Dziecięce lęki

Temat: 
Pytania Podstawowe, Przemyślenia, Opinie

Autor: Magdalena Lesiak
To normalne, że czegoś się boisz.
To nienormalne, jeśli uważasz, że nie boisz się niczego.

Strach i lęk stanowią nieodłączny element naszego życia, choć czasami kłopotliwy. Nie łatwo jest opanować oddech, drżenie, napięcie mięśni czy biegunkę w chwili przerażenia i paniki. Trudno nam – dorosłym, a co dopiero dzieciom.
Dlatego, myślę, że warto przyjrzeć się źródłom dziecięcych leków i ich objawom, żeby łatwiej było nam znaleźć metaforę do bajki...

Co to jest strach i co to jest lęk?

Strach to silne uczucie przeżywane w sytuacji realnego zagrożenia. Jest
to reakcja wrodzona.
Lęk to szczególna forma strachu. Pojawia się kiedy sygnały
niebezpieczeństwa nie są tak wyraźne, obiektywne i oczywiste. Często
pochodzą z wewnątrz i są irracjonalne.
Lek w małej dawce to pożyteczny alarm, mobilizacja i pomoc.
Lęk ponad miarę to trauma.
„Pogotowie lękowe” – napięcie w nowych sytuacjach.
Fobie –zespoły lękowe.
Odcienie leku: niepokój, obawa, przestrach, onieśmielenie,
przerażenie.

Czego boją się dzieci?

Przyczyny lęków dziecięcych często są nieuchwytne i trudne do
przewidzenia i nazwania.
Żadna, nawet najlepiej funkcjonująca rodzina nie jest w stanie uchronić
dziecka przed nimi.
Psychologia twierdzi, że każdy wiek ma swoje lęki. Dziecko w trakcie
rozwoju musi przejść pewne naturalne fazy stanów lękowych,
które po jakimś czasie same znikają.
Oczywiście, biorąc pod uwagę indywidualne tempo rozwoju każdego dziecka
trzeba wziąć poprawkę na czas występowania i długość trwania lęku. To
jak będzie przeżywany lęk zależy również od: wrażliwości
dziecka, stylu wychowania (nadmierne wymagania, nadmierna ochrona, bez
granic) sytuacji społecznej dziecka i od predyspozycji rodziców
do reagowania lękowo.
Pierwsze lęki pojawiają się już w niemowlęctwie. Przy porodzie i w
pierwszych tygodniach to lęk instynktowny związany z dyskomfortem
fizycznym (hałas, ból, utrata równowagi), ok. 7-8
miesiąca życia – lęk separacyjny przed rozłąką z matką, a następnie
strach przed tym, co sprawiło przykrość (np. szczepienia – strzykawka).
Lęki, które wystąpią później najczęściej dotyczą
rozstania, ciemności, zwierząt i złych snów.

Za Ilg, Ames, Baker „Rozwój psychiczny dziecka”:
2 lata: głównie lęki słuchowe – pociągi,
ciężarówki, grzmot, spłuczka, odkurzacz.
Lęki wizualne: ciemne kolory, duże przedmioty, pociągi, kapelusze.
Lęki przestrzenne: zabawka czy łóżeczko zabrane z normalnego
miejsca, przeprowadzka, lek przed wpadnięciem do studzienki ściekowej.
Lęki związane z ludźmi: wyjazd matki, jej nieobecność w porze
zasypiania.
Deszcz, wiatr, zwierzęta, szczególnie dzikie.
2,5 roku: wiele lęków, szczególnie przestrzenne –
obawa przed ruchem albo przesuwaniem przedmiotów, przed
nieoczekiwanymi relacjami przestrzennymi, na przykład, gdy ktoś wchodzi
do domu innymi drzwiami. Zbliżające się duże przedmioty - takie jak
ciężarówka.
3 lata: Dominują lęki wizualne - starzy, pomarszczeni ludzie,
maski, czarownice. Ciemność. Zwierzęta. Policjanci, włamywacze.
Wieczorne wyjście rodziców.
4 lata: Powracają lęki słuchowe, szczególnie odgłosy
silników. Ciemność. Dzikie zwierzęta. Wyjście matki,
szczególnie wieczorem.
5 lat: Niewiele lęków. Przeważają wizualne. Mniej obaw
przed zwierzętami, złymi ludźmi, czarodziejami. Konkretne obawy o
potłuczenie się przy upadku, pogryzienie przez psa itp. Ciemność.
Obawa, że matka nie wróci do domu.
6 lat: Duże natężenie stanów lękowych, wywołanych przede
wszystkim przez bodźce dźwiękowe - dzwonek do drzwi, telefon, czyjś
monotonny, nieprzyjemny sposób mówienia, spłukiwanie wody
w ubikacji, odgłosy wydawane przez ptaki i owady. Obawy przed światem
nadprzyrodzonym - duchy, wiedźmy. Lęk, że ktoś chowa się pod
łóżkiem. Przestrzenne - obawa przed zgubieniem się. Dziecko boi
się iść do lasu. Obawa przed żywiołami - ogień, woda, grzmot,
błyskawica. Dziecko boi się zasypiać, kiedy jest samo w pokoju; lęka
się również samo zostać w domu. Obawa, że matki nie będzie w
domu, kiedy dziecko wróci, że coś się jej stanie, że może
umrzeć. Lęk przed pobiciem przez innych. Dziecko dzielnie znosi duże
rany, ale boi się drzazg, drobnych skaleczeń, widoku krwi z nosa.
7 lat: Dużo lęków, przede wszystkim wizualnych -
ciemność, strychy, piwnice. Cienie stają się duchami i wiedźmami. Lęk
przed wojną, włamywaczami, ludźmi, chowającymi się w szafach, albo pod
łóżkiem. Strach bywa stymulowany przez radio, kino, lekturę. Lęk
przed spóźnieniem się do szkoły, przed brakiem akceptacji ze
strony innych ludzi.
8 - 9 lat: Mniej lęków i nie tak intensywne. Dziecko już
się nie boi wody; mniej obawia się ciemności. Lepsza umiejętność oceny
sytuacji, obawy mają swoje uzasadnienie - dotyczą własnych zdolności i
możliwość porażki, szczególnie w szkole.
10 lat: Największe obawy związane są ze zwierzętami -
szczególnie dzikimi - i wężami. Niektóre dzieci boją się
ciemności, a także wysokich pomieszczeń, ognia, przestępców,
"morderców", włamywaczy. Niektóre wymieniają, czego się
już nie boją: głównie ciemności, psów, nie boją się
również zostać same w domu.

Jak się objawia lęk u dzieci?

Objawy fizjologiczne:

  • Sercowe; przyspieszony i nieregularny rytm serca, nadmierna
    bladość lub rumień twarzy;
  • Oddechowe: krótki, przyspieszony oddech;
  • Skórne: wysypki, plamy, nagłe zmiany temperatury
    ciała, pocenie się, uczucie pieczenia;
  • Mięśniowo-kostne: drżenie, dygotanie, napięcie i skurcze mięśni;
  • Żołądkowe: biegunki, wymioty, bóle brzucha;
  • Inne: bóle głowy, zawroty głowy, omdlenia, częste moczenie
    się, bezsenność.

Objawy psychiczne:

  • Napięcie emocjonalne, nerwowość, niecierpliwość, panika, stres;
  • Problemy z koncentracja i logicznym myśleniem;
  • Przerażające wyobrażenia;
  • Poczucie odrzucenia i odmienności;
  • Nieśmiałość, wycofanie;
  • Obojętność lub przewrażliwienie;
  • Kurczowe trzymanie się rodzica, nadmierna zależność;
  • Niechętne angażowanie się w zajęcia związane z jakimkolwiek
    ryzykiem.

Ja postępować z dzieckiem, jak mu
pomóc?

Nigdy nie strasz! Nawet w żartach nie mów, że je zostawisz,
oddasz komuś, że je ktoś zabierze( np. policjant, cyganka, bab-jaga,
czarna wołga)
Nie wyśmiewaj dziecka. Traktuj jego lęki poważnie, nawet jeśli wydają
ci się bezsensowne.
Nie zawstydzaj przed innymi i nie porównuj.
Nie unikaj sytuacji, w których maluch się boi, ani nie stosuj
terapii szokowej, ale pomagaj mu je stopniowo przełamywać(metoda małych
kroków).
Nie perswaduj i nie krzycz. Tłumaczenia wprost nie pomogą.
Bądź spokojny.
Pozwól mu się bać.
Staraj się zrozumieć lęk dziecka – nie wypytuj, ale obserwuj.

Przykłady:
Lęk przed rozstaniem (wyjście mamy z domy, pierwsze dni w przedszkolu)

  • Nie lekceważ lęku, nie wymykaj się ukradkiem, nie wyrywaj się gdy
    trzyma cię kurczowo.
  • Pożegnaj się z dzieckiem, wyjaśnij, przytul, zapewnij, że kochasz
    i wrócisz.
  • Wcześniej przygotuj je na rozstanie.
  • Stopniowo wydłużaj czas rozstania
  • Zawsze mów, kiedy wrócisz i dotrzymuj słowa.

Lęk przed ciemnością

  • Wprowadź rytuały wieczorne.
  • Kontroluj co maluch ogląda w telewizji.
  • Wieczorem nie czytaj bajek, które wywołuj silne mocje.
  • Zapal lampkę, uchyl drzwi.

Lęk przed zwierzętami

  • Nigdy nie strasz dziecka zwierzętami.
  • Czytaj mu przyjemne, pogodne książeczki o zwierzętach
  • Opowiadaj o życiu zwierząt i ich zwyczajach
  • Stopniowo oswajaj ze zwierzęciem, którego się boi
    (wycieczka do ZOO, do znajomych)

Lęki nocne (wybuchy stłumionych emocji)

  • Zapal światło
  • Przytul dziecko, zapewnij, że jest bezpieczne
  • Mów spokojnie i łagodnie
  • Nie przejmij się jego agresją
  • Nie budź go na siłę
  • Gdy lęki nocne powtarzają się często, są bardzo intensywne –
    poradź się psychologa.

Bibliografia
Hurlock E., (1985) Rozwój dziecka I. PWN.
Ilg, Ames, Baker (2001) Rozwój psychiczny dziecka 0-10 lat. GWP.
Molicka M. (1999) Bajki terapeutyczne. Media Rodzina. Poznań.
O lęku (1995) Springer PWN.
Ranschburg J., (1993), Lęk , gniew, agresja. WSiP. Warszawa.
Show M.A. (1999) Dziecięce lęki. Moderski i s-ka.

Czasopisma
Dziecko (1996) nr 1: Mamo, boje się
Dziecko (1998) nr 1: Słoniowy strach, str.28
Dziecko (1998) nr 10: Nie opuszczaj mnie, str 36
Dziecko (1999) nr 10: Wielkie oczy strachu str.10
Twoje dziecko (1999) nr 9: Dziecięce lęki str.48
Twoje dziecko (2000) nr 8: Lęki i strachy str. 40

0
Twoja ocena: Brak

Odpowiedzi

Portret użytkownika martynka3

Re: Dziecięce lęki

Dla mnie najgorsza rzecza na swiecie jest strach dziecka, kiedy slyszy sie o jakies tragedii, o dzieciach bitych, molestowanych przeraza mnie swiadomosc, ze te dzieci sie strasznie baly. Nawet bol fizyczny jest lepszy od strachu. Co mysli takie dziecko kiedy tata przychodzi do domu pijany i bedzie bil? Nie wyobrazam tego sobie. Modle sie o to by dzieci na calym swiecie nie musialy sie bac!!1

ewa manczak

Portret użytkownika admin

Re: Dziecięce lęki

Moje gratulacje. Nie wiem, jak to wszystko robisz. Psychmon.

Portret użytkownika kayetan

Re: Dziecięce lęki

Jestem tu pierwszy raz mam 42 lata i pragniemy z mężem adoptowac malucha bardzo zaciekawił mnie Twój artykuł, mam straszne obawy czy podołam temu wyzwaniu, ale mamy tyle miłości do oddania, że musimy spróbować jak będziesz miała chwilkę napisz
KAY

Portret użytkownika admin

Re: Dziecięce lęki

Napisałam na priva.

Portret użytkownika robert7447

Re: Dziecięce lęki

One Trip, One Noise [qmjzztkk.com.cn] Pomme Fritz (Meat `n Veg) Emotions [vmwnqb.cn] Cool Enough For You [tyuuxcf.cn] A Hard Rain`s A-Gonna Fall [ejfcc.cn] Shake Your Thang (Feat. E.u.) Pump It Up [ksbdm.net.cn] Dub Meltdown [jcfgtoip.com.cn] Naked Moon [cvxnlv.net.cn] Naked, If I Want To [bvvebmo.org.cn] Soul Of A Child [rtlgdn.cn] That`s Too Bad (Byron Jam) Italian Concerto [kofigjj.org.cn] Love Remains [vskily.com.cn]