Dane placówki

Centrum Zdrowia GAMETA Gdynia

Istnieje od 2009 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring od roku 2011
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:
    diagnostyka prenatalna

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Gameta Gdynia
Data przeprowadzonego monitoringu 02.03.2015


Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku
2. Opis Ośrodka
3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta
4. Program refundacyjny
5. Rejestracja wizyty
6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty
7. Opieka nad mężczyzną
8. Opieka nad kobietą
9. Umowy z NFZ
10. Prawo: umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta
11. Prawo do intymności i obecności osoby bliskiej
12. Prawo do dokumentacji medycznej
13. Osoby niepełnosprawne i ich prawo do leczenia
14. Pary nieheteroseksualne
15. opieka psychologiczna
16. Standardy w dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków
17. NASZE REKOMENDACJE



1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki do ESHRE od 2011 roku oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO 9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE i  uczestniczy w szkoleniach ESHRE. Ośrodek zadeklarował znajomość „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek wykonuje niektóre badania/zabiegi w ramach umowy z NFZ.

2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się w centrum Gdyni (około pięciu minut drogi od dworca kolejowego) w pięciokondygnacyjnym budynku mieszkalnym. Ośrodek posiada osobne wejście. Na przylegającej do posesji działce istnieje możliwość zaparkowania samochodu. W szczególnych przypadkach – po wcześniejszym ustaleniu – można skorzystać ze służbowego parkingu podziemnego ( wiadomość uzyskana w sekretariacie). Ośrodek Gameta Gdynia Centrum Zdrowia zajmuje się nie tylko leczeniem niepłodności. W skład Ośrodka wchodzą między innymi poradnie: ginekologiczno-położnicza, diabetologiczna, żywienia, chorób piersi, okresu przekwitania. Jedną z istotniejszych informacji dotyczących przejrzystości Ośrodka  jest fakt braku połączeń sieciowych pomiędzy Ośrodkami Gameta pracującymi pod tą samą nazwą. Ośrodki łączy strona www, wspólne logo oraz powiązania osobowo-kapitałowe. Początkowo Ośrodek pracował pod skrzydłami łódzkiej kliniki, teraz współpraca opiera się na wymianie doświadczeń. Nie ma więc wspólnych procedur, zasad postępowania oraz wzorów dokumentów.

Ośrodek zajmuje dwa piętra. Przy wejściu do Ośrodka znajduje się duża tablica informacyjna z godzinami przyjęć lekarzy. Na parterze naprzeciwko wejścia znajduje się rejestracja z trzema stanowiskami (po dwa krzesła dla pacjentów przy każdym stanowisku). Pośrodku pomieszczenia znajdziemy wygodne kanapy, stoliki z prasą i ulotkami oraz automat z wodą. W poczekalni znajduje się również szafa/miniszatnia oraz toaleta dostosowana do potrzeb niepełnosprawnych. Na parterze umiejscowiono także gabinet zabiegowy, konsultacyjny i jeden gabinet ginekologiczny.
Na piętro można dotrzeć schodami lub windą. Znajdują się tam cztery gabinety ginekologiczne, szafa/miniszatnia, toalety, pokój do oddawania nasienia (Ośrodek udostępnia dwa takie pokoje),  pracownia seminologiczna bez osobnej poczekalni oraz część zabiegowa z dwiema dwuosobowymi salami wypoczynkowymi. Liczba krzeseł w obu poczekalniach sprawia wrażenie wystarczającej wobec potrzeb pacjentów. Ośrodek sprawia komfortowe i estetyczne wrażenie.

Sytuacja badawcza:

Na dzień monitoringu zaplanowano mniej zabiegów niż zazwyczaj. Pacjentki do rozmów z nami zgłaszały się spontanicznie. Jedna porozmawiała z nami na miejscu, a z dwiema umówiłyśmy się na rozmowy telefoniczne. Jedna z rozmów telefonicznych się nie odbyła się – pacjentka wycofała się.

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta


Ośrodek prowadzi swoją stronę internetową, w części merytorycznej jest to strona wspólna dla grupy Gameta. Można ją nazwać „kopalnią wiedzy”. Strona może służyć jako kompendium nie tylko pacjentom leczącym się w tym Ośrodku, ale wszystkim pacjentom pragnącym poszerzyć swoją wiedzę o leczeniu niepłodności. Na stronie znajdziemy szczegółowe informacje o diagnostyce i leczeniu niepłodności, informacje o przebiegu zabiegów oraz skutkach ubocznych. Jak wspomniano, strona placówki jest ogólną stroną dla trzech różnych podmiotów działających w ramach sieci Gameta – Rzgowa k. Łodzi, Kielc i Gdyni (przy opisie zakresu usług jest adnotacja, które usługi są dostępne w której lokalizacji). Bardzo łatwo odnajdujemy dane teleadresowe Ośrodka – podano numery telefonów, godziny pracy Ośrodka i mapkę dojazdową. Ponieważ placówki prowadzą także działalność szerszą niż tylko leczenie niepłodności, informacje o usługach są ze sobą wymieszane (np. w zakresie usług, w aktualnościach).

Na stronie WWW Ośrodka znajduje się spis specjalistów zatrudnionych w Placówce w domyślnym podziale na grupy personelu: lekarze, pielęgniarki/położne, embriolodzy, pracownicy laboratorium, psycholog. Domyślność podziału polega na kolejności uszeregowania wizytówek na dziewięciu stronach spisu, począwszy od lekarzy a skończywszy na personelu pielęgniarskim. Taka konstrukcja spisu wydaje się nieczytelna, przede wszystkim uniemożliwia pacjentowi uzyskanie jasnej informacji, kto dokładnie pracuje w Ośrodku wybranym przez pacjenta, skoro Gameta prowadzi aż trzy ośrodki w różnych miejscach Polski. Na stronie znajduje się wprawdzie wyszukiwarka, w której można zaznaczyć, iż szukamy personelu konkretnego Ośrodka (Łódź, Gdynia lub Kielce), niemniej być może godne rozważenia byłoby wydzielenie podstron każdego z Ośrodków. Nie wszystkie wizytówki są zaopatrzone w zdjęcia. Brakuje również informacji o kwalifikacjach kadry i ich biogramów, jedynie niektórzy pracownicy mają takie opisy przy swoich wizytówkach. Być może warto byłoby rozważyć podział list personelu w zależności od miejsca zatrudnienia, aby pacjent leczący się w Gdyni czy w Kielcach mógł z łatwością poznać pracujący tam zespół.

Jakość  informacji o diagnostyce i metodach leczenia należy uznać za bardzo dobrą, jednak nie kompletną – brakuje szczegółowych informacji o punkcji jąder, banku nasienia, brakuje informacji o możliwości adopcji zarodka i wykonania procedury in vitro z komórką dawczyni lub z nasieniem dawcy. Przy opisie poszczególnych badań/zabiegów (z wyjątkiem wyżej wymienionych) znajdują się informacje o ich przebiegu, sposobie przygotowania do nich,  skutkach ubocznych i prognozowanej skuteczności.  Naszą uwagę zwróciło także uźrodłowienie informacji w Rekomendacjach Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu i Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, co należy uznać za modelową praktykę konstruowania informacji dla pacjentów (w tym również zamieszczono krótkie i czytelne objaśnienia, jakie metody diagnostyczne nie są zalecane przez Rekomendacje/jakie warunki należy spełnić przy np. stymulacji jajeczkowania cytrynianem klomifenu, co stanowi ważne źródło edukacji pacjentów). Dobrym rozwiązaniem jest szczegółowe opisanie pierwszej wizyty w Ośrodku, wyszczególnienie co na wizytę należy zabrać. Dzięki temu pacjenci będą do wizyty dobrze przygotowani co jest istotne szczególnie dla pacjentów mieszkających poza Gdynią. Strona zawiera ponadto dział „Najczęściej zadawane pytania”, tzw. FAQ, który szereguje odpowiedzi na szereg istotnych pytań począwszy od różnicy między niepłodnością i bezpłodnością, a skończywszy na objaśnieniu, czym jest endometrium. Również tę praktykę należy uznać za bardzo wartościową edukacyjnie.

Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:

Ośrodek udostępnia pacjentom numer telefonu lekarza dyżurnego. Ponadto pacjenci – zgodnie z deklaracją osoby zarządzającej – otrzymują również numer telefonu komórkowego lekarza prowadzącego. Pacjenci w rozmowie z nami potwierdzili, iż udostępniono im kontakt telefoniczny do lekarza prowadzącego i mogli z niego korzystać (lekarz odbierał połączenie lub oddzwaniał).

Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:

Ośrodek posiada bardzo dobrze przygotowane w części informacyjnej dokumenty cywilnoprawne. Podobnie jak strona www, formularze zgody i informacje dla pacjentów zawierają opisy procedur oraz wszystkie ważne informacje.

W Ośrodku w przestrzeni ogólnodostępnej można znaleźć pojedyncze ulotki związane z leczeniem niepłodności. Większość ulotek stanowi jednak materiał reklamowy dla przyszłych rodziców (informacje o banku krwi pępowinowej, reklamy suplementów dla przyszłych mam, a nawet apele o przekazanie 1% na chore dziecko) co może wydawać się niestosownością. Brakuje udostępnionej literatury przedmiotowej (książki, poradniki, publikacje) oraz prasy związanej z leczeniem niepłodności (np. Chcemy być rodzicami).

W rozmowach z nami pacjentki deklarowały, że otrzymały wyczerpujące informacje o diagnozie, planie leczenia, zrozumiałe i czytelne instrukcje postępowania. Deklarowały również, że mogły swobodnie zadawać pytania, jeśli czegoś nie zrozumiały. Informacje na temat zabiegów (przebiegu, przygotowania) są przekazywane ustnie przez lekarza i położną. Informacje o skuteczności zabiegów znajdują się w dokumentach zgody podpisywanych przez pacjentów przed przystąpieniem do procedur.

Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 

Na stronie www znajduje się cennik. Z punktu widzenia pacjenta cennik dotyczący zapłodnienia pozaustrojowego może być mało czytelny (nie ma jednej ceny procedury in vitro, w części stymulacyjnej ceny ulegają zmianie w zależności od ilości cykli). Według deklaracji pracowników recepcji, pacjent może uzyskać telefonicznie pełną informacja o kosztach leczenia. Fakt ten został potwierdzony w trakcie telefonicznej rozmowy z pracownikiem recepcji: „Na cały program musi pani liczyć około 10 -11 tysięcy… W skład programu wchodzi stymulacja, procedura, ewentualne mrożenie oraz transfer, podaję ceny „około” ponieważ wszystko zależy od ilości badań…trzeba również doliczyć koszty leków”. Osoba zarządzająca zadeklarowała, że jedynie opłata dotycząca pierwszego podejścia jest stała, pozostałe ceny są negocjowalne.

Jeśli idzie o procedurę składania skarg:

W Ośrodku można złożyć skargę na pracę placówki. Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej skargi rozpatrywane są przez dyrektora medycznego. Forma odpowiedzi na skargę zależy od formy złożonej skargi: na skargi mailowe odpowiedź udzielana jest elektronicznie, na skargi ustne – ustnie, na skargi pisemne – pisemnie.  Zadeklarowano, iż w ciągu pięciu lat pracy Ośrodka otrzymano dwie skargi: „nie było żadnego roszczenia w stosunku do Ośrodka”, „raz skarga dotyczyła rejestratorki”, „w takich sytuacjach spotykam się z pacjentami i rozmawiam”.

Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:

Ośrodek nie publikuje twardych wyników leczenia niepłodności. W zakładce „wyniki leczenia” znajdujemy rozbudowaną  informację o interpretacji wartości procentowych podawanych przez inne ośrodki:

http://www.gameta.pl/wyniki-leczenia/interpretacja-wynik%C3%B3w-leczenia

Takie działanie – jak również samą treść informacji – należy uznać za wartościowe edukacyjnie wobec pacjentów, którzy często nie są świadomi, iż publikowane na stronach różnych ośrodków i  obiecująco wyglądające statystyki mogą być w istocie np. wynikami prób beta HCG w odniesieniu do wybranej grupy pacjentek (np. poniżej 30 roku życia) i wprowadzać w błąd co do ogólnej skuteczności terapii.

Ośrodek pracuje na stworzonym przez jednego z lekarzy programie do zbierania danych o przebiegu i wynikach leczenia. Podczas monitoringu miałyśmy wgląd w dane statystyczne, zarówno wskaźnik implantacyjności jak i ilość żywo- i martwourodzonych dzieci (Ośrodek rozdaje pacjentkom ankiety i prosi o odesłanie ich po zakończeniu ciąży, w przypadku braku zwrotu ankiety przedstawiciel kliniki kontaktuje się z pacjentami w celu zebrania informacji). Możemy powiedzieć, że z danych które nam pokazano (miałyśmy wgląd w system i nie widzimy możliwości aby dane były zafałszowane) wynika, że Ośrodek osiąga wyniki na poziomie europejskim. Mimo to źródłem informacji dla pacjentów o skuteczności danego Ośrodka nie powinien być raport monitoringowy, a informacje uzyskane od samego Ośrodka. Wprawdzie w trakcie rozmowy z lekarzem oraz osobą zarządzającą poinformowano nas, że z pacjentami omawia się ich indywidualne szanse na ciążę i wtedy możliwy jest również wgląd w statystyki, a pary z którymi rozmawiałyśmy potwierdziły te informacje – jednak pomimo powyższego sugerujemy poszukanie złotego środka, który pozwoli na utrzymanie dalszych wysokich standardów odpowiedzialności za rzetelność informacji, a jednocześnie wyjdzie bardziej naprzeciw oczekiwaniom pacjentów w zakresie ich prawa do informacji. Ponadto na stronie internetowej w zakładce „wyniki leczenia” znajdziemy informację:

„Dzięki temu, że jesteśmy w stanie zastosować wszystkie aktualnie dostępne na świecie metody diagnostyki i leczenia niepłodności zaliczamy się do najlepszych ośrodków w Europie.

W naszym Ośrodku od wielu lat wykonujemy bardzo dużo prób leczenia metodą pozaustrojowego zapłodnienia. Pomimo tego, że zebraliśmy w tym czasie setki tysięcy pozycji w analizach statystycznych nie możemy przedstawić przed leczeniem idealnie określonego rokowania w przeliczeniu na próbę leczenia, którą Państwo podejmujecie. Dlaczego? Dlatego, że przed Państwem leczyliśmy wiele par, których czynniki rokownicze były bardzo zbliżone do Państwa jednak nie identyczne. Pamiętajmy o tym, że każda para ma indywidualne czynniki, które wpływają na szansę na urodzenia dziecka. Dlatego też ważne jest to aby dopasować jak najlepiej sposób leczenia. Jest to możliwe wtedy, gdy Ośrodek zapewnia wszystkie możliwe metody leczenia niepłodności”

Ponownie: rozumiejąc założenia Ośrodka wynikające z przyjęcia wspomnianego wysokiego standardu w zakresie odpowiedzialności za informację, zwracamy uwagę, iż – przynajmniej ogólne -  informacje o skuteczności byłyby zasadne szczególnie dla pacjentów rozważających podjęcie leczenia w tym Ośrodku. W rozmowach z pacjentami zweryfikowałyśmy informacje otrzymane w tym zakresie przez personel medyczny i wszyscy pytani pacjenci potwierdzili, że podczas wizyt rozmawiano z nimi o skuteczności zabiegów. Informacji udzielał lekarz. W rozmowie z lekarzem uzyskałyśmy również wiadomość, iż Ośrodek dla wyliczania własnych statystyk przyjął, że o pozytywnym wyniku procedury świadczy potwierdzenie ciąży w badaniu usg (tzw. ciąża kliniczna w odróżnieniu od ciąży biochemicznej). W trakcie rozmowy z lekarzem oraz osobą zarządzającą wspomniano również o współczynniku Take Home Baby czyli: „ile procedur kończy się urodzeniem zdrowego dziecka”.

Jak wspomniano powyżej, Ośrodek dla potrzeb własnych (wewnętrznego monitorowania własnej skuteczności)  zbiera informacje statystyczne poprzez ankiety pacjenckie: zarówno jeśli chodzi o odsetek implantacyjności zarodków, jak i odsetek urodzonych dzieci.  Tę praktykę potwierdzają dokumenty dotyczące  programu zapłodnienia pozaustrojowego, w których czytamy:

„Zdrowie dzieci poczętych dzięki procedurze IVF-ICSI jest przedmiotem licznych analiz dotyczących bezpieczeństwa metody leczenia. Ciężarnym parom po programie pozaustrojowego zapłodnienia wydajemy ankiety dotyczące przebiegu porodu i stanu zdrowia dziecka/dzieci po narodzinach. Część spośród kilkuset ciąż już zakończyła się , wiele nadal trwa. Do końca lutego 2013 uzyskaliśmy wyniki ze 109 porodów w wyniku których urodziło się 136 dzieci poczętych dzięki metodzie INV- ICSI, 108 dzieci pochodziło z leczenia na świeżym cyklu INF-ICSI (62 ciąże pojedyncze i 23 pary bliźniaków) a 28 dzieci (20 ciąż pojedynczych i 4 pary bliźniaków) było efektem transferu zarodków zamrożonych. Chłopców urodziło się w sumie 70-ciu a dziewczynek 66. Średnia waga urodzeniowa dziecka urodzonego z ciąży pojedynczej to 3487g., a z mnogiej 2427g. Średni czas trwania ciąży pojedynczej to 39 i pół tygodnia, a ciąży bliźniaczej to niespełna 36 tygodni.

Liczymy, że na zwrot wypełnionych ankiet w przyszłości będzie jeszcze większy, ponieważ informowanie nas o zakończeniu ciąży jest jedynym sposobem na uzyskanie ostatecznych wyników przeprowadzonego leczenia. Jest to możliwe wyłącznie dzięki współpracy pacjentów z Ośrodkiem leczenia niepłodności.”

Pomijając inicjatywę Ośrodka w zakresie zbierania takich danych, którą należy uznać za wzorcową, w przywołanym cytacie zwróciłyśmy uwagę na określenie „ciężarnym parom”, które sugeruje że niepłodność jest w Ośrodku traktowana jako wspólny problem.

Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:

Z rozmów z lekarzem oraz osobą zarządzającą ( dyrektor medyczny, lekarz zajmujący się niepłodnością) wynika, że klinika przestrzega zasad monotransferu czyli transferu pojedynczego zarodka. Lekarz w rozmowie z nami przyznał: „Początkowo byliśmy przestraszeni zasadami programu MZ, jednak teraz widzimy, że to ma sens”. Lekarz zaznaczył również, że doświadczenie go uczy, że: „transfer jednego zarodka jest jedyną słuszną drogą”. Pacjentka, z którą rozmawiałyśmy powiedziała, ze lekarz kładł duży nacisk na SET oraz podkreślał jego zalety.  W informacji dla pacjentów oraz formularzu świadomej zgody ( s. 2 , punkt IV ) czytamy jednak „…Aby zmniejszyć ryzyko ciąży mnogiej ogranicza się liczbę przenoszonych embrionów do 1,2 lub 3…” . Jednocześnie w tym samym dokumencie czytamy ( s. 4 punkt 6.5 i 6.5) „W wyniku terapii metodą pozaustrojowego zapłodnienia istnieje większe prawdopodobieństwo wystąpienia ciąży wielopłodowej. Ciąża wielopłodowa niesie za sobą ryzyko: poronienia, przedwczesnego porodu oraz większe ryzyko zakończenia ciąży cesarskim cięciem. Należy pamiętać, że nawet przeniesienie 1 zarodka w bardzo rzadkich sytuacjach prowadzić do ciąży mnogiej przez podzielenie zarodka(….) Ryzyko wystąpienia powikłań podczas ciąży i połogu jest większe w przypadku ciąży wielopłodowej…”.

Polityka SET nie została jednak opisana na stronie internetowej Ośrodka, ta uwaga dotyczy wszystkich placówek Gamety. Tym samym realizacja tej polityki oparta jest na informacjach ustnych udzielanych pacjentom przez lekarza, co wydaje się dość niestabilną procedurą z uwagi na fakt, iż nie każdy lekarz może prezentować podejście analogiczne do stanowiska naszego rozmówcy, a w związku z tym informacje przedstawiane pacjentom mogą nie być spójne.

4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem programu rządowego od początku jego trwania, to jest od lipca 2013 roku. Ośrodek posiada własną zakładkę dotyczącą programu rządowego. Przekierowanie na zakładkę następuje bezpośrednio ze strony głównej poprzez kliknięcie w baner „IN VITRO z dofinansowaniem – Program Rządowy”

Strona zawiera wszystkie istotne dla pacjenta informacje tj. warunki uczestnictwa, zakres programu, informacje o wymaganych badaniach i dokumentacji, wzory dokumentów, informacje kto kwalifikuje się do programu i co należy uczynić, aby taką kwalifikację uzyskać.

Dodatkowo na każdej podstronie strony głównej umieszczony jest baner programu, który jest jednocześnie linkiem do strony ministerialnej invitro.gov.pl. Żadna z naszych rozmówczyń-pacjentek nie była uczestniczką programu rządowego, więc nie mogłyśmy potwierdzić deklaracji personelu, iż wszyscy pacjenci – zarówno refundacyjni, jak i pełnopłatni – są traktowani w sposób równy.

5. Rejestracja wizyty


W Ośrodku znajdują się trzy oddzielone od siebie stanowiska rejestracyjne. Przy każdym stanowisku zapewniono dwa krzesła pacjentom. W monitoringu bezpośrednim zaobserwowałyśmy, iż personel rejestracji zachowuje się uprzejmie i dyskretnie. W pobliżu rejestracji znajdują się komfortowe kanapy i dystrybutor z wodą (bezpłatnie). Według opinii pacjentów wizyty umawiane są sprawnie i w miłej atmosferze. Istnieje możliwość płatności kartą lub przelewem, pacjenci otrzymują paragony. Personel deklaruje, że o opóźnieniach powyżej 40 minut informuje pacjentki telefonicznie. Nie miałyśmy jednak okazji potwierdzić tej informacji, gdyż żadna z pacjentek, z którymi rozmawiałyśmy nie miała do czynienia z większym opóźnieniem wizyty. Podczas monitoringów sprawdzałyśmy również dostępność Karty Praw Pacjenta. W przypadku tego Ośrodka Karta Praw Pacjenta nie została udostępniona publicznie, znajdowała się w szufladzie i była: „udostępniana na żądanie” (cytat: rejestracja). Zwracamy uwagę, iż Karta Praw Pacjenta powinna być dostępna w przestrzeni ogólnej, aby każdy pacjent mógł się z nią zapoznać bez proszenia o jej pokazanie.

Zgodnie z informacjami uzyskanymi od personelu rejestracji, na umówienie pierwszej wizyty w Ośrodku oczekuje się średnio od dwóch do trzech tygodni, choć personel zastrzegł również: „Czas oczekiwania może zależeć od wyboru lekarza, którego dokonają pacjenci”. Na wizytę można umówić się osobiście lub telefonicznie, Ośrodek nie praktykuje zapisów internetowych, choć na stronie znajduje się formularz kontaktowy. Pracownicy recepcji oraz personel położniczo-pielęgniarski są szkoleni średnio dwa razy w roku (otrzymałyśmy w tym zakresie spójne informacje od przedstawicieli wszystkich grup pracowników). Wszyscy pracownicy deklarują również możliwość konsultacji z psychologiem, także w sprawach niezwiązanych bezpośrednio z pracą: „Z panią psycholog mogę porozmawiać o wszystkim, również np. o mojej siostrzenicy” (cytat: szefowa położnych), „Każdy ma dostęp do pani psycholog, mam możliwość rozmowy z psychologiem w razie sytuacji kryzysowych” (cytat rejestracja).

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Zgodnie z informacjami uzyskanymi od pacjentek wizyty lekarskie odbywają się planowo.  Czas trwania pierwszej wizyty tzw. informacyjnej wynosi zgodnie z relacją pacjentek około 30 minut, zaś czas trwania wizyty standardowej (w trakcie leczenia) był szacowany na około 15 minut. Lekarz z kolei deklarował, iż czas trwania wizyty zależy ściśle od sytuacji: „jeśli wizyta jest bez omówienia wyników może trwać 15 minut, ale jeśli para przychodzi z dokumentacją i historią ten czas się wydłuża do pół godziny, czasem do godziny”.  Pacjenci deklarowali, że mają nieograniczoną możliwość zadawania pytań i rozwiewania wątpliwości. Z wizyty wychodzą ze spisanymi zaleceniami: „na życzenie pacjenta drukuję podsumowanie wizyty, często zresztą drukuję bez życzenia, wynika to z praktyki popartej doświadczeniem” (cytat: lekarz). Pacjentki potwierdziły tę praktykę dodając, iż omówienie kosztów zalecanych badań/zabiegów odbywało się z pracownikami rejestracji, a podsumowanie wizyty w ich przypadku miało formę odręcznej notatki lekarza przekazanej im pod koniec wizyty. Ośrodek nie przyjął pisemnego schematu przebiegu wizyty (pisemnej procedury), opiera się na doświadczeniu lekarzy, co może jednak skutkować brakiem standaryzacji (ostateczny kształt wizyty zależy od zwyczajów i doświadczenia konkretnego lekarza). Zgodnie z informacjami uzyskanymi od lekarza, pacjentki podczas badania są każdorazowo informowane o podejmowanych czynnościach (np. „zakładam teraz wziernik”). Pacjentki potwierdziły ten zwyczaj. Lekarz z którym rozmawiałyśmy przekazał nam ponadto, że wszyscy koledzy przestrzegają wypracowanych przez siebie standardów wynikających z ich doświadczenia oraz przestrzegają wytycznych PTMR i PTG (deklaracja osoby zarządzającej). Tej informacji nie mogłyśmy zweryfikować.  Jedną z zaobserwowanych przez nas dobrych praktyk w zakresie organizacji wizyty lekarskiej jest pokazywanie pacjentom rozrysowanych schematów stymulacji. Według opinii lekarza: „pacjent jest partnerem i konsumentem i im więcej wie tym łatwiej się z nim współpracuje”. Dowodem na chęć aktywnej współpracy z pacjentem jest też konstrukcja dokumentów opisana bardziej szczegółowo w części poświęconej analizie dokumentów cywilnoprawnych. Lekarz opisał przyjęcie tej praktykit w sposób następujący „Długo zastanawialiśmy się co zrobić aby pacjenci nie tylko podpisywali, ale również czytali wszystkie dokumenty, które od nas dostają i wymyśliłem, że na każdej stronie musi być część do uzupełnienia przez pacjenta…i to faktycznie działa, bo pacjent czyta”.

Odwołując się do opinii pacjentów odnośnie przebiegu wizyt lekarskich i kontaktu z lekarzami, jedna z par nadmieniła, że bardzo ceni sobie w Ośrodku to, iż: „Nigdy nie było nacisku na kasę i na to aby badania wykonać u nich (w Ośrodku- dopisek Obserwatorek)”,  „nie ma problemu z kontaktem z lekarzem”, „Mamy porównanie z innymi ośrodkami, wróciłam tutaj leczyć się dalej: możemy przyjeżdżać ze swoimi badaniami, wynikami, honorują wszystkie badania zewnętrzne i informują, że można je zrobić bliżej swojego miejsca zamieszkania. Wielki, wielki plus”.

7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajdują się dwa pokoje do oddawania nasienia. Procedura oddawania nasienia opisana przez personel wygląda następująco: pacjent przychodzący na badanie nasienia zaczyna od rejestracji, gdzie jest informowany dokąd ma się dalej udać. Czasami położna zaprowadza pacjenta do pokoju do oddawania nasienia. Część seminologiczna Ośrodka znajduje się za drzwiami z napisem „POKÓJ M”.  Wydaje się to brzmieć bardziej miękko niż „seminologia”. Część seminologiczna składa się z 2 bliźniaczych pokoików (wymiary około 2x2,5 m) umiejscowionych po lewej i prawej stronie korytarza, oraz z laboratorium z okienkiem do przekazywania próbki nasienia (nie ma bezkontaktowej śluzy; pacjent oddaje pojemnik z nasieniem osobiście do okienka laboratoryjnego). Formalności przed badaniem dopełnia pracownik laboratorium płci męskiej,co podkreślano w rozmowach z nami.

Oba pokoje są niewielkie, estetyczne, z dostępem do umywalki. W obu znajduje się jeden duży fotel, materiały erotyczne (prasa i filmy) oraz dyskretne oświetlenie. Pokoje zamykane są od wewnątrz. Wątpliwości budzi brak toalety, bezkontaktowej śluzy oraz organizacja procedury: pacjenci nie są umawiani na godziny i istnieje możliwość dłuższego oczekiwania w kolejce przed „Pokojem M”. Mimo, iż pacjenci z którymi rozmawiałyśmy byli zadowoleni z poziomu intymności, być może komfort pacjentów wymagałby wypracowania innego systemu. Pracownia seminologiczna bada także nasienie dowiezione z domu (pod warunkiem, że nie upłynie więcej niż 20 minut od czasu ejakulacji), ale nie wypożycza ogrzewanych kontenerów do transportu materiału. Pracownik laboratorium zastrzegł, że przywiezione nasienie może być gorszej jakości i zawsze informuje o tym pacjentów odradzając im ten sposób dostarczenia nasienia. W rozmowie z pacjentami-mężczyznami potwierdzono, iż zostali poinformowani przez lekarza o możliwości oddania nasienia poza Ośrodkiem. Jeden pacjent zadeklarował, że z takiej możliwości skorzystał. Na nasze pytanie „jak się do pańskich wątpliwości i odmowy oddania nasienia w Ośrodku odnieśli lekarz i personel?” pacjent odpowiedział: „pozytywnie”. Pacjent jednak nie został poinformowany o możliwości oddania nasienia do prezerwatywy bez środków plemnikobójczych (w takim przypadku nasienie można pobrać również w trakcie stosunku płciowego), a z informacji uzyskanych od personelu wynika, iż Ośrodek takimi prezerwatywami nie dysponuje, mimo to posiada wiedzę o ich istnieniu i cenie (100 zł).

8. Opieka nad kobietą


W Ośrodku znajdują się cztery gabinety ginekologiczne. Do wszystkich przylegają łazienki, co zgodne jest z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w tym zakresie. Na wyposażenie łazienek składają się: bidet, sedes, umywalka, jednorazowa bielizna, wkładki higieniczne, ręczniki papierowe, papier toaletowy. Łazienki są zamykane od wewnątrz, pacjentki mogą się w nich przygotować do wizyty.

Ośrodek dysponuje również pomieszczeniami pielęgnacyjnymi przeznaczonymi dla pacjentek po zabiegach. W pomieszczeniach zapewniono pacjentkom dostęp do wody pitnej. Pacjentki przygotowujące się do zabiegów mogą pozostawić swoje prywatne rzeczy w zamykanych szafkach oraz skorzystać z jednorazowej odzieży (Ośrodek namawia jednak pacjentki do korzystania z własnej odzieży, tj. koszul nocnych). W pomieszczeniach przewidziano również miejsce dla osoby towarzyszącej  pacjentkom po zabiegach, jak również zapewniono w nich bezpośredni dostęp do łazienki (stan czystości łazienek w dniu monitoringu był bez zarzutu, znajdowały się w nich umywalka, bidet i sedes oraz środki do higieny osobistej, wkładki higieniczne, odzież jednorazowa). Charakter pomieszczeń pielęgnacyjnych można określić jako „szpitalny”. 

Pacjenci zgodnie informowali o możliwości telefonicznego kontaktu po zabiegach: „pan doktor dał mi swój nr telefonu”. Zaangażowanie personelu i poczucie „bycia zaopiekowanym” powtarzało się w obu rozmowach.

9. Umowy z NFZ


W rozmowie z osobą zarządzającą uzyskałyśmy informację, iż Ośrodek posiada podpisany kontrakt w ramach NFZ na poradnię ginekologiczno-położniczą (w ramach poradni można wykonać badania hormonalne) oraz zabiegową diagnostykę niepłodności, w tym histeroskopię (limit 200 zabiegów) oraz SONOhsg (limit 50 zabiegów). Pracownicy Ośrodka (osoba zarządzająca, lekarz, położna i pracownik rejestracji) deklarowali w rozmowach z nami, iż pacjenci są informowani o możliwości wykonania diagnostyki w ramach funduszu.  Pacjentka, z którą rozmawiałyśmy w Ośrodku powiedziała: „Pan doktor informował o możliwości wykonania badania w ramach NFZ”, „dostałam rutynową informację, że można skorzystać z badań w ramach NFZ”, „lekarz poinformował rutynowo”, „miałam informację o NFZ ze strony internetowej ośrodka”.

10. Prawo: umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została udostępniona drogą korespondencyjną na ponad tydzień przed datą monitoringu bezpośredniego (Ośrodek nie przesłał dokumentacji drogą elektroniczną) i  składały się na nią następujące dokumenty:

  1. Umowa o przechowywanie depozytu nasienia
  2. Umowa o przechowywanie depozytu nasienia do procedur ART (IUIH lub IVF-ICSI)
  3. Umowa o przechowywanie oocytów
  4. Umowa o przechowywanie zarodków
  5. Informacja dla pacjenta oraz formularz świadomej zgody na przeprowadzenie pobrania plemników z jąder lub najądrzy
  6. Zgoda na leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia(ICSI) z wykorzystaniem nasienia anonimowego dawcy z banku nasienia
  7. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą inseminacji domacicznej
  8. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą inseminacji domacicznej nasieniem anonimowego dawcy z banku nasienia
  9. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą transferu zarodków mrożonych w ramach Programu – Leczenie Niepłodności Metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata 2013-2016
  10. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą transferu zarodków mrożonych
  11. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia z wykonaniem procedury ICSI z mrożonych komórek jajowych
  12. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia z mrożeniem komórek jajowych i zarodków ramach Programu - Leczenie Niepłodności Metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata 2013-2016
  13. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia z mrożeniem komórek jajowych i zarodków
  14. Oświadczenie dawców o zrzeczeniu się zarodków zdeponowanych w Gameta Gdynia
  15. Oświadczenie dawczyni o zrzeczeniu się komórek jajowych
  16. Oświadczenie o przyjęciu komórek jajowych od dawczyni
  17. Informacja dla Pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie poprzez przeniesienie do macicy zarodka pochodzącego od anonimowych dawców poddanego procesowi mrożenia i rozmrożenia
  18. Regulamin organizacyjny podmiotu leczniczego
 
 Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym stanowi tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości i uwagi:

Po przeanalizowaniu umów, zgód oraz oświadczeń można stwierdzić, iż dokumenty posługują się nazewnictwem neutralnym ze względu na stan cywilny pacjentów stosując zamiennie słowa pacjent, mężczyzna, dawca. Zwróciłyśmy jednak uwagę na to, iż każda „Informacja dla pacjentów(…)” wymaga podpisu mężczyzny, co dyskryminuje pary jednopłciowe (monitoring został przeprowadzony w okresie sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, która uniemożliwia parom jednopłciowym korzystanie z metod wspomaganego rozrodu).

1. Umowa o przechowywanie depozytu nasienia

§ 3, ust. 5.

„W przypadku nieuiszczenia opłaty rocznej w terminie, za jeden pełen rok z góry, Gameta Gdynia zobowiązany jest wezwać uprawnionych do dysponowania nasieniem do zapłaty  zaległości w terminie 30 dni od daty doręczenia wezwania zobowiązanemu. Strony uznają zawiadomienie za skutecznie doręczone po upływie 5 dni roboczych od dnia nadania pod ostatni adres podany przez uprawnionych do dysponowania nasieniem. Po bezskutecznym jego upływie Gameta Gdynia może wypowiedzieć umowę z z zachowaniem miesięcznego terminu wypowiedzenia.

Ust. 6.

W przypadku niepowiadomienia przez pacjenta Gamety Gdynia o zmianie danych teleadresowych lub w przypadku braku odbioru przesyłki uznaje się, że korespondencja dotarła prawidłowo w terminie, w którym zapoznanie się z przesyłką było możliwe.

Ust. 7.

Rozwiązanie umowy w następstwie jej wypowiedzenia lub wygaśnięcia umowy skutkuje przejściem prawa do dysponowania nasieniem na Gameta Gdynia, który może wydać dyspozycję, co do jego  dalszych losów, w szczególności przekazać do zniszczenia tj. spalenia.

Powyższe zapisy zawierają tzw. fikcję doręczenia, a więc przyjmują założenie, iż druga strona otrzymała korespondencję, której w rzeczywistości nie odebrała. Zgodnie z trwałą praktyką Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zapisy w umowach zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami a konsumentami, które pozwalają uznać za doręczone dokumenty, których konsumenci w rzeczywistości nie otrzymali i nie mieli możliwości się z nimi zapoznać, traktowane są jako klauzule abuzywne (niedozwolone).

§ 8, ust. 3.

Prawa i obowiązki Gameta Gdynia wynikające z niniejszej umowy mogą być przenoszone na profesjonalny podmiot świadczący usługi będącej przedmiotem umowy bez zgody pacjenta,

Powołując się na Rejestr Klauzul Niedozwolonych, sygn. akt XVII AmC 162/05, Rejestr klauzul niedozwolonych – klauzula nr: 1019.

Postanowienie uznane za niedozwolone: „Zleceniobiorca ma prawo przekazywania praw
i obowiązków wynikających z niniejszej umowy osobom trzecim”


2. Umowa o przechowywanie depozytu nasienia do procedur ART (IUIH lub IVF-ICSI)

Podnosimy te same uwagi co w przypadku dokumentu nr 1.  w zakresie fikcji doręczenia korespondencji i wynikających z niej skutków dla pacjenta, jak również w zakresie przenoszenia na osoby trzecie praw i obowiązków zleceniobiorcy.

3. Umowa o przechowywanie oocytów

Podnosimy te same uwagi co w przypadku dokumentu nr 1. w zakresie fikcji doręczenia korespondencji i wynikających z niej skutków dla pacjenta, jak również w zakresie przenoszenia na osoby trzecie praw i obowiązków zleceniobiorcy.

4. Umowa o przechowywanie zarodków


Uwagi podniesione w przypadku dokumentów nr 1., 2. i 3. zasadne są także w przypadku Umowy o przechowanie zarodków, jednak w odniesieniu do zarodków skutki tych zapisów nabierają dodatkowego znaczenia z uwagi na pojawienie się kwestii niewspółmierności. W paragrafie trzecim pojawia się następujący zapis:

§ 3, ust. 7.
Rozwiązanie umowy w następstwie jej wypowiedzenia lub wygaśnięcia umowy skutkuje przejściem prawa do dysponowania powierzonymi zarodkami  na Gameta Gdynia, który może wydać dyspozycję, co i ich dalszych losów, w szczególności polecić anonimowe wykorzystanie w terapii biorców niespokrewnionych. W przypadku niewykorzystania w terapii biorców niespokrewnionych lub braku dyspozycji, co do ich dalszych losów Gameta Gdynia obciąży pacjenta opłatą roczną w podwójnej wysokości za każdy rok przechowywania.

Należy zauważyć, iż wymóg udzielenia uprzedniej zgody na  przekazanie zarodków do dawstwa nie pozostaje w bezpośrednim związku funkcjonalnym z przechowywaniem zarodków, czego dotyczy Umowa (przekazanie zarodków do adopcji nie jest konieczną i każdorazową konsekwencją przechowywania zarodków). Żądanie od pacjentów wyrażania zgody na przekazanie zarodków do adopcji jako konsekwencji i jednocześnie kary za niewniesienie opłaty za ich przechowywanie zdaje się posiadać cechy tzw. rażącej niewspółmierności – zarodki, które nie mają określonej wartości (są bezcenne dla pacjentów), są im „odbierane” za nieopłacenie określonej, stosunkowo niewielkiej kwoty. Tym samym pacjenci podpisujący umowę z zacytowanymi zapisami wyrażają zgodę nie tylko na przechowywanie swoich zarodków, ale również na przekazanie ich biorcom – zatem w rzeczywistości Umowa dotycząca przechowania zarodków jest również Umową o dawstwo zarodków. Tymczasem zgodnie z art. 3853 pkt 7) Ustawy kodeks cywilny:

 „W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:
7) uzależniają zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej bezpośredniego związku z umową zawierającą oceniane postanowienie,”

Wątpliwości budzi również ustęp 3. paragrafu piątego:

„W razie utraty powierzonych zarodków z przyczyn zawinionych przez Gameta Gdynia, Gameta Gdynia zobowiązuje się zwrócić roczną opłatę za usługi wykonane na podstawie niniejszej umowy w ciągu 30 dni od daty otrzymania stosownego oświadczenia od uprawnionych do dysponowania nimi z numerem konta, na które maja być przekazane pieniądze. Zobowiązanie to wyczerpuje odpowiedzialność materialną Gameta Gdynia wobec uprawnionych za utratę zarodków.”

Zapis ten pojawia się także w dokumentach nr 1., 2. i 3., jednak przywołujemy go właśnie w kontekście zarodków z uwagi na ich potencjalną i szczególną wartość dla pacjentów. Podnosimy w tym kontekście, iż każdy podmiot udzielający świadczeń opieki zdrowotnej jest zobowiązany do udzielania świadczeń świadczeniobiorcom z zachowaniem należytej staranności. Cytując Ustawę o zawodzie lekarza: "Lekarz ma obowiązek wykonywać zawód (...) z należytą starannością” (art. 4 u.z.l.). Warunek ten znajduje się także w art. 8 KEL: "Lekarz powinien przeprowadzić wszelkie postępowanie diagnostyczne, lecznicze i zapobiegawcze z należytą starannością, poświęcając im niezbędny czas". Tym samym podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych poniesie odpowiedzialność za niedołożenie należytej staranności, za wszelką winę nieumyślną i umyślną, niezależnie od zastrzeżeń zawartych w umowie cywilnoprawnej, będącej dokumentem niższego rzędu. Zauważamy, iż w analizowanym dokumencie – ani w dokumentach już przywołanych - w żadnym punkcie nie ma wzmianki o obowiązku dołożenia należytej staranności ze strony Ośrodka jako zleceniobiorcy. Dlatego też brzmienie zapisu trzeciego w paragrafie piątym może sugerować pacjentowi, który nie jest prawnikiem i nie potrafi prawidłowo ocenić całości sytuacji pod względem medycznym i prawnym, iż nie przysługuje mu prawo podnoszenia  roszczeń odszkodowawczych wobec utraty zarodków, podczas gdy każdorazowo ocena zasadności podnoszenia roszczeń należy do właściwego sądu. Uwaga odnosi się także do wymienionych już wyżej dokumentów.

Do dokumentu odnosi się również wymieniona już wcześniej uwaga o  przenoszeniu na osoby trzecie praw i obowiązków zleceniobiorcy.

5. Informacja dla pacjenta oraz formularz świadomej zgody na przeprowadzenie pobrania plemników z jąder lub najądrzy

Bez uwag

6. Zgoda na leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia(ICSI) z wykorzystaniem nasienia anonimowego dawcy z banku nasienia

Bez uwag

7. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą inseminacji domacicznej

Bez uwag formalnych. Naszą pozytywną uwagę jednak zwróciło zamieszczenie w treści Informacji odniesienie do zaleceń ESHRE i zalecenie odstąpienia od inseminacji, jeśli dojrzałych pęcherzyków będzie więcej niż trzy.

8. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą inseminacji domacicznej nasieniem anonimowego dawcy z banku nasienia

Dokument nie został poddany analizie

9. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą transferu zarodków mrożonych w ramach Programu – Leczenie Niepłodności Metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata 2013-2016

Dokumenty dotyczące Programu ministerialnego nie były poddawane analizie

10. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą transferu zarodków mrożonych

6. (…) Zgadzamy się na zbieranie i publikowanie danych medycznych oraz wykonywanie zdjęć fotograficznych i nagrań audiowizualnych podczas leczenia metodą IVF, w celu polepszenia edukacji medycznej i badań naukowych. Nasze dane personalne w żadnym przypadku nie mogą zostać ujawnione.

Wydaje się, iż szeroko ujmowane zgody na przetwarzanie przez Ośrodek danych uzyskanych podczas procedury (z zastrzeżeniem, iż nie zostanie ujawniona tożsamość pacjentów) powinny mieć charakter fakultatywny, ponieważ udzielanie tych zgód powinno być prawem a nie obowiązkiem pacjenta. Tym samym warto byłoby rozważyć umożliwienie pacjentom wyrażenie takiej zgody lub jej niewyrażenie (np. poprzez pozostawienie okna wyboru TAK/NIE) tak jak dzieje się to ze zgodami na przetwarzanie danych osobowych umieszczonych na końcu dokumentu.

11.    Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia z wykonaniem procedury ICSI z mrożonych komórek jajowych

Podnosimy tę samą uwagę dotyczącą zgody na wykorzystanie danych medycznych, co w dokumencie nr 10. oraz uwagę dotyczącą zgody na przekazanie komórek jajowych do dawstwa w przypadku zaniechania płatności (opisaną przy analizie dokumentu nr 4). Również w tym przypadku Zgoda na leczenie metodą IVF ICSI z wykorzystaniem mrożonych komórek jajowych jest jednocześnie zgodą na dawstwo komórek jajowych (pkt. 5, Ust. 4) , choć należy zauważyć, iż w przypadku tego dokumentu Ośrodek przewidział pola wyboru w formularzu, dając tym samym pacjentom możliwość niewyrażenia zgody na przekazanie zarodków do dawstwa. Wątpliwości budzi natomiast fakt, iż pole wyboru odnosi się jednocześnie do mrożenia uzyskanych zarodków i ich przekazania do dawstwa, zatem nie można wyrazić zgody na zamrożenie zarodków i jednocześnie nie wyrazić zgody na ich przekazanie do dawstwa w przypadku nieuregulowania płatności.

12. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia z mrożeniem komórek jajowych i zarodków ramach Programu - Leczenie Niepłodności Metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata 2013-2016

Dokumenty dotyczące Programu ministerialnego nie były poddawane analizie

13.  Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia z mrożeniem komórek jajowych i zarodków

Podnosimy opisaną już wcześniej uwagę dotyczącą wykorzystania danych medycznych

14. Oświadczenie dawców o zrzeczeniu się zarodków zdeponowanych w Gameta Gdynia

§ 10, ust. 1
Zapis może być potraktowany jako dotyczący fikcji doręczenia korespondencji

15. Oświadczenie dawczyni o zrzeczeniu się komórek jajowych

Bez uwag

16. Oświadczenie o przyjęciu komórek jajowych od dawczyni

§ 3
Pacjentka i pacjent oświadczają, że:
4. Będą traktować dziecko urodzone w wyniku zabiegu tak, jak dziecko własne
(poczęte z ich własnych komórek rozrodczych).
5. Oświadczają, że biorą na siebie wszystkie obowiązki związane z wychowaniem i utrzymaniem dziecka urodzonego w wyniku zabiegu.
6. Nigdy nie będą obciążać Gameta Gdynia jakimikolwiek kosztami związanymi z utrzymaniem dziecka urodzonego w wyniku zabiegu i niniejszym oświadczają, iż zrzekają się wszelkich roszczeń w tym zakresie.
9. Pacjenci zobowiązują się, że nigdy nie wystąpią z żądaniem zaprzeczenia ojcostwa ani z żądaniem zaprzeczenia macierzyństwa

Ad. 9.
W świetle obowiązującego prawa (analiza dokumentacji wykonana przed wejściem w życie Ustawy o leczeniu niepłodności) każdy mężczyzna ma prawo wystąpić z wnioskiem o zaprzeczenie ojcostwa, co wynika bezpośrednio z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (Art. 63, Art. 67 i Art. 69), z zastrzeżeniem Artykułu 68 k.r.i.o. stanowiącego:

„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”

Artykuł odnosi się do męża matki, a nie do partnera matki, natomiast zgoda może się odnosić się do obu tych sytuacji, co sprawia, iż złożenie cytowanego wyżej oświadczenia nie obliguje przyszłego ojca (partnera matki) do zaniechania zaprzeczeń ojcostwa, jeśli taką będzie mieć wolę. Kodeks daje mu taką możliwość i umowa zawierana z Ośrodkiem nie może być sprzeczna z Kodeksem Rodzinnym i Opiekuńczym. Należy wskazać ponadto, iż wszelkie oświadczenia dotyczące uznania rodzicielstwa i wynikających z niego obowiązków, złożone przed poczęciem dziecka, nie mają mocy prawnej. Obowiązki rodziców wobec dziecka powstają z chwilą urodzenia żywego dziecka (dodatkowo – uznania dziecka przez jego ojca, w sposób określony przez przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w przypadku gdy rodzice dziecka nie pozostają w związku małżeńskim).

Ponadto należy podnieść, że na podstawie Art. 61(9) „matką dziecka jest kobieta, która je urodziła” wobec czego kobieta taka nie może wystąpić o zaprzeczenie macierzyństwa.

Ad. 5
Wydaje się wątpliwe, czy pacjenci powinni składać takie oświadczenie przed Ośrodkiem, który nie jest podmiotem uprawnionym do odbierania oświadczeń w zakresie obowiązków wynikających z afiliacji rodzicielskich. Jak rozumiemy intencją zapisu jest potwierdzenie ze strony pacjentów, iż są świadomi istnienia obowiązków rodzicielskich, ale właściwszą formą wydaje się forma „oświadczamy, iż jesteśmy świadomi...” aniżeli „oświadczamy, iż bierzemy na siebie obowiązki”. Te obowiązki reguluje bowiem k.r.i.o.

Ad.6.
Należy także zauważyć, iż na gruncie prawa cywilnego, w szczególności Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej (wstępni, zstępni), rodzeństwo oraz w szczególnych przypadkach małżonków lub byłych małżonków. Ośrodek jako osoba prawna, spółka prawa handlowego (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) nie ma możliwości pozostawania w stosunku powinowactwa lub pokrewieństwa w stosunku do pacjentów – osób fizycznych,  wobec czego nie znajdują do niej zastosowania przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego (zapisy o utrzymaniu dziecka).

Ad. 4.
Zwracamy także uwagę, iż zapis o „traktowaniu dziecka jak własne” jest zapisem dyskryminującym dzieci urodzone w wyniku metod wspomaganego rozrodu i sugerującym, że wymagają one dodatkowego „uważnienia” jako dzieci swoich rodziców.

17. Informacja dla Pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie poprzez przeniesienie do macicy zarodka pochodzącego od anonimowych dawców poddanego procesowi mrożenia i rozmrożenia

6. Pacjentka i pacjent oświadczają, że:
d) będą traktować dziecko urodzone w wyniku zabiegu tak, jak dziecko własne
(poczęte z ich własnych komórek rozrodczych),
f) Nigdy nie będą obciążać Gameta Gdynia jakimikolwiek kosztami związanymi z utrzymaniem dziecka urodzonego w wyniku zabiegu i niniejszym oświadczają, iż zrzekają się wszelkich roszczeń w tym zakresie,
i) Pacjenci zobowiązują się, że nigdy nie wystąpią z żądaniem zaprzeczenia ojcostwa ani z żądaniem zaprzeczenia macierzyństwa

W świetle obowiązującego prawa (analiza dokumentacji wykonana przed wejściem w życie Ustawy o leczeniu niepłodności) każdy mężczyzna ma prawo wystąpić z wnioskiem o zaprzeczenie ojcostwa, co wynika bezpośrednio z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (Art. 63, Art. 67 i Art. 69), z zastrzeżeniem Artykułu 68 k.r.i.o. stanowiącego:

„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”

Artykuł odnosi się do męża matki, a nie do partnera matki, natomiast zgoda może się odnosić się do obu tych sytuacji, co sprawia, iż złożenie cytowanego wyżej oświadczenia nie obliguje przyszłego ojca (partnera matki) do zaniechania zaprzeczeń ojcostwa, jeśli taką będzie mieć wolę. Kodeks daje mu taką możliwość i umowa zawierana z Ośrodkiem nie może być sprzeczna z Kodeksem Rodzinnym i Opiekuńczym. Należy wskazać ponadto, iż wszelkie oświadczenia dotyczące uznania rodzicielstwa i wynikających z niego obowiązków, złożone przed poczęciem dziecka, nie mają mocy prawnej. Obowiązki rodziców wobec dziecka powstają z chwilą urodzenia żywego dziecka (dodatkowo – uznania dziecka przez jego ojca, w sposób określony przez przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w przypadku gdy rodzice dziecka nie pozostają w związku małżeńskim).

Ponadto należy podnieść, że na podstawie Art. 61(9) „matką dziecka jest kobieta, która je urodziła” wobec czego kobieta taka nie może wystąpić o zaprzeczenie macierzyństwa.
Należy także zauważyć, iż na gruncie prawa cywilnego, w szczególności Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej (wstępni, zstępni), rodzeństwo oraz w szczególnych przypadkach małżonków lub byłych małżonków. Ośrodek jako osoba prawna, spółka prawa handlowego (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) nie ma możliwości pozostawania w stosunku powinowactwa lub pokrewieństwa w stosunku do pacjentów – osób fizycznych,  wobec czego nie znajdują do niej zastosowania przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego (zapisy o utrzymaniu dziecka). Zwracamy także uwagę, iż zapis o „traktowaniu dziecka jak własne” jest zapisem dyskryminującym dzieci urodzone w wyniku metod wspomaganego rozrodu i sugerującym, że wymagają one dodatkowego „uważnienia” jako dzieci swoich rodziców.

18. Regulamin organizacyjny podmiotu leczniczego


Bez uwag

*
W rozmowach z pacjentami uzyskano potwierdzenie, iż dokumenty były im przekazywane co najmniej 24 godziny przed planowanym zabiegiem i otrzymywali kopie podpisanych dokumentów. Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej, zapisy zawarte w dokumentach nie są negocjowalne. Dobrym przykładem zapisu, który powinien podlegać negocjacji, jest zapis dotyczący wykorzystania danych medycznych pacjentow opisywany w powyższej analizie. Wspomniany zapis byłby dobrym zapisem (formalnie jest skonstruowany poprawnie) gdyby była możliwość jego negocjacji. Są pacjenci, którzy nie chcą brać udziału w jakichkolwiek badaniach naukowych, a taka forma umowy uniemożliwia im dokonania decyzji.

Jak również wspomniano, zauważono paternalistyczne podejście Ośrodka do pacjentów-biorców. W niektórych umowach/zgodach dotyczących biorstwa gamet i zarodków zawarto zapisy, które nie muszą się w nich znajdować, ponieważ reguluje je Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy. Dotyczy to głównie kwestii alimentów oraz kwestii zaprzeczenia macierzyństwu bądź ojcostwu. Widzimy również pewną niespójność: dokumenty, w których pojawiły się takie zapisy, dotyczą zarodków oraz komórek jajowych. Jednakże w dokumencie „Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą inseminacji domacicznej nasieniem anonimowego dawcy z banku nasienia” problematyczne zapisy się nie pojawiają. Uważamy, że jest to wzorcowa zgoda i na jej kanwie powinny powstać pozostałe dokumenty.

Mimo wszystko pragniemy napisać, iż umowy są skonstruowane w bardzo przejrzysty sposób. Na każdej stronie dokumentów są pola, które muszą wypełnić albo pacjenci albo lekarze. Daje to większe szanse, iż pacjenci przeczytają cały dokument przed jego podpisaniem. Zawierają one szereg ważnych informacji dla pacjenta zaczynając od krótkiego opisu zabiegu/procedury, na którą mają wyrazić zgodę. Poprzez przedstawienie przewidywanej szansy na wyleczenie, gdzie są przedstawione statystyki i możliwe czynniki obniżające te szanse po alternatywne leczenie i rokowanie oraz możliwość wystąpienia powikłań. W jednym dokumencie (Informacja dla pacjenta oraz formularz świadomej zgody na przeprowadzenie pobrania plemników z jąder lub najądrzy) znajduje się punkt noszący tytuł: „Rozmowa z lekarzem”, w którym zawarta jest prośba do pacjenta aby zapytał o wszystko, co chciałby wiedzieć w związku z planowanym zabiegiem, gdzie może te informacje uzyskać oraz zapewnienie, że lekarze chętnie odpowiedzą na wszystkie pytania. Jest to dobry zapis, gdyż przypomina pacjentowi o jego prawie do zadawania pytań. Pokazuje również, iż pacjent jest traktowany jak partner.
 

11. Prawo do intymności i obecności osoby bliskiej


W trakcie monitoringu zaobserwowałyśmy, iż z jednej strony Ośrodek przykłada dużą wagę do komfortu  pacjenta: mamy do czynienia z bardzo estetyczną i komfortowo zaplanowaną infrastrukturą tj. komfortowa poczekalnia z kanapami na parterze, dostęp do wody, szafa na ubrania, część zabiegowa całkowicie oddzielona od poczekalni, część seminologiczna za drzwiami z tabliczką POKÓJ M, toalety dostosowane do potrzeb niepełnosprawnych, opuszczane fotele ginekologiczne, komfortowe pomieszczenia pielęgnacyjne przy wszystkich gabinetach ginekologicznych (obuwie i bielizna jednorazowa).

Z drugiej jednak strony nasze wątpliwości budzi usytuowanie foteli ginekologicznych. Szefowa położnych przyznała: „długo walczyłyśmy aby fotele nie były ustawione przodem do wejścia tylko trochę po skosie”. Przy okazji warto zauważyć duże wyczucie i empatię personelu pielęgniarsko-położniczego. Mimo to wydaje się, że fotele nadal nie są ustawione w sposób komfortowy dla badanej. Na naszą uwagę o usytuowaniu foteli, lekarz pokazał, że zasuwa parawan. Mamy jednak podstawy uważać, ze parawan nie jest używany (w dniu monitoringu parawan był zastawiony koszem a jego użycie utrudniłoby poruszanie się po gabinecie). Dodatkowo ewentualny parawan odgradzałby jedynie od osoby towarzyszącej w gabinecie, a nie od  osoby potencjalnie wchodzącej,  choćby przez przypadek. Należy jednak nadmienić, że żadna z pacjentek nie skarżyła się na zakłócenie intymności. Personel zgodnie twierdzi, że podczas badania nikomu do gabinetu wejść nie wolno.

Drugą wątpliwość budzi organizacja oddawania nasienia. Pracownia seminologiczna jest na końcu korytarza, lecz nie posiada własnej poczekalni, a pacjenci nie są umawiani na godziny. Może to spowodować, że kilku panów będzie czekało na swoją kolej, co wzbudza nasze wątpliwości w zakresie dyskrecji całego procesu.
Ośrodek stwarza warunki do obecności osoby bliskiej w gabinecie i pomieszczeniach pielęgnacyjnych. Zadeklarowano też możliwość obecności podczas niektórych zabiegów z wyjątkiem sonoHSG, histeroskopii, punkcji jajników, biopsji jąder. W pokoju do oddawania nasienia jest tylko jeden fotel, personel nie zachęca i nie informuje o możliwości wspólnego oddawania nasienia, jednak wg deklaracji personelu możliwe jest wspólne wejście do pokoju.

12. Prawo do dokumentacji medycznej


Zgodnie z deklaracją personelu – potwierdzoną rozmowami z pacjentami - Ośrodek wydaje dokumentację medyczną w ciągu dwóch dni nie pobierając za to opłat, pomimo iż ma prawo do uczynienia tej procedury odpłatną (na mocy Rozporządzenia Ministra Zdrowia).

13. Osoby niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


  Ośrodek należy uznać za w pełni dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych. W Ośrodku znajdują się toalety dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych, winda, opuszczane fotele ginekologiczne. Osoba zarządzająca deklaruje, iż badania ginekologiczne osób niepełnosprawnych przyjeżdżających na wózkach oraz bankowanie nasienia osób z urazami kręgosłupa wykonuje za darmo, co zgodnie z naszą wiedzą jest wyjątkiem na skalę kraju. Podczas rozmów z osobą zarządzającą dowiedziałyśmy się również, że Ośrodek jest laureatem statuetki „Gdynia bez barier” za stworzenie miejsca przyjaznego dla osób niepełnosprawnych.

14. Pary nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015 roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności  uniemożliwiająca parom jednopłciowym i kobietom samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.

W trakcie obserwacji oraz rozmów z personelem nie wydarzyło się nic, co mogłoby nas skłonić do wniosków o możliwym, nierównym traktowaniu ze względu na orientację seksualną, stan cywilny etc. Według deklaracji personelu, osobą towarzyszącą podczas wizyty może być każda wskazana przez pacjentkę osoba, również partnerka tej samej płci. 

15. Opieka psychologiczna


Z Ośrodkiem na zasadach kontraktu współpracuje psycholog kliniczny. Godziny pracy psychologa są umieszczone na tablicy informacyjnej. Psycholog obecny jest w Ośrodku dwa razy w tygodniu i osoba zarządzająca zadeklarowała, iż psycholog jest częścią zespołu oraz uczestniczy w zebraniach personelu. Zgodnie z informacjami uzyskanymi od personelu, wszystkim pacjentom podchodzącym do in vitro zalecana jest darmowa konsultacja psychologiczna, choć jedna z naszych rozmówczyń, która podchodziła do IVF, nie otrzymała od lekarza takiej informacji. O obecności psychologa w Ośrodku wiedziała jednak ze strony internetowej. Ponadto na karcie stymulacyjnej do IVF widnieje zapis „W trakcie in vitro rekomendujemy również bezpłatną konsultację psychologiczną” - należy uznać ten zapis na bardzo dobrą praktykę.  O poważnym podejściu do tematu świadczy fakt, iż szefowa położnych powiedziała nam, że konsultacje psychologiczne są w pakiecie procedury in vitro w ramach programu rządowego – jest to inicjatywa własna Ośrodka, ponieważ wycena świadczenia w ramach programu refundacyjnego nie obejmuje konsultacji z psychologiem. Uzyskałyśmy także informację, iż poza oferowaniem pacjentom możliwości konsultacji psychologicznych, Ośrodek organizuje również grupy wsparcia. W rozmowach z wszystkimi przedstawicielami Ośrodka potwierdziło się, że szczególny nacisk na konsultacje psychologiczne przykładany jest w przypadku biorstwa i samotnego macierzyństwa. Na pytanie o ewentualne zmiany w obszarze psychologicznym szefowa położnych powiedziała: „psychologa nigdy nie będzie wystarczająco”. Psycholog prowadzi również szkolenia dla personelu, w tym zakresie wymieniono szkolenie na temat kontaktu z pacjentem trudnym, postępowanie z parami niepłodnymi oraz omawianie indywidualnych przypadków, głównie związanych z problematyką dawstwa wewnątrzrodzinnego. Jedyne, na co można by zwrócić uwagę w zakresie poprawienia standardu obsługi pacjentów, to charakter gabinetu psychologicznego. W tej chwili rolę gabinetu psychologicznego pełni gabinet konsultacyjny, z którego poza psychologiem korzysta internista i dietetyk. Mimo, że pacjenci z którymi rozmawialiśmy nie narzekali na standard ponieszczenia konsultacyjnego, można zasugerować wizualne ocieplenie pomieszczenia i stworzenie bardziej intymnych warunków do rozmów.

16. Standardy w dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).
Żaden z naszych rozmówców-pacjentów nie korzystał z programów dawstwa/biorstwa gamet lub zarodków, więc opisane w tej części raportu informacje pochodzą od personelu Ośrodka.

Dawstwo nasienia:

Ośrodek nie prowadzi własnego banku nasienia. W tym zakresie korzysta z duńskiego banku nasienia CRYOS.  Dyrektor medyczny oraz lekarz zgodnie zapewnili, że działają w zgodzie z przyjętymi przez bank zasadami. Zgłaszają uzyskane dzięki biorstwu  nasienia ciąże do CRYOS.

Dawstwo komórek jajowych i zarodków:


Ośrodek prowadzi międzypacjenckie dawstwo komórek jajowych. Pacjentki mogą przekazać swoje komórki jedynie anonimowo i są to komórki uzyskane od pacjentek podchodzących do programu ministerialnego. Adopcja zarodka odbywa się również anonimowo.

Lekarz oraz dyrektor medyczny deklarują, iż informują pacjentów o skuteczności jaką posiada Ośrodek w zakresie leczenia z wykorzystaniem gamet/zarodków dawców, stanie prawnym biorstwa i dawstwa. Informacja ta jest spisana i dostępna w zgodzie na leczenie metodą inseminacji  domacicznej nasieniem anonimowego dawcy z banku nasienia oraz w zgodach na leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia. Ośrodek udostępnia pacjentom- biorcom bezpłatną konsultację psychologiczną. Jest ona obligatoryjna dla każdego pacjenta-biorcy i wynika ze spisanej przez Ośrodek procedury. Lekarz oraz dyrektor medyczny deklarują, iż pacjenci mogą samodzielnie wybrać dawcę/dawczynię z przedstawionej przez Ośrodek listy. Informacje nieidentyfikujące o dawcach/dawczyniach to grupa krwi, badania jakim został poddany dawca/dawczyni, cechy fenotypowe, wiek, pochodzenie etniczne oraz - na życzenie biorcy - opinia psychologa. Lekarz zadeklarował, iż przy korzystaniu z banku nasienia ogranicza ilość potomstwa przypadającego na jednego dawcę i jest to zgodne z zasadami w CRYOS. Nie uzyskałyśmy jednak informacji, na jakiej liczbie potomstwa dawcy został ustalony limit. W przypadku adopcji zarodka Ośrodek przyjął założenie, iż wszystkie zarodki od jednej pary dawców przekazywane są jednej parze biorców (wyjątek: jeśli w dwóch kolejnych próbach stwierdzi się brak ciąży). Podobnie dzieje się w przypadku korzystania z komórek dawczyni.

W przypadku korzystania z banku nasienia pacjenci biorcy mogą zarezerwować materiał genetyczny wybranego dawcy na przyszłość w celu wykorzystania przy staraniach o kolejną ciążę. Dzieje się to na zasadach panujących w CRYOS. W przypadku korzystania z komórki dawczyni i adopcji zarodka nie ma takiej możliwości. Lekarz oraz dyrektor medyczny deklarują, iż pacjenci-biorcy korzystający z banku nasienia CRYOS są informowani o tym, że mogą wybrać pomiędzy dawstwem anonimowym i nieanonimowym. Jednak zwracamy tu uwagę na niespójność płynących z Ośrodka informacji. Zgody na leczenie z wykorzystaniem nasienia od dawcy noszą tytuł : „Zgoda na leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia (ICSI) z wykorzystanie ANONIMOWEGO dawcy z banku nasienia.” Zawiera ona zdanie: „Zarówno dawca, jaki i biorcy nasienia akceptują pełną wzajemną anonimowość.” W rozmowie z nami lekarz powiedział: „Zdarza się coraz częściej, że pacjenci o to pytają”.  Wnioskujemy z tego, iż informowanie o możliwości korzystania z anonimowego oraz nieanonimowego biorstwa nasienia jest jedynie deklaratywne. 

 Ośrodek nie zbiera rozszerzonych, nieidentyfikujących informacji o dawcach. Nie uzyskaliśmy od lekarza oraz dyrektora medycznego spójnej informacji o tym czy dawcy/dawczyni otrzymają zwrotną informację od Ośrodka odnośnie ewentualnej ciąży biorczyni uzyskanej dzięki ich gametom lub zarodkom. Dyrektor medyczny zadeklarował, ze takiej informacji by udzielił, natomiast lekarz, ze jeszcze nigdy taka sytuacja mu się nie przydarzyła i o tym nie myślał. 
Pacjenci biorcy nie otrzymują materiałów edukacyjnych na temat dawstwa. Są im natomiast wskazywane grupy wsparcia oraz wymaga się odbycia wizyty psychologicznej. Dawczynie rekrutowane są przez lekarzy, którzy widząc sytuację kliniczną pacjentki stwierdzają czy mogłaby być dawczynią komórek i proponują wtedy oddanie oocytów. Lekarz potencjalnym dawczyniom przekazuje informację o możliwości konsultacji psychologicznej i ją rekomenduje.
Jak wspomniano, informacji o dawstwie/biorstwie nie udało nam się potwierdzić w rozmowie z pacjentami.
 

17. NASZE REKOMENDACJE

Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji

Dobre praktyki:

  1. Zwracamy uwagę na komfortową infrastrukturę Ośrodka dostosowaną do potrzeb niepełnosprawnych;
  2. Za dobrą praktykę należy uznać (skrzyżowane we wszystkich rozmowach z personelem) poważne podejście do opieki psychologicznej nad pacjentem niepłodnym;
  3. W trakcie monitoringu zauważyłyśmy również nacisk kładziony na politykę SET w kontekście zaleceń europejskich oraz odpowiedzialności za kobietę i dalsze losy ciąży. Brakuje jedynie „domknięcia” tej polityki poprzez informowanie o niej na stronie Ośrodka i w materiałach edukacyjnych. Nie jesteśmy w stanie potwierdzić, czy zadeklarowana polityka jest stosowana w praktyce, choć z rozmów z personelem oraz z pacjentami wynikało, iż informacje o SET były przekazywane pacjentom;
  4. Za bardzo dobrą i rzadką praktykę (stosuje ją jedynie kilka ośrodków w Polsce) należy uznać prowadzenie przez Ośrodek własnej bazy danych dotyczącej ciąż klinicznych, urodzeń i kondycji urodzonych dzieci. Ośrodek w ten sposób sam weryfikuje własną skuteczność i może wprowadzać korekty do procedur, ulepszać protokoły etc.;
  5. Uwagę zwraca także merytoryczna jakość strony www, która dotyczy wszystkich ośrodków grupy Gameta;
  6. Dokumenty, które podpisują pacjenci – aczkolwiek zawierające zapisy budzące wątpliwości – są skonstruowane w sposób przejrzysty i czytelny, z dużą ilością informacji o danym zabiegu, jego możliwych powikłaniach i skuteczności.
Rekomendacje:
  1. Rekomendujemy ponowną analizę dokumentacji, którą podpisują pacjenci oraz rozważenie możliwości negocjowalności umów, które z natury prawnej powinny być negocjowalne;
  2. Sugerujemy rozważenie umawiania pacjentów oddających nasienie na godziny, aby uniknąć ryzyka oczekiwania pod „pokojem M.” w kolejce;
  3. Warto poświęcić uwagę uusytuowaniu fotelów ginekologicznych naprzeciw drzwi i zadbać o większą intymność badanych pacjentek;
  4. Na stronie www brakuje informacji, jakie są relacje pomiędzy ośrodkami Gameta. Wydaje się, iż pacjent trafiający na stronę internetową może traktować ośrodki Gameta jak tzw. „sieciówkę”, w której obowiązuje jednakowy standard bez względu na lokalizację, a tak nie jest;
  5. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl, www.nieplodnoscboli.pl);
  6. Zwróciłyśmy uwagę na niewielką ilość drukowanych materiałów informacyjnych o niepłodności, za to dużą liczbę ulotek i broszur związanych z macierzyństwem, co może być niekomfortowe dla pacjentów. Rekomendujemy zatem udostępnienie materiałów drukowanych w poczekalni i – przede wszystkim – publiczne udostępnienie Karty Praw Pacjenta oraz wyjęcie jej z szuflady. Materiały, o które warto wzbogacić poczekalnię i rejestrację, to ulotki, czasopisma i książki z zakresu leczenia niepłodności (np. Chcemy być rodzicami, z książek – poradniki adresowane do osób niepłodnych, np. „Zajść w ciążę” Piotra Pierzyńskiego, „Nadzieja na nowe życie. Poradnik dla marzących o dziecku” Agnieszki Doboszyńskiej i in., „Drogi ku płodności”, wyd. zbiorowe i inne), ale również publikacje dotyczące adopcji, dawstwa i biorstwa gamet i zarodków (np. bezpłatne poradniki „Powiedzieć i Rozmawiać” Stowarzyszenia NASZ BOCIAN). Lista publikacji, którą warto uwzględnić na stronie WWW dla pacjentów:
Poradniki:
Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec, Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec, Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet, Wydawnictwo Esprit
Publikacje popularnonaukowe i beletrystyka:
Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń, Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek, Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red. Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka, Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo PZWL
Publikacje naukowe:
Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red. Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS

Adres: ul. Św. Piotra 21
81-347 Gdynia
Telefon: 58 526 10 02
E-mail:
WWW: http://www.gameta.pl/kliniki/gameta-gdynia
Kierownik: dr n. med. Dariusz Wójcik
OFERTA OŚRODKA:
  • Inseminacja nasieniem partnera
  • Inseminacja nasieniem dawcy
  • Własny bank nasienia dawców
  • Współpraca z krajowymi lub zagranicznymi bankami nasienia dawców
  • Badanie ogólne nasienia
  • Posiew nasienia
  • Test fragmentacji DNA plemników
  • MARtest
  • Badanie MSOME
  • Badania hormonów
  • Badania kariotypów
  • Zapłodnienie pozaustrojowe IVF
  • IVF ICSI
  • IVF IMSI
  • PESA
  • TESA
  • mTESE
  • IVM
  • IVF z komórką dawczyni
  • Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki mrożone)
  • IVF z nasieniem dawcy
  • AZ adopcja zarodka
  • PGD diagnostyka preimplantacyjna
  • Scratching endometrium
  • Onkofertility (zabezpieczenie nasienia u pacjentów onkologicznych)
  • Onkofertility (zabezpieczenie komórek jajowych u pacjentów onkologicznych)
  • Onkofertility (zabezpieczenie tkanki jajnikowej u pacjentów onkologicznych)
  • Sono HSG
DODATKOWE INFORMACJE O OFERCIE
diagnostyka prenatalna
Projekt jest współfinansowany z Funduszy EOG w ramach programu Obywatele dla Demokracji logo fundusze norweskie logo fundacja batorego logo polska fundacja dzieci i mlodziezy