiada certyfikat Senior Clinical Embryologist ESHRE,  jeden pracownik posiada certyfikat Clinical Embryologist ESHRE) . Ośrodek zadeklarował znajomość „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek wykonuje niektóre badania/zabiegi  w ramach umowy z NFZ.

2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się w niezależnym, wielopiętrowym budynku przeznaczonym jedynie na potrzeby szpitala GAMETA. Ośrodek zlokalizowany jest w Rzgowie pod Łodzią, dojazd jest możliwy właściwie wyłącznie samochodem. Przed Ośrodkiem znajduje się duży parking, zapewniono również miejsca parkingowe dla osób niepełnosprawnych. W Ośrodku znajduje się kilka poczekalni, większość z nich udostępnia oczekującym pacjentom dostęp do wody i dystrybutorów napojów. Pacjenci oczekujący na wizytę mają do dyspozycji ogólnodostępne łazienki, w tym jedna jest dostosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych. W samym Ośrodku nie ma tablicy z nazwiskami lekarzy przyjmującymi pacjentów, brak jest informacji pisemnej (nie ma możliwości otrzymania jej w rejestracji) na temat zakresu oferowanych usług czy też cennika. Jedynym źródłem informacji w tym zakresie może być tylko strona WWW lub rozmowa z rejestracją. Karta Praw Pacjenta została wyłożona przy stanowiskach rejestracyjnych.

Sytuacja badawcza:

Monitoring Ośrodka odbywał się w dniu regularnej pracy Ośrodka. Pacjenci zgłaszali się spontanicznie do wywiadów z nami, nie były to osoby poproszone z wyprzedzeniem przez personel o wzięcie udziału w monitoringu.

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta


Ośrodek posiada stronę WWW. Jest ona podstawowym narzędziem informacyjnym dla pacjentów Ośrodka. Strona placówki jest ogólną stroną dla trzech różnych podmiotów działających w ramach sieci Gameta – Rzgowa k. Łodzi, Kielc i Gdyni (przy opisie zakresu usług jest adnotacja, które usługi są dostępne w której lokalizacji, ale brak takich informacji odnośnie kadry Ośrodka). Bardzo łatwo odnajdujemy dane teleadresowe Ośrodka – podany jeden ogólny numer telefonu (odrębny kontakt dla pacjentów zainteresowanych skorzystaniem z usług Banku komórek jajowych i programem refundacyjnym Ministerstwa Zdrowia). Jednak placówki prowadzą też działalność szerszą niż tylko leczenie niepłodności, w związku z tym informacje o usługach są ze sobą wymieszane (np. w zakresie usług, w aktualnościach). Na stronie WWW Ośrodka znajduje się spis specjalistów zatrudnionych w Ośrodku w domyślnym podziale na grupy personelu: lekarze, pielęgniarki/położne, embriolodzy, pracownicy laboratorium, psycholog.  Na stronie znajduje się wyszukiwarka, w której można zaznaczyć, iż szukamy personelu konkretnego Ośrodka (Łódź, Gdynia lub Kielce), można także otworzyć osobną zakładkę poświęconą konkretnemu Ośrodkowi i znaleźć odsyłający baner „Nasi specjaliści” - znajdziemy tam spis wszystkich pracowników w podziale na grupy.  Nie wszystkie wizytówki są zaopatrzone w zdjęcia. Brakuje również informacji o kwalifikacjach kadry i ich biogramów, jedynie niektórzy pracownicy mają takie opisy przy swoich wizytówkach.  Nie umiemy odpowiedzieć na pytanie, czy taka konstrukcja spisu personelu jest dla pacjenta czytelna czy nie; należy uznać, iż Ośrodek takich danych dostarczył i znajdują się one w zasobach prowadzonej przez niego strony.

Bardzo eksponowane działy na stronie WWW Ośrodka to informacja o Programie rządowym dotyczącym refundacji in vitro, informacja o możliwości porodu w Szpitalu GAMETA oraz informacja o banku komórek jajowych GAMETA . Dla tych działów istnieją bardzo dokładnie rozbudowane i  poświęcone im podstrony. Pozostałe informacje dotyczące niepłodności, jej diagnozowania i leczenia są ogólne dla wszystkich trzech ośrodków. Jakość  informacji o diagnostyce i metodach leczenia należy uznać za bardzo dobrą, jednak nie kompletną – brakuje szczegółowych informacji o punkcji jąder, banku nasienia, brakuje informacji o możliwości adopcji zarodka i wykonania procedury in vitro z komórką dawczyni lub z nasieniem dawcy. Przy opisie poszczególnych badań/zabiegów (z wyjątkiem wyżej wymienionych) znajdują się informacje o ich przebiegu, sposobie przygotowania do nich,  skutkach ubocznych i prognozowanej skuteczności.  Naszą uwagę zwróciło także uźrodłowienie informacji w Rekomendacjach Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu i Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, co należy uznać za modelową praktykę konstruowania informacji dla pacjentów (w tym również zamieszczono krótkie i czytelne objaśnienia, jakie metody diagnostyczne nie są zalecane przez Rekomendacje/jakie warunki należy spełnić przy np. stymulacji jajeczkowania cytrynianem klomifenu, co stanowi ważne źródło edukacji pacjentów). Dobrym rozwiązaniem jest szczegółowe opisanie pierwszej wizyty w Ośrodku, wyszczególnienie co na wizytę należy zabrać. Dzięki temu pacjenci będą do wizyty dobrze przygotowani co jest istotne szczególnie dla pacjentów mieszkających poza Rzgowem. Strona zawiera ponadto dział „Najczęściej zadawane pytania”, tzw. FAQ, który szereguje odpowiedzi na szereg istotnych pytań począwszy od różnicy między niepłodnością i bezpłodnością, a skończywszy na objaśnieniu, czym jest endometrium. Również tę praktykę należy uznać za bardzo pozytywną edukacyjnie.

Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:

Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej, Ośrodek prowadzi linię dyżurną dla pacjentów. Obsługuje ją lekarz dyżurujący, a do godziny 20.00 – rejestracja. Linia jest przeznaczona dla pacjentów po zabiegach ingerencyjnych, np. punkcji, jest to kontakt całodobowy, pod który pacjenci mogą dzwonić w wypadku nagłych sytuacji. Ponadto niektórzy lekarze pracujący w Ośrodku podają swoje numery telefonów pacjentom i są z nimi w stałym kontakcie. Generalnie jednak nie jest to procedura zwyczajowa i obowiązująca. Pacjenci (wszyscy) mają kontakt z Ośrodkiem tylko za pośrednictwem rejestracji. Wszyscy pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, potwierdzili funkcjonowanie tej praktyki, zarówno jeśli idzie o istnienie linii dyżurnej (działającej całodobowo, lekarz odbierał od razu lub oddzwaniał), jak i otrzymywanie prywatnych numerów telefonów do lekarzy, które nie jest regułą: „do pierwszego lekarza miałam podany numer komórki – korzystałam, oddzwaniał lub odbierał. Z pozostałymi lekarzami miałam kontakt tylko przez Ośrodek i rejestrację” (cytat: pacjentka).

Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:

W samym Ośrodku nie są dostępne materiały informacyjne (z wyjątkiem materiałów dotyczących programu rządowego). Wszystkie informacje w formie ustnej i pisemnej przekazywane są pacjentom przez lekarza prowadzącego w opracowanych formularzach informacyjnych, które zawierają jednocześnie zgody na przeprowadzenie proponowanego leczenia. Pielęgniarkom nie wolno udzielać informacji o wynikach badań czy przeprowadzanych zabiegach. Pracownikom rejestracji nie wolno również podawać interpretacji wyników badań. Podczas rozmów z pacjentami od większości usłyszałyśmy, iż nie mieli żadnych zastrzeżeń co do sposobu i jakości przekazywanych informacji i sposobie leczenia. Informacje dotyczące planu leczenia, skuteczności, skutkach ubocznych czy przebiegu badań były dla nich jasne i wystarczające.

Jedna z par miała zastrzeżenia w tym względzie. Zgodnie z relacją pary, lekarz poinformował ją, iż: „w Ośrodku się nie diagnozuje przyczyn niepłodności, a jedynie doprowadza do ciąży”.  Para była jedynie na wizycie informacyjnej i dopiero rozważała podjęcie leczenia w Ośrodku.

 Ośrodek zapewnia pacjentom poprzez recepcję możliwość zakupu podręcznika dot. niepłodności (nie otrzymałyśmy informacji, jaki to dokładnie podręcznik). Dostępna jest także do wypożyczenia i zapoznania się w poczekalni publikacja „Powiedzieć i rozmawiać. Jak rozmawiać o poczęciu dzięki dawstwu z dziećmi w wieku 0 – 7 lat. Poradnik dla rodziców”. Ośrodek nie korzysta z edukacyjnych narzędzi multimedialnych w miejscach ogólnodostępnych (rejestracja, poczekalnia), których treść za pomocą zrozumiałego przekazu przybliżałaby pacjentom procedury wspomaganego rozrodu, diagnostykę niepłodności, oferowane zabiegi etc. Należy więc podsumować, iż informacje o działalności Ośrodka podawane są głównie, a może nawet wyłącznie na stronie www.

Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 

Na stronie WWW znajduje się cennik dotyczący badań i zabiegów oferowanych przez Ośrodek. Cennik nie jest kompletny, brakuje w nim informacji na temat kosztów procedur in vitro z zastosowaniem komórek dawców oraz kosztów procedury adopcji zarodka. W Ośrodku istnieje możliwość płatności bezgotówkowej (jest dostępny terminal). Na życzenie wystawiane są faktury VAT, każdy pacjent dostaje imienny rachunek. Pacjenci potwierdzili tę praktykę.

Jeśli idzie o procedurę składania skarg:

W Ośrodku przyjęto procedurę składania skarg przez pacjentów. Zgodnie z informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej skargę można złożyć pisemnie w rejestracji, a procedurę rozpatrywania skargi: „reguluje procedura ISO przyjęta przez Ośrodek”. Osoba zarządzająca nie potrafiła nam podać odpowiedzi na pytania o to, kto  rozpatruje skargę, jaki jest tryb odpowiedzi na skargę, czy pacjenci mogą się od niej odwołać oraz ile skarg w ostatnim roku odebrał Ośrodek i czego dotyczyły.

Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:

Na stronie głównej Ośrodka (dotyczącej wszystkich placówek Gameta)  znajduje się zakładka „Wyniki leczenia”, której brzmienie może sugerować umieszczenie na niej statystyk. Znajdujemy tam jednak następującą informację:

„W naszym Ośrodku od wielu lat wykonujemy bardzo dużo prób leczenia metodą pozaustrojowego zapłodnienia. Pomimo tego, że zebraliśmy w tym czasie setki tysięcy pozycji w analizach statystycznych nie możemy przedstawić przed leczeniem idealnie określonego rokowania w przeliczeniu na próbę leczenia, którą Państwo podejmujecie. Dlaczego? Dlatego, że przed Państwem leczyliśmy wiele par, których czynniki rokownicze były bardzo zbliżone do Państwa jednak nie identyczne. Pamiętajmy o tym, że każda para ma indywidualne czynniki, które wpływają na szansę na urodzenia dziecka. Dlatego też ważne jest to aby dopasować jak najlepiej sposób leczenia. Jest to możliwe wtedy, gdy Ośrodek zapewnia wszystkie możliwe metody leczenia niepłodności.”

Nie jest do końca jasne, dlaczego Ośrodek przyjął, iż udostępnienie pacjentom informacji o szacunkowej skuteczności zabiegów może być tożsame z ryzykiem złożenia obietnicy o gwarancji sukcesu. Wydaje się, iż sama konstrukcja zacytowanego wpisu jasno tłumaczy, dlaczego medycyna nie jest nauką ścisłą, a przyrodniczą, więc siłą rzeczy opiera się na dowodach i przewidywanej skuteczności zabiegów,  którą ekstrapoluje się na różne grupy pacjentów. Są to jednak nadal jedynie szacunki, a nie obietnice gwarancji. Zachęcałybyśmy, aby w przywołanej zakładce udzielić pacjentom jednak szerszej informacji na temat orientacyjnej skuteczności procedur, szczególnie iż w innych miejscach strony Ośrodek udostępnia jednak częściowe statystyki, jak również informuje o nich w dokumentacji podpisywanej z pacjentami. Wydaje się więc uzasadnionym, aby zebrać te informacje w jednym miejscu dla ich większej czytelności i dla dania pacjentowi ogólnego obrazu jego sytuacji.

Na przykład w odniesieniu do stymulacji owulacji na stronie WWW  pojawiają się informacje:

„Pozytywną odpowiedź jajników uzyskuje się w 60 – 80 % przypadków. Odsetek ciąż wynosi ok. 20% na cykl, z czego 70 % ciąż jest uzyskiwanych w trzech pierwszych cyklach leczenia .”

W odniesieniu do skuteczności procedury in vitro możemy z kolei znaleźć informację zawartą w formularzu świadomej zgody na zabieg:

„Skuteczność zapłodnienia pozaustrojowego (szansa na ciążę),w przeliczeniu na zabieg pobrania komórek jajowych w najlepiej rokujących sytuacjach nie przekracza 50%. Skuteczność terapii zależy od wielu czynników. Najważniejsze z nich to: wiek, masa ciała, palenie papierosów, obecność nieprawidłowości w narządzie rodnym,przebyte operacje (jajników,macicy , jajowodów i innych narządów w jamie brzusznej) oraz inne choroby towarzyszące.”

Informacje nt skuteczności IUI podawane w formularzu świadomej zgody:

„Skuteczność inseminacji domacicznej w najlepiej rokujących sytuacjach nie przekracza 15% w przeliczeniu na jedną próbę. Jeżeli istnieją negatywne czynniki prognostyczne szansa na ciąże jest mniejsza niż 5%”.

W zgodach na leczenie metodą IVF znajduje się zapis:

„Skuteczność FET (szansa na ciążę), w najlepiej rokujących sytuacjach nie przekracza 40%. W skrajnie niekorzystnych warunkach szansa ta jest znacznie mniejsza niż 10%. Skuteczność terapii zależy od wielu czynników. Najważniejsze z nich to: wiek pacjentki (zwłaszcza w chwili pobrania komórek jajowych), liczba i potencjał rozwojowy przenoszonych zarodków masa ciała, palenie papierosów, obecność nieprawidłowości w obrębie narządu rodnego, przebyte operacje (macicy), parametry nasienia oraz choroby towarzyszące”.

Tak więc Ośrodek udziela orientacyjnych informacji na temat skuteczności stosowanych procedur i zabiegów, jednak nie są one zebrane w jednym miejscu i ogólnodostępne. Co bardzo istotne, informacje dotyczące skuteczności są każdorazowo podawane w szerokim kontekście zgodnym z rekomendacjami PTMR i PTG. Uwagę zwraca odpowiedzialność autorów dokumentów/informacji w zakresie przedstawienia pacjentom rzetelnie i wyczerpująco sytuacji, z reguły z odniesieniami do metodologii (ciąża w przeliczeniu na zabieg pobrania komórek jajowych) bez dawania „marketingowych obietnic bez pokrycia”. Mimo to zachęcałybyśmy do większej otwartości w dzieleniu się z pacjentami informacjami o skuteczności Ośrodka, gdzie można zachować tę samą odpowiedzialność i szeroki kontekst, ale jednak udostępnić więcej ważnych dla pacjentów danych.

Na uwagę zasługuje również umieszczenie na stronie informacji o interpretowaniu wyników leczenia niepłodności publikowanych przez inne ośrodki:

http://www.gameta.pl/wyniki-leczenia/interpretacja-wynik%C3%B3w-leczenia

Takie działanie – jak również samą treść informacji – należy uznać za wartościowe edukacyjnie wobec pacjentów, którzy często nie są świadomi, iż publikowane na stronach różnych ośrodków i  obiecująco wyglądające statystyki mogą być w istocie wynikami prób beta HCG w odniesieniu do wybranej grupy pacjentek (np. poniżej 30 roku życia) i wprowadzać w błąd co do ogólnej skuteczności terapii.

Pacjenci podczas wywiadów deklarowali, że lekarz prowadzący przedstawiał ustnie informacje o skuteczności zabiegów IVF, jednak jedna z pytanych par zadała nam pytanie, czy orientujemy się jaka jest skuteczność IVF prowadzonego przez Ośrodek w ramach programu MZ w porównaniu z tzw. „komercyjnie” (pełnopłatnie) wykonywanym IVF. Można więc domniemywać, że nie uzyskali takich informacji od lekarza.

Ośrodek dostarcza pacjentom szczegółowych informacji dotyczących przebiegu procedur inseminacji oraz IVF (m.in. rodzaje protokołów). Ośrodek nie szacuje skuteczności postępowania w przypadku danej pary przed podjęciem przez nią decyzji o rozpoczęciu leczenia.

Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:

Pacjenci są poinformowani o zaleceniach ESHRE w zakresie i ryzyku związanym z ciążami wielopłodowymi, jednakże nie jest to polityka SET. Cytując świadomą zgodę na zabieg zapłodnienia pozaustrojowego:
„Aby zmniejszyć ryzyko ciąży mnogiej, ogranicza się liczbę przenoszonych zarodków do 1, 2 lub 3 w zależności od sytuacji klinicznej”

I dalej:

„e. Istnieje większe prawdopodobieństwo wystąpienia ciąży wielopłodowej wskutek terapii metodą zapłodnienia pozaustrojowego”

Chciałybyśmy podnieść, iż zacytowane prawdopodobieństwo nie jest cechą immanentną metody in vitro, a właśnie powikłaniem jatrogennym związanym bezpośrednio z decyzją o transferze do macicy więcej niż jednego zarodka. Tak sformułowane zapisy zgody mogą sugerować pacjentowi, iż ryzyko ciąży wielopłodowej wynika w sposób bezpośredni z samej procedury in vitro, co nie jest zgodne z rzeczywistością.  W zgodzie omówiono poszczególne pojęcia/skróty medyczne wyjaśniając ich znaczenie pacjentowi, jednak brakuje tam skrótu SET i objaśnienia, dlaczego ESHRE zaleca transfer jednego zarodka (SET lub eSET). Z kolei w innym dokumencie - dokumencie świadomej zgody na transfer mrożonego zarodka FET powyższa informacja została już sformułowana odmiennie i w sposób niebudzący zastrzeżeń:

„a) istnieje większe prawdopodobieństwo wystąpienia ciąży wielopłodowej wskutek przeniesienia do macicy więcej niż jednego zarodka. Ciąża wielopłodowa niesie za sobą większe ryzyko: poronienia, porodu przedwczesnego oraz większe prawdopodobieństwo zakończenia ciąży cięciem cesarskim.”

Na pozytywną uwagę zasługuje jednak – w kontekście informowania pacjentów o ryzyku związanym z ciążą mnogą – informacja zawarta w formularzu świadomej zgody dotyczącym zabiegu inseminacji:

„W wyniku stymulacji owulacji dochodzi do wzrostu więcej niż jednego pęcherzyka w jajniku. W związku z tym istnieje zwiększone ryzyko ciąży mnogiej. W szczególnych sytuacjach (obecność ponad 3 dojrzałych pęcherzyków) IUI nie powinna być wykonana, ponieważ istnieje znaczne zwiększone ryzyko ciąży mnogiej
(wytłuszczenie oryginalne)

Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, potwierdzili, iż podczas wizyty przygotowującej ich do zapłodnienia in vitro, lekarz poruszał z nimi kwestię SET i ryzyka związanego z transferem więcej niż jednego zarodka. W związku z powyższym trudno sformułować spójne konkluzje w tej części raportu, ponieważ relacje pacjentów i lekarza odnośnie faktycznego praktykowania polityki SET nie krzyżują się z informacjami zawartymi w zgodach.

4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem programu refundacyjnego od początku jego trwania, to jest od lipca 2013 roku. Informacja o realizacji Programu znajduje się na stronie głównej Ośrodka, gdzie można także znaleźć odnośnik do odrębnej podstrony poświęconej tylko Programowi MZ. Znajduje się tam ogólna informacja o Programie, regulamin uczestnictwa w Programie, informacje kto kwalifikuje się do Programu i co należy uczynić, aby taką kwalifikację uzyskać. Jest również uruchomiona infolinia dla pacjentów zainteresowanych Programem, co należy uznać za dobrą praktykę, jak również istnieje możliwość, aby przez formularz na stronie WWW zamówić rozmowę z konsultantem (opcja zarówno dla osób zainteresowanych Programem jak i już uczestniczących – będących w cyklu leczenia).

Ponadto Ośrodek przygotował własne materiały informacyjne dla osób zainteresowanych programem, które są dostępne w siedzibie Ośrodka (wyłożone w poczekalni, w rejestracji).

Ośrodek stosuje takie same zasady traktowania pacjentów pełnopłatnych i korzystających z Programu refundacyjnego MZ (informacja od osoby zarządzającej i większości pacjentów). Jednak jedna z par, z którą prowadziłyśmy rozmowę deklarowała, iż czuła się inaczej traktowana w momencie, gdy podchodziła do procedury IUI pełnopłatnej i inaczej będąc w Programie refundacyjnym (różnice polegały na długości wizyt, ilości i jakości przekazywanych prze lekarza informacji, pomimo prośby pacjentki o prowadzenie stymulacji tylko przez jednego lekarza, co miało zapewnić jej komfort wizyty, umawiane były do różnych lekarzy - na niekorzyść uczestnictwa w Programie refundacyjnym).  Inna para naszych rozmówców zgłosiła uwagi do realizacji Programu, była to para po pięciu nieudanych transferach w ramach programu rządowego w innym Ośrodku. Para rozważała zmianę realizatora na Ośrodek Gameta. Zgodnie z jej relacją: „płatna wizyta nas rozczarowała, usłyszeliśmy, że w dotychczasowym Ośrodku byliśmy bardzo dobrze prowadzeni, co budzi wątpliwości po pięciu nieudanych transferach. Mieliśmy wrażenie, że Ośrodek nie chce nas przyjąć do programu, bo źle rokujemy i możemy zaniżyć statystyki. Kiedy zapytaliśmy o możliwość zrobienia diagnostyki usłyszeliśmy „my tu nie diagnozujemy tylko do ciąży mamy doprowadzić”. Pozostali pacjenci deklarowali równe traktowanie niezależnie od uczestnictwa w Programie bądź korzystania z procedur pełnopłatnych.

5. Rejestracja wizyty


Rejestracja pracuje w systemie zmianowym – po 4 pracowników na zmianę plus kierownik rejestracji. Liczba osób obsługujących pacjentów może być mniejsza przy mniejszej liczbie pacjentów (tak według deklaracji naszych rozmówców jest np. w piątki kiedy to do Ośrodka przychodzi zwyczajowo najmniej pacjentów). Poczekalnia jest przestronna i dająca swobodę i komfort pacjentom. Część wyodrębniona na poczekalnię jest integralną częścią całego ciągu komunikacyjnego, jednak znajduje się z boku i praca rejestracji nie zakłóca komfortu pacjentów na wizytę/zabieg/badanie.

Na wizytę można się umówić telefonicznie lub osobiście, nie ma możliwości umawiania wizyt przez Internet. Według deklaracji rozmówców czas oczekiwania na pierwszą wizytę to około 14 dni. Pierwsza wizyta zgodnie z informacjami uzyskanymi od pacjentów trwała ok. 45minut- 1 godziny. Lekarz, z którym rozmawiałyśmy, podał te same wartości. Kolejne wizyty są umawiane według konieczności i dostosowane do indywidualnego toku stosowanych procedur. Ich przeciętny czas trwania wynosi ok. 15-20 minut (źródło: pacjenci i lekarz). W momencie opóźnienia rejestracja informuje pacjentów o tym, że takie wystąpi i o przewidywanym czasie oczekiwania na wizytę. Jeśli pacjenci nie przebywają w Ośrodku są o tym informowani telefonicznie. Według deklaracji pacjentów opóźnienia nie przekraczały 30 minut.

Personel obsługujący rejestrację jest przeszkolony w zakresie komunikacji z pacjentami ze szczególnym naciskiem na zapewnienie pacjentom dyskrecji oraz komfortu (szkolenia wewnętrzne prowadzone przez psychologa zatrudnionego w Ośrodku, często indywidualne rozmowy z pracownikami rejestracji, pomoc w rozwiązywaniu sytuacji trudnych związanych z obsługą pacjenta).

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Zgodnie z informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej, Ośrodek przyjął schemat prowadzenia wizyt. Ma on postać programu komputerowego, który wyświetla w trakcie wizyty tzw. „check listę” i standaryzuje przebieg wizyt lekarskich niezależnie od tego, kto jest lekarzem prowadzącym pary. Lekarz podczas wizyty wypełnia w systemie komputerowym kartę pacjenta przechodząc przez jej kolejne punkty (które z siebie wynikają, nie ma możliwości ominięcia jakiegoś elementu karty). Po zakończonej wizycie karta pacjenta jest drukowana i przechowywana w dokumentacji w wersji papierowej. Pacjent jej nie otrzymuje. Pacjenci przechodzący procedurę IVF otrzymują kartę stymulacji, w której na każdej wizycie lekarz prowadzący robi stosowne adnotacje dotyczące m.in. koniecznych do wykonania badań, ich wyników, stosowanych leków i ich dawek. Pacjenci zgodnie potwierdzili, iż wizyty składały się z następujących elementów: zaproponowanie planu leczenia/postępowania na najbliższe miesiące; omówienie rodzaju, kolejności, przebiegu, i kosztu badań/zabiegów; upewnienie się lekarza, że informacje są zrozumiałe dla pacjentów; pisemne i ustne podsumowanie przebiegu wizyty i zaleceń oraz otrzymanie pisemnej informacji odnośnie zalecanych leków i ich dawkowania. Wywiady z pacjentami potwierdziły zatem, iż schemat przyjęty przez Ośrodek jest stosowany i w praktyce oznacza standaryzację przebiegu wizyty. Według oceny pacjentów, z którymi rozmawiałyśmy lekarze zazwyczaj byli komunikatywni, chętnie odpowiadali na pytania pacjentów. Informacje otrzymywane przez pacjentów były – w relacji pacjentów - kompletne i wystarczające.

Po ustaleniu planu leczenia lekarze zawsze przekazywali pacjentom – rozmówcom materiały pisemne (informacje wraz ze zgodami), w których zawarte były wszystkie niezbędne dane dotyczące proponowanego leczenia – wybór metody leczenia, opis przebiegu procedury, opis przygotowań, skutki uboczne.

 Lekarz zadeklarował – a pacjenci potwierdzili- iż zawsze podczas przeprowadzania badania pacjentki informuje o wykonywanych czynnościach; uznał w rozmowie z nami, iż taka praktyka jest oczywista. Pacjentki również przekazały, iż wizyty lekarskie nie były zakłócane wejściem do gabinetu osób trzecich.

7. Opieka nad mężczyzną


Ośrodek posiada trzy pokoje do oddawania nasienia. Wszystkie są umiejscowione poza głównym ciągiem komunikacyjnym, co sprzyja zachowaniu dyskrecji i komfortowi pacjentów. Pokoje są  zamykane, mają dostęp do jednej łazienki (dodatkowo w każdym pokoju jest umywalka). Pokoje są wyposażone w prasę i filmy erotyczne, zapewniono w nich przyćmione światło oraz miejsce dla partnerki, jeśli takie będzie życzenie pary.  Ankietowani pacjenci potwierdzili, iż całość procedury była zorganizowana w sposób bardzo dyskretny.

Pacjenci na badanie nasienia proszeni są bezpośrednio osobiście przez personel kliniki (wg deklaracji pracowników Ośrodka zajmuje się tym recepcja, wg słów pacjentów – pracownicy laboratorium seminologicznego) i prowadzeni do wyodrębnionej części Ośrodka,  w której znajdują się pokoje do oddawania nasienia oraz laboratorium. Po sprawdzeniu zgodności danych pacjenta z dowodem osobistym wydawany jest pojemnik, który po oddaniu nasienia do badania odnoszony jest przez pacjenta do wskazanego okienka (brak śluzy w pokojach do oddawania nasienia).

Personel deklaruje, że istnieje możliwość oddawania nasienia do badania w domu, jednak w praktyce - z uwagi na umiejscowienie Ośrodka i warunki przechowywania i dostarczania nasienia do laboratorium -  jest to proces niemal nierealny do wykonania. W Ośrodku nie ma dostępnych prezerwatyw bez środka plemnikobójczego do pobierania nasienia.


8. Opieka nad kobietą


W Ośrodku znajduje się siedem gabinetów ginekologicznych. W każdym znajdują się trzy krzesła (dla lekarza i pacjentów), co pośrednio wskazuje na refleksję Ośrodka o istotności potrzeby obecności osoby bliskiej. Do gabinetów przylegają łazienki, co jest zgodne z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w tym zakresie. Łazienki są nowe/wyremontowane, znajdują się w nich umywalki, bidety oraz sedesy, zaopatrzono je w środki do higieny osobistej, wkładki higieniczne, ręczniki papierowe oraz papier toaletowy.  Każda łazienka jest zamykana od wewnątrz. W dniu monitoringu stan czystości łazienek był bez zarzutu.  Pacjentki przygotowują się do badania w łazienkach przynależnych do gabinetów ginekologicznych, co potwierdzono w wywiadach pacjenckich. W samym gabinecie fotel ginekologiczny usytuowany jest za zasłaniającym go parawanem.

W Ośrodku znajduje się pomieszczenie pielęgnacyjne dla pacjentek po zabiegach. Mieszczą się w nim cztery łóżka i leżanka, wszystkie miejsca leżące są zaopatrzone w jednorazową pościel. Pacjentki przygotowujące się do zabiegów mają udostępnioną odzież jednorazową oraz zamykane szafki na rzeczy osobiste, które może w nich przechować na czas zabiegu. W dniu monitoringu pacjentki przebywające w pomieszczeniu pielęgnacyjnym nie miały dostępu do wody/napojów, choć w wywiadach z pacjentkami, które poddawały się zabiegom w poprzednich tygodniach/miesiącach potwierdzono, iż taki dostęp był zapewniony.

Pracownicy Ośrodka zadeklarowali, iż informują pacjentki o możliwości obecności partnera/rki/osoby bliskiej podczas wizyty. Według deklaracji pracowników Ośrodka pacjentkom mogą też towarzyszyć osoby bliskie podczas transferu oraz w pokoju wypoczynkowym po punkcji. Jednak -  jak dodawał personel -  „pacjentki w zazwyczaj nie chcą i nie pytają”. Jedna z z par w rozmowie z nami przekazała: „nie wiedziałam, że jest taka możliwość, aby mąż był ze mną po zabiegu, nikt mi nie powiedział o tym”.

9. Umowy z NFZ


Ośrodek, wg informacji osoby zarządzającej, posiada podpisaną umowę z NFZ na: prowadzenie gabinetów ginekologicznych (nie jest to opcja dostępna dla pacjentów leczących się w Ośrodku z powodu niepłodności), badania prenatalne oraz zabiegi ginekologii operacyjnej małoinwazyjnej (laparoskopia, histeroskopia i HSG). Jednak ani reprezentant Ośrodka, ani lekarz, z którym prowadzona była rozmowa nie sprecyzowali dokładnie o jakiej puli zabiegów mowa, a co za tym idzie jaka jest ich dostępność dla pacjentek Ośrodka. Każda pacjentka, która ma w zaleceniu wykonanie wskazanego zabiegu jest informowana bezpośrednio przez lekarza o możliwości jego wykonania w ramach kontraktu z NFZ bezpośrednio w Ośrodku lub ma wskazaną inną placówkę, która takie zabiegi wykonuje (Ośrodek wskazuje zawsze Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi).

Jedna z pacjentek, z którą rozmawiałyśmy w trakcie monitoringu miała wykonywaną w Ośrodku histeroskopię, jednak zabieg ten był wykonany odpłatnie, a pacjentka nie posiadała wiedzy o tym, że istnieje możliwość wykonania go w ramach kontraktu z NFZ.

Na stronie WWW Ośrodek nie informuje o możliwości wykonywania zabiegów ginekologii operacyjnej małoinwazyjnej w ramach kontraktu z NFZ. W cenniku prezentowanym na stronie WWW jest odniesienie do strony Szpitala GAMETA, który zabiegi te wykonuje komercyjnie (jest podany cennik).

10. Prawo: umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została udostępniona bezpośrednio w dniu monitoringu i  składały się na nią następujące dokumenty:
  1. Informacja dla pacjentki oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą  pozaustrojowego zapłodnienia z wykorzystaniem nasienia anonimowego dawcy z banku nasienia z mrożeniem zarodków ( IVF - SD)
  2. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia z mrożeniem zarodków (IVF, IVF-ICSI)
  3. Umowa o przechowywanie zarodków
  4. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia z mrożeniem zarodków w ramach programu Ministra Zdrowia „Leczenie niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego na lata 2013-2016” (Program MZ)
  5. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie poprzez przeniesienie do macicy zarodka poddanego procesowi mrożenia i rozmrażania (FET) w ramach programu Ministra Zdrowia „Leczenie niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego na lata 2013-2016” (Program MZ)
  6. Informacja dla pacjenta oraz formularz świadomej zgody (badanie/zabieg)
  7. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie poprzez przeniesienie do macicy zarodka pochodzącego od anonimowych dawców poddanego procesowi mrożenia i rozmrożenia
  8. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą  pozaustrojowego zapłodnienia z wykorzystaniem nasienia anonimowego dawcy z banku nasienia z mrożeniem zarodków ( IVF - SD)
  9. Dyspozycja wykorzystania depozytu nasienia przechowywanego w GAMETA SZPITAL (formularz został przekazany drogą elektroniczną,  nie było go w pakiecie otrzymanym na miejscu)
  10. Formularz informacyjny oraz świadoma zgoda pacjentki na badanie hysterosalpingosonograficzne (SIS)
  11. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie poprzez przeniesienie do macicy zarodka poddanego procesowi mrożenia i rozmrażania (FET)
  12. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą  IVF-ICSI z  mrożeniem zarodków z wykorzystaniem oocytów anonimowej dawczyni ( IVF - OD)
  13. Procedura postępowania - Kwalifikacja dawczyni komórek jajowych
  14. Wniosek o wydanie dokumentacji medycznej w postaci wyciągu – opiekun prawny
  15. Wniosek o wydanie dokumentacji medycznej w postaci wyciągu - pacjent
  16. Wniosek o wydanie dokumentacji medycznej w postaci kopii - opiekun prawny
  17. Wniosek o wydanie dokumentacji medycznej w postaci kopii- osoba upoważniona
  18. Wniosek o udostępnienie dokumentacji medycznej w postaci kopii - pacjent
  19. OŚWIADCZENIE - upoważnienie osoby do otrzymania dokumentacji medycznej
  20. Umowa o przechowywanie nasienia
  21. Umowa o przechowywanie zarodków powstałych w trakcie leczenia w ramach programu Ministra Zdrowia „Leczenie niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego na lata 2013-2016” (Program MZ)
  22. Informacja dla pacjenta oraz formularz świadomej zgody na kriokonserwację (zamrożenie) depozytu nasienia do procedur ART (IUI, IVF-ICSI, IVF-OD)
  23. Formularz informacyjny oraz świadoma zgoda pacjentów leczonych metodą inseminacji domacicznej
  24. Informacja dla pacjentki oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą inseminacji domacicznej nasieniem anonimowego dawcy z banku nasienia
  25. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na przeniesienie do macicy zarodka powstałego metodą IVF-ICSI z mrożeniem zarodków, z wykorzystaniem nasienia anonimowego dawcy z banku nasienia oraz z wykorzystaniem oocytów anonimowej dawczyni z banku oocytów (IVF-OSD)

*
Należy zauważyć, że wszystkie umowy/informacje/zgody, jakim posługuje się GAMETA-SZPITAL zostały skonstruowane (także graficznie) w sposób bardzo przystępny, z wyraźnie wyodrębnionymi sekwencjami wskazującymi, które pola wypełnia pacjent, które lekarz, itp. Jednocześnie w dokumentach oznaczone zostały fragmenty, które są istotne i należy je „przeczytać uważnie”. Przyjęcie takiego rozwiązania uznać należy za działanie zdecydowanie pro-pacjenckie i bardzo dobrą praktykę.

Pozytywnie należy odnieść się do posługiwania się przez Ośrodek przystępnym językiem, w którym w sposób nieskomplikowany objaśniane są kwestie medyczne, natomiast informacja zaprezentowana w analizowanych dokumentach jest obszerna i szczegółowa. Nadmienić należy, że w trakcie monitoringu uzyskano informacje, że pacjenci mają możliwość negocjowania zapisów umów. Nie zostało to jednak zweryfikowane, ponieważ żaden z pacjentów, którzy zgodzili się na rozmowę nie dostrzegał potrzeby dokonywania jakichkolwiek zmian w podpisywanych dokumentach i stąd też nie podejmował prób negocjowania wybranych fragmentów umów czy zgód. Wszyscy rozmówcy-pacjenci zgodnie potwierdzili, iż otrzymali wzorce dokumentów co najmniej 24 godziny przed planowanym zabiegiem i otrzymali kopię podpisanych dokumentów.

Niemniej umowy, którymi posługuje się Ośrodek nie są wolne od zapisów, które budzą wątpliwości. Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym stanowi tylko jeden
z celów prowadzonego monitoringu, poniżej przedstawione zostaną wyłącznie najważniejsze wątpliwości.

1.Informacja dla pacjentki oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą  pozaustrojowego zapłodnienia z wykorzystaniem nasienia anonimowego dawcy z banku nasienia z mrożeniem zarodków ( IVF – SD)

Część druga n)
Wyrażam zgodę, żeby personel GAMETA-SZPITAL prowadzący leczenie metodą IVF-SD oraz inni pracownicy jednostki, prowadzili obserwację procedur laboratoryjnych i klinicznych w trakcie terapii. Zgadzam się na zbieranie i publikowanie danych medycznych oraz wykoywanie zdjęć fotograficznych i nagrań audiowizualnych podczas leczenia metodą IVF-SD, w celu polepszenia edukacji medycznej i badań naukowych. Moje dane personalne oraz wizerunek w żadnym wypadku nie mogą zostać ujawnione.

Analizowany dokument ma formę zgody potwierdzonej jednokrotnym podpisem, co sprawia, iż pacjentka podpisująca dokument – chcąc podjąć leczenie w Ośrodku – musi automatycznie wyrazić zgodę na wykorzystanie jej danych medycznych dla potrzeb Ośrodka, podczas gdy nie jest to konieczny element procedury leczniczej. Zachęcamy do wyłączenia tego zapisu z dokumentu i podpisywania go osobno, aby dać wybór pacjentom w tym zakresie, ewentualnie do pozostawienia zapisu w dokumencie, ale z możliwością odznaczenia „zgadzam się/nie zgadzam się”.

Poza tym brak uwag: dokument został skonstruowany językiem jasnym i zrozumiałym, z obszernymi wyjaśnieniami dotyczącymi przebiegu procedury, ewentualnych skutków ubocznych. Dokument zaopatrzono w słowniczek pojęć medycznych, co należy uznać za bardzo dobrą praktykę.

2. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia z mrożeniem zarodków (IVF, IVF-ICSI)

Podnosimy tę samą uwagę dotyczącą zgody na wykorzystanie danych klinicznych, co w przypadku dokumentu nr 1., i zauważamy tę samą dobrą praktykę w zakresie konstrukcji dokumentu w części informacyjnej.

3.Umowa o przechowywanie zarodków

Budzą wątpliwości zapisy mówiące o waloryzacji cen. Biorąc pod uwagę, że umowa
o przechowywanie zarodków może być umową długoterminową - należałoby rozważyć, czy -  przy dopuszczeniu w umowie waloryzacji cen - nie powinien znaleźć się zapis dający pacjentom możliwość odstąpienia od umowy po zmianie cen.

Nadmienić należy, że UOKiK wielokrotnie wskazywał, że zastrzeżenie w umowie
z konsumentem zmienności ceny tworzy zbyt daleko idącą swobodę w kreowaniu stosunku prawnego po stronie przedsiębiorcy i stanowi klauzulę niedozwoloną (vide art. 385³ pkt 20 kodeksu cywilnego).

§4, pkt 9
W przypadku nie uiszczenia opłaty w terminach wskazanych w punktach: 2, 3 i 4 niniejszego paragrafu, GAMETA-SZPITAL zobowiązana jest wezwać Pacjentów do zapłaty zaległości w terminie 30 dni od daty doręczenia Im wezwania. Strony uznają wezwanie za skutecznie doręczone, po upływie 15 dni od dnia nadania go pod ostatni adres podany przez Pacjentów.

Powyższy zapis zawiera tzw. fikcję doręczenia, a więc przyjmuje założenie, iż druga strona otrzymała korespondencję, której w rzeczywistości nie odebrała. Zgodnie z trwałą praktyką Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zapisy w umowach zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami a konsumentami, które pozwalają uznać za doręczone dokumenty, których konsumenci w rzeczywistości nie otrzymali i nie mieli możliwości się z nimi zapoznać, traktowane są jako klauzule abuzywne (niedozwolone).

§ 6, pkt 1
W razie utraty powierzonych zarodków z przyczyn zawinionych przez GAMETA-SZPITAL, GAMETA-SZPITAL zobowiązuje się zwrócić wszystkie opłaty pobrane za usługi wykonane na podstawie niniejszej umowy, w ciągu 30 dni od daty otrzymania stosownego oświadczenia od Pacjentów z numerem konta, nna które mają być przekazane pieniądze. Zobowiązanie to wyczerpuje odpowiedzialność materialną GAMETA-SZPITAL wobec pacjentów za utratę zarodków.

 Każdy podmiot udzielający świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – a takimi są m.in. świadczenia w ramach programu refundacji in vitro – jest zobowiązany do udzielania świadczeń świadczeniobiorcom z zachowaniem należytej staranności. Cytując Ustawę o zawodzie lekarza: "Lekarz ma obowiązek wykonywać zawód (...) z należytą starannością” (art. 4 u.z.l.). Warunek ten znajduje się także w art. 8 KEL: "Lekarz powinien przeprowadzić wszelkie postępowanie diagnostyczne, lecznicze i zapobiegawcze z należytą starannością, poświęcając im niezbędny czas". Tym samym podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych poniesie odpowiedzialność za niedołożenie należytej staranności, za wszelką winę nieumyślną i umyślną, niezależnie od zastrzeżeń zawartych w umowie cywilnoprawnej, będącej dokumentem niższego rzędu. Zauważamy, iż w analizowanym dokumencie w żadnym punkcie nie ma wzmianki o obowiązku dołożenia należytej staranności ze strony Ośrodka. Zapis może zatem sugerować pacjentowi, który nie jest prawnikiem i nie potrafi prawidłowo ocenić całości sytuacji pod względem medycznym i prawnym, iż nie przysługuje mu prawo podnoszenia  roszczeń odszkodowawczych, podczas gdy każdorazowo ocena zasadności podnoszenia roszczeń należy do właściwego sądu.

§ 7, pkt 6:
„Wszelkie spory wynikłe z niniejszej umowy będą rozpatrywane przez Sąd powszechny właściwy dla każdoczesnej siedziby GAMETA-SZPITAL”.

Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów m.in. w wyroku z dnia 31 stycznia 2003 r. (sygn. akt XVII Amc 31/02) uznał za niedozwolone postanowienie w brzmieniu: „Wszelkie spory wynikłe na tle zawartej umowy podlegają wyłączności sądu powszechnego dla siedziby firmy przyjmującej zamówienie”.

4. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia z mrożeniem zarodków w ramach programu Ministra Zdrowia „Leczenie niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego na lata 2013-2016” (Program MZ)

Dokument nie był poddawany analizie. Z analizy wyłączono dokumentację w ramach Programu MZ.

5.Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie poprzez przeniesienie do macicy zarodka poddanego procesowi mrożenia i rozmrażania (FET) w ramach programu Ministra Zdrowia „Leczenie niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego na lata 2013-2016” (Program MZ)

Dokument nie był poddawany analizie. Z analizy wyłączono dokumentację w ramach Programu MZ.

6. Informacja dla pacjenta oraz formularz świadomej zgody (badanie/zabieg)

Bez uwag

7. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie poprzez przeniesienie do macicy zarodka pochodzącego od anonimowych dawców poddanego procesowi mrożenia i rozmrożenia

pkt 6
 i) Pacjenci zobowiązują się, że nigdy nie wystąpią z żądaniem zaprzeczenia ojcostwa ani z żądaniem zaprzeczenia macierzyństwa

W świetle obowiązującego prawa (analiza dokumentacji wykonana przed wejściem w życie Ustawy o leczeniu niepłodności) każdy mężczyzna niebędący mężem matki ma prawo wystąpić z wnioskiem o zaprzeczenie ojcostwa, co wynika bezpośrednio z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (Art. 63, Art. 67 i Art. 69), a co sprawia, iż złożenie oświadczenia nie obliguje przyszłego ojca do zaniechania żądania zaprzeczenia ojcostwa, jeśli taką będzie mieć wolę. Kodeks daje mu taką możliwość i zgoda podpisywana z Ośrodkiem nie może znosić przepisów prawa wyższego rzędu. Z kolei jeśli pacjent podpisujący oświadczenie jest mężem matki odnosić się do niego będzie Artykuł 68 k.r.i.o. stanowiący:

„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”

który powoduje, iż zapis staje się redundantny wobec k.r.i.o.

Ponadto należy podnieść, że na podstawie Art. 61(9) „matką dziecka jest kobieta, która je urodziła” wobec czego kobieta taka nie może wystąpić o zaprzeczenie macierzyństwa.

Podnosimy tę samą uwagę dotyczącą zgody na wykorzystanie danych klinicznych, co w przypadku dokumentu nr 1., i zauważamy tę samą dobrą praktykę w zakresie konstrukcji dokumentu w części informacyjnej.

8. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia z wykorzystaniem nasienia anonimowego dawcy z banku nasienia z mrożeniem zarodków ( IVF – SD)

Część druga, l)
Zobowiązujemy się, że nigdy nie wystąpimy z żądaniem zaprzeczenia ojcostwa

W świetle obowiązującego prawa (analiza dokumentacji wykonana przed wejściem w życie Ustawy o leczeniu niepłodności) każdy mężczyzna niebędący mężem matki ma prawo wystąpić z wnioskiem o zaprzeczenie ojcostwa, co wynika bezpośrednio z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (Art. 63, Art. 67 i Art. 69), a co sprawia, iż złożenie oświadczenia nie obliguje przyszłego ojca do zaniechania zaprzeczeń ojcostwa, jeśli taką będzie mieć wolę. Kodeks daje mu taką możliwość i zgoda podpisywana z Ośrodkiem nie może znosić przepisów prawa wyższego rzędu. Z kolei jeśli pacjent podpisujący oświadczenie jest mężem matki odnosić się do niego będzie Artykuł 68 k.r.i.o. stanowiący:

„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”

który powoduje, iż zapis staje się redundantny wobec k.r.i.o.

Podnosimy ponadto opisane już przy poprzednich dokumentach zastrzeżenie dotyczące wyrażenia zgody na wykorzystanie danych medycznych dla potrzeb naukowych Ośrodka.

9. dyspozycja wykorzystania depozytu nasienia przechowywanego w GAMETA SZPITAL (formularz został przekazany drogą elektroniczną,  nie było go w pakiecie otrzymanym na miejscu)

Bez uwag

10. Formularz informacyjny oraz świadoma zgoda pacjentki na badanie hysterosalpingosonograficzne (SIS)

Bez uwag

11.  Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie poprzez przeniesienie do macicy zarodka poddanego procesowi mrożenia i rozmrażania (FET)

Podnosimy tę samą uwagę dotyczącą zgody na wykorzystanie danych klinicznych, co w przypadku dokumentu nr 1., i zauważamy tę samą dobrą praktykę w zakresie konstrukcji dokumentu w części informacyjnej.

12.Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą  IVF-ICSI z  mrożeniem zarodków z wykorzystaniem oocytów anonimowej dawczyni ( IVF – OD)

Podnosimy tę samą uwagę, która została już opisana w poprzednich dokumentach, a która odnosi się do zobowiązania rezygnacji z żądania zaprzeczenia ojcostwa/macierzyństwa, jak również uwagę dotyczącą wyrażenia automatycznej zgody na wykorzystanie danych medycznych.

13. Procedura postępowania - Kwalifikacja dawczyni komórek jajowych

Procedura nie jest dokumentem podpisywanym z pacjentami (ani z dawczynią), zawiera schemat postępowania z kandydatkami na dawczynie komórek jajowych. Uwagę zwraca uwzględnienie w procedurze roli psychologa (w tym wypełnienie testu psychologicznego i odbycie konsultacji psychologicznej przez kandydatkę na dawczynię), jak również włączenie do procedury omówienia z kandydatką na dawczynię prawnej sytuacji dawstwa i biorstwa komórek (rola konsultanta). W świetle treści powyższej, modelowej procedury tym bardziej zwraca uwagę, iż do żadnego z dokumentów przekazywanych pacjentom-biorcom nie włączono informacji o tym, iż dawczyni komórki jajowej odbyła konsultację psychologiczną i wypełniła test, co przecież nie tylko jest istotną informacją dla pacjentów-biorców, ale pokazuje również bardzo dobrą i odpowiedzialną praktykę Ośrodka w tym względzie – warto się nią chwalić i eksponować.

14. Wniosek o wydanie dokumentacji medycznej w postaci wyciągu – opiekun prawny

Bez uwag

15. Wniosek o wydanie dokumentacji medycznej w postaci wyciągu – pacjent

Bez uwag

16. Wniosek o wydanie dokumentacji medycznej w postaci kopii - opiekun prawny

Bez uwag

17. Wniosek o wydanie dokumentacji medycznej w postaci kopii- osoba upoważniona

Bez uwag

18. Wniosek o udostępnienie dokumentacji medycznej w postaci kopii - pacjent

Bez uwag

19. OŚWIADCZENIE - upoważnienie osoby do otrzymania dokumentacji medycznej

Bez uwag

20. Umowa o przechowywanie nasienia

Wydaje się, że wątpliwe pod względem zgodności z prawem konsumenckim mogą być zapisy

§ 7 ust. 5:
„Prawa i obowiązki GAMETA-SZPITAL” wynikające z niniejszej umowy mogą być przenoszone na profesjonalny podmiot świadczący usługi stanowiące przedmiot niniejszej umowy bez zgody pacjentów z zachowaniem postanowień niniejszej umowy.”.

por. sygn. akt XVII AmC 162/05, Rejestr klauzul niedozwolonych – klauzula nr: 1019.

Postanowienie uznane za niedozwolone: „Zleceniobiorca ma prawo przekazywania praw
i obowiązków wynikających z niniejszej umowy osobom trzecim”

21. umowa o przechowywanie zarodków powstałych w trakcie leczenia w ramach programu Ministra Zdrowia „Leczenie niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego na lata 2013-2016” (Program MZ)

Dokument nie był poddawany analizie. Z analizy wyłączono dokumentację w ramach Programu MZ.

22. Informacja dla pacjenta oraz formularz świadomej zgody na kriokonserwację (zamrożenie) depozytu nasienia do procedur ART (IUI, IVF-ICSI, IVF-OD)

Dokumentu zawiera podobne zapisy co dokument nr 20. Uwagi odnoszące się do dokumentu nr 20 podnosimy i w przypadku dokumentu nr 22.

23. Formularz informacyjny oraz świadoma zgoda pacjentów leczonych metodą inseminacji domacicznej

Bez uwag

24. Informacja dla pacjentki oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą inseminacji domacicznej nasieniem anonimowego dawcy z banku nasienia

Bez uwag

25. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na przeniesienie do macicy zarodka powstałego metodą IVF-ICSI z mrożeniem zarodków, z wykorzystaniem nasienia anonimowego dawcy z banku nasienia oraz z wykorzystaniem oocytów anonimowej dawczyni z banku oocytów (IVF-OSD)

Podnosimy to samo zastrzeżenie, co w przypadku dokumentu nr 7 (dotyczy zobowiązania pacjentki, iż nigdy nie wystąpi z żądaniem zaprzeczenia macierzyństwa). Podnosimy również opisaną już wyżej uwagę dotyczącą automatycznej zgody na wykorzystanie danych medycznych przez Ośrodek.

*
Uwagi dodatkowe:

1) Budzą wątpliwości zapisy w niektórych dokumentach mówiące o waloryzacji cen. Biorąc pod uwagę, że umowa o np. przechowywanie zarodków może być umową długoterminową - należałoby rozważyć, czy -  przy dopuszczeniu w umowie waloryzacji cen - nie powinien znaleźć się zapis dający pacjentom możliwość odstąpienia od umowy po zmianie cen. Nadmienić należy, że UOKiK wielokrotnie wskazywał, że zastrzeżenie w umowie  z konsumentem zmienności ceny tworzy zbyt daleko idącą swobodę w kreowaniu stosunku prawnego po stronie przedsiębiorcy i stanowi klauzulę niedozwoloną (vide art. 3853 pkt 20 kodeksu cywilnego).

Ponadto pragniemy podkreślić, iż dokumenty w warstwie informacyjnej są przygotowane modelowo: informują pacjentów nie tylko o potencjalnych powikłaniach, przebiegu zabiegu/procedury etc., ale zawierają również klarowne objaśnienia dotyczące bezpieczeństwa stosowania danych procedur (od jak dawna są wykonywane, jak odnoszą się do danego zagadnienia rekomendacje medyczne itd.). Uwagę zwraca propacjencki język, zamieszczanie wyjaśnień użytych skrótów i rzetelność informacyjna dokumentów.

11. Prawo do intymności i obecności osoby bliskiej


W Ośrodku szanowane jest prawo pacjentów do godności osobistej i do intymności – zwróciłyśmy uwagę na odpowiednie usytuowanie fotela ginekologicznego, obecność parawanu oraz zakaz wchodzenia do gabinetu dla personelu podczas wizyt pacjentów. Poczekalnia do gabinetów ginekologicznych, laboratorium seminologicznego oraz wydzielonej części zabiegowej umiejscowiona jest na uboczu rejestracji, co daje spokój i zapewnia intymność oczekujących pacjentów.

Wydzielona część zabiegowa składa się z sali zabiegowej, pomieszczenia pielęgnacyjnego, WC i „przedsionka”, w którym znajdują się szafki zamykane na kluczyk dostępne dla pacjentek do pozostawienia prywatnych rzeczy. Zapewnia to komfort pacjentkom, które przygotowują się do zabiegu lub po nim odpoczywają. Podczas monitoringu pomieszczenie pielęgnacyjne pokazano nam w momencie, gdy przebywały w nim pacjentki po punkcji.

Personel Ośrodka zachowuje się dyskretnie, co potwierdzili pacjenci w rozmowach z nami. Prosząc pacjentów na badanie nasienia pracownik rejestracji lub laboratorium podchodzi do pacjenta bezpośrednio i prosi na badanie. Tak samo wygląda proszenie pacjentów do gabinetów lekarskich – lekarze również osobiście podchodzą i proszą bezpośrednio do gabinetu.

Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy nie mieli zastrzeżeń do poszanowania ich prawa do intymności. Wg deklaracji rozmówców pacjenci mają prawo do obecności osoby bliskiej podczas badań/zabiegów/wizyt. Podczas rozmowy lekarz wyraźnie podkreślał, że wg jego standardów pracy zdecydowanie zaleca pacjentkom, aby podczas wizyty towarzyszyła im osoba bliska (mąż, partner, inna osoba wskazana przez pacjentkę), ponieważ zapewnia to komfort obu stronom.

Inna sytuacja jest w przypadku towarzyszenia osób bliskich podczas zabiegów. Generalnie w Ośrodku przyjęta jest zasada opisana powyżej, jednak w praktyce wydaje się, że dzieje się tak dość rzadko. Rozmówcy (przedstawicielka zarządu, lekarz, pielęgniarka) podkreślali, że pacjentki bardzo rzadko życzą sobie obecności osoby bliskiej w pokoju pielęgnacyjnym np. po punkcji czy w trakcie transferu. Często decydują się same w nim uczestniczyć. Podczas rozmów z pacjentami ustaliłyśmy, że jedna para w ogóle nie wiedziała o takiej możliwości, a chciałaby z niej skorzystać, jedna para faktycznie potwierdziła, że partner mógł być przy pacjentce w trakcie transferu (nie miała informacji o możliwości obecności partnera po punkcji). Tylko jedna para potwierdziła, że partner mógł być obecny po punkcji i/lub w trakcie transferu (para ta leczyła się w Ośrodku pełnopłatnie, nie była uczestnikiem programu MZ, dwie poprzednie były).

Jeśli chodzi o oddawanie nasienia do badania – pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy nie pytali o możliwość obecności partnerki podczas oddawania nasienia. Pracownicy Ośrodka deklarują, że istnieje taka możliwość i że się zdarza.

12. Prawo do dokumentacji medycznej


W Ośrodku jest spisana procedura udostępniania dokumentacji medycznej pacjentom na ich prośbę. Procedura ta jest przestrzegana (jedna z par, z którą rozmawialiśmy prosiła o przekazanie im dokumentacji medycznej i  otrzymała całość dokumentów). Otrzymałyśmy ponadto od osoby zarządzającej komplet wzorców wniosków o wydanie dokumentacji medycznej, które mogą złożyć pacjenci, jeśli chcą uzyskać kopię lub odpisy dokumentacji. Procedura opisana przez personel wygląda następująco:

Pacjent zobowiązany jest złożyć osobiście wniosek o wydanie dokumentacji medycznej. Wyniki badań dostępne w formie elektronicznej mogą zostać przekazane drogą mailową (o ile pacjent złożył stosowne oświadczenie). Pozostała dokumentacja przygotowana przez dyrektora medycznego, podpisana przez lekarza prowadzącego wydawana jest pacjentowi osobiście, osobie upoważnionej (na piśmie) lub wysyłana pocztą na wskazany we wniosku adres. Pobierana jest opłata – 70 gr za stronę dokumentacji, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia.

13. Osoby niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


Ośrodek jest przygotowany architektonicznie do potrzeb osób niepełnosprawnych (wydzielone miejsca parkingowe, szerokie drzwi wejściowe, szerokie przejścia/korytarze, łazienka dostosowana, windy, brak progów). Nie potwierdziłyśmy istnienia gabinetu przeznaczonego dla osób niepełnosprawnych ruchowo (z obniżanym fotelem ginekologicznym), ponieważ nie został nam pokazany. Zgodnie z relacją personelu Ośrodek taki gabinet posiada. Ośrodek w swojej odpowiedzi na niniejszy raport wskazał, iż posiada w pełni dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych gabinet nr 09 – zachęcamy do zapoznania się z odpowiedzią Ośrodka.
 

14. Pary nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015 roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności wykluczająca osoby homoseksualne i kobiety samotne z prawa do leczenia niepłodności. W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.

Ośrodek deklaruje, że traktuje pacjentów w sposób wolny od wszelkiej dyskryminacji.

Jedna z par, z którą rozmawiałyśmy twierdziła, że jeden z lekarzy wyraźnie określał ich sytuację jako „problem męża”.  Nie umiemy jednak określić, jaki był kontekst użycia tego terminu (być może ściśle medyczny), więc po prostu przekazujemy uwagę pacjentów. Pozostali lekarze zawsze używali określenia „niepłodność pary”. Pozostali rozmówcy (pacjenci) nie zauważyli takiego problemu.

15. Opieka psychologiczna

 
Ośrodek umożliwia swoim pacjentom skorzystanie z porady psychologa. Konsultacje psychologiczne są bezpłatne, dostępne dla wszystkich pacjentów „w dowolnym wymiarze czasowym” (cytat osoba zarządzająca). Osoba sprawująca psychologiczną opiekę nad pacjentami  jest w Ośrodku zatrudniona na podstawie umowy zlecenie, jest dostępna dla pacjentów w określone dni i godziny (dyżury pełni od poniedziałku do piątku w godz. 8:00 – 15:00). Ma ukończone studia magisterskie ze specjalnością psychologii klinicznej i jest członkinią Polskiego Stowarzyszenia Psychologów Niepłodności. W Ośrodku znajduje się osobny gabinet psychologiczny wyposażony w fotele, krzesła i biurko.

Na stronie WWW Ośrodka znajduje się informacja o przydatności opieki psychologicznej dla osób leczących niepłodność. Brak jest jednak odniesienia do informacji o zatrudnionym psychologu, godzinach jego pracy i zakresie usług, jakie świadczy – znajduje się jedynie zakładka dotycząca pomocy psychologicznej zawierająca ogólne informacje o wadze wsparcia psychologicznego w procesie leczenia.  Brak również informacji o psychologu w rejestracji. Wg informacji pracowników Ośrodka pacjenci o możliwości skorzystania z wizyty u psychologa informowani są przez lekarza prowadzącego i/lub w rejestracji. Niektórzy pacjenci potwierdzili otrzymanie takiej informacji od lekarza: „lekarz zachęcał, ale nie skorzystałam”, większość jednak deklarowała, iż ich lekarze prowadzący nie rekomendowali i nie informowali o takiej możliwości. Rozbieżność może wynikać z faktu, iż w Ośrodku pracuje wielu lekarzy, a pacjentki, z którymi rozmawiałyśmy, nie leczyły się u tego samego lekarza.  W rozmowie z lekarzem potwierdzono, iż proponuje on pacjentom konsultację psychologiczną. Z rozmowy z osobą zarządzającą wynika, iż miesięcznie z konsultacji psychologicznej korzysta: „kilkudziesięciu pacjentów”.

W przypadku biorstwa gamet konsultacja psychologiczna jest standardowo zalecana przez lekarza prowadzącego. Jednak ostatecznie to pacjenci decydują, czy z niej skorzystają czy nie. W przypadku dawstwa komórek jajowych - konsultacja psychologiczna jest bezwzględnie wymagana, co zostało opisane w części raportu dotyczącej analizy dokumentacji (procedura kwalifikacji kandydatek na dawczynie komórek jajowych).

Personel Ośrodka ma zapewnione wsparcie psychologa. Psycholog prowadzi szkolenia wewnętrzne z zakresu obsługi pacjentów, radzenia sobie z trudnymi sytuacjami, pracy z pacjentem borykającym się z niepłodnością. Sporadycznie organizowane są też szkolenia zewnętrzne. Psycholog wspiera pracowników także w codziennej pracy, na bieżąco reagując na problemowe sytuacje, prowadząc indywidualne rozmowy z pracownikami. Ze wszystkich rozmów z personelem niezależnie od pełnionej funkcji w Ośrodku wynikało, iż szkolenia są zapewniane pracownikom, odbywają się regularnie i dotyczą różnorodnych kwestii, np. obsługi pacjenta i radzenia sobie w trudnych sytuacjach (personel rejestracji) Personel potwierdził również, iż może liczyć na wsparcie i konsultację psychologa w problemach zawodowych związanych z opieką nad pacjentami. Informacje dotyczące roli psychologa w Ośrodku zostały skrzyżowane u różnych grup rozmówców (personel, pacjenci).
Ośrodek prowadzi również ogólnodostępne bezpłatne spotkania psychoedukacyjne z psychologiem.

16. Standardy w dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).

Podczas monitoringu nie udało nam się rozmawiać z żadną parą, która korzystała lub korzysta z dawstwa gamet. W związku z tym nie możemy przedstawić obrazu biorstwa z punktu widzenia pacjentów. Ośrodek deklaruje, iż rejestruje umowy o dawstwo/biorstwo gamet i przestrzega w tym zakresie zasad gromadzenia dokumentacji medycznej  dawcy/ów oraz biorcy/ów zgodnie z rozporządzeniami Ministra Zdrowia. Ośrodek informuje pacjentów w formie pisemnej (w zgodach) o skuteczności Ośrodka w zakresie zabiegów inseminacji domacicznej z użyciem nasienia dawcy, zapłodnienia pozaustrojowego z użyciem komórki dawczyni, zapłodnienia pozaustrojowego z użyciem nasienia dawcy. Brak  informacji w formie pisemnej o aspektach prawnych dawstwa i biorstwa (o aktualnym stanie prawnym dawstwa gamet w Polsce z uwzględnieniem informacji  o stanie centralnej kontroli nad dawstwem lub o jej braku), jednak w opisanej wyżej procedurze kwalifikacji kandydatek na dawczynie komórek jajowych znajduje się zapis o przeprowadzeniu z kandydatką rozmowy na ten temat. W zgodach dla pacjentów również umieszczono częściowe informacje na ten temat. Nie ma jednak rutynowo przekazywanej i zebranej informacji  o aspektach psychologicznych i społecznych dawstwa (spotkania pacjentów-biorców z psychologiem nie są obowiązkowym elementem procedury).

Dawstwo nasienia

Ośrodek współpracuje z kilkoma bankami nasienia. W przypadku nasienia dawcy pacjenci-biorcy mogą uzyskać rozszerzone informacje o dawcy takie jak: zapis głosu, zdjęcie z dzieciństwa, list do dziecka (o ile nasienie dawcy pochodzić będzie z banku, który takie dane gromadzi; nie wszystkie je udostępniają).

Dawstwo komórek jajowych i zarodków


Ośrodek prowadzi własny bank komórek jajowych. Komórki są oddawane jedynie przez osoby  niespokrewnione, płodne. W Ośrodku zatrudniona jest osoba – koordynator odpowiedzialny za bank komórek jajowych, a co za tym idzie również po części za biorstwo. Niestety podczas monitoringu pracownika nie było w Ośrodku, więc nie udało nam się z nim porozmawiać.

Ośrodek przekazuje aktualną informację o średnim czasie oczekiwania w danym Ośrodku na biorstwo komórki jajowej. Zapewnia także pacjentom bezpłatne konsultacje z psychologiem (są ustnie rekomendowane, jednak nie są obowiązkowe). Po określeniu przez biorców cech dawcy/dawczyni, to lekarz prowadzący dokonuje wstępnego wyboru puli dawczyń/dawców, z którego ostatecznie mogą wybrać pacjenci. Duża część biorczyń jednak pozostawia ostateczny wybór lekarzowi. Biorczyniom udostępniane są wszystkie nieidentyfikujące informacje dot. dawców, w tym informacje o: grupie krwi, cechach fenotypowych, wykształceniu, wieku i opinii psychologa na temat dawczyni. W przypadku banku komórek jajowych pozostawienie przez dawczynie zdjęcia z dzieciństwa czy listu do dziecka jest dobrowolne (Ośrodek prowadzi swój bank komórek jajowych). Jeśli takie informacje są dostępne i biorczyni chce je otrzymać to istnieje taka możliwość.

W przekazanych nam materiałach (otrzymują je i podpisują pacjenci) brak jest pełnej, pisemnej informacji o:
  • stosowanym przez dany Ośrodek limicie biologicznego potomstwa przypadającego na jednego dawcę/dawczynię
  • korzystaniu z zewnętrznych banków nasienia
  • praktykowanym systemie rekrutacji kandydatów na dawców/dawczynie,  w tym informacji, kto zajmuje się rekrutacją i czy jest w ten proces zaangażowany psycholog. Z pisemnej procedury wynika, iż rekrutacją zajmuje się koordynator, psycholog i lekarze, jak również że dawczynie przechodzą przez testy psychologiczne i konsultacje z psychologiem.
  • możliwości lub braku możliwości zarezerwowania nasienia/komórek jajowych/zarodków dawców celem wykorzystania ich przy staraniach o kolejne dzieci, aby móc zachować pokrewieństwo  genetyczne rodzeństwa (jest krótka informacja na stronie WWW – analiza strony www była prowadzona w styczniu 2015 roku)
 W materiałach, które uzyskałyśmy podczas monitoringu (otrzymują je i podpisują pacjenci) znajdują się informacje o:
  • anonimowości dawstwa
  • możliwości wyboru procedury - skorzystania z mrożonych lub świeżych oocytów – według zgody, którą podpisują pacjenci, decyduje o tym lekarz prowadzący. Podczas rozmowy z przedstawicielem Ośrodka (reprezentant zarządu) przekazano nam jednak informację, że cykle biorczyń i dawczyń nie są synchronizowane i oocyty są mrożone. Lekarz podczas rozmowy powiedział z kolei, że Ośrodek nie mrozi oocytów, przyjmuje w depozyt nasienie partnera biorczyni (mrożenie) i po pobraniu komórek jajowych od dawczyni są one zapładniane i mrożone są zarodki, choć zdarza się też możliwość synchronizowania cyklu (rzadko).
  • praktykowanych panelach badań wymaganych od kandydatów na dawców/dawczynie. Są one opisane we wspomnianej Procedurze kwalifikacji i znajduje się tam ich pełna lista.
Pacjenci, którzy korzystają ze wsparcia psychologa otrzymują informacje o materiałach edukacyjnych drukowanych lub internetowych przeznaczonych dla rodziców dzieci urodzonych w wyniku dawstwa gamet lub zarodków, w tym poradników dla rodziców (np. darmowych poradników „Powiedzieć i Rozmawiać”),  książeczek dla dzieci. Nie uzyskaliśmy informacji, czy takie poradniki polecane są również przez lekarza pacjentom, którzy nie chcą korzystać ze wsparcia psychologicznego.

17. NASZE REKOMENDACJE

Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji

Dobre praktyki:

  1. Uwagę zwraca bardzo dobrze przygotowana strona internetowa Ośrodka– zarówno merytorycznie, jak i w zakresie samej konstrukcji i łatwości nawigacji. W treści zakładek widać „silne piętno” Rekomendacji PTMR i PTG, co jest bardzo mocnym plusem strony. Informacje są podawane wyczerpująco i rzetelnie, dużą wagę przywiązuje się do aspektu edukacyjnego. Strona może być przez pacjentów traktowana jako źródło wiarygodnych informacji. W pierwszej części raportu zwróciłyśmy uwagę na kwestię bardzo skromnego potraktowania statystyk Ośrodka (brak podanej skuteczności, zamiast tego zastrzeżenie, że indywidualna prognoza skuteczności w przypadku każdej pary wygląda odmiennie). Taki sposób podejścia – choć nie dostarcza pacjentom szczegółowych danych, do których podania mimo wszystko zachęcamy – wskazuje na odpowiedzialność Ośrodka za rzetelność informacji przekazywanych pacjentom, która przeważa nad często spotykaną na innych stronach chęcią „pochwalenia się sukcesami” (nie zawsze udokumentowanymi metodologicznie);
  2. Przyjęta przez Ośrodek procedura prowadzenia wizyt lekarskich (system komputerowy) skutkuje standaryzacją przebiegu wizyty, co wyraźnie wyszło w rozmowach z pacjentami, którzy – lecząc się u różnych lekarzy w Ośrodku – otrzymywali tę samą jakość konsultacji medycznej potwierdzonej obecnością poszczególnych elementów wizyty;
  3. Zwracamy uwagę na doskonałą jakość dokumentacji przygotowanej przez Ośrodek (w części informacyjnej). Umowy i zgody są skonstruowane w sposób czytelny, z wydzielonymi częściami dla pacjentów i dla lekarza, z objaśnieniami użytych w nich terminów i skrótów medycznych, wiele z nich zawiera odniesienia do rekomendacji (np. informacja dotycząca stymulacji jajeczkowania i sytuacji wystąpienia więcej niż trzech dojrzałych pęcherzyków, kiedy zaleca się odstąpienie od inseminacji; podano także graniczny wiek pacjentki poddającej się inseminacji, aby zachować realistyczną skuteczność procedury). Pozytywną uwagę zwraca także sama kompozycja dokumentów i zastosowany w niej język: pacjenci są zachęcani do zadawania pytań, część dotyczącą samej zgody poprzedza obszerna część tłumacząca przebieg danego zabiegu/procedury wraz z opisem przygotowania do zabiegu i możliwych powikłań;
  4. Na uwagę zasługuje dokument procedury kwalifikacji kandydatek na dawczynie komórek jajowych, można go uznać za modelowy wzór takiej procedury. Zachęcamy jednak do wykorzystania informacji zawartych w procedurze w dokumentach dotyczących dawstwa i biorstwa: obowiązkowa konsultacja psychologiczna dawczyń jest w Polsce wciąż rzadko stosowaną – a zalecaną przez europejskie i światowe towarzystwa – praktyką, więc warto się dzielić taką informacją z pacjentami; świadczy ona o odpowiedzialnej polityce dawstwa prowadzonej przez Ośrodek;
  5. Innym przykładem bardzo dobrej praktyki jest rozwiązanie wprowadzonego w Ośrodku modelu opieki psychologicznej w Ośrodku i włączenie psychologa w rzeczywistą pracę Ośrodka – począwszy od współpracy z personelem i udostępnieniem mu możliwości konsultacji psychologicznych, poprzez organizację szkoleń dla pracowników, po zapewnienie pacjentom nielimitowanego dostępu do konsultacji psychologicznych, które są bezpłatne. O jakości opieki, ale też o skuteczności Ośrodka w informowaniu pacjentów o ofercie – pomimo braku informacji na stronie, do czego mimo wszystko zachęcamy - , świadczy miesięczna liczba konsultacji psychologicznych, jedna z najwyższych w Polsce.
Rekomendacje:

  1. Sugerujemy ponowną weryfikację dokumentacji w zakresie podniesionych przez nas wątpliwości;
  2. Rekomendujemy uzupełnienie informacji na stronie WWW o wymienione w pierwszej części raportu elementy: skuteczność (być może rozwiązaniem godzącym zastrzeżenia Ośrodka i potrzeby pacjentów odnośnie informacji w tym względzie, mogło by stać się odwoływanie do uśrednionych danych europejskich), informację o procedurze adopcji zarodka i procedur z wykorzystaniem komórek jajowych dawczyń, jak również podanie kosztów tych procedur;
  3. Zachęcamy do ponownej refleksji nad polityką SET i sposobami jej komunikowania pacjentom. Wydaje się, że przydałoby się uspójnienie informacji przekazywanych w dokumentacji;
  4. Rekomendujemy udostępnienie pacjentom informacji na temat zabiegów i badań realizowanych w ramach kontraktu z NFZ;
  5. Na stronie www brakuje informacji, jakie są relacje pomiędzy Ośrodkami Gameta. Wydaje się, iż pacjent trafiający na stronę internetową może traktować ośrodki Gameta jak tzw.  „sieciówkę”, w której obowiązuje jednakowy standard bez względu na lokalizację, a tak nie jest;
  6. Sądzimy, iż warto rozpowszechnić w rejestracji/poczekalni informacje o wsparciu psychologicznym oferowanym w Ośrodku;
  7. Zachęcamy do rutynowego informowania pacjentów o możliwości obecności osoby bliskiej podczas badań, wizyt  i/lub po zabiegach;
  8. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl, www.nieplodnoscboli.pl);

18. Komentarz osrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.


Adres: ul. Rudzka 34/36
95-030 Rzgów k/ Łodzi
Telefon: 42 645 77 77
E-mail:
WWW: http://www.gameta.pl/kliniki/gameta-rzg%C3%B3w-k-%
Kierownik: prof. dr hab. Jerzy Radwan
OFERTA OŚRODKA:
  • Inseminacja nasieniem partnera
  • Inseminacja nasieniem dawcy
  • Własny bank nasienia dawców
  • Współpraca z krajowymi lub zagranicznymi bankami nasienia dawców
  • Badanie ogólne nasienia
  • Posiew nasienia
  • Test fragmentacji DNA plemników
  • MARtest
  • Badanie MSOME
  • Badania hormonów
  • Badania kariotypów
  • Zapłodnienie pozaustrojowe IVF
  • IVF ICSI
  • IVF IMSI
  • TESA
  • mTESE
  • IVF z komórką dawczyni
  • Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki świeże)
  • Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki mrożone)
  • IVF z nasieniem dawcy
  • AZ adopcja zarodka
  • Scratching endometrium
  • Onkofertility (zabezpieczenie nasienia u pacjentów onkologicznych)
  • Onkofertility (zabezpieczenie komórek jajowych u pacjentów onkologicznych)
  • Onkofertility (zabezpieczenie tkanki jajnikowej u pacjentów onkologicznych)
  • Histeroskopia
  • HSG
  • Sono HSG
  • Laparoskopia
Projekt jest współfinansowany z Funduszy EOG w ramach programu Obywatele dla Demokracji logo fundusze norweskie logo fundacja batorego logo polska fundacja dzieci i mlodziezy