Dane placówki

Centrum Medycyny Rozrodu ARTVIMED

Istnieje od 2010 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring od roku 2010
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Artvimed
Data przeprowadzonego monitoringu 27.01.2015


Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku
2. Opis Ośrodka
3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta
4. Program refundacyjny
5. Rejestracja wizyty
6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty
7. Opieka nad mężczyzną
8. Opieka nad kobietą
9. Umowy z NFZ
10. Prawo: umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta
11. Prawo do intymności i obecności osoby bliskiej
12. Prawo do dokumentacji medycznej
13. Osoby niepełnosprawne i ich prawo do leczenia
14. Pary nieheteroseksualne
15. opieka psychologiczna
16. Standardy w dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków
17. NASZE REKOMENDACJE



1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki do ESHRE od 2010 roku oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO 9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE, uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE (dwóch embriologów posiada certyfikat Clinical Embryologist ESHRE). Ośrodek zadeklarował znajomość „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek nie wykonuje badań/zabiegów w ramach umowy z NFZ.

2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się w samodzielnym budynku. Pomieszczenia Ośrodka znajdują się na jednym poziomie, wejście jest przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych. Przed Ośrodkiem znajduje się parking, jednak dojazd transportem publicznym może sprawiać problemy, ponieważ najbliższa pętla autobusowa znajduje się w sporej odległości (ok. 15 minut pieszo). Budynek jest dobrze i czytelnie oznaczony.

Sytuacja badawcza:

W dniu przeprowadzania monitoringu Ośrodek pracował i odbywały się regularne wizyty. Pacjenci zgłaszali się spontanicznie do wywiadów z nami, nie były to osoby poproszone z wyprzedzeniem przez personel o wzięcie udziału w monitoringu.

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta


Ośrodek posiada stronę internetową. Wszyscy pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, byli zgodni, że strona www jest przejrzysta i łatwa w nawigacji. Potwierdzają to również nasze obserwacje. Na stronie udostępniono dużo istotnych dla pacjenta informacji dzieląc je na sekcje i rozszerzenia, co pozwoliło na szerokie omówienie badań i zabiegów (włącznie z możliwymi powikłaniami, zdrowiem dzieci, polityką Ośrodka w zakresie tzw. nadliczbowych zarodków, informacjami dla par niezgadzających się na mrożenie zarodków) bez wrażenia przytłoczenia czytelnika tekstem. Co istotne, Ośrodek w materiałach dostępnych na swojej stronie powołuje się często na rekomendacje Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu i na ustalenia/rekomendacje ESHRE.  Brakuje jedynie informacji odnośnie biopsji jądra, a to badanie jest częścią oferty Ośrodka. Wyczerpująco omówiono program ministerialny refundacji procedury in vitro.  Informacje dotyczące leczenia są szczegółowe, prezentowane na stronie materiały mają różnorodną formę (również prezentacje online), co należy uznać za dobrą praktykę. Naszą uwagę zwróciło również podawanie orientacyjnych statystyk dla pacjentów w tekstach informacyjnych i uzupełnienie ich statystykami szczegółowymi w zakładce „wyniki leczenia”. Szerzej o tym poniżej. W trakcie wywiadu z lekarzem okazało się, że pacjenci kierowani są na laparoskopię do Szpitala im Rydygiera w Krakowie - nie ma tej informacji na stronie www. Podczas obserwacji ta informacja się potwierdziła - para została tam skierowana (informacja uzyskana przez obecność przy recepcji, nie podczas wywiadu).
 
Personel zatrudniony w Ośrodku posiada swoje wizytówki umieszczone na stronie, z reguły zawierają one zdjęcie i krótki biogram. W zakładce opisano wizytówki lekarzy, embriologów, położnych i psychologa, nie ma wizytówek pracowników rejestracji. Uwagi odnośnie wizytówki psychologa przekazujemy bardziej szczegółowo w części Raportu „Opieka psychologiczna”.

Z przeprowadzonych wywiadów wynika, że większość informacji przekazywana jest pacjentom bezpośrednio przez lekarza. Deklarowana przez Osobę zarządzającą i lekarza możliwość zadawania pytań i wyjaśniania wątpliwości została potwierdzona przez pacjentów. Osoby pracujące w rejestracji to jednocześnie położne. Położne udzielają informacji w pierwszej kolejności, dokonują wstępnej selekcji informacji uzyskanych od pacjentów i odpowiadają na ogólne pytania pacjentów. Szczególnie duża ilość informacji przekazywanych przez położne/rejestrację dotyczy programu refundacji leczenia metodą in vitro. Należy jednak zwrócić uwagę, iż ze względu na przestrzenną organizację pracy Ośrodka (rejestracja, poczekalnia i pokój nasienia są umieszczone obok siebie)  przekazywanie informacji przez pracowników rejestracji/położne trudno nazwać dyskretnym. Wszystko się dzieje przy ladzie recepcyjnej, na oczach innych pacjentów (np. objaśnianie pacjentowi procedury oddawania nasienia w pokoju do pobrania otwartym na oścież, w jego progu – sytuacja zaobserwowana podczas monitoringu).
 
Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:

Ośrodek nie prowadzi linii dyżurnej dla pacjentów, jednak udostępnia numery telefonów lekarzy, w przypadku pacjentów po zabiegach jest to kontakt całodobowy. Jeśli idzie o pacjentów korzystających z programu refundacyjnego kontakt telefoniczny z pacjentem ma miejsce od momentu kwalifikacji do 6-7 tygodnia ciąży. Wszyscy pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, potwierdzili otrzymanie numeru telefonu do lekarzy i pozostawanie z nimi w kontakcie.

Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:


Przeważająca ilość materiałów informacyjnych udostępnianych przez Ośrodek w poczekalni ma charakter reklamowy. W rejestracji znajdują się ogólnodostępne Poradnik Praw Pacjenta oraz książka Bogdy Pawelec "Opowieści terapeutyczne o niepłodności". Informacje o banku nasienia dostępne są wyłącznie w języku angielskim. Część informacji o leczeniu zawarta jest w dokumentacji podpisywanej z pacjentami, jednak z  naszej obserwacji wynika, iż najczęstszym źródłem informacji dla pacjentów i źródłem odesłań dla personelu jest strona internetowa Ośrodka. Z deklaracji lekarzy wynika ponadto, że każdy pacjent dostaje pisemne informacje o swoim stanie zdrowia wraz z planem leczenia i zaleceniami. Potwierdziło się to w stosunku do pacjentów leczonych metodą in vitro. Para w trakcie procedury IUI nie dostała pisemnego podsumowania wizyty.

Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 

Cennik umieszczono na stronie internetowej Ośrodka, więc koszty zabiegów i badań są jawne, ale nie było możliwości potwierdzenia cen zabiegów i badań zamieszczonych na stronie www z cenami podawanymi w Ośrodku, ponieważ w Ośrodku nie było cennika w formie drukowanej, jak również brakowało tablicy informacyjnej. Na uwagę zasługuje szczegółowe opisanie na stronie internetowej ceny w przypadku inseminacji nasieniem partnera bądź dawcy,  w tym drugim przypadku Ośrodek podał nazwy zagranicznych banków nasienia, z którymi współpracuje, co należy uznać za dobrą praktykę. Brakuje jednak informacji o koszcie procedury adopcji zarodka i in vitro z komórkami dawczyni (z informacji udzielonych przez osobę zarządzającą wynikało wprawdzie, iż Ośrodek przeprowadza mało takich procedur, niemniej jednak warto byłoby ujawnić ich koszty, skoro są wykonywane).  Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, potwierdzili zgodność cen umieszczonych na stronie www z rzeczywistymi cenami zabiegów. Pacjent zatem ma możliwość sprawdzenia oferty Ośrodka bez konieczności wnoszenia opłaty za wizytę (z wyjątkiem dwóch opisanych wyżej procedur). Strona www zawiera szczegółowe informacje na ten temat, na zapytania odpowiada także personel recepcji (telefonicznie, mailowo, osobiście).  Wszyscy pacjenci zadeklarowali otrzymanie faktur/paragonów w związku z każdym przeprowadzonym zabiegiem, wizytą itd.

Jeśli idzie o procedurę składania skarg:


Pacjenci mogą złożyć skargę na pracę Ośrodka, jako adresata skargi wskazano nam „współwłaściciela Ośrodka, lekarza”. Zgodnie z deklaracją osoby zarządzającej, do tej pory Ośrodkowi nie zdarzyły się skargi, były jedynie „życzliwe uwagi”. Ośrodek nie posiada druku skargi i deklaruje, że gdyby pacjenci takową złożyli, byłaby rozpatrywana przez właściciela Ośrodka, udzielono by na nią odpowiedzi pisemnej (zakładając pisemną formę skargi), a pacjentom przysługiwałaby możliwość odwołania się. Prawo pacjenta do złożenia skargi jest również potwierdzone Regulaminem Organizacyjnym Ośrodka.

Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:

Ośrodek podaje statystyki swojej skuteczności na stronie internetowej. Statystyki są podawane dla IVF, IVF ICSI, inseminacji z nasieniem partnera i inseminacji z nasieniem dawcy, z rozbiciem na poszczególne lata i z różnicowaniem na: ciąże biochemiczne i kliniczne, po transferach zarodków transferowanych w cyklu świeżym i mrożonym, co należy uznać za bardzo dobrą praktykę. Statystyki są również umieszczone w formularzach zgód na poszczególne zabiegi. Osoba zarządzająca zapytana o to, czy Ośrodek udostępnia swoją skuteczność w ramach prowadzonego programu refundacyjnego, udzieliła odpowiedzi: „To pytanie nie powinno być kierowane do Ośrodka. Zastanawialiśmy się, czy rozbić te dane, ale nie wiemy, czy jesteśmy do tego uprawnieni. Właścicielem tych danych jest Ministerstwo Zdrowia”. Zwracamy uwagę, iż zgodnie z Ustawą o dostępie do informacji publicznej 'właścicielami' publicznych danych (tj. danych pochodzących z programów realizowanych ze środków publicznych) są wszyscy obywatele, którzy mają prawo o nie wnioskować i mają obowiązek je otrzymać.
 
Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:
 
W części dotyczącej opisu transferu zarodka (strona WWW) można przeczytać:

4.2. W trakcie transferu podaje się do jamy macicy zwykle jeden lub dwa zarodki. Jedynie w uzasadnionych przypadkach (takich jak niska jakość zarodków, wiek pacjentki powyżej 35 rż) dopuszczalne jest podanie do jamy macicy maksymalnie trzech zarodków. Pozostałe uzyskane zarodki zamraża się.

Zauważamy uwagę, iż nie jest to zgodne z zaleceniami ESHRE mówiącymi o transferze pojedynczego zarodka (w szczególnych przypadkach dwóch)  z uwagi na bezpieczeństwo kobiety i płodu. Jednocześnie jednak w dziale „Wyniki leczenia” w części dotyczącej roku 2012, można przeczytać:

W roku 2012 niski odsetek ciąż mnogich uzyskaliśmy dzięki ograniczeniu ilości transferowanych zarodków.  Coraz częściej proponujemy transfer pojedynczego zarodka!

4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem programu od dnia 01 lipca 2014 roku. Większość pacjentów Ośrodka (wg słów osoby zarządzającej jest to aż 90% pacjentów Ośrodka) korzysta z programu refundacji. Strona www zawiera wyczerpujące informacje na ten temat oraz zawiera odsyłacze do strony ministerialnej dla pacjentów refundacyjnych, jak również odsyłacze do listy leków refundowanych. Ośrodek deklaruje równe traktowanie pacjentów korzystających z programu, jak i pacjentów tzw. komercyjnych. W relacji pacjentów również nie zauważono żadnych przejawów nierówności w tym zakresie.

Ośrodek informuje pacjentów na swojej stronie, iż oferuje „krótkie terminy w ramach rządowego programu leczenia niepłodności”.

5. Rejestracja wizyty


Rejestracja znajduje się tuż przy wejściu do Ośrodka. Jednakże, ponieważ osoby tam pracujące są również położnymi, zdarza się, że rejestracja jest pusta (taką ją zastały obserwatorki po wejściu do Ośrodka). W rejestracji często pojawiają się zarówno lekarze, jak i embriolodzy. Z informacji uzyskanych od pacjentów wynika, iż zdarza się, że lekarz odbiera telefon i umawia wizytę. Tym samym można odnieść wrażenie, iż obsługa rejestracji jest wspólnym zadaniem i że nie ma wyznaczonej osoby ściśle zadedykowanej tylko obsłudze rejestracji. Ze względu na ograniczoną ilość miejsca trudno mówić o respektowaniu prawa do intymności, o czym szerzej napisano w dalszej części raportu, w dziale „Prawo do intymności i obecności osoby bliskiej”. Do dyspozycji pacjentów oczekujących w poczekalni jest jedna toaleta, jest to toaleta wspólna dla kobiet i mężczyzn, dostosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych.

W poczekalni zapewniono także dostęp do napojów gorących (kawa, herbata) oraz wody, pacjenci mogą korzystać z napojów nieodpłatnie.

Zgodnie z deklaracją lekarza i pracowników rejestracji średni czas oczekiwania na wizytę to jeden tydzień. Pacjenci podkreślali, że spóźnienia mają miejsce rzadko, a niekiedy wręcz wizyty odbywają się przed czasem. Lekarz udzielił nam ponadto informacji o stałym grafiku pracy Ośrodka, gdzie wizyty pacjentów będących już w procesie terapii odbywają się: „na bieżąco w ramach potrzeb”, natomiast zabiegi są wykonywane przez Ośrodek po godzinie 17.00.

Płatność możliwa jest zarówno gotówką, jak i kartą. Wszyscy pacjenci zawsze otrzymują rachunki/faktury (zostało zgodnie potwierdzone przez pacjentów).  Personel rejestracji pracuje również w placówkach publicznych, gdzie deklaruje odbycie szkoleń z kontaktu z  pacjentami. W Ośrodku nie przeprowadza się szkoleń nastawionych na potrzeby samej rejestracji/położnych, zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej: „Odbywają się szkolenia wewnętrzne, dotyczą ISO, są wymogi określone w procedurach, takie szkolenia odbywają się dość często, zawsze w momencie zmiany procedur”. Z rozmów z personelem wynika, iż doceniłby możliwość odbycia specjalistycznych szkoleń dotyczących pracy z pacjentami niepłodnymi, zwłaszcza w zakresie dawstwa gamet i adopcji prenatalnej Personel doceniłby także wsparcie psychologiczne  w zakresie radzenia sobie z trudnymi sytuacjami w kontakcie z pacjentami.

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Przebieg wizyty lekarskiej jest regulowany procedurą zwyczajową (niespisaną) i zgodnie z deklaracją lekarza polega na omówieniu proponowanego leczenia, skutków ubocznych, skuteczności. Czas trwania pierwszej wizyty był przez pacjentów określany jako 10-30 minut, czas trwania kolejnych wizyt jako ok. 20 minut, jednak wszyscy nasi rozmówcy zadeklarowali, iż był to w ich odczuciu czas wystarczający na zadanie pytań i wyjaśnienie wątpliwości. W opinii pacjentów, z którymi rozmawiałyśmy, lekarz udzielał informacji w sposób zrozumiały, a wizyty lekarskie nie były przerywane wejściem osób trzecich. Deklarowana przez lekarza nieskrępowana obecność osoby najbliższej podczas każdej wizyty i zabiegu (z wyjątkiem tych ze znieczuleniem ogólnym)  nie potwierdziła się w relacji jednej z par, z którą rozmawiałyśmy: pacjentka została sama poproszona do gabinetu: "Teraz tylko Panią poproszę", co nie wydawało się być medycznie uzasadnione (monitorowanie pęcherzyka), a para zwróciła na to potem uwagę w wywiadzie mówiąc „Chciałam być z mężem, ale nie zapytałam lekarza, czy mąż może wejść”.

7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajduje się jeden pokój do oddawania nasienia. Jest on umieszczony naprzeciwko ogólnodostępnej łazienki, więc osoby znajdujące się w poczekalni widzą, kto z niego wychodzi lub do niego wchodzi.  Pokój jest zamykany od środka, znajduje się w nim umywalka, dostępne są środki higieny (ręczniki papierowe, mydło) oraz prasa erotyczna i filmy. Śluza (okno do bezkontaktowego przekazania próbki do laboratorium) łącząca pokój z laboratorium jest zamykana tylko od strony laboratorium, pacjent nie ma możliwości zamknięcia jej od środka. Oświetlenie pokoju nie daje możliwości redukcji (przyciemnienia-rozjaśnienia) Przewidziano fotel dla partnerki, jeśli takie będzie życzenie pary. Pacjent, z którym rozmawiałyśmy, wskazywał na dyskomfort braku zamykania śluzy od strony pokoju (Ośrodek wprowadził system z wyłączaniem światła w pokoju, jako znakiem dla pracowników laboratorium do odbioru pojemnika).

W Ośrodku nie praktykuje się zachęcania/informowania pacjentów o możliwości oddania nasienia poza Ośrodkiem. Podczas rozmowy z osobą zarządzającą przekazano nam: „W Polsce nie ma prezerwatyw bez środka plemnikobójczego dopuszczonych do obrotu”.

8. Opieka nad kobietą

W Ośrodku znajdują się dwa gabinety ginekologiczne. W każdym z nich znajdują się trzy miejsca siedzące, co pośrednio wskazuje, iż obecność partnera/partnerki podczas wizyty jest przez Ośrodek traktowana naturalnie, co należy uznać za dobrą praktykę. Gabinety są wyposażone w parawany i do obu przylega bezpośrednio łazienka, co jest zgodne z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z tym zakresie. Łazienki w dniu monitoringu były czyste, wyposażone w środki do higieny intymnej, zamykane od wewnątrz i z dostępem do bidetu.

W Ośrodku znajduje się jedno pomieszczenie pielęgnacyjne przeznaczone dla pacjentek po zabiegach ingerencyjnych. W pomieszczeniu znajduje się jedno łóżko, w dniu monitoringu było wyposażone w świeżą pościel. Pomieszczenie ma dostęp do łazienki z umywalką i bidetem, stan  czystości łazienki w dniu monitoringu był bez zarzutu. Pacjentka podczas zabiegu korzysta z jednorazowej odzieży, rzeczy osobiste może pozostawić w zamykanych szafkach.

Pacjentki, z którymi rozmawiałyśmy, wskazywały na miłą i rodzinną atmosferę w Ośrodku, życzliwość personelu, fachowość lekarzy.  Szczególnie dobrze ocenione zostało realizowanie programu ministerialnego.

9. Umowy z NFZ


Ośrodek nie wykonuje świadczeń w ramach umowy z NFZ. Pacjenci ze skierowaniami na laparoskopię są kierowani do Szpitala publicznego w ramach NFZ.

10. Prawo: umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została udostępniona przed monitoringiem w postaci elektronicznej i  składały się na nią następujące dokumenty:
  1. Histeroskopowe leczenie operacyjne („zgoda - histeroskopia”)
  2. Zgoda na znieczulenie (ogólne i miejscowe), przedoperacyjna ankieta anestezjologiczna („zgoda-znieczulenie”)
  3. Zgoda na przeprowadzenie zabiegu wyłyżeczkowania macicy („zgoda-wyłyż”)
  4. AIH – nasienie partnera („zgoda-AIH”)
  5. Punkcja jajników („zgoda-punkcja”)
  6. Formularz świadomej zgody – techniki wspomaganego rozrodu - zapłodnienie pozaustrojowe („zgoda- leczenie”)
  7. Regulamin organizacyjny
  8. AID, Informacja dla pacjentki oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą inseminacji domacicznej nasieniem dawcy („zgoda-AID”)
  9. Biopsja jądra („zgoda-biopsja”)
  10. Adopcja prenatalna („zgoda-adopcja”)
  11. Zgoda na zapłodnienie pozaustrojowe (i mikroiniekcję plemnika do komórki jajowej) („Zgoda-program”)

Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym stanowi tylko jeden z celów prowadzonego monitoringu, poniżej przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości:

1. Histeroskopowe leczenie operacyjne („zgoda – histeroskopia”)

Bez uwag

2. Zgoda na znieczulenie (ogólne i miejscowe), przedoperacyjna ankieta anestezjologiczna („zgoda-znieczulenie”)

Bez uwag

3. Zgoda na przeprowadzenie zabiegu wyłyżeczkowania macicy („zgoda-wyłyż”)

Bez uwag

4. AIH – nasienie partnera („zgoda-AIH”)

Bez uwag

5. Punkcja jajników („zgoda-punkcja”)

Bez uwag

6. Formularz świadomej zgody – techniki wspomaganego rozrodu - zapłodnienie pozaustrojowe („zgoda- leczenie”)

„7. Zostaliśmy poinformowani, że Centrum Medycyny Rozrodu nie ponosi odpowiedzialności za przypadki uszkodzenia lub utraty zarodków będące następstwem zdarzeń od niej niezależnych, w szczególności zaistnienia okoliczności siły wyższej np. pożaru, wybuchu, niemożliwej do uniknięcia awarii sprzętu, aktu terroryzmu, wojny, ataku, bombardowania lub innych działań militarnych, strajków czy też sporów pracowniczych, czy też wszelkich innych okoliczności tego rodzaju, na które Centrum Medycyny Rozrodu ARTVIMED nie ma wpływu i których nie mogło przewidzieć, lub zawinionego działania albo zaniechania pacjentów lub osób trzecich.”

 Zapis jest niepełny, Ośrodek powinien, pomimo możliwości wystąpienia powyższych zdarzeń, zapewnić o dokonaniu wszelkich starań, aby nie narażać zarodków na negatywne czynniki zewnętrzne (zachowanie należytej staranności). Ponadto sytuacja „zaistnienia okoliczności siły wyższej” odnosi się oczywiście do np. aktu terrorystycznego  czy wojny, ale dyskusyjne jest, czy odnosi się do „sporów pracowniczych” bądź „strajku”. Prawo nie definiuje okoliczności siły wyższej, ale w nauce ugruntowane jest stanowisko, że siła wyższa jest zdarzeniem o charakterze przypadkowym lub naturalnym (żywiołowym), nie do uniknięcia, takim, nad którym człowiek nie panuje (vis maior, quae humana infirmitas resistere non potest). Zgodnie z tą wykładnią spory pracownicze bądź strajki nie wypełniają znamion zdarzeń o charakterze przypadkowym i/lub naturalnym.  Ponadto SOKiK uznał zaliczanie strajku do katalogu siły wyższej za klauzulę niedozwoloną określoną w art. 385³ pkt 2 Kodeksu cywilnego i  wpisał ją do  rejestru w pozycji 367. Zalicza bowiem do okoliczności siły wyższej zwalniającej przedsiębiorcę z odpowiedzialności takie zdarzenia, które w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego nie stanowią zdarzeń egzoneracyjnych jak np. strajk czy uszkodzenie maszyn i surowców niezbędnych do wykonania umowy.

„7. Oświadczamy, że uznajemy się za prawnych rodziców dziecka (dzieci) urodzonego w wyniku zastosowanego leczenia, tak jak dziecka pochodzącego z małżeństwa (związku partnerskiego). Przyjmujemy na siebie wszelkie obowiązki wobec dziecka wynikające z ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9 poz. 59 ze zm.), dalej k.r.o. lub innymi przepisami prawnymi mającymi zastosowanie w Polsce i/lub w kraju naszego zamieszkania.
Żadne z nas nie wystąpi z roszczeniem o zaprzeczenie ojcostwa lub macierzyństwa.”

Jest to zapis bezskuteczny, ponieważ Ośrodek nie jest podmiotem, wobec którego składa się oświadczenia o uznaniu dziecka. Właściwym podmiotem są urzędy stanu cywilnego. Dodatkowo w świetle obowiązującego prawa (analiza dokumentacji wykonana przed wejściem w życie Ustawy o leczeniu niepłodności) każdy mężczyzna ma prawo wystąpić z zaprzeczeniem ojcostwa, co wynika bezpośrednio z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (Art. 63, Art. 67 i Art. 69). Pomimo Artykułu 68 k.r.o. stanowiącego:

„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”

Artykuł odnosi się do męża matki, a nie do partnera matki, natomiast umowa odnosi się do obu tych sytuacji, co sprawia, iż zapis jest bezskuteczny i złożenie oświadczenia nie obliguje przyszłego ojca do zaniechania zaprzeczeń ojcostwa, jeśli taką będzie mieć wolę. Kodeks daje mu taką możliwość i umowa zawierana z Ośrodkiem nie może znosić przepisów prawa wyższego rzędu. Należy wskazać ponadto, iż wszelkie oświadczenia dotyczące uznania rodzicielstwa i wynikających z niego obowiązków, złożone przed poczęciem dziecka, nie mają mocy prawnej. Obowiązki rodziców wobec dziecka powstają z chwilą urodzenia żywego dziecka (dodatkowo – uznania dziecka przez jego ojca, w sposób określony przez przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w przypadku gdy rodzice dziecka nie pozostają w związku małżeńskim).

„7. Partner nie będący mężem matki dziecka zobowiązuje się do pokrycia wydatków związanych z ciążą i porodem oraz kosztów co najmniej trzymiesięcznego utrzymania matki w okresie połogu. Obowiązki męża regulują przepisy k.r.o.”

Jest to zapis bezskuteczny, ponieważ Ośrodek nie jest podmiotem, wobec którego składa się oświadczenia o zobowiązaniach wobec partnerki/matki dziecka.

 „7. Niniejszym zgadzamy się traktować dziecko/ci urodzone w wyniku leczenia in vitro, jak nasze własne”

Zapis zawiera język dyskryminujący dziecko urodzone w wyniku leczenia in vitro, które to rodzice zgadzają się tratować jako własne. W wypadku dziecka poczętego i urodzonego w sposób naturalny nie podejmuje się takich czynności.

„7. zastrzegamy sobie prawo do rezygnacji z leczenia w dowolnym czasie i rozumiemy, że zrobimy to na nasze własne ryzyko.”

Zapis nie precyzuje, jakie granice czasowe może mieć „dowolny czas” i jakie skutki może zrodzić: czy rezygnacja z procedury po powstaniu embrionów zwalnia strony z zawartej umowy? Kogo i z jakich obowiązków wówczas zwalnia? Do kogo wtedy należą zarodki, kto może nimi dysponować i jak rozumieć w tym przypadku „własne ryzyko”, które jest tu terminem szerokim?

Dane medyczne uzyskane w trakcie naszego leczenia mogą być anonimowo wykorzystywane w pracach naukowych prowadzonych przez NZOZ Centrum Medycyny Rozrodu ARTVIMED oraz publikowane bez ograniczeń.

Umieszczenie tego zapisu  w zgodzie mającej formę jednokrotnego oświadczenia uniemożliwia wyrażenie zgody na sam zabieg bez jednoczesnego wyrażenia zgody na wykorzystanie danych medycznych, przy czym wykorzystanie danych medycznych nie jest nieodzowną czynnością w przypadku przeprowadzenia zabiegu. Rekomendujemy wydzielenie zgody na wykorzystanie danych medycznych z dokumentu głównego, aby umożliwić pacjentom dobrowolną decyzję w tym zakresie.

7. Regulamin organizacyjny

Bez uwag

8. AID, Informacja dla pacjentki oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą inseminacji domacicznej nasieniem dawcy („zgoda-AID”)

Bez uwag

9. Biopsja jądra („zgoda-biopsja”)

Bez uwag

10. Adopcja prenatalna („zgoda-adopcja”)

Podnosimy te same zastrzeżenia, co w przypadku dokumentu nr 6. „Formularz świadomej zgody – techniki wspomaganego rozrodu - zapłodnienie pozaustrojowe (zgoda- leczenie”)”.
 
11. Zgoda na zapłodnienie pozaustrojowe (i mikroiniekcję plemnika do komórki jajowej) („Zgoda-program”)

Bez uwag
 
***
Poniżej zamieszczamy uwagi ogólne do dokumentacji.
Umowy i zgody na zabiegi przygotowane są wyczerpująco. W każdej z nich znajduje się opis badania, jego ewentualne skutki uboczne, rokowania, ewentualność rozszerzenia zabiegu. Zdarzają się przejawy dyskryminacji par jednopłciowych i osób samotnych ze względu na użyty język (partner/ współmałżonek) [uwaga: monitoring był przeprowadzany w czasie sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, która nie przewiduje dostępu do technik wspomaganego rozrodu dla osób samotnych]. Pacjenci w rozmowach deklarowali, iż otrzymali wzory dokumentów co najmniej 24 godziny przed zabiegiem i mogli się z nimi w spokoju zapoznać, co jest zgodne z „Pacjenckimi standardami w leczeniu niepłodności”.


11. Prawo do intymności i obecności osoby bliskiej


Z rozmów z położną i osobą zarządzającą wynika, że Ośrodek dba o intymność pacjentów i poświęca jej refleksję. Zaobserwowano jednak w trakcie monitoringu bezpośredniego (obserwacja pracy Ośrodka, rozmowy z pacjentami), że choć personel zapewnia przyjacielską i rodzinną atmosferę, w praktyce wydawał się nie zachowywać prawa do intymności pacjentów. Z obserwacji monitoringowych: Siedząc przy recepcji słyszałyśmy (wraz z osobami przebywającymi w poczekalni) w jakiej sprawie dany pacjent przychodzi i jakim badaniom/zabiegom zostanie poddany. Jedna z par wypełniała dokumenty związane z procedurą ministerialną przy rejestracji, czemu towarzyszyły głośne instrukcje od personelu. Przez telefon panie z rejestracji prosiły kilkakrotnie o podawanie nazwiska i adresu, który były powtarzane na głos. Naszą szczególną uwagę zwróciło głośne tłumaczenie pacjentowi procedury oddania nasienia przy otwartych drzwiach pokoju do oddania nasienia. Wskazywali na to również pacjenci w rozmowach z nami: wszystkie pary, z którymi rozmawiałyśmy, odpowiedziały przecząco na pytanie „Czy personel podczas rejestracji wizyty zachowywał się dyskretnie (zwracał uwagę, aby inni pacjenci nie słyszeli szczegółów państwa wizyty, zabiegów, personaliów)?”. Pojawiały się odpowiedzi: „wszyscy wszystko słyszeli z nazwiskami włącznie”, ale też „nie zachowywał się dyskretnie, ale wszyscy wiedzą po co tu przyszli”.

Dobrą praktyką w zakresie dbałości o dyskrecję i intymność jest wychodzenie lekarza po pacjentów do poczekalni oraz liczne refleksje położnej w tym zakresie, co świadczy o tym, że personel stara się dbać o prawo do intymności swoich pacjentów. Pomieszczenia takie jak gabinety oraz pokój pielęgnacyjny zostały zaplanowane i rozmieszczone w budynku w sposób, który nie naraża pacjentów na krępujące sytuacje. Niestety rozplanowanie przeznaczenia innych pomieszczeń w budynku nie wydaje się być najlepsze:

  1. Pokój pobrań – położenie tuż przy drzwiach wejściowych do budynku (odległość ok. 1 metra). W dniu obserwacji (obserwatorka była w środku, rozmawiała z położną) do pokoju zabiegowego bez pukania wszedł kurier/osoba która przyjechała po próbki. Wcześniej, po przekroczeniu progu Ośrodka przez obserwatorki, w tym pomieszczeniu znajdowała się pacjentka, drzwi do pomieszczenia były otwarte, można było zobaczyć pacjentkę i usłyszeć treść jej rozmowy z położną.
  2. Pokój do oddawania nasienia – położenie tuż przy recepcji (3-4 metry) i poczekalni (2 metry), drzwi nie są oznakowane, ale pacjenci odwiedzający Ośrodek po raz kolejny mogą się zorientować, jakie jest przeznaczenie tego pomieszczenia i śledzić, kto do niego wchodzi. Niewielka odległość od poczekalni i recepcji zapewne wpływa na komfort i intymność pacjentów. Znajdujące się w pomieszczeniu okienko (śluza) można zamknąć na klamkę i otworzyć jedynie po stronie laboratorium, znajdujący się w pomieszczeniu pacjent jednak nie ma możliwości zamknięcia go od środka.
Z rozmów z położną i embriologiem (współwłaściciel) wynika, że prawo do obecności osoby bliskiej jest respektowane. O takiej możliwości informuje pacjentów położna, lekarz oraz embriolog. Warunki panujące w pomieszczeniach umożliwiają realizację tego prawa (dodatkowe fotele w gabinetach i pokoju do oddawania nasienia).

27.01.2015 r (dzień obserwacji), wszystkie obserwowane pary wchodziły do gabinetów wspólnie, a do pokoju do oddania nasienia wchodzili tylko mężczyźni (oddzielnie). Miała jednak miejsce sytuacja zaobserwowana przez jedną z obserwatorek, która świadczy o tym, że nie zawsze jest możliwość przebywania osoby bliskiej w gabinecie i/lub o taką możliwość trzeba dodatkowo zadbać, zgłaszając wcześniej prośbę lekarzowi (opisana wyżej w części 6. „Wizyta lekarska i przebieg wizyty”).


12. Prawo do dokumentacji medycznej


Pacjenci nie wskazywali żadnych uchybień w tym zakresie. Aby otrzymać dokumentację należy wypełnić wniosek. Koszty wykonania kopii i odpisów zawarte są w Regulaminie Organizacyjnym Ośrodka i zgadzają się z Rozporządzeniem w tym zakresie.

13. Osoby niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


  Ośrodek jest dostępny architektonicznie dla osób niepełnosprawnych. Gabinety ginekologiczne znajdujące się w Ośrodku posiadają szerokie wejście i brak progów, które umożliwiają łatwy dostęp. W gabinetach znajduje się obniżany fotel/fotele ginekologiczny. Ośrodek posiada jedną łazienkę przystosowaną do potrzeb osób niepełnosprawnych – jest to łazienka dla osób obojga płci i znajduje się obok recepcji, poczekalni i pokoju do oddawania nasienia. Brak łazienki przylegającej do gabinetów ginekologicznych i pokoju pielęgnacyjnego dostosowanej do potrzeb osoby niepełnosprawnej i/lub poruszającej się na wózku oznacza konieczność skorzystania przez taką osobę z łazienki ogólnodostępnej naprzeciwko recepcji i poczekalni. Na pytanie czy takie rozwiązanie jest wystarczające, tzn. czy nie ma konieczności dostosowania innych łazienek, osoba zarządzającą Ośrodkiem odpowiedziała, że nie widzi takiej potrzeby. Być może wynika to z faktu, iż osoby z trudnościami w poruszaniu się nie stanowią licznej grupy pacjentów Ośrodka.

14. Pary nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w styczniu 2015 roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności  uniemożliwiająca korzystanie parom jednopłciowym i kobietom samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności. W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.

Wydaje się, że Ośrodek traktuje pacjentów w sposób wolny od dyskryminacji (potwierdzają to rozmowy z personelem i spostrzeżenia poczynione przez obserwatorki w trakcie tych rozmów). W dokumentacji brakowało jednak osobnego dokumentu (umowy/zgody) przygotowanego z myślą o korzystaniu z niektórych metod leczenia przez osobę samotną lub parę nieheteroseksualną (język różnicuje płeć, zawsze para mieszana).

15. Opieka psychologiczna

 
Ośrodek nie zatrudnia psychologa. W czasie przeprowadzania monitoringu (27 stycznia 2015) znajdowała się na stronie Ośrodka informacja o zatrudnieniu psychologa począwszy od stycznia 2015 r., jednak obecność psychologa w Ośrodku nie została potwierdzona w rozmowie z personelem. W dniu 27.01.2015 r. psychologa nie było w pracy, a współwłaściciel udzielił informacji, że psycholog ostatecznie nie został zatrudniony i że sprawą zatrudnienia zajmuje się lekarz, dr Chrostowski. Jednocześnie otrzymałyśmy informację podczas wywiadu z lekarzem, że psycholog nie został i nie zostanie zatrudniony, ponieważ Ośrodek współpracuje ściśle z:  "najlepszym psychologiem od spraw niepłodności panią Bogną Pawelec, autorką książki, która znajduje się na recepcji". Niemniej w dniu oddawania raportu (wrzesień 2015 roku) zauważono, iż na stronie Ośrodka znajduje się już wizytówka psychologa, więc można wnioskować, iż stanowisko Ośrodka uległo w tej materii zmianie, a co odnotowujemy jako pozytywną informację. Według lekarza konsultacje psychologiczne rekomendują pacjentom lekarze  Ośrodka, rozmówca dodał, że ma możliwość bezpośredniego umówienia pacjenta na taką wizytę.  Pacjenci relacjonowali jednak, że nie dostarczano im informacji o możliwości skorzystania z konsultacji psychologicznej.

Zadeklarowana przez Ośrodek współpraca z psychologiem opierała się zatem na polecaniu publikacji książkowej o niepłodności autorstwa psycholożki i psychoterapeutki (Bogny Pawelec) i na informowaniu pacjentów o możliwości skontaktowania się z autorką i skorzystania z płatnej konsultacji psychologicznej. Psycholog nie współpracował z Ośrodkiem w zakresie szkolenia personelu i nie uczestniczył w spotkaniach zespołu.

Z rozmowy z osobą zarządzającą wynika, że pacjenci w większości nie są zainteresowani taką pomocą, czasami pytają o kontakt, ale są to sporadyczne przypadki. Z rozmowy tej wynika także, że pomoc psychologiczna nie jest istotnym elementem leczenia niepłodności w Ośrodku i że: „W praktyce okazuje się najczęściej całkowicie zbędna”.

Odpowiadając na pytanie o wsparcie w sytuacjach trudnych, wynikających z kontaktu z pacjentami, którzy są rozczarowani i przygnębieni brakiem powodzenia terapii, położna zaznaczyła, że może liczyć na pomoc kierownictwa. Personel położniczy nie jest szkolony przez psychologa. W odpowiedzi na pytanie: „Czy widzi Pani potrzebę takiego wsparcia w Pani pracy? Kto powinien ją zapewnić?”, położna wyraziła chęć uczestnictwa w szkoleniach z zakresu psychologii i poinformowała, że jej zdaniem wsparcia w trudnych sytuacjach powinien udzielać także psycholog.

16. Standardy w dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Ponieważ Ośrodek realizuje głównie program ministerialny, korzystanie z dawstwa i biorstwa gamet/zarodków  według relacji  personelu,   należy do rzadkości. Lekarz jednak szczegółowo poinformował obserwatorkę o polityce Ośrodka w tym zakresie oraz o wymogu konsultacji psychoterapeutycznej w przypadku dawstwa (lub pisemnej odmowie).  Preferowane jest dawstwo anonimowe i honorowe (nieodpłatne), ale zdarzają się przypadki dawstwa odpłatnego. Z danych nieidentyfikujących udostępniane są cechy fenotypowe, grupa krwi, pochodzenie etniczne, wykształcenie i stan zdrowia dawcy. Preferowane są limity 4 ciąż pochodzących z dawstwa przypadających na jednego dawcę/dawczynię. Uwag pacjentów nie stwierdzono, gdyż żadna z par nie korzystała z dawstwa/biorstwa. W Ośrodku w dniu monitoringu nie stwierdzono obecności publikacji dotyczących dawsta/biorstwa (np. poradników Powiedzieć i Rozmawiać), nie było takich materiałów również na stronie internetowej.

Ośrodek w zakresie dawstwa nasienia korzysta z banków zewnętrznych (wymieniano Cryos, Nordic Cryobank oraz Kriobank).

17. NASZE REKOMENDACJE


Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji

Dobre praktyki:
 
  1. Zwracamy uwagę na dobrze przygotowaną stronę internetową, która pomimo możliwości znalezienia na niej wyczerpujących informacji, pozostaje czytelna i łatwa w nawigacji;
  2. Na uwagę zasługuje udostępnienie pacjentom w poczekalni literatury z zakresu psychologii leczenia niepłodności („Opowieści terapeutyczne” Bogdy Pawelec) i Poradnika Praw Pacjenta;
  3. Życzliwość personelu i serdeczna atmosfera w Ośrodku były zgodnie potwierdzane przez wszystkich naszych rozmówców;
  4. Naszą pozytywną uwagę zwróciły również zapisy w dokumentach zachęcające pacjentów do zadawania wszelkich pytań i wyjaśniania wątpliwości z Ośrodkiem.
 
Rekomendacje

  1. Sugerujemy większą dbałość o poszanowanie prawa do intymności pacjentów i ponowne rozważenie systemu pracy rejestracji w celu wypracowania rozwiązania, które umożliwi pacjentom zachowanie anonimowości. Być może jednym z rozwiązań mogłoby być wprowadzenie systemu numeracji wizyt, aby wyeliminować konieczność podawania imion i nazwisk przez personel recepcji;
  2. Rekomendujemy korektę dokumentacji pod kątem wskazanych przez nas nieprawidłowości;
  3. Sugerujemy zwiększenie ilości ogólnodostępnych materiałów drukowanych o charakterze informacyjnym (leczenie, profilaktyka). Większość dostępnych obecnie materiałów ma głównie charakter reklamowy. Warto byłoby udostępnić informacje o banku nasienia w języku polskim, ponieważ nie wszyscy pacjenci posługują się językiem angielskim. Pozostawienie w recepcji materiałów przekazanych przez bank nasienia oznacza, że Ośrodek chce informować pacjentów o ofercie banku, co samo w sobie jest dobrą praktyką.
  4. Sugerujemy zamieszczenie w budynku Ośrodka informacji o wykonywanych zabiegach i badaniach, w tym wydrukowanie cennika dla pacjentów.   Obecnie przeglądanie  informacji o zabiegach i cenach wymaga korzystania z internetu lub noszenia z sobą wydruku ze strony internetowej Ośrodka.
  5. Sugerujemy ponowną refleksję dotyczącą regularnej obecności psychologa. Personel Ośrodka zdawał się nie dostrzegać zalet włączenia we współpracę psychologa specjalizującego się we wspomaganiu leczenia niepłodności. Mamy nadzieję, iż w momencie przekazywania raportu sytuacja uległa już zmianie. Rekomendujemy zatem zapewnienie pacjentom konsultacji psychologicznych organizowanych przez Ośrodek. Warto zadbać o odpowiednie warunki realizacji procesu leczenia, przeprowadzania procedur i zabiegów pomagając pacjentom radzić sobie z emocjami;
  6. Rekomendujemy ponowną refleksję nad organizacją szkoleń dla personelu położniczego prowadzonych przez psychologa. Personel położniczy narażony jest na występowanie stresu zawodowego w związku z takimi zjawiskami dotyczącymi pacjentów jak np. utrata ciąży, wielokrotne niepowodzenia, ale również w związku z zagrożeniem własnym wypaleniem zawodowym.  Kursy psychologiczne lub wsparcie w postaci konsultacji pomogą  zmniejszyć ryzyko wypalenia i nabyć umiejętności radzenia sobie ze stresem związanym z wykonywanym zawodem;
  7. Rekomendujemy umożliwienie zamykania okna w pokoju do oddawania nasienia także z drugiej strony (przez pacjenta). W trakcie rozmowy z obserwatorkami pacjenci wskazywali na dyskomfort związany z brakiem możliwości zamknięcia okna;
  8. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl, www.nieplodnoscboli.pl);

Poradniki:
Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec, Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec, Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet, Wydawnictwo Esprit
Publikacje popularnonaukowe i beletrystyka:
Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń, Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek, Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red. Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka, Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo PZWL
Publikacje naukowe:
Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red. Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS

Adres: ul. Legendy 3
30-146 Kraków
Telefon: 12 661 30 30
E-mail: centrum@artvimed.pl
WWW: http://www.artvimed.pl/
Kierownik: Dr n. med. Bartosz Chrostowski
OFERTA OŚRODKA:
  • Inseminacja nasieniem partnera
  • Inseminacja nasieniem dawcy
  • Własny bank nasienia dawców
  • Współpraca z krajowymi lub zagranicznymi bankami nasienia dawców
  • Badanie ogólne nasienia
  • Posiew nasienia
  • Badanie MSOME
  • Badania hormonów
  • Badania kariotypów
  • Zapłodnienie pozaustrojowe IVF
  • IVF ICSI
  • IVF IMSI
  • PESA
  • TESA
  • IVM
  • IVF z komórką dawczyni
  • Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki świeże)
  • Własny bank komórek jajowych dawczyń (komórki mrożone)
  • IVF z nasieniem dawcy
  • AZ adopcja zarodka
  • PGD diagnostyka preimplantacyjna
  • Scratching endometrium
  • Onkofertility (zabezpieczenie nasienia u pacjentów onkologicznych)
  • Onkofertility (zabezpieczenie komórek jajowych u pacjentów onkologicznych)
  • Onkofertility (zabezpieczenie tkanki jajnikowej u pacjentów onkologicznych)
  • Histeroskopia
  • Sono HSG
Projekt jest współfinansowany z Funduszy EOG w ramach programu Obywatele dla Demokracji logo fundusze norweskie logo fundacja batorego logo polska fundacja dzieci i mlodziezy