Zięba Clinic

Istnieje od 2008 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring od roku 2009
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności

Dane placówki

pin

Adres:

ul. Tadeusza Kościuszki 255A
40-608 Katowice - Piotrowice

phone

Telefon:

32 202 36 35

32 205 44 78

Nasza lokalizacja

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Zięba Clinic
Data przeprowadzonego monitoringu 12.02.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE

18. Komentarz osrodka do raportu





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
do ESHRE i jest w trakcie certyfikacji zarządzania jakością ISO
9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE, uczestniczy w
szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE (embriolog ma certyfikat
Clinical Embryologist ESHRE). Ośrodek zadeklarował znajomość
„Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych
przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek nie wykonuje badań/zabiegów w
ramach umowy z NFZ.



2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się w samodzielnym , dobrze oznaczonym budynku. Przed
budynkiem znajduje się parking. Rejestracja znajduje się bezpośrednio
przy wejściu do Ośrodka, w centrum niedużej poczekalni. Teoretycznie
wielkość poczekalni zaspokaja potrzeby niewielkiego Ośrodka, jednak
centralne usytuowanie rejestracji może ograniczać komfort pacjentów,
uniemożliwiając pełną dyskrecję. Przestrzeń poczekalni jest komfortowa,
znajdują się tam wygodne kanapy i fotele. Odzież wierzchnią pacjenci
mogą zostawić w dużej szafie/garderobie. Pacjenci oczekujący na wizytę
mają dostęp do wody oraz gorących napojów (bezpłatnie). Na stolikach
wyłożona jest prasa oraz ulotki medyczne i publikacje własne Ośrodka. W
poczekalni znajduje się jedna toaleta, która jest przystosowana dla
osób niepełnosprawnych. Poczekalnia oraz toaleta były w dniu
monitoringu czyste, w toalecie jest dostęp do ciepłej i zimnej wody,
ręczników i papieru toaletowego oraz mydła.



W poczekalni znajduje się tablica informacyjna, na której
wyszczególniono świadczone przez Ośrodek usługi. Na tablicy nie ma
spisu lekarzy pracujących w Ośrodku.



Wydrukowane cenniki dostępne są na stolikach w poczekalni. W
przestrzeni ogólnodostępnej nie dostrzegłyśmy nigdzie widocznej Karty
Praw Pacjenta. Na naszą prośbę rejestratorka pokazała nam powyższy
dokument. Wyjaśniała, że Karta jest dostępna na życzenie pacjenta i: „zawsze jest tam gdzieś zarzucona”.



Sytuacja badawcza:



Monitoring odbył się w dniu regularnej pracy Ośrodka. Pacjentki do
rozmów zgłaszały się same i/lub były zachęcane przez personel. Część
rozmów z pacjentami odbyła się poza Ośrodkiem.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Strona WWW

Ośrodek posiada swoją stronę internetową. Poza stroną Ośrodek prowadzi
również bloga poświęconego leczeniu niepłodności. Strona została
zaprojektowana w sposób, który zapewnia pacjentowi łatwość w nawigacji
i nie powoduje większych problemów w dotarciu do konkretnej informacji
(z wyłączeniem danych statystycznych). Dzięki wyodrębnieniu na stronie
głównej czterech zakładek tematycznych pacjenci leczący się z powodu
niepłodności bez problemu mogą wybrać właściwą zakładkę, w której
znajduje się kompendium informacji dedykowanych niepłodności.

Na podstronie dotyczącej Leczenia niepłodności pacjenci mogą zapoznać
się z ofertą Ośrodka– menu szczegółowe ułatwia pacjentom odnalezienie
konkretnego zagadnienia. W ramach podstawowych kategorii informacji
wyodrębniono informacje bardziej szczegółowe. Należy zwrócić uwagę, że
Ośrodek umieścił na swojej stronie zakładkę Pierwsza wizyta (www.ziebaclinic.pl
-> Niepłodność -> Pierwsza wizyta), z punku widzenia nowych
pacjentów, którzy być może dopiero rozważają skorzystanie z usług
Ośrodka, taki krok należy ocenić pozytywnie. Istotne pozostaje, że
pierwsze zdanie w ramach tej części strony brzmi:



„Na spotkanie zapraszamy oboje partnerów”



Z wywiadów przeprowadzonych zarówno z lekarką jak i z pacjentami,
wynika, że założenie deklarowane na stronie ma przełożenie na
praktyczną stronę działania Ośrodka i niepłodność jest traktowana jako
wspólny problem pary.



W zakładce Diagnostyka niepłodności syntetycznie zostało opisane
zjawisko niepłodności oraz najczęściej spotykane przyczyny
niepłodności. W tej części strony pacjent bez problemu może znaleźć
odesłanie do informacji związanych z podstawowymi metodami stosowanymi
w diagnostyce niepłodności (badanie nasienia, obserwacja cyklu, badania
hormonalne, badanie infekcyjne, badania genetyczne, drożność jajowodów,
ale też naturalne metody planowania rodziny i naprotechnologia). Należy
bardzo pozytywnie odnieść się  do zasobów informacyjnych w
zakresie opisu poszczególnych metod diagnostycznych. Na stronie
znajduje się również dział FAQ (frequently asked questions), który
zawiera odpowiedzi na pytania najczęściej zadawane przez pacjentów.
Istotne jest, że budowa strony pozwala zarówno na zdobycie informacji
przez mniej wymagających pacjentów jak i jest w stanie dostarczyć
wiadomości w poszerzonym wariancie, dla pacjentów, którzy chcieliby
zgłębić daną kwestię.



Na stronie internetowej znajduje się wydzielona zakładka „Kontakt”. W ramach niej pacjenci mają do dyspozycji:

  • kontakt telefoniczny (wskazane zostały dwa numery stacjonarne),
  • mailowy (podany został ogólny adres poczty elektronicznej) oraz
  • formularz kontaktowy.

Osoby, z którymi przeprowadziłyśmy rozmowy wskazywały na możliwość umówienia się

na wizytę drogą mailową. Na stronie Ośrodka umieszczono wizytówki
personelu ze zdjęciami (większa część pracowników posiada również
biogramy), więc pacjent przed wizytą może się zapoznać na stronie
internetowej ze składem zespołu Ośrodka. Brakuje jednak godzin przyjęć
lekarzy, taka informacja znajduje się jedynie przy wizytówce
psychologa. W odniesieniu do większości pracowników na stronie
internetowej zostały zamieszczone informacje o przebiegu ich kariery
zawodowej, uzyskanych dodatkowych kompetencjach, członkostwie w
organizacjach branżowych (np. ESHRE). Takich danych (kompetencje,
dodatkowe kursy, biogram) nie ma jednak przy wizytówkach położnych.



Do zakresu pozytywnych praktyk stosowanych w pracy Ośrodka zaliczyć
należy holistyczne podejście do problemu niepłodności. Na stronie
internetowej znajdują się informacje o elementach leczenia
wspomagającego – akcentujących wagę właściwego odżywania się czy
dbałości o sferę zdrowia psychicznego. Ośrodek w zakresie oferowanych
usług posiada także Programy z zakresu właściwego odżywiania, testów
pokarmowych, czy choćby leczenia otyłości (poświęcona jest temu odrębna
podstrona „Zdrowie i uroda”).



Z wywiadów przeprowadzonych z pacjentkami wynika jednoznacznie, że
atmosfera w Ośrodku jest bardzo przyjazna i wręcz rodzinna. Z
informacji udzielonych przez pacjentki wynika również, że lekarze dążą
do pozostawania w stałym kontakcie z pacjentami, interesują się
przebiegiem ich leczenia, nawet jeśli w danym dniu nie oni przyjmują
pacjentkę.



Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:



Ośrodek nie prowadzi całodobowej linii dyżurnej, jednak pacjenci
otrzymują numer telefonu lekarza i mogą korzystać z tego kontaktu w
przypadku wątpliwości czy pytań. Z informacji uzyskanych od osoby
zarządzającej wynika, iż możliwość ta jest dostępna dla wszystkich
pacjentów.  Potwierdziłyśmy ten stan rzeczy w rozmowach z
pacjentami: wszystkie ankietowane pacjentki dysponowały prywatnym
numerem telefonu lekarza, z którego – jak zadeklarowały - mogą
korzystać w każdej chwili. Jedna z pacjentek opowiadała nam, że w
sytuacji zagrożenia ciąży, pani doktor sama zawiozła ją z Ośrodka na
izbę przyjęć; inna pacjentka mówiła o wizycie, którą musiała odbyć
niezwłocznie,  a na którą lekarka specjalnie dla niej przyjechała
w niedzielę.



Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:



W poczekalni dostępne są materiały własne Ośrodka, są to materiały
edukacyjne. Pacjenci, z którymi udało nam się porozmawiać nie zgłaszali
zastrzeżeń co do klarowności i kompletności udzielanych im informacji,
zarówno jeśli chodzi o informacje odnoszące się do stanu zdrowia, jak i
te dotyczące dalszego leczenia.



Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 



Na stronie www zawarty został cennik zabiegów i badań wykonywanych w
Ośrodku. Cennik jest także dostępny na miejscu, w Ośrodku. Dzięki
funkcjonującemu w Ośrodku programowi do obsługi wizyt – który zawiera
moduł zlecania badań- , położna ma wgląd w tę część i po zakończonej
wizycie może pacjentom wskazać, jaki będzie koszt zleconych przez
lekarza badań. Jeśli idzie o cennik umieszczony na stronie internetowej
nie jest jasne, czy np. cena wizyty („Wizyta: 150 zł”) stanowi koszt
wizyty u każdego lekarza ginekologa zajmującego się leczeniem
niepłodności w Ośrodku. Jedna z pacjentek wskazała bowiem w wywiadzie: „Pani
doktor właściwie zawsze kasuje za krótką wizytę 70 zł, nieważne co
robi. A jak jest dużo badań, np. teraz w ciąży, to czasami wcale za
wizytę nie płacę tylko za badania”.




Z powyższej wypowiedzi wyłania się bardzo uczciwa postawa lekarza
prowadzącego. Tym bardziej warto jest zaakcentować takie zjawisko w
świetle faktu, iż Ośrodek nie korzysta z Programu ministerialnego.



Jeśli idzie o procedurę składania skarg:



W rozmowie z osobą zarządzającą uzyskałyśmy informację, iż skargi mogą
być złożone do kierownika Ośrodka, dr Zięby, która zajmie się ich
rozpatrzeniem. W ostatnim roku Ośrodek nie przyjął żadnej skargi.



Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:



W odniesieniu do procedury stymulacji owulacji należy zwrócić uwagę, że
na stronie internetowej nie jest dostępna informacja o skutkach
ubocznych procedury, również jedna z pacjentek podniosła w rozmowie, że
nie przedstawiono jej w tym zakresie informacji.



Przy opisie zabiegu inseminacji domacicznej odniesiono się do
skuteczności zabiegu. Natomiast nie jest jasne, jak należy rozumieć
stosowany parametr ciąży – czy chodzi o ciąże kliniczne, biochemiczne?
( analogiczna uwaga także do opisu skuteczności zabiegu IVF-ICSI).



Brak jest także źródła danych mówiących o wskaźniku skuteczności
inseminacji nasieniem dawcy w Polsce (przy tym nie podano również za
jaki rok są to statystyki). W trakcie rozmowy jedna z pacjentek
wskazała: „Szkoda tylko, że na stronie nie ma statystyk, ale to chyba
nigdzie nie ma”.

Powyższa wypowiedź może świadczyć o trudnościach w odnalezieniu tych
danych na stronie, ponieważ dane się tam rzeczywiście znajdują, ale są
trudne do intuicyjnego znalezienia. Proponujemy w związku z tym
rozważenie wyodrębnienia w jednym miejscu statystyk wraz z podaniem
źródeł, z jakich zostały zaczerpnięte.



W odpowiedzi nadesłanej przez Ośrodek
do raportu odniesiono się do powyższej uwagi i podano statystyki.
Zachęcamy do zapoznania się z odpowiedzią Ośrodka.




Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:



Na stronie www nie ma informacji o polityce SET zgodnej z zaleceniami
ESHRE. Jedna z pacjentek wyraźnie wskazała w rozmowie z nami,  że
na początku leczenia nie została poinformowana o rekomendacjach
dotyczących transferu jednego zarodka. Również analiza zgód i umów
dotyczących zapłodnienia pozaustrojowego, a przede wszystkim transferu
zarodków i kriotransferu pokazuje, iż Ośrodek nie prowadzi polityki
SET. W jednym z dokumentów („Zgoda internisty lub lekarza rodzinnego na
zabieg zapłodnienia pozaustrojowego”) lekarz internista lub lekarz
rodzinny są proszeni o potwierdzenie, iż „Stan internistyczny pacjentki
nie jest przeciwwskazaniem do zajścia w ciążę mnogą (bliźniaczą).”.
Zakładana jest zatem przez Ośrodek możliwość uzyskania ciąży mnogiej,
podczas gdy takie ryzyko nie wynika immanentnie z procedury IVF, a jest
powikłaniem jatrogennym związanym z lekarską decyzją o transferze
więcej niż jednego zarodka.



W odpowiedzi nadesłanej przez Ośrodek
wskazano, iż Ośrodek komunikuje politykę SET w swoich materiałach
edukacyjnych. Zachęcamy do zapoznania się z odpowiedzią Ośrodka i
przekazujemy jej fragment:




W karcie informacyjnej dla Pacjentów, która została udostępniona Paniom
wizytującym Zięba Clinic,znajdują się informacje dotyczące polityki
SET. Poniżej cytujemy fragment karty:



„Obecnie zaleca się transfer
pojedynczego zarodka (SET – single embryo transfer), którego
niewątpliwą zaletą jest znaczne ograniczenie ryzyka wystąpienia ciąży
mnogiej, która może być zagrożeniem zarówno dla pacjentki, jak i
rozwijających się dzieci. W zależności od konkretnej sytuacji
(zwłaszcza wieku pacjentki i oceny embriologa dotyczącej potencjału
rozwojowego zarodków) dopuszcza się przeniesienie do jamy macicy 2
embrionów. Transfer większej liczby zarodków jest obecnie niezwykle
rzadki.”


4. Program refundacyjny


Ośrodek nie jest realizatorem programu refundacyjnego.


5. Rejestracja wizyty


Na pierwszą wizytę pacjenci czekają: „kilka dni do 2 tygodni, w
zależności od preferowanych godzin wizyty” (cytat rejestracja). Wizytę
można umówić osobiście lub telefonicznie. Żadna z ankietowanych
pacjentek nie umawiała się na wizytę za pośrednictwem Internetu. W
rejestracji pracują – w zależności od dnia i pory – jedna lub dwie
osoby, czasami dodatkowo pomaga położna. Personel zwraca się do
pacjentów w sposób dyskretny i życzliwy, stosując formę „Pan, Pani” -
potwierdzają to wszystkie wywiady z pacjentami oraz obserwacja
bezpośrednia.



Według rejestratorki wizyty bywają opóźnione: „Podchodzi się do pacjentów i proponuje się im np. kawę, jak opóźnienie jest duże, dzwoni się do pacjentek”. Informacje o opóźnieniach uzupełniają pacjentki: „Różnie,
kilka minut, kilkanaście, czasem więcej … pani w rejestracji czasem
proponuje telefon jeszcze wieczorem przed wizytą, żeby upewnić się, czy
nie ma opóźnienia”, „czasem są opóźnione, ale niedużo … można zadzwonić
i zapytać”
. Lekarka, z którą rozmawiałyśmy podkreśliła, że jeśli
jest opóźnienie, to uprzedza się pacjentów danego dnia. Praktyką
stosowaną w Ośrodku jest wysyłanie na dzień przed wizytą przypomnienia
w postaci wiadomości SMS.



Obserwacje bezpośrednie oraz rozmowy z pacjentami potwierdzają, że w
Ośrodku jest możliwość płatności bezgotówkowej, a pacjenci zawsze
otrzymują pokwitowanie płatności. Jedna z pacjentek dodała: „Zaproponowano nam kiedyś zapłatę przelewem w terminie 7 dni”.



Pracownicy rejestracji uczestniczą w szkoleniach dotyczących
umiejętności miękkich, ostatnie -  około pół roku temu – dotyczyło
poszanowania intymności pacjentów.


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Według deklaracji ankietowanej lekarki pierwsza wizyta trwa 45-60
minut, w zależności czy pacjentka jest sama, czy z partnerem: „dużo
uwagi poświęca się na wywiad … pacjentki trzeba słuchać”. Kolejne
wizyty – w zależności od przebiegu i celu – trwają 15-30 minut.
Znajduje to potwierdzenie w wywiadach z pacjentkami, jedna z nich
przyznała nawet, że pierwsza wizyta trwała 1,5 godziny. Pacjentki
uznają ten czas za wystarczający: „Jeżeli
trzeba coś dłużej, to pani doktor zawsze wyjaśni, poświęci czas”, 
„Nawet czasem przebierałam nogami, bo chciałam już iść”
.



Ośrodek ma przyjęty i stosowany przez lekarzy schemat prowadzenia
pierwszej i każdej kolejnej wizyty informacyjnej: „Celem było
stworzenie kliniki o intymnej atmosferze... Lekarz wychodzi po
pacjentkę, pacjentka ma myśleć, że jest tu najważniejsza, że pani
doktor ją zna” (cytat dyrektor administracyjna). Potwierdziła to
lekarka, z którą rozmawiałyśmy - wizyta odbywa się zgodnie ze schematem
generowanym przez program komputerowy, który został wprowadzony przez
Ośrodek. Podczas rozmowy z lekarką zostało nam zademonstrowane jego
funkcjonowanie. Za dobrą praktykę należałoby uznać stosowanie
powyższego narzędzia informatycznego,  ponieważ w sposób jasny
pozwala ono uporządkować sytuację kliniczną pacjenta: z jednej strony
umożliwia pacjentowi otrzymanie wraz z końcem wizyty informacji o
stanie zdrowia/postępie leczenia, z drugiej sprawia, że lekarz bez
problemu może w każdej chwili dotrzeć  do poszukiwanych danych
(wynikach badań, historii chorób w rodzinie pacjentów, itp.).



Stałymi elementami wizyty są też między innymi omawianie zlecanych
badań i pisemne podsumowanie wizyty.  Lekarze Ośrodka
przestrzegają algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych PTMR i PTG: „Z tego zakresu były nawet szkolenia organizowane przez dr Ziębę z położnymi. … wdrożyliśmy to w akt normatywny” (cytat dyrektor administracyjna).



Wszystkie pacjentki, z którymi rozmawiałyśmy potwierdzają, że
informacje udzielane podczas wizyty są kompleksowe – omawia się plan
leczenia, proponowane badania i zabiegi, lekarze upewniają się czy
ustalenia są zrozumiałe i kończą wizytę pisemnym podsumowaniem.
Pacjenci po każdej konsultacji otrzymują „Kartę wizyty”, zawierającą
szczegółowy jej przebieg, opis wykonanych badań, wyników, zalecenia –
należy to uznać za dobrą praktykę. Jedna z pacjentek wspomniała nawet: „Ja
całą dokumentację leczenia mam na bieżąco, ta karteczka, którą pani
doktor drukuje to to samo co w papierach, wyniki wszystkie mamy w
oryginale, w dokumentach są tylko kopie. Więc ja właściwie wszystko
mam”.
Jedna z pacjentek zwróciła w rozmowie uwagę, że lekarka nie omówiła z nią kwestii związanych z kosztami leczenia: „generalnie w czasie wizyty nie omawia się kosztów leczenia”, pozostałe pacjentki jednak poruszały kwestię finansów z lekarzem prowadzącym.



Ankietowani pacjenci deklarowali, że nie mieli problemów ze
zrozumieniem języka lekarza, a ich ewentualne wątpliwości (jeżeli je
przedstawiali) zawsze były rozwiewane:
„czasami jak pani doktor mówi coś, czego nie rozumiemy, to pytamy i ona
tłumaczy. Bardzo rzadko sprawdzamy coś potem w internecie, żeby już
pani doktor głowy nie zawracać”, „Dopytywałam się, miałam czasem swoje
pomysły, Pani doktor informowała jednak zawsze o swoim stanowisku ... i
zawsze pamiętała, co mówiłam”




Wszyscy ankietowani Pacjenci odpowiedzieli, że lekarz zwraca się do
nich z szacunkiem, stosując formę grzecznościową „Pani, Pan".


7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajduje się jeden pokój do oddawania nasienia, który pełni też funkcję „zapasowego pokoju wybudzeń”
(cytat dyrektor administracyjna). Jego usytuowanie nie jest dyskretne,
wejście do pokoju znajduje się tuż przy rejestracji (jedna z pacjentek
powiedziała nam, że kiedyś było osłonięte reklamą typu roll-up: „wcześniej była reklama przed pokojem, tak był zasłonięty ten pokój”).



Pokój jest czysty, wyremontowany, z dostępem do umywalki (ciepła i
zimna woda, mydło, ręczniki papierowe, prasa erotyczna). Pomieszczenie
jest zamykane, znajduje się w nim dwoje drzwi – drugie prowadzą do
gabinetu ginekologicznego - zabiegowego. Drzwi do gabinetu były
zamknięte, jednak nie było w nich klucza - osoba zarządzająca Ośrodkiem
zapewniała nas, że kiedy pacjent oddaje nasienie, klucz jest w drzwiach
po jego stronie.



Pokój jest raczej mały,  oprócz fotela dla pacjenta znajduje się w
nim tylko łóżko szpitalne z pościelą. Pomimo dość surowego wystroju i
szczupłości miejsca niektórzy pacjenci deklarowali, że korzystali z
niego wspólnie, aby ułatwić partnerowi oddanie nasienia. W pokoju nie
ma możliwości redukcji oświetlenia (przyciemnienie-rozjaśnienie).
Usytuowanie pokoju, dodatkowe drzwi do gabinetu, oświetlenie oraz łóżko
szpitalne mogą powodować dyskomfort w szczególnej sytuacji, w której
znajduje się korzystający z pokoju pacjent. Potwierdzają to słowa dwóch
pacjentek: „Partner nie do końca
czuł się tam komfortowo, w porównaniu z inną kliniką ten pokój jest
mało wyciemniony, mało intymny … partner jest wymagający – tam (w innym
Ośrodku- nasz dopisek) było lepiej”, „Fajnie, gdyby ten pokój był
gdzieś na zewnątrz, żeby nikt nie widział, że się tam wchodzi”.




Ośrodek ma przyjętą i stosowaną przez personel procedurę dotyczącą
pacjentów oddających nasienie - pacjent przychodzi do rejestracji,
rejestratorka wzywa pracownika laboratorium, ten podchodzi i zaprasza
pacjenta/parę do pokoju. Próbkę z nasieniem pacjenci zostawiają na
stoliku, skąd zabiera ją osoba z laboratorium. Schemat ten potwierdzają
zarówno wywiady z personelem jak i z pacjentami.



Pacjenci określają całość procedury związanej z oddaniem nasienia jako dyskretną: „Oni chyba wzrokiem się porozumiewali”(śmiech), ”Pani pielęgniarka tłumaczyła wszystko już w środku, dyskretnie, nie na widoku w poczekalni”



W Ośrodku są dostępne bezpłatne prezerwatywy perforowane: „Są zamknięte w podręcznym magazynie , ale dotychczas tylko jeden pacjent zapytał o nie.”(cytat rejestracja).



Lekarka, z którą rozmawiałyśmy deklaruje, że informuje pacjentów,
którzy z różnych powodów nie chcą lub nie mogą oddać nasienia w Ośrodku
o wszelkich alternatywnych możliwościach, oraz o możliwości obecności
partnerki/żony w pokoju do pobrania nasienia. Znajduje to potwierdzenie
w wywiadzie z jedną z pacjentek, pozostałe pacjentki nie pytały o takie
możliwości.



W odpowiedzi nadesłanej przez Ośrodek
wskazano, iż w pokoju do oddawania nasienia znajdują się dwa źródła
światła:  oświetlenie główne oraz mniejsza lampa będąca źródłem
mało intensywnego, rozproszonego światła.


8. Opieka nad kobietą


W Ośrodku znajdują się dwa gabinety ginekologiczne.



Jeden z nich jest jednocześnie salą zabiegową, przylega do niego
łazienka i pomieszczenie pielęgnacyjne. Łazienka jest zamykana, czysta,
wyremontowana, z dostępem do bidetu, umywalki,  ciepłej i zimnej
wody, artykułów higienicznych oraz odzieży jednorazowej. Fotel
ginekologiczny (jednocześnie łóżko zabiegowe) znajduje się za parawanem.



Drugi gabinet nie ma dostępu do łazienki, ma natomiast wydzieloną
przepierzeniem część, w której znajduje się bidet. Fotel ginekologiczny
znajduje się za parawanem. W tym gabinecie odbywają się także
konsultacje dietetyczne. W obu gabinetach pacjentki mają możliwość
przygotowania się do badania/zabiegu za parawanem.



Dwie z ankietowanych pacjentek mówiły o możliwości skorzystania z łazienki przy gabinecie, trzecia odpowiedziała:
„Zależy w którym gabinecie; w dużym tak, w małym nie, wtedy można tylko
skorzystać z łazienki na korytarzu. Tam jest ubikacja, bidetu nie ma.
Ale w małym gabinecie jest taka część wydzielona, gdzie jest bidet, tam
znowu nie ma ubikacji”
.



Ankietowana lekarka deklaruje informowanie pacjentek o wszelkich
wykonywanych czynnościach: „Mówię na przykład: może być takie odczucie
jak zimno”. Stosowanie tej praktyki potwierdziły rozmowy z pacjentkami.
Lekarka nie poleca pacjentom żadnej literatury z zakresu leczenia
niepłodności: „Powinnam powiedzieć,
że tak, ale wtedy Pani zapyta jakie?... Nie polecam, nie wiem co jest
godne polecenia np. w internecie. Ale widzę zainteresowanie. Sama
napisałam artykuł, taki obszerny o PCO i widzę, że to potrzebne”,
„pacjentki są wyedukowane ze strony Bociana”.




Pacjentki deklarowały, że po zabiegach miały możliwość skorzystania z
odzieży jednorazowej, oraz że korzystały z pomieszczenia
pielęgnacyjnego. W pomieszczeniu tym pozostawały pod opieką położnej.
Potwierdzają to słowa samej położnej: „Jestem przy punkcji i opiekuję się pacjentką po punkcji, ciśnienie mierzę, podaję środki przeciwbólowe, przetaczam płyny”.



Pokój wskazany nam jako pokój pielęgnacyjny wydaje się pełnić również –
w zasadzie przede wszystkim - funkcję gabinetu kosmetycznego.
Potwierdzają to również zdjęcia na stronie internetowej Ośrodka. W
pomieszczeniu znajduje się spora gablotka z kosmetykami i ręcznikami, a
łóżko znajdujące się w pomieszczeniu jest łóżkiem przeznaczonym dla
klientek poddającym się zabiegom kosmetycznym. W dniu monitoringu na
łóżku nie było pościeli, położna zapewniała, że pościel jest zawsze,
kiedy pokój „czeka” na pacjentkę po zabiegu. Łazienka przylegająca do
pomieszczenia pielęgnacyjnego jest wspólna z gabinetem ginekologiczno –
zabiegowym. Personel zapewniał nas jednak, że kiedy w pokoju
pielęgnacyjnym znajduje się pacjentka, z gabinetu nikt nie korzysta.
Pacjentki zostawiają swoje prywatne rzeczy w przylegającej do
pomieszczeń łazience: „Rzeczy zostają w łazience u Pani doktor”. Pacjentki potwierdziły, że w pomieszczeniu pielęgnacyjnymi miały dostęp do wody.



Z pomieszczenia pielęgnacyjnego nie korzystała pacjentka podchodząca do inseminacji: „Nie, po inseminacji zostaje się 10 min w gabinecie, nie idzie się do innego pomieszczenia”.



Jedna z pacjentek, z którą rozmawiałyśmy, podsumowała swoje doświadczenia z wizyt w następujący sposób:  „I chciałam powiedzieć, że jak ktoś się boi, to nie ma czego, Pani doktor zawsze się uśmiecha! Zawsze, to bardzo pomaga”


9. Umowy z NFZ


Ośrodek nie wykonuje świadczeń w ramach umowy z NFZ. Lekarze jednak
wskazują badania (np. z zakresu diagnostyki laboratoryjnej), które
można wykonać w ramach ubezpieczenia w NFZ: „Lekarka sama zaproponowała wykonanie histeroskopii w ramach NFZ i pomogła ze skierowaniem na badanie kariotypów na NFZ” (cytat z wypowiedzi pacjentki).


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Karta Praw Pacjenta dostępna jest na życzenie (informacja od
rejestracji), nie jest udostępniona publicznie (np. w gablocie
informacyjnej, na ścianie etc.).



Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została
udostępniona drogą elektroniczną przed monitoringiem, została również
przekazana w formie drukowanej w dniu monitoringu. Analiza dokumentów
wskazuje na to, że otrzymałyśmy pełen komplet umów i zgód
przygotowanych przez Ośrodek. Na komplet składały się następujące
dokumenty:

  1. Zgoda na otrzymanie embrionów do adopcji
  2. Zgoda na przekazanie embrionów do adopcji
  3. Sonohisterosalpingografia Karta Informacyjna dla Pacjentki
  4. Oświadczenie Pacjentki Pobranie komórek jajowych drogą punkcji przezpochwowej
  5. Świadoma zgoda Pacjentki za zabieg IUI
  6. Świadoma zgoda Pacjentki na zabieg inseminacji domacicznej nasieniem anonimowego dawcy
  7. Świadoma zgoda Pacjentów na zabieg inseminacji domacicznej nasieniem anonimowego dawcy
  8. Zgoda na zabieg zapłodnienia pozaustrojowego
  9. Umowa o mrożeniu i przechowywaniu embrionów
  10. Zgoda internisty (lub lekarza rodzinnego) na IVF
  11. Zapłodnienie pozaustrojowe i embriotransfer – Oświadczenie Pacjentki
  12. Zgoda na stymulację hormonalną jajeczkowania
  13. Zgoda na kriotransfer
  14. Umowa o mrożeniu i przechowywaniu komórek jajowych
  15. Oświadczenie dawczyni gamet (dawstwo jawne)
  16. Oświadczenie dawczyni gamet (dawstwo anonimowe)
  17. Świadoma zgoda Pacjentki na biopsję endometrium
  18. Umowa dawstwa komórek jajowych
  19. Umowa dawstwa nasienia
  20. Świadoma zgoda na zabieg zapłodnienia pozaustrojowego nasieniem anonimowego dawcy
  21. Zgoda na procedurę zapłodnienia pozaustrojowego z komórkami dawczyni (dawstwo jawne)
  22. Zgoda na procedurę zapłodnienia pozaustrojowego z komórkami jajowymi anonimowej dawczyni
  23. Zapłodnienie pozaustrojowe i embriotransfer – Karta informacyjna dla pacjentów



Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym stanowi
tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej
przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości:



1. Zgoda na otrzymanie embrionów do adopcji



1. NZOZ Zięba Clinic nie bierze odpowiedzialności za cielesne, psychiczne i duchowe cechy poczętego dziecka



Zwracamy uwagę, iż prawo nie rozpoznaje definicji „duchowych cech
poczętego dziecka” i nie sposób określić, do czego to określenie się
odnosi, tj. do jakiego katalogu cech.



4. „Biorcy” zrzekają się wszelkich
roszczeń w stosunku do „Dawców” oraz do dziecka poczętego z oddanego do
adopcji embriona a w szczególności zrzekają się praw do ustalania bądź
zaprzeczania macierzyństwa i/lub ojcostwa dziecka poczętego.




Nie jest jasna istota roszczeń, których Biorcy zrzekają się wobec
dziecka. Ponadto Ośrodek nie jest podmiotem uprawnionym do przyjmowania
zrzeczeń praw wynikających bezpośrednio z Kodeksu Rodzinnego i
Opiekuńczego.



2 . Zgoda na przekazanie embrionów do adopcji



4. Dawcy zrzekają się wszelkich
roszczeń w stosunku do „Biorcy” oraz do dziecka poczętego z oddanego do
adopcji embriona a w szczególności zrzekają się praw do ustalania bądź
zaprzeczania macierzyństwa i/lub ojcostwa dziecka poczętego.




Ponownie podnosimy, iż Ośrodek nie jest podmiotem uprawnionym do
przyjmowania oświadczeń o zrzeczeniu się praw do ustalania bądź
zaprzeczania ojcostwa i macierzyństwa.



3. Sonohisterosalpingografia Karta Informacyjna dla Pacjentki



Bez uwag



4. Oświadczenie Pacjentki Pobranie komórek jajowych drogą punkcji przezpochwowej



Bez uwag



5.Świadoma zgoda Pacjentki za zabieg IUI



Bez uwag



6. Świadoma zgoda Pacjentki na zabieg inseminacji domacicznej nasieniem anonimowego dawcy (wersja dla kobiet samotnych)



2. NZOZ Zięba Clinic nie bierze odpowiedzialności za cielesne, psychiczne i duchowe cechy poczętego dziecka.



Przekazujemy tę samą uwagę, która została już omówiona przy dokumencie nr 1. „Zgoda na otrzymanie embrionów do adopcji”



3. Pacjentka nie wniesie roszczeń
prawnych wobec NZOZ Zięba Clinic, szczególnie w przypadku wystąpienia
wszelkich możliwych powikłań związanych z zabiegiem, ciążą, a także
ewentualnej patologii u dziecka.




Zapis powyższy w części dotyczącej wyłączenia odpowiedzialności lekarza
może być uznany za klauzulę abuzywną zgodnie z art. 385³ pkt 2 ustawy
kodeks cywilny: 



„W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:



2) wyłączają lub istotnie ograniczają
odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte
wykonanie zobowiązania;”




Pacjenci podpisujący zgodę mogą nabrać błędnego przekonania, iż ich
roszczenia wynikające z wystąpienia np. negatywnych następstw i
powikłań są bezpodstawne, co nie jest zgodne z prawdą. Zapis może
sugerować pacjentowi, który nie jest prawnikiem i nie potrafi
prawidłowo ocenić całości sytuacji pod względem medycznym i prawnym, iż
nie przysługuje mu prawo podnoszenia  roszczeń odszkodowawczych,
podczas gdy każdorazowo ocena zasadności podnoszenia roszczeń należy do
właściwego sądu.



7. Świadoma zgoda Pacjentów na zabieg inseminacji domacicznej nasieniem anonimowego dawcy



2. NZOZ Zięba Clinic nie bierze odpowiedzialności za cielesne, psychiczne i duchowe cechy poczętego dziecka.



Zwracamy uwagę, iż prawo nie rozpoznaje definicji „duchowych cech
poczętego dziecka” i nie sposób określić, do czego to określenie się
odnosi, tj. do jakiego katalogu cech.



3. Pacjentka i jej partner nie wniosą
roszczeń prawnych wobec NZOZ Zięba Clinic, szczególnie w przypadku
wystąpienia wszelkich możliwych powikłań związanych z zabiegiem, ciążą,
a także ewentualnej patologii u dziecka.




Zapis powyższy w części dotyczącej wyłączenia odpowiedzialności lekarza
może być uznany za klauzulę abuzywną zgodnie z art. 385³ pkt 2 ustawy
kodeks cywilny: 



„W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:



2) wyłączają lub istotnie ograniczają
odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte
wykonanie zobowiązania;”




Pacjenci podpisujący zgodę mogą nabrać błędnego przekonania, iż ich
roszczenia wynikające z wystąpienia np. negatywnych następstw i
powikłań są bezpodstawne, co nie jest zgodne z prawdą. Zapis może
sugerować pacjentowi, który nie jest prawnikiem i nie potrafi
prawidłowo ocenić całości sytuacji pod względem medycznym i prawnym, iż
nie przysługuje mu prawo podnoszenia  roszczeń odszkodowawczych,
podczas gdy każdorazowo ocena zasadności podnoszenia roszczeń należy do
właściwego sądu.



5. Partner zobowiązuje się uznać
prawnie dziecko poczęte na skutek zabiegu inseminacji domacicznej
nasieniem anonimowego dawcy za własne, włącznie z nabyciem przez
dziecko praw spadkowych po nim.




Jest to zapis bezskuteczny, ponieważ Ośrodek nie jest podmiotem, wobec
którego składa się oświadczenia o uznaniu dziecka. Właściwym podmiotem
są urzędy stanu cywilnego.



6. Partner rezygnuje na zawsze z
zaprzeczania ojcostwa wobec poczętego dziecka, a jednocześnie przyjmuje
do wiadomości o możliwości zakwestionowania jego ojcostwa przez poczęte
dziecko. W przypadku zaprzeczenia ojcostwa będzie ponosić koszty
związane z utrzymaniem, wychowywaniem i nauką poczętego dziecka.




W świetle obowiązującego prawa (analiza dokumentacji wykonana przed
wejściem w życie Ustawy o leczeniu niepłodności) każdy mężczyzna ma
prawo wystąpić z zaprzeczeniem ojcostwa, co wynika bezpośrednio z
Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (Art. 63, Art. 67 i Art. 69). Pomimo
istnienia Artykułu 68 k.r.i.o. stanowiącego:



„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest
dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu
medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”




Artykuł odnosi się do męża matki, a nie do partnera matki, natomiast
zgoda odnosi się do partnera, co sprawia, iż zapis jest bezskuteczny i
złożenie oświadczenia nie obliguje przyszłego ojca do zaniechania
zaprzeczeń ojcostwa, jeśli taką będzie mieć wolę. Kodeks daje mu taką
możliwość i umowa zawierana z Ośrodkiem nie może znosić przepisów prawa
wyższego rzędu. Należy wskazać ponadto, iż wszelkie oświadczenia
dotyczące uznania rodzicielstwa i wynikających z niego obowiązków,
złożone przed poczęciem dziecka, nie mają mocy prawnej. Obowiązki
rodziców wobec dziecka powstają z chwilą urodzenia żywego dziecka
(dodatkowo – uznania dziecka przez jego ojca, w sposób określony przez
przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w przypadku gdy rodzice
dziecka nie pozostają w związku małżeńskim).



7. Pacjentka i jej partner są
świadomi o braku uregulowań w prawie polskim kwestii, kto jest ojcem
dziecka poczętego z nasienia obcego mężczyzny w wyniku zabiegów
medycznych.




Jak wskazano wyżej, polskie prawo reguluje kwestie afiliacji w przypadku dziecka urodzonego w związku małżeńskim jego rodziców.



8. Zgoda na zabieg zapłodnienia pozaustrojowego



„Po zapoznaniu się z kartą
informacyjną oraz wyjaśnieniami lekarza prowadzącego oświadczamy, że
wyrażamy zgodę i poddajemy się leczeniu metodą zapłodnienia
pozaustrojowego oraz że zrzekamy się wszelkich roszczeń cywilno - prawnych w przyszłości. (podkreślenie nasze)”




Powyższy zapis może zostać uznany za klauzulę abuzywną. Ośrodek nie
może odebrać od pacjentów oświadczenia o zrzeczeniu się wszelkich
roszczeń cywilno-prawnych w przyszłości w sytuacji, w której przyjęcie
takiego oświadczenia jest niezgodne z aktami prawnymi wyższego rzędu,
m.in. cytowanym wyżej Kodeksem cywilnym oraz Ustawą o prawach pacjenta
i rzeczniku praw pacjenta.



9. Umowa o mrożeniu i przechowywaniu embrionów



„W przypadku nie uiszczenia opłaty za
przechowywanie embrionów, pomimo dodatkowego pisemnego wezwania do
zapłaty przez Depozytariusza, Deponenci zgadzają się na przekazanie
embrionów do adopcji, to znaczy na wykorzystanie embrionów przez
Depozytariusza na rzecz innej niepłodnej pary.”




Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zauważał już, że dla zachowania
pewności w obrocie konieczne jest poinformowanie konsumenta o fakcie
rozwiązania umowy. Zatem należy uznać, że każdorazowo konsument
powinien zostać poinformowany, że umowa nie będzie kontynuowana. W
związku z powyższym wydaje się, że omawiany zapis umowny powinien
zostać doprecyzowany, aby wyraźnie wskazane w nim zostało, że Klinika
informuje o zamiarze rozwiązania umowy.



Ponadto zgodnie z art. 385³ pkt 7 ustawy kodeks cywilny:  „W razie
wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są
te, które w szczególności:



7) uzależniają zawarcie, treść lub
wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej bezpośredniego
związku z umową zawierającą oceniane postanowienie,”




Wymóg udzielenia uprzedniej zgody na przekazanie zarodków do adopcji
prenatalnej nie pozostaje w bezpośrednim związku funkcjonalnym z
procedurą kriokonserwacji (Przekazanie zarodków do adopcji nie jest
konieczną i każdorazową konsekwencją procedury kriokonserwacji).
Żądanie od pacjentów wyrażania zgody na przekazanie zarodków do adopcji
jako konsekwencji i jednocześnie kary za niewniesienie opłaty za ich
przechowywanie (ustalonej przez Ośrodek w wysokości kilkuset złotych)
może być uznane za  niewspółmierne.



„Zięba Clinic nie ponosi
odpowiedzialności za przypadki losowe oraz działania siły wyższej,
które mogą spowodować zniszczenie depozytów, tj: pęknięcie rur
kanalizacyjnych, wodociągowych, pożar, włamanie, pęknięcie pojemników z
ciekłym azotem.”




Zapis jest niepełny, Ośrodek powinien bowiem, pomimo możliwości
wystąpienia powyższych zdarzeń, zapewnić o dokonaniu wszelkich starań,
aby nie narażać zarodków na negatywne czynniki zewnętrzne: wobec faktu,
iż Ośrodek jest przedsiębiorcą zobowiązanym do szczególnej staranności
w ramach dokonywanych czynności, powyższy zapis powinien być
uzupełniony o zapis „Z zastrzeżeniem zachowania przez Ośrodek należytej
staranności”.



10. Zgoda internisty (lub lekarza rodzinnego) na IVF



Stan internistyczny pacjentki nie jest przeciwwskazaniem do zajścia w ciążę mnogą (bliźniaczą).



Umieszczenie tego zapisu w zgodzie nie jest zrozumiałe w świetle faktu,
iż ciąża mnoga po IVF nie jest powikłaniem związanym z samą procedurą,
a jest najczęściej powikłaniem jatrogennym, spowodowanym m.in. decyzją
lekarską o transferowaniu więcej niż jednego zarodka. Zapis wskazuje na
to, iż Ośrodek niejako zakłada możliwość wystąpienia ciąży bliźniaczej
poprzez – być może- preferowanie DET czyli jednoczasowych transferów
dwóch zarodków, zamiast SET.



11. Zapłodnienie pozaustrojowe i embriotransfer – Oświadczenie Pacjentki



Bez uwag



12. Zgoda na stymulację hormonalną jajeczkowania



Bez uwag



13. Zgoda na kriotransfer



Bez uwag



14. Umowa o mrożeniu i przechowywaniu komórek jajowych



Przekazujemy te same uwagi co przy punkcie 9. „Umowa o mrożeniu i przechowywaniu embrionów”.



15. Oświadczenie dawczyni gamet (dawstwo jawne)



„Jednocześnie oświadczam, że jestem zdrowa cieleśnie i psychicznie (...)”



Zwracamy uwagę, iż nie ma w prawie kategorii „zdrowia cielesnego”. Jest jedynie zdrowie fizyczne oraz psychiczne.



„Zrzekam się praw rodzicielskich i wszelkich innych roszczeń wobec urodzonego dziecka poczętego z mojej komórki jajowej”.



Strona nie może się zrzec praw rodzicielskich w sytuacji, w których ich
nie posiada. Stosunek praw i władzy rodzicielskiej powstaje z chwilą
urodzenia się dziecka i wobec tego dziecka, a nie wobec materiału
biologicznego, z którego dopiero może powstać dziecko. Ponadto zgodnie
z Art. 61(9) k.r.i.o. stanowiącym:



„matką dziecka jest kobieta, która je urodziła"



Dawczyni komórek jajowych nie jest uznawana za matkę dziecka. W polskim
prawie nie istnieje kategoria macierzyństwa genetycznego.



16. Oświadczenie dawczyni gamet (dawstwo anonimowe)



Wskazujemy na te same uwagi, które zostały opisane w pkt. 15 „Oświadczenie dawczyni gamet (dawstwo jawne)”.



17. Świadoma zgoda Pacjentki na biopsję endometrium



Bez uwag



18. Umowa dawstwa komórek jajowych



Bez uwag



19. Umowa dawstwa nasienia



Bez uwag



20. Świadoma zgoda na zabieg zapłodnienia pozaustrojowego nasieniem anonimowego dawcy



Przekazujemy te same uwagi, które zawarto w pkt. 7. „Świadoma zgoda
Pacjentów na zabieg inseminacji domacicznej nasieniem anonimowego
dawcy”.



21. Zgoda na procedurę zapłodnienia pozaustrojowego z komórkami dawczyni (dawstwo jawne)



Przekazujemy te same uwagi, które zawarto w pkt. 7. „Świadoma zgoda
Pacjentów na zabieg inseminacji domacicznej nasieniem anonimowego
dawcy”. Ponadto:



5. Pacjentka i jej partner są
świadomi o braku uregulowań w prawie polskim kwestii dotyczących
zabiegów medycznych z wykorzystaniem komórek jajowych pobranych od
anonimowej dawczyni gamet, przy czym kodeks rodzinny i opiekuńczy
przyjmuje, że za matkę dziecka uważa się kobietę, która dziecko
urodziła.




Dokument odnosi się do wykorzystania komórek jajowych dawczyni jawnej,
więc powołanie się na okoliczność anonimowego dawstwa komórek jajowych
jest niezrozumiała.



22. Zgoda na procedurę zapłodnienia pozaustrojowego z komórkami jajowymi anonimowej dawczyni



Przekazujemy te same uwagi, które zawarto w pkt. 7. „Świadoma zgoda
Pacjentów na zabieg inseminacji domacicznej nasieniem anonimowego
dawcy”.



23. Zapłodnienie pozaustrojowe i embriotransfer – Karta informacyjna dla pacjentów



Bez uwag


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


Wydaje się, że największą niedogodnością w Klinice jest usytuowanie
pokoju do oddawania nasienia. Pacjenci w wywiadach również zwracali
uwagę na ten aspekt. Pokój nie jest wprawdzie oznaczony, natomiast
wejście do niego znajduje się w centralnej części poczekalni. Może to
powodować dyskomfort pacjenta. Natomiast z rozmów z personelem wynika,
że położne starają się w sposób dyskretny prosić pacjentów na badanie,
również cała procedura związana z oddawaniem nasienia przedstawiana
jest przez położną już w gabinecie. W gabinetach ginekologicznych
fotele i

parawany są ustawione w sposób, zapewniający pacjentkom odpowiednią intymność.



Ośrodek deklaruje, że zapewnia obecność osoby bliskiej bez względu na płeć. Fragment wypowiedzi lekarki: „Pytam,
jak zapraszam pacjentkę do gabinetu - jak widzę że jest z partnerem
zawsze mówię „zapraszam państwa”, „partner może towarzyszyć”
. W
rozmowie zapytałyśmy, jakie jest postępowanie jeśli pacjentce
towarzyszy inna osoba niż partner i uzyskałyśmy odpowiedź:  „No tak, w sumie nie wiem z kim jest, mogłabym dyskretnie zapytać. Tyle, że standardem jednak jest partner.”



Jeśli idzie o obecność osoby bliskiej podczas transferu, lekarka
„woli”(cytat) jeśli przy transferze nie ma partnera, ponieważ tak jest:
„łatwiej/wygodniej”, „tata by się
denerwował, mi by to przeszkadzało”, „to są zabiegi, które wymagają
zdyscyplinowania, w trakcie nie, po jak najbardziej, wtedy mówimy, że
można już wejść”.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


Udostępnianie dokumentacji medycznej nie wiąże się dla pacjenta z
kosztami, pomimo, że Ośrodek zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia
ma prawo do pobierania opłat.



W wyjątkowych przypadkach, jeśli pacjenci nie mogą odebrać osobiście
dokumentacji, na ich prośbę za zwrotnym potwierdzeniem odbioru,
istnieje możliwość przekazania kopii dokumentacji drogą pocztową.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


Ośrodek jest dostosowany architektonicznie do potrzeb osób
niepełnosprawnych (budynek jest jednokondygnacyjny, posiada szerokie
drzwi wejściowe, szerokie przejścia/korytarze, udostępniono jedną
łazienkę dostosowaną do potrzeb osób niepełnosprawnych). W Ośrodku
jeden gabinet jest przeznaczony dla osób niepełnosprawnych ruchowo,
znajduje się w nim również specjalny, obniżany fotel ginekologiczny.

 

14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności
wykluczająca osoby homoseksualne i kobiety samotne z prawa do leczenia
niepłodności. W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano
również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób
traktowania tej kwestii przez każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do
raportu pomimo zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu,
uważając mimo wszystko te obserwacje za cenne dla pacjentów i
uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.




Ośrodek deklaruje, że traktuje pacjentów w sposób wolny od wszelkiej
dyskryminacji. Jednocześnie chciałybyśmy zwrócić uwagę, iż na tablicy
informacyjnej, wśród usług oferowanych w Ośrodku wymienia się „Leczenie
niepłodności małżeńskiej”, a przecież nie wszyscy pacjenci Ośrodka to
pary małżeńskie.



Istotne jednak pozostaje, że z wywiadów z personelem wyłania się
przyjazny stosunek do par heteroseksualnych, które nie pozostają w
związku małżeńskim. W odniesieniu do par homoseksualnych zarówno
lekarka jak i dyrektor do spraw administracyjnych nie udzieliły
odpowiedzi, z których można by wnioskować, że Ośrodek prowadzi
jakkolwiek dyskryminującą politykę w zakresie leczenia par
homoseksualnych. Niemniej istotne wydaje się zwrócenie uwagi Ośrodka na
zagadnienie niepłodności, która może dotykać w takim samym stopniu
osoby pozostające w związkach jednopłciowych. W tym miejscu dodać
należy, że pracownicy Ośrodka zdają się dostrzegać ten aspekt, choć być
może z uwagi na fakt, że nie mieli takich pacjentów trudno jest im
odnosić się szerzej do zagadnienia pacjentów homoseksualnych.


15. Opieka psychologiczna



 
Zgodnie z deklaracją osoby zarządzającej Ośrodek współpracuje z
psychologiem: „To jest umowa o współpracy” (cytat dyrektor
administracyjna). Psycholog posiada ukończone psychologiczne studia
magisterskie, specjalność psychologii klinicznej oraz specjalizację
psychologii klinicznej. Psycholog współpracuje zarówno z Pacjentami,
jak i całym personelem Ośrodka.



Psycholog jest dostępny dla pacjentów: „Raz w tygodniu i zawsze w razie potrzeby” (dyrektor zarządzająca). Potwierdza to rejestratorka: „Pani psycholog jest stale dostępna, w razie konieczności uzyskania doraźnej porady”



Psycholożka rozmawia z pacjentami w gabinecie lekarskim do wykonywania
badań usg (nie jest to gabinet ginekologiczny), który na czas tych
rozmów jest adaptowany do jej potrzeb. Zgodnie z deklaracją osoby
zarządzającej, na czas konsultacji psychologicznych sprzęt usg jest
zasłaniany parawanami, a do gabinetu – na prośbę psycholożki – wnosi
się kwiaty. W gabinecie znajduje się biurko z trzema krzesłami. 
Gabinet znajduje się tuż przy rejestracji, jednak tabliczka z
nazwiskiem psycholożki wisi na drzwiach innego gabinetu. Osoba
zarządzająca ośrodkiem komentuje: „no tak, tak kiedyś było i nie przewiesiliśmy tego jeszcze”.



Obecnie w ofercie Ośrodka znajdują się wyłącznie konsultacje
psychologiczne. Pierwsza wizyta jest bezpłatna dla wszystkich
pacjentów, kolejne to koszt 100 PLN za godzinę. Ankietowana lekarka
deklaruje, że zawsze rekomenduje pacjentom konsultację z psychologiem,
zaznaczając, że jest to przyjęta przez środek procedura. Również
położna - widząc potrzebę -  rozmawia z pacjentami o takiej
możliwości i deklaruje, że to też jest przyjętą procedurą. Według osoby
zarządzającej  Ośrodkiem zainteresowanie konsultacjami
psychologicznymi jest bardzo duże, szacuje, że korzysta z nich około
90% par: „Szczególnie pary na początku leczenia, ale także te, które tracą ciąże.”



Żadna z ankietowanych pacjentek nie korzystała jednak z konsultacji psychologicznej w Ośrodku.



Psycholog jest członkiem zespołu Ośrodka, bierze udział w zebraniach,
szkoli cały personel a w razie potrzeby udziela konsultacji. Pełni
również rolę superwizora wobec całego personelu. Ankietowana lekarka
przyznaje, że Ośrodek zapewnia jej możliwość konsultacji
psychologicznej, jednak z niej nie korzysta: „Nie, mam swoją panią, nasza pani psycholog to moja wieloletnia koleżanka. Nie powinno się u kogoś takiego mieć terapii”.
Z wywiadu z lekarką wynika, że bierze ona udział w szkoleniach
prowadzonych przez współpracującą z Ośrodkiem psycholog - 
ostatnie dotyczyło: „komunikacji międzyludzkiej i żeby proponować  wizyty u psychologa”.



Możliwość odbywania szkoleń i konsultacji z psychologiem potwierdziła
również położna, przyznała też, że pani psycholog uczestniczy w
spotkaniach położnych: „Nie ma
oficjalnych zebrań, ale czasem w razie potrzeby położne spotykają
się  żeby coś obgadać i ta pani psycholog też czasami uczestniczy
w tych nieformalnych spotkaniach”.




Z wywiadu z rejestratorką wynika, że ostatnie szkolenie dla pracowników
rejestracji miało miejsce około pół roku temu i dotyczyło poszanowania
intymności pacjenta.


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).  




Zgodnie z deklaracją lekarza, Ośrodek prowadzi dawstwo
międzypacjenckie, wewnątrzrodzinne oraz od osób
niespokrewnionych.  W rozmowie na temat dawstwa i biorstwa z osobą
zarządzającą Ośrodkiem uczestniczyła – na prośbę pani dyrektor – pani
embriolog.



Dawstwo nasienia:



Ośrodek korzysta z własnego banku nasienia, obecnie jest w trakcje
ustalania zasad współpracy z bankiem zewnętrznym. W banku deponują
nasienie wyłącznie dawcy anonimowi: „Pacjenci nie wyrażają chęci pozostać znani – identyfikowalni. Ale stwarzamy taką możliwość”
(cytat embriolog). Według deklaracji lekarki oraz osoby zarządzającej,
pacjenci mają prawo samodzielnie wybrać dawcę z przedstawionej
bazy/spisu. Pacjenci otrzymują rutynowo informacje o grupie krwi dawcy,
stanie jego zdrowia („nie podaje się szczegółowych informacji, tylko ogólnie, to jest założenie, dawca musi być zdrowy” - cytat dyrektor administracyjna), cechach fenotypowych, wykształceniu, wieku oraz pochodzeniu etnicznym („wszyscy dawcy są nasi”
- cytat embriolog). Zauważyłyśmy brak zgodności co do dostępności
informacji o opinii psychologa: wg lekarki pacjent – biorca 
dostaje taką informację, wg osoby zarządzającej – nie. Przy okazji
należy zwrócić uwagę na kolejną sprzeczność – z wywiadu z lekarką
wynikało jednoznacznie, że konsultacja psychologiczna dawców jest
wymagana, natomiast z rozmowy z osobą zarządzającą oraz z embriologiem,
że konsultacja jest rekomendowana: „Dawcy nie można zmusić” (cytat embriolog).  Należałoby to uściślić, aby móc przekazywać rzetelne informacje potencjalnym biorcom.



Ośrodek limituje liczbę potomstwa jednego dawcy, a lekarze informują o tym pacjentów: „Na samym początku jest poruszana ta kwestia”
(cytat embriolog). Pacjenci – biorcy otrzymują również informację o
możliwości zarezerwowania materiału konkretnego dawcy na przyszłość. Z
kolei dawcy mają prawo do informacji o ewentualnych ciążach: „Jest możliwość, ale nikt nigdy o to nie zapytał” (cytat lekarka).



Ośrodek prowadzi i udostępnia pacjentom -  biorcom statystyki
inseminacji z wykorzystaniem nasienia dawcy. Pozostałe statystyki dla
dawstwa są niedostępne z uwagi na zbyt małą liczbę przeprowadzanych
zabiegów.



Z rozmowy z lekarką i embriolożką wynika, że Ośrodek zbiera dodatkowe, nieidentyfikujące informacje o dawcach: „Tylko na życzenie dawcy” (cytat lekarki), „Możliwość jest, ale tego nie robią”
(cytat embriolog). Jeżeli takie informacje uda się pozyskać, są one
udostępniane biorcom. Ośrodek przekazuje również dawcom informację o
możliwości zostawienia identyfikującej informacji o sobie w celu
przekazania jej dziecku po osiągnięciu pełnoletności lub w określonej
sytuacji losowej,  „Ale dotychczas nikt z niej nie skorzystał” (cytat embriolog).



Dawstwo komórek jajowych:



Ośrodek  prowadzi dawstwo międzypacjenckie komórek jajowych i
zarodków. W przypadku oocytów nie ma depozytów, ponieważ nie ma
chętnych dawczyń honorowych: „w zasadzie to zawsze jest nieanonimowe, pacjentki przyprowadzają dawczynie ze sobą”.
Ze wszystkich rozmów wynika, że jeżeli byłaby taka możliwość, pacjent
mógłby wybrać pomiędzy dawstwem anonimowym i nieanonimowym, a
możliwości wyboru poszerzą się po nawiązaniu współpracy z bankiem
zewnętrznym.



Osoba zarządzająca Ośrodkiem poinformowała nas, ze lekarze omawiają z
pacjentami kwestię stanu prawnego dawstwa i biorstwa w Polsce,
natomiast nie rozmawiają o aspektach psychologicznych i społecznych.
Ankietowana lekarka przyznaje: „Nie polecam żadnych publikacji... Nie znam w zasadzie żadnych, ale Nasz Bocian publikuje.” Lekarka pytana o poruszanie kwestii jawności dawstwa odpowiedziała: „Różnie, zależy - rozmowa płynie, nie ma schematu, o różne rzeczy pacjenci pytają”.



Rekrutacją dawców zajmują się lekarze i embriolodzy, w procesie nie uczestniczy psycholog: „Mówimy
o takiej możliwości, jaki widzimy że można, jak przy stymulacji jest
dużo komórek, jak jest dziecko i są zarodki. Ale pacjenci też sami
pytają. Mamy też informację na stronie internetowej.”
(cytat lekarka), „dawcy też sami się zgłaszają” (cytat lekarka).


17. NASZE REKOMENDACJE



Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji



Dobre praktyki:

  1. Zwracamy pozytywną uwagę na komputerowy system wizyt, który
    pozwala pacjentowi na kontrolę nad przebiegiem procesu leczenia
    zapewniając dostęp do dokumentacji i każdorazowego podsumowania wizyty.
    Naszą uwagę zwrócił także schemat wizyty generowany przez system,
    który  pozwala na zapewnienie równej i mierzalnej jakości usług.
    Uważamy to za bardzo dobrą praktykę;
  2. Dokumentacja Ośrodka w części dotyczącej kart informacyjnych
    zasługuje na szczególnie pozytywną uwagę: znajdują się w niej opisy
    przygotowania do danych zabiegów, wyjaśnione są poszczególne etapy
    zabiegów, opisano także możliwe skutki uboczne, zalecenia pozabiegowe i
    podano skuteczność dla zabiegów in vitro oraz inseminacji. Co istotne,
    informacja o skuteczności zawiera średnie wyniki Ośrodka i średnie
    wyniki polskie, jak również znajduje się w niej objaśnienie metodologii.
  3. Na uwagę zasługują również serdeczne i ciepłe wypowiedzi
    pacjentów na temat komunikacji z lekarzami i pracy personelu Ośrodka.
    Można odnieść wrażenie, iż Ośrodek zapewnia pacjentom kameralną i
    przyjazną atmosferę.

Rekomendacje:


  1. Rekomendujemy ponowną analizę dokumentacji podpisywanej z pacjentami, a następnie wprowadzenie korekt;
  2. Proponujemy zmianę brzmienia „leczenie niepłodności małżeńskiej”
    znajdujące się obecnie na tablicy informacyjnej, na neutralne „leczenie
    niepłodności partnerskiej”;
  3. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
    grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
    pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
    pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
    zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
    i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl,
    www.nieplodnoscboli.pl);
  4. W przypadku realizacji deklarowanych planów rozbudowy Ośrodka
    sugerowałybyśmy wzięcie pod uwagę innego usytuowania pokoju oddawania
    nasienia – w miejscu nie tak centralnie usytuowanym. Dla potrzeb
    doraźnych zachęcamy do ponownego przemyślenia stosowanego już przez
    Ośrodek rozwiązania polegającego na przysłonięciu drzwi wejściowych
    reklamowym roll-upem;
  5. Sugerujemy refleksję o obowiązkowej konsultacji psychologicznej
    wobec dawczyń komórek jajowych i dawców nasienia sugerujemy refleksję o
    obowiązkowej konsultacji psychologicznej. Ustalenie stabilności
    motywacji dawcy/dawczyni i przyjęcie od nich świadomej zgody jest w
    interesie samego ośrodka/banku gamet i ich odpowiedzialności wobec
    pacjentów-biorców;
  6. Sugerujemy udostępnienie w Ośrodku materiałów edukacyjnych dla
    pacjentów w formie pisemnej. Taką rolę mogłyby spełniać przygotowane
    już przez Ośrodek Karty informacyjne (po zmianach redakcyjnych pod
    kątem potrzeb materiałów ogólnodostępnych). Proponujemy także
    udostępnienie Karty Praw Pacjenta. Materiały, o które warto wzbogacić
    poczekalnię i rejestrację – poza materiałami własnymi Ośrodka - to
    ulotki, czasopisma i książki z zakresu leczenia niepłodności (np.
    Chcemy być rodzicami, z książek – poradniki adresowane do osób
    niepłodnych, np. „Zajść w ciążę” Piotra Pierzyńskiego, „Nadzieja na
    nowe życie. Poradnik dla marzących o dziecku” Agnieszki Doboszyńskiej i
    in., „Drogi ku płodności”, wyd. zbiorowe i inne), ale również
    publikacje dotyczące adopcji, dawstwa i biorstwa gamet i zarodków (np.
    bezpłatne poradniki „Powiedzieć i Rozmawiać” Stowarzyszenia NASZ
    BOCIAN). Lista publikacji, którą warto uwzględnić na stronie WWW dla
    pacjentów:


Poradniki:

Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo
CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec,
Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec,
Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach
wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom
Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet,
Wydawnictwo Esprit

Publikacje popularnonaukowe i
beletrystyka:

Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie
reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena
Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń,
Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek,
Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna
Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red.
Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka,
Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara
Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo
Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo
PZWL

Publikacje naukowe:

Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i
Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red.
Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii
Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS

18. Komentarz ośrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



Data wypełnienia ankiety
ndz., 06/28/2015 - 19:40 Zobacz ankietę
Zaloguj się aby wypełnić ankietę.