Przychodnia Lekarska nOvum

Istnieje od 1994 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring od roku 1999
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:
    konsultacje lekarza specjalisty genetyki medycznej i związane z nim wybrane badania genetyczne, m.in. w zakresie: - przyczyn męskiej niepłodności np. badanie mutacji genu CFTR, czyli nosicielstwa mukowiscydozy u niepłodnych mężczyzn, delecje chromosomu Y, - poradnictwa w kierunku przyczyn nawracających poronień.

Dane placówki

pin

Adres:

ul. Bociania 13
02-807 Warszwa

phone

Telefon:

22 566 80 00

22 899 33 30

Nasza lokalizacja

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Przychodnia
nOvum
Data przeprowadzonego monitoringu 12.03.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE

18. Komentarz osrodka do raportu




1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
do ESHRE oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO 9001:2008.
Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE, uczestniczy w szkoleniach
ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE (jedna osoba ma certyfikat Senior
Clinical Embryologist ESHRE). Ośrodek zadeklarował znajomość
„Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych
przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek wykonuje niektóre świadczenia
w ramach NFZ.


Sytuacja badawcza:


Monitoring Ośrodka odbywał się w dniu regularnej pracy Ośrodka.
Pacjenci zgłaszali się spontanicznie do wywiadów z nami, nie były to
osoby poproszone z wyprzedzeniem przez personel o wzięcie udziału w
monitoringu. Części rozmów z personelem (położna, pracownicy
rejestracji) odbywały się w obecności osoby zarządzającej.



2. Opis Ośrodka


Ośrodek znajduje się w budynku samodzielnym, wielokondygnacyjnym. Można
poruszać się po nim schodami lub windą. Ośrodek jest dobrze oznakowany,
łatwo się do niego dostać. W bezpośredniej bliskości Ośrodka (w budynku
administracyjnym Ośrodka) mieści się także apteka. Przed Ośrodkiem
znajduje się obszerny parking, do Ośrodka można dojechać również
komunikacją miejską, co opisano na stronie internetowej Ośrodka w
części poświęconej danym teleadresowym i mapie dojazdowej. Ośrodek
zajmuje sporą przestrzeń: umiejscowiono go na odrębnej, wydzielonej
posesji. Pacjenci leczący się w Ośrodku mają do dyspozycji również
część ogrodu. Na parterze Ośrodka znajduje się rejestracja,
poczekalnia, część gabinetów, szatnia oraz mała kawiarnia dla
pacjentów, w której można napić się kawy, herbaty i zjeść przekąskę.
Napoje i przekąski w kawiarni są płatne, jednak pacjenci oczekujący na
wizytę mogą korzystać również z bezpłatnych dystrybutorów wody. Do
dyspozycji pacjentów przeznaczono również toalety, w tym łazienki
dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych. Stan czystości
wszystkich toalet był w dniu monitoringu bez zarzutu. Na piętrze mieści
się część laboratoryjna i pozostałe gabinety, pacjentom oczekującym na
wizytę zapewniono na obu kondygnacjach wystarczającą przestrzeń, aby
czuli się dyskretnie i komfortowo. Na stolikach dostępne są prasa i
segregatory z wybranymi artykułami dotyczącymi niepłodności, w tym
artykułami opisującymi pracę/sukcesy Ośrodka. Przestrzeń Ośrodka
organizuje wizualnie duże drzewo oliwne posadzone pośrodku holu na
parterze, jest to również znak „rozpoznawczy” tego Ośrodka.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Strona www


Podstawowym narzędziem informacyjnym Ośrodka jest strona WWW. W dniu
robienia analizy strony internetowej funkcjonowała jeszcze jej stara
wersja, obecnie Ośrodek zaktualizował stronę i należy zauważyć, iż
znacznie się ona poprawiła w stosunku do wersji poprzedniej. Obecnie
znajdują się na niej podstrony w postaci czytelnych infografik
odsyłających pacjentów bezpośrednio do wybranych działów. Przebieg
badań i zabiegów został opisany bardzo szczegółowo nie tracąc przy tym
nic z przejrzystości wizualnej (opisy są uszeregowane w swoiste spisy
treści kryjące pod sobą rozszerzone informacje) – każda sekcja zawiera
nie tylko informacje o danym zabiegu/badaniu, ale również wyczerpujące
opisy przygotowania do niego, w tym wymienione są możliwe powikłania.
Osobną zakładkę poświęcono opisowi ciąży uzyskanej w wyniku leczenia
niepłodności. Sposób organizacji i zawartość sekcji należy uznać za
modelową jeśli idzie o jakość informacji i przedstawienie jej pacjentom.


Na stronie internetowej znajduje się odrębna zakładka KONTAKT, w ramach
której znajdują się numery telefonów oraz adresy elektroniczne do
poszczególnych osób/działów. Można się zatem skontaktować bezpośrednio
z dyrektorem Przychodni Lekarskiej nOvum, z-cą Dyrektora ds.
Medycznych, Dyrektor ds. jakości, Prawnikiem Przychodni, Przełożoną
Pielęgniarek i Położnych, działem administracyjno-technicznym,
Administratorem IT, działem kadr, Marketingiem, PR i działem zakupów.
Zamieszczono także formularz do kontaktu z konsultantem.  Ponadto
pacjentom kontaktującym się telefonicznie z Ośrodkiem udostępniono
swego rodzaju „przewodnik” znajdujący się w łatwej do znalezienia
zakładce „Sprawdź co wybrać gdy do nas dzwonisz”. Należy to uznać za
działanie propacjenckie, ułatwiające pacjentom skontaktowanie się z
Ośrodkiem. Z innych propacjenckich praktyk należy wymienić pogrupowanie
informacji kontaktowych w zależności od sytuacji pacjenta: dostępne są
zakładki „jestem w ciąży”, „nie jestem w ciąży”, „urodziłam”, co z
pewnością ułatwia pracę personelowi obsługującemu telefony, ale przede
wszystkim nie naraża pacjentów na sytuacje potencjalnie ich
raniące.  Personel pracujący w Ośrodku ma swoje wizytówki wraz ze
zdjęciami i godzinami przyjęć, więc pacjent jeszcze przed wizytą może
zapoznać się wirtualnie z pracującymi w Ośrodku specjalistami. Zakładki
są jasno pogrupowane: kierownictwo Przychodni, anestezjolog,
androlodzy, ginekolodzy (w tym specjaliści w histeroskopii i
ultrasonografii), konsultant, endokrynolog, radiolog, genetycy,
hematolog, akupunkturzysta, psycholog i lekarze prowadzący ciążę - nie
wszyscy pracownicy mają zdjęcia i informacje o kwalifikacjach. Brakuje
również informacji o pozostałym zatrudnionym personelu, na przykład
zespole położnych.


Dobrym rozwiązaniem jest szczegółowe opisanie pierwszej wizyty w
Ośrodku i wyszczególnienie,  co na taką wizytę należy zabrać.
Dzięki temu pacjenci będą do wizyty dobrze przygotowani co jest istotne
szczególnie dla pacjentów mieszkających poza Warszawą.


Należy też wspomnieć o forum dostępnym na stronie www, w zakładce Forum
embriologiczne. Poprzez dostępny formularz kontaktowy można zadać
pytanie i uzyskać odpowiedź, zarówno w formie e-maila jak i publikacji
na stronie Ośrodka (po wyrażeniu zgody na publikację przez Ośrodek
pytania wraz z odpowiedzią). Pacjentka: „Korzystałam
z forum kilka razy i za każdym razem uzyskałam satysfakcjonujące
odpowiedzi. O forum dowiedziałam się ze strony www, ale żałuję, że nikt
z personelu nie powiedział mi o tym wcześniej. Czasami trochę
niezręcznie zapytać lekarza o niektóre kwestie, bo nie wiem czy to są
poważne pytania, a chciałbym wiedzieć. Polecałam to forum innym
pacjentkom”.


Jest to rzadko spotykana forma kontaktu pacjenta z Ośrodkiem, ale
należy ją uznać za bardzo pożądaną. Język odpowiedzi udzielanych przez
ośrodek jest jasny i przejrzysty, propacjencki. Stanowi to przykład
bardzo dobrej praktyki, rozwiązanie należy uznać za modelowe.


 Jeśli idzie o linię
dyżurną dla pacjentów:


Pacjentki przed i po zabiegach otrzymują numer alarmowy, pod który mogą
dzwonić w wypadku nagłych sytuacji (obsługiwany jest on przez lekarza i
informacje na ten temat zostały zawarte we wszystkich dokumentach,
które podpisują pacjenci, w tym Informatorze dla pacjenta dotyczącym
procedur zapłodnienia pozaustrojowego). Pozostali pacjenci mogą dzwonić
do Ośrodka – jest tu całodobowa ochrona, która zna przyjęty algorytm
postępowania (źródło: osoba zarządzająca). Niektórzy lekarze pracujący
w Ośrodku podają swoje numery telefonów pacjentom i są z nimi w stałym
kontakcie: „Numer do doktora
Lewandowskiego miałam od początku i mogłam dzwonić”, „Miałam numer do
pani doktor”,  „Lekarz wykonujący histeroskopię dał mi telefon do
siebie i korzystałam z niego kilkakrotnie, bo po zabiegu były
powikłania, lekarz był bardzo pomocny i przejmował się mną.”

(cytaty: pacjentki). Generalnie jednak nie jest to procedura
zwyczajowa. Pacjenci mają jednak stały kontakt z Ośrodkiem za
pośrednictwem rejestracji, a w sytuacjach szczególnych kontakt ten może
być także całodobowy (dla wszystkich pacjentek po zabiegach oraz dla
pacjentek, które po godzinach pracy Ośrodka zadzwonią na numer ogólny i
ochrona przekaże kontakt dalej). Ponadto w Ośrodku funkcjonuje
instytucja „konsultanta pacjenta” oraz telefonicznych dyżurów
lekarskich opisane w dalszej części raportu.


Jeśli idzie o materiały
informacyjne dostępne w Ośrodku:


W Ośrodku brak własnych publikacji, poradników i  podręczników
wyłożonych w przestrzeni ogólnodostępnej- poza prasą i segregatorami z
wycinkami prasowymi dotyczącymi niepłodności.  W poczekalni
wyłożono ulotki dotyczące oferty własnej Ośrodka (m.in. banku komórek
macierzystych). Należy jednak zauważyć, iż Ośrodek posiada własne
materiały edukacyjne i są one przekazywane pacjentom podczas wizyt
lekarskich. Jednym z takich dokumentów jest „Informator dla pacjentów
przychodni lekarskiej nOvum” - informator składający się z 21 stron,
który został nam przekazany jako część dokumentacji i został bliżej
opisany w rozdziale dziesiątym. Ponadto pacjenci otrzymują segregatory
z przezroczystymi zakładkami, w których mogą przechowywać dokumentację
związaną z leczeniem; w segregatorze znalazło się także miejsce na
ważne informacje dotyczące przebiegu leczenia w Ośrodku, m.in. o
kontakcie z konsultantem pacjenta. Konsultant jest wyznaczoną przez
Ośrodek osobą, która odpowiada na zapytania mailowe pacjentów i
kontaktuje pacjentów z lekarzem bądź bezpośrednio udziela pomocy w
zależności od sytuacji. Zapewniana przez Ośrodek możliwość
telefonicznej konsultacji z lekarzem wymaga odbycia wcześniejszej
rozmowy z konsultantem, który między innymi prosi sekretariat o
przygotowanie dokumentacji danego pacjenta, aby dyżurujący lekarz
dysponował kartą pacjenta.  Dodatkowo każda pacjentka otrzymuje
„Dzienniczek pacjentki stymulowanej hormonalnie”. Dzienniczek poza
funkcją porządkowania  rodzaju i kolejności przepisywanych leków
posiada również skondensowane i bardzo pomocne informacje dla
pacjentów. W Dzienniczku zawarto informację o możliwości kontaktu z
konsultantem i zasadach udzielanej przez niego pomocy, ponadto znajduje
się tam numer telefonu alarmowego dla pacjentek w sytuacjach
wymagających szybkiej pomocy/konsultacji, jak również opisano skrótowo
objawy, które powinny zaniepokoić pacjentkę. Ostatnie karty Dzienniczka
zawierają pięć pytań skierowanych do pacjentek poddających się
stymulacji, a dotyczących: pytania o ewentualne mrożenie komórek
jajowych; pytania o ilość zapłodnionych komórek wraz z prośbą do
pacjentki o staranne rozważenie tej kwestii i opisaniem możliwych
konsekwencji; pytania o sposób zapłodnienia komórek (opisano klasyczne
zapłodnienie IVF oraz ICSI); pytania o mrożenie zarodków wraz z
podaniem jasnej informacji, iż jeśli para nie chce mrozić zarodków lub
nie będzie chciała przekazać ewentualnych nadliczbowych zarodków do
adopcji prenatalnej, powinna rozważyć zamrożenie niezapłodnionych
komórek jajowych oraz ostatniego pytania dotyczącego ilości zarodków
podawanych jednoczasowo podczas transferu. Ostatnie pytanie zawiera
również informację o prowadzonej przez Ośrodek polityce w zakresie
transferów pojedynczych i podwójnych opisane szerzej w części raportu
„polityka SET”.  Ostatnia karta Dzienniczka poświęcona jest
opisaniu oferty psychologicznej Ośrodka wraz z zachętą do skorzystania
z niej i informacją, iż taka konsultacja jest bezpłatna dla wszystkich
pacjentów podchodzących do zapłodnienia in vitro, zaś szczególnie
wskazana dla pacjentów korzystających z zabiegów z użyciem gamet i
zarodków dawców.


Wszystkie informacje szczegółowe i indywidualne udzielane są przez
lekarza prowadzącego. W Ośrodku ponadto wprowadzono dzienny dyżur 
pielęgniarski – pielęgniarka odpowiedzialna jest za dbanie o pacjentów,
udzielanie niezbędnych wyjaśnień, pomoc w umawianiu wizyt na konkretny
dzień cyklu, pomoc o odszukaniu wyników badań, wyjaśnień dotyczących
konkretnych zabiegów czy badań. Podczas rozmów z pacjentami
usłyszałyśmy, iż nie mieli żadnych zastrzeżeń co do sposobu i jakości
przekazywanych informacji i sposobie leczenia. Informacje dotyczące
planu leczenia, skuteczności, skutkach ubocznych czy przebiegu badań
były dla nich jasne i wystarczające.


Jeśli idzie o politykę
informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 


Cennik znajduje się zarówno w formie drukowanej (otrzymałyśmy w
Ośrodku) jak również jest dostępny na stronie WWW. Cennik drukowany i
wręczany pacjentom jest obszerniejszy od cennika opublikowanego na
stronie, znajdują się w nim m.in. koszty procedury adopcji zarodka i in
vitro z komórką dawczyni, których nie opisano na stronie
internetowej.  Żaden z pacjentów, z którymi rozmawiałyśmy, nie
zgłaszał zastrzeżeń co do jawności cen badań, wizyt i zabiegów:
“dostałam cennik do ręki” (cytat: pacjentka). Pacjent może zatem
otrzymać informację o podstawowych kosztach leczenia bez konieczności
odbycia wizyty.


Jeśli idzie o procedurę
składania skarg:


Pacjenci mogą złożyć skargę na pracę Ośrodka w formie ustnej, pisemnej
oraz mailowej. Forma odpowiedzi zależy od formy złożonej skargi: „Jeśli sytuacja jest skomplikowana to
wtedy jest proponowane i zazwyczaj odbywa się osobiste spotkanie”

(cytat osoba zarządzająca).  Zgodnie z informacją uzyskaną od
osoby zarządzającej skargi są rozpatrywane przez dyrektora: „wspólnie z lekarzem, jeśli skarga dotyczy
kwestii medycznych”
.
W ubiegłym roku Ośrodek odnotował kilka skarg, dotyczyły one np.
wydania wyników bez wizyty u lekarza, braku miejsc w Programie MZ,
rekompensaty za przyjazd przy spóźnieniu się lekarza.


Jeśli idzie o politykę
informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:


Ośrodek przekazuje ogólne informacje na temat skuteczności
proponowanych metod leczenia niepłodności (dotyczy tylko metody IVF,
brak informacji o skuteczności leczenia przyczynowego oraz
inseminacji). Statystyki podane na stronie są podane dla kolejnych lat
istnienia Ośrodka począwszy od roku 1999. Skuteczność dotycząca IVF
podawana jest w bardzo precyzyjny sposób ze wskazaniem metodologii:
ilość ciąż (w podziale na IVF i ICSI), odsetek ciąż/cykl, ciąż/punkcje
i ciąż/transfer. W danych tych nie ma również informacji o ciążach
biochemicznych, dotyczą tylko ciąż potwierdzonych badaniem USG. Należy
uznać powyższy sposób prezentacji danych za rzetelny wobec pacjentów.


Tym samym podawana przez Ośrodek średnia ogólna:


Przychodnia nOvum specjalizuje się w
leczeniu niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego, a średnia
skuteczność z 10. lat wykonywania zabiegów (2004 - 2013) wynosi 43%
ciąż klinicznych na transfer.


Może być uznana za średnią, której dane składowe pacjent sam może
odnaleźć na stronie Ośrodka i zweryfikować, co w pozytywny sposób
wyróżnia Ośrodek na tle innych, które zazwyczaj podają informację o
średniej ogólnej, jednak bez informowania o składowych w podziale na
lata i metodologię.


Można jedynie zauważyć, iż na stronie brakuje informacji o skuteczności
procedur IVF realizowanych w ramach programu MZ.


Ponadto pacjenci podczas wywiadów deklarowali, że lekarz prowadzący
przedstawiał również ustnie informacje o skuteczności.


Jeśli idzie o politykę SET
(transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:


Pacjenci są informowani o zaleceniach ESHRE w zakresie i ryzyku
związanym z ciążami wielopłodowymi, co potwierdzono również w wywiadach
z pacjentami.  Wprawdzie na stronach nie została przywołana nazwa
Europejskiego Towarzystwa Ludzkiego Rozrodu i Embriologii ESHRE, jak
również nie pojawia się termin SET, jednak informacje zawarte zarówno
na stronie internetowej, w dokumentacji otrzymywanej przez pacjentów,
jak i w Dzienniczku pacjentki są w tym zakresie konsekwentne i spójne
oraz odnoszą się właśnie do zaleceń ESHRE. Przykładowa treść informacji
o ilości transferowanych zarodków udostępniana przez Ośrodek:


Podczas transferu podaje się zwykle
dwa embriony, chociaż ostatnio, aby zminimalizować ryzyko ciąży
mnogiej, staramy się podawać jeden zarodek, zwłaszcza u młodych
pacjentek. Pozostałe zarodki poddaje się kriokonserwacji do
wykorzystania w przypadku, jeśli pierwsza próba zajścia w ciążę się nie
powiedzie lub gdy zdecydują się Państwo na kolejne dziecko. W dniu
transferu zostaną Państwo poproszeni o podpisanie umowy na zamrożenie
embrionów i ich przechowywanie przez okres roku od dnia punkcji. Jeśli
w tym czasie zarodki nie zostaną wykorzystane, umowę należy przedłużyć
na kolejne lata.


4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem programu rządowego od początku trwania
programu, to jest od lipca 2013 roku. Pacjenci w wywiadach przyznawali,
że wiedzą, że Ośrodek jest realizatorem programu rządowego, a część
naszych rozmówczyń korzystała z refundowanych zabiegów IVF. Informacja
o realizacji Programu  znajduje się na stronie głównej Ośrodka,
gdzie umieszczono link do informacji dotyczącej realizacji Programu:
informacje o pierwszej konsultacji lekarskiej, rejestracji pary do
Programu i kwalifikacji pary do Programu oraz dokumenty do pobrania
dotyczące Programu (regulamin wraz z załącznikami).

Pacjentki w rozmowach z nami deklarowały, iż nie czuły się w
Ośrodku  traktowane inaczej (gorzej, umawiane do wybranej grupy
lekarzy, w innych godzinach etc. ) niż pacjentki pełnopłatne.


5. Rejestracja wizyty


Rejestrację w Ośrodku usytuowano w sposób, który uniemożliwia pacjentom
przebywającym w poczekalni słyszenie rozmów pomiędzy pracownikami
rejestracji i pacjentami umawiającymi się na badanie/wizytę. W tym
zakresie praca rejestracji jest w pełni dyskretna. Personel rejestracji
pracuje w trybie trzech zmian. Czas oczekiwania na pierwszą wizytę jest
zróżnicowany. Najkrócej pacjenci czekają dwa tygodnie, ale bywa, że
okres oczekiwania na wizytę wynosi do dwóch miesięcy, jeśli pacjentom
zależy na konsultacji z wybranym lekarzem. Pozytywną praktyką Ośrodka
jest niewątpliwie prowadzenie listy pacjentów oczekujących: „jest lista pacjentek oczekujących, jak
tylko jest taka możliwość – natychmiast oddzwaniamy”
(cytat:
rejestracja). Za pozytywną praktykę uznać należy również telefoniczne
potwierdzanie wizyt: „dzień przed
wizytą dzwonią i przypominają, że mam wizytę”

(cytat pacjentka). Przy rejestracji jest wywieszona tablica informująca
o przyjmujących w Ośrodku specjalistach oraz o godzinach przyjęć.
Pracownicy rejestracji odbywają szkolenia, zgodnie ze słowami osoby
zarządzającej: „Są opracowane własne
standardy z 2011 roku i wszyscy pracownicy muszą je znać, jest robiona
weryfikacja (np. tajemniczy pacjent z firmy zewnętrznej, monitoring
pracy rejestracji)”
. W wypowiedziach niektórych pacjentek
pojawiały się krytyczne uwagi dotyczące opóźnień wizyt.


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Lekarze przyjmujący w Ośrodku prowadzą wizytę według przyjętej
procedury, na którą składa się m.in. pisemna informacja po wizycie: „Pierwsza
wizyta przebiega zawsze wg schematu z historii choroby. Są cotygodniowe
spotkania zespołu lekarskiego, na podstawie których są opracowane
standardy postępowania z pacjentami na poszczególnych wizytach”

(cytat: osoba zarządzająca). Z wypowiedzi lekarza wynika, że „standardowa wizyta trwa od 20 do 30
minut, jednak zdarza się, że czasem trwa czterdzieści minut”
.
Pacjenci potwierdzają te szacunki dodając, iż pierwsza wizyta, tzw.
informacyjna może trwać nawet godzinę do półtorej, co było przez
pacjentów oceniane pozytywnie: „Pani
doktor opowiadała nam wszystko, szczegółowy wywiad, jakie są
możliwości, oprowadzali i pokazywali co gdzie jest”
. Niektóre
pacjentki deklarowały, iż wizyty były przerywane wejściem osób
trzecich: „Zdarzyło się kilka razy,
że w czasie wizyty weszła inna lekarka o coś zapytać, albo
recepcjonistka po kartę innej pacjentki”
.
Personel pielęgniarski jest ściśle zaangażowany w opiekę nad pacjentem,
co opisywano już wyżej. Zgodnie ze słowami pielęgniarki, z którą
przeprowadzono wywiad: „Asystujemy w
badaniach, w stymulacjach, przy wizytach, asystujemy przy
zabiegach.  Planujemy dalsze  wizyty z pacjentkami,
zapisujemy w rejestracji, tłumaczymy pacjentkom leki. Pracujemy na
obszarze całej przychodni. Jeżeli jest wykonywane tylko USG to nie ma
pielęgniarki, ale jeśli jest zlecana i omawiana stymulacja to odbywa
się to z pielęgniarką. Pielęgniarka słucha co mówią lekarze, a potem
przechodzimy do pokoi konsultacyjnych z pacjentkami. Schodzimy do
rejestracji z nimi i  zalecamy badania, mówimy o wszystkim: jak
wygląda badanie, jak się zapisać na HSG i jak się przygotować?
Pacjentka więc przychodzi  do nas, żeby opowiedzieć jej w skrócie.
W tej pracy empatia jest podstawą”
.


Ośrodek przyjął schemat „rotacji pacjentek”, pod czym rozumiemy, iż
pacjentka nie jest na stałe przypisana do konkretnego lekarza, 
ale mogą się nią również zajmować inni lekarze mający danego dnia dyżur
bądź przyjmujący w Ośrodku. To sprawia, iż opinie pacjentek były
zróżnicowane i wynikały prawdopodobnie z odmiennych praktyk lekarzy, z
którymi pacjentki miały najczęściej kontakt.


7. Opieka nad mężczyzną


Ośrodek dysponuje 3 pokojami do oddawania nasienia, znajdującymi się w
różnych częściach Ośrodka. Pacjenci oddający nasienie mają do
dyspozycji oddzielną rejestrację, do której się zgłaszają i personel
instruuje ich, co zrobić w dalszej kolejności i do którego z pokoi się
udać. Pokój do oddawania nasienia, który pokazano nam w trakcie
monitoringu, był wyposażony w umywalkę i bidet, znajdowały się w nim
materiały erotyczne (prasa i filmy), zapewniono przyćmione światło i
każdy z pokoi był zamykany od wewnątrz. Pacjenci, z którymi
rozmawiałyśmy, nie zgłaszali żadnych uwag w zakresie stanu czystości i
wyposażenia pokoi, jak i samej procedury oddawania nasienia, którą
uznawali za zorganizowaną w sposób dyskretny. Z rozmowy z lekarzem
wynikało, że pacjenci mogą oddawać nasienie nie tylko w Ośrodku, ale
również w warunkach domowych, jedynym obostrzeniem jest konieczność
dostarczenia próbki do Ośrodka w czasie nie przekraczającym 40 minut.
Możliwość dostarczenia nasienia spoza Ośrodka obejmuje również pobranie
go do specjalnej prezerwatywy bez środków plemnikobójczych, 
pacjent może ją zakupić w Ośrodku: „jeśli
pacjent oddał nasienie w specjalną prezerwatywę w domu są do tego
osobne oświadczenia”

(cytat pielęgniarka). Lekarz przekazał nam, że pacjenci są każdorazowo
informowani o możliwości obecności partnerki/żony w pokoju do oddawania
nasienia. Zauważył jednak, że nieczęsto się tak zdarza.


Za przykład dobrej praktyki uznać należy takie zorganizowanie opieki
nad mężczyzną, która pozwala mu w sposób najmniej krępujący poddać się
badaniom w klinice. W szczególności naszą uwagę zwrócił sposób
zaplanowania wizyt mężczyzn, chcących oddać nasienie w Ośrodku.
Pacjenci zapisywani są na konkretną godzinę, co powoduje, iż w Ośrodku
nie tworzą się kolejki pacjentów oczekujących na oddanie nasienia.


8. Opieka nad kobietą


W Ośrodku znajduje się dziesięć gabinetów ginekologicznych. Wszystkie
prezentują wysoki standard. Pacjentki w wywiadach poinformowały nas
jednak, że nie do każdego gabinetu przylega łazienka. Łazienki, które
oglądałyśmy były zamykane, czyste, wyremontowane, z dostępem do bidetu,
umywalki, ciepłej i zimnej wody, artykułów higienicznych (podpaski i
środki do higieny intymnej) oraz odzieży jednorazowej. Pacjentki mogą
się przygotować w nich do badania.

W samym gabinecie fotel ginekologiczny znajduje się w osobnym
pomieszczeniu, co zapewnia pacjentkom całkowitą dyskrecję podczas
badania zarówno wobec osoby trzeciej, która mogłaby przypadkowo wejść
do gabinetu, jak i wobec osoby towarzyszącej, która w czasie badania
pacjentki przebywa w gabinecie ginekologicznym i nie widzi samego
badania. Lekarz potwierdził, że w trakcie badania ginekologicznego
informuje pacjentki na bieżąco o podejmowanych czynnościach: „zawsze
się staram poinformować, mówię, że będzie zakładany wziernik, teraz
będzie czyszczenie, czyszczę kanał szyjki z bakterii, nabłonków, śluzu,
leku”
. Pacjentki potwierdziły tę praktykę.


Jak wspomniano wcześniej, pracownicy Ośrodka informują pacjentki o
możliwości obecności partnera/rki/osoby bliskiej podczas wizyty. Według
deklaracji pracowników Ośrodka pacjentkom mogą też towarzyszyć osoby
bliskie podczas transferu oraz w pokoju wypoczynkowym po punkcji.
(cytat: „wszędzie tylko nie na sali
zabiegowej")
.


Ośrodek zapewnia jednorazową odzież i obuwie zabiegowe pacjentkom
poddających się inseminacjom, programom zapłodnienia pozaustrojowego i
innym zabiegom medycznym.


Ośrodek posiada jedno ogólne i jedno dodatkowe pomieszczenie
pielęgnacyjne dla pacjentek przywiezionych bezpośrednio z pokoju
diagnostyczno-zabiegowego. W pokoju tym pacjentki wybudzają się ze
znieczulenia ogólnego oraz odpoczywają po zabiegu. W dniu monitoringu
odnotowałyśmy brak dostępu do wody pitnej w pomieszczeniu
pielęgnacyjnym, jednak ankietowane pacjentki deklarowały: „po
punkcji przyniesiono mi kanapki i herbatę”, „dostałam picie i kanapki”,
„po punkcji schodzi się do kawiarenki, gdzie dostaje się kanapki i
herbatę”
. Relacje pacjentek były w tym względzie zatem
rozbieżne: jedne podawały, iż personel przynosił jedzenie i picie, inne
informowały, iż musiały samodzielnie zejść do kawiarni. 


Do pomieszczenia pielęgnacyjnego przylega łazienka w takim samym
standardzie, jak wyżej opisane toalety,  nie jest ona
przystosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych.


Cała część „zabiegowa” (pomieszczenie wypoczynkowe, sale zabiegowe,
pokoje do inseminacji) znajdują się w wydzielonej części budynku, do
której nie mają dostępu pozostali pacjenci przebywający w Ośrodku.
Należy uznać, iż jest to bardzo dobre rozwiązanie dające duże poczucie
intymności pacjentkom.


9. Umowy z NFZ


Ośrodek, zgodnie z informacją uzyskaną od osoby wskazanej przez zarząd
do reprezentowania Ośrodka podczas monitoringu, posiada podpisaną umowę
z NFZ na poradnię genetyczną i część badań w zakresie genetyki. Według
informacji uzyskanej podczas monitoringu pula refundowanych
zabiegów/badań wynosi 516. Informacji o możliwości skorzystania z 
poradni udziela lekarz prowadzący w momencie, gdy zalecana jest
konsultacja genetyczna. Dość skromna informacja o poradni genetycznej
działającej w ramach NFZ znajduje się także na stronie WWW Ośrodka
(uwaga pochodzi z okresu przeprowadzania monitoringu, po którym Ośrodek
zaktualizował stronę; obecnie znajduje się na niej osobna zakładka
poświęcona omówieniu badań w ramach NFZ i programowi rządowemu). W
przypadku innych badań/zabiegów, które są możliwe do wykonania w ramach
NFZ, a na które Ośrodek nie ma podpisanego kontraktu,  udzielana
jest pacjentom ogólna informacja o występowaniu takiej możliwości
(lekarze Ośrodka jednak nie wskazują konkretnego miejsca). Zgodnie z
informacjami, jakie uzyskałyśmy od pacjentek podczas monitoringu, nie
korzystały one w ogóle z usług poradni w ramach kontraktu z NFZ (nie
wiedziały o takiej możliwości; jedna z pacjentek powiedziała, że skoro
podjęła decyzję o leczeniu w prywatnej placówce to zakładała, że za
wszystko trzeba będzie zapłacić).


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została
udostępniona w dniu monitoringu, nie została przesłana drogą
elektroniczną i  składały się na nią następujące dokumenty:

  1. Przygotowanie do punkcji
  2. Schemat przyjmowania leków w czasie długiego protokołu
  3. Umowa na zamrożenie embrionów
  4. Zgoda na criotransfer
  5. Punkcja jajników w celu pobrania komórek jajowych do zapłodnienia
    IVF
  6. Zapłodnienie pozaustrojowe i embriotransfer – informator dla
    pacjentów

Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym stanowi
tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej
przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości.


1. Przygotowanie do punkcji


Ośrodek przygotował trzy odmienne wzorce dokumentu w zależności od
protokołu IVF, który zalecono pacjentce. Samo rozdzielenie wzorców
należy uznać za bardzo dobrą praktykę. Każdy ze schematów zawiera
informację o zalecanych lekach i ich dawkowaniu, natomiast część
wspólną dla wszystkich wzorców tworzą informacje ogólne  dotyczące
przygotowania się do punkcji i zasad przyjętych przez Ośrodek. Uwagę
zwraca umieszczenie we wzorcach numeru telefonu do przychodni oraz
telefonu całodobowego (w sytuacjach alarmowych).


2. Schemat przyjmowania leków w czasie
długiego protokołu


Podobnie jak wzorce „Przygotowanie do punkcji”, również Schemat został
przygotowany w dwóch odmiennych wzorcach w zależności od protokołu
zaleconego pacjentce. Odnoszą się do niego te same pozytywne uwagi,
jakie podniesiono już w analizie „Przygotowania (...)”  wraz z
uzupełnieniem, iż Schemat nie posiada informacji o numerze telefonu,
który pacjentka otrzymuje wraz z poprzednim dokumentem.


3. Umowa na zamrożenie embrionów


Pkt 5)

W przypadku nieuiszczenia opłaty za
przechowywanie embrionów najpóźniej na dzień przed upływem roku od daty
zawarcia niniejszej umowy, umowa wygasa, a Pacjenci zgadzają się, aby
embriony zostały wykorzystane przez Przychodnię na rzecz innej
niepłodnej pary Pacjentów – Biorców i zobowiązują się do podpisania w
odpowiednim czasie stosownych dokumentów dotyczących zrzeczenia
zarodków.


Wydaje się, że zapis mógłby zostać uznany za klauzulę niedozwoloną,
ponieważ uzależnia zawarcie umowy o leczenie niepłodności od
jednoczesnej akceptacji drugiej umowy włączonej w jej treść (o
potencjalne oddanie zarodków do adopcji). Nie zostało jednak dotąd
przedstawione orzecznictwo Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta w tej
kwestii, więc zauważamy jedynie ewentualne prawdopodobieństwo takiej
interpretacji. Zgodnie z Art. 385³ pkt 7 kodeksu cywilnego:


„W razie wątpliwości uważa się, że
niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności 7)
uzależniają zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej
umowy, niemającej bezpośredniego związku z treścią zawierającą oceniane
postanowienie.”


Wymóg udzielenia uprzedniej wstępnej zgody na przekazanie zarodków do
adopcji prenatalnej nie pozostaje w bezpośrednim związku funkcjonalnym
z procedurą kriokonserwacji. (Przekazanie zarodków do adopcji nie jest
konieczną i każdorazową konsekwencją procedury kriokonserwacji).


Fakt wygaśnięcia umowy na skutek upływu czasu, na jaki została zawarta
oraz nieprzedłużenie jej przez strony nie powinno powodować po stronie
pacjentów zobowiązania do przekazania zarodków do adopcji, gdyż możliwa
jest sytuacja, gdy np. pacjenci chcą zawrzeć z innym Ośrodkiem umowę o
depozyt zamrożonych zarodków i wygasić umowę o depozyt z dotychczasowym
Ośrodkiem.


4. Zgoda na kriotransfer


Bez uwag


5. Punkcja jajników w celu pobrania
komórek jajowych do zapłodnienia IVF


Bez uwag


6. Zapłodnienie pozaustrojowe i
embriotransfer – informator dla pacjentów


Dokument jest obszernym informatorem, w którym na 21 stronach opisano
wyczerpująco przebieg procedury in vitro, możliwe powikłania, zasady
przygotowania się do zabiegu, zaś sam informator zaopatrzono w słownik
pojęć medycznych wraz z objaśnieniami, które pozwalają pacjentom
zrozumieć bardziej skomplikowane opisy. W informatorze podano również
informację o statystykach IVF w podziale na średnią europejską i
średnią Ośrodka (za rok 2012). Statystyki są objaśnione metodologicznie
– rozdzielono w nich procent ciąż przypadających na punkcję i
przypadających na transfer. Należy uznać to za rzetelną prezentację
danych. Opisy poszczególnych protokołów stymulacyjnych opisano w
czytelnych tabelach, dzięki czemu pacjenci mogą sobie nałożyć
schemat  procedury na kolejne dni ich leczenia. Uwagę zwracają:


  • czytelne opisanie polityki Ośrodka w zakresie postępowania z
    nadliczbowymi zarodkami:
    „jeśli pacjentce uda się zajść w ciążę już po pierwszym i/lub drugim
    transferze, to może dojść do sytuacji, gdy pozostanie do wykorzystania
    dużo zamrożonych zarodków. Wtedy pacjenci staną przed trudną decyzją:
    czy wykorzystać wszystkie pozostałe zarodki czy oddać je innej parze do
    adopcji prenatalnej. Inne rozwiązania nie są możliwe w przychodni
    nOvum, która kładzie szczególny nacisk na ochronę zarodków”
    .
    Ośrodek opisuje w Informatorze również możliwość zamrożenia
    niezapłodnionych komórek jajowych, z góry komunikując, iż jeśli
    pacjenci zdecydują się na zapłodnienie wszystkich komórek i uzyskają
    tzw. nadliczbowe zarodki, których nie będą chcieli odebrać do celów
    własnego transferu, Ośrodek nie da im innej możliwości niż przekazanie
    zarodków do adopcji prenatalnej;
  • - czytelne opisanie polityki SET: Ośrodek informuje, iż jeśli
    pacjentka jest poniżej 35 rż zostanie jej zaproponowany transfer
    jednego zarodka, jeśli jest starsza – dwóch zarodków. Jednocześnie
    dodane zostało: „ale trzeba wziąć pod
    uwagę możliwość ciąży mnogiej, która jest obarczona większym ryzykiem
    powikłań niż ciąża pojedyncza”
    .


Uwagę można by jedynie zwrócić co do sformułowania poniższego zapisu:


Prosimy o rozważne korzystanie z
telefonu alarmowego, tylko w sprawach zagrażających zdrowiu.
Wykorzystywanie telefonu w innych celach powoduje, że osoby
potrzebujące pomocy mogą jej nie uzyskać


Choć intencja zapisu wydaje się być jasna chciałybyśmy podnieść, iż
pacjent z reguły jest laikiem i nie posiada wiedzy, aby stwierdzić, czy
niepokojąca go kwestia zagraża jego zdrowiu czy nie. Tymczasem taka
forma zapisu może powstrzymać osoby faktycznie potrzebujące pomocy
przed kontaktem z Ośrodkiem w obawie, iż ich objawy nie spełnią
kryterium „sprawy zagrażającej zdrowiu”.


Informator należy uznać za modelowy pod względem kompletności
prezentowanych informacji o leczeniu, przygotowaniach, praktyce
Ośrodka, jednak zauważamy również, iż został napisany językiem suchym,
co nie  musi być wadą, ale niekoniecznie jest zaletą z punktu
widzenia podejścia propacjenckiego.


Uwagi ogólne:


Dostarczona przez Ośrodek dokumentacja nie wydaje się być dokumentacją
pełną (brak wzorców umów/zgód dotyczących inseminacji z wykorzystaniem
nasienia partnera/męża lub dawcy, zapłodnienia IVF z komórką dawczyni,
transferu zarodka pochodzącego od dawców, etc.). Zgodnie z informacją
przekazaną przez osobę zarządzającą Ośrodkiem pacjenci mogą otrzymać
wzory umów/zgód przed wizytą na skrzynkę mailową: „mailowo na życzenie pacjentów wysyłamy
umowy”. 
Poinformowano nas także,  że umowy
cywilnoprawne podlegają negocjacjom: „szczególnie
na zamrożenie nasienia, zarodków – zawierają zapiski, znaczące uwagi
pacjentów”.

Pacjenci otrzymują również wzory umów do zapoznania się przed
podpisaniem, co potwierdzili w rozmowach z nami. W naszej ocenie taka
praktyka pozwala pacjentom na pozyskanie pełnego obrazu sytuacji, a tym
samym zwiększa szanse na podjęcie właściwej decyzji. Pacjenci
deklarowali, iż otrzymywali kopie części podpisanych przez siebie
dokumentów; nie otrzymywali kopii wszystkich podpisanych przez siebie
zgód na zabiegi wykonywane w Ośrodku, np. punkcja, transfer, a jedynie
wypisy z kartą informacyjną po zabiegu, podpisywane przez lekarza.


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


Organizacja przestrzeni Ośrodka może być uznana za przyjazną pacjentom.
Należy zwrócić uwagę przy tym, że w dużej mierze wynika to
prawdopodobnie z faktu, że Ośrodek zajmuje duży, samodzielny budynek,
który powstał z założenia jako obiekt przeznaczenia medycznego (nie był
wtórnie adaptowany na cele Ośrodka). Bardzo duża przestrzeń sprawia, że
pacjent może znaleźć miejsce dla siebie:  bądź w otoczeniu innych
pacjentów (np. oczekując w kawiarni znajdującej się na terenie
Ośrodka),  bądź wyjść do ogrodu. W rozmowie z pielęgniarką
pojawiły się wypowiedzi wskazujące, iż do opieki nad pacjentką
doświadczającą trudnych sytuacji przykłada się wagę i staranność: „Pytam czy pacjentka jest sama, czy
zadzwonić po kogoś z rodziny”
(odnośnie sytuacji, w której
pacjentka jest zdenerwowana –  dopisek Obserwatorek), „proponujemy
konsultację psychologiczną”, „podaję dodatkowe leki uspokajające”,
„zapraszamy po wizycie, żeby z jakimikolwiek wątpliwościami udały się
do nas”.


Organizacja pracy rejestracji również daje duże poczucie intymności.
Pacjenci Ośrodka otrzymują swoje karty, które przekazują w rejestracji
zaraz po przybyciu do Ośrodka, dzięki czemu nie muszą  podawać na
głos swoich danych osobowych.


Podczas rozmów z personelem otrzymałyśmy informację, iż do pacjentów
zazwyczaj zwraca się „per pan/pani”. Potwierdziły to także pacjentki
podczas rozmów z nami. Jednakże w trakcie monitoringu przez dłuższy
czas przebywałyśmy w pobliżu zabiegowej części Ośrodka, w której
pacjentki po punkcji/transferach oczekiwały na wizytę u lekarza,
i  zauważyłyśmy, że pacjentki były bez wyjątku „wzywane” po
nazwisku.  Z wywiadu z pacjentką, która wyjaśniła nam tę
rozbieżność: „Lekarze nie wywołują
po nazwisku, wychodzą przed gabinet i zapraszają <<Pani z godziny
9.40>> rozmawiałam o tym z lekarką, bo za pierwszym razem mnie to
zdziwiło, powiedziała mi, że robią tak [lekarze w Ośrodku], bo pacjenci
mogą się czuć zakłopotani wywoływaniem po nazwisku. Natomiast przy
gabinecie zabiegowym pacjenci są wywoływani po nazwisku”
.


Obecność osoby bliskiej


W trakcie wywiadu z lekarzem otrzymałyśmy informację, że pacjenci
każdorazowo są informowani o możliwości odbycia wizyty w towarzystwie
osoby bliskiej. W trakcie inseminacji, transferu oraz kriotransferu
zarodka pacjentce może również towarzyszyć osoba bliska. Wyjątkiem
pozostają np. takie zabiegi jak punkcja, kiedy lekarz przyznał: „wolimy, żeby wtedy nie było obcych osób,
ale na wyraźne życzenie – tak”.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej dokumentacja
medyczna wydawana jest pacjentom na wniosek: „Wniosek
na wzorze, mailem lub złożony osobiście. Musi być podpis pary (a nie
jednej osoby, ponieważ dokumentacja należy do pary), rezerwujemy sobie
trzy dni na przygotowanie, odbiór osobisty lub wysyłka pocztą po
uprzednim oświadczeniu. Nie pobieramy opłat za wydanie dokumentacji.”


Pacjenci, z którymi przeprowadziłyśmy wywiad przyznali, że zwracali się
o udostępnienie dokumentacji medycznej i otrzymali ją od ręki. Jedna z
pacjentek przekazała, iż mogła się ze swoimi wynikami badań zapoznać
drogą telefoniczną: „dostałam
indywidualny kod i przez telefon mogłam otrzymać wyniki”.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


Należy uznać, iż Ośrodek jest przystosowany do przyjęcia pacjentów z
niepełnosprawnością. Na terenie Ośrodka nie występują wysokie progi,
ani inne rozwiązania architektoniczne, które mogłyby powodować
utrudnienia w poruszaniu się osób na wózkach. Pomimo iż budynek jest
dwukondygnacyjny, znajduje się w nim winda, a ogólnodostępne łazienki
są dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych. Nie zweryfikowałyśmy,
czy w gabinetach ginekologicznych dostępny jest obniżany fotel
umożliwiający zbadanie pacjentki z trudnościami w poruszaniu się.

 

14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu
niepłodności  uniemożliwiająca parom jednopłciowym i kobietom
samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności W związku z
powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych
grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez
każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa,
jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje
za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.


Z wypowiedzi personelu wynikało jednoznacznie, że pary homoseksualne,
bądź kobiety samotne nie są obsługiwane przez Ośrodek: „Pary
po zmianie płci? Nie, byśmy takich par nie obsłużyli”, „w swoich
standardach mamy zgodę partnera lub męża”, „Samotnej kobiety nie
leczymy, tylko pełna rodzina”, “jeśli dwie panie – wtedy w uzgodnieniu
z szefostwem, ale raczej nie, staramy się nie robić wyjątków”.


Zwróciłyśmy uwagę na podniesiony przez lekarza argument, iż „pełną rodziną nie jest i nie może być
para jednopłciowa”
.  Powyższa wypowiedź może stanowić
przykład dyskryminacji pacjentów ze względu na orientację seksualną.


Ośrodek w przekazanej odpowiedzi do
raportu opisał prowadzoną przez siebie politykę w tym zakresie
wskazując na rozróżnienie pomiędzy bezdzietnością wynikającą z innych
względów niż medyczne, a niepłodnością. Zachęcamy do zapoznania się z
odpowiedzią Ośrodka.


15. Opieka psychologiczna


 Zgodnie z deklaracją osoby zarządzającej w Ośrodku
zatrudnione są dwie panie psycholog (psycholog kliniczny i psycholog
seksuolog), mają stałe godziny i dni przyjęć. Jedna z pań psycholog
jest członkinią Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Niepłodności.
Ośrodek nie posiada gabinetu psychologicznego i nie potwierdziłyśmy
jego obecności w trakcie monitoringu bezpośredniego. Na stronie WWW
Ośrodka znajduje się informacja o przydatności opieki psychologicznej
dla osób leczących niepłodność oraz o możliwości skorzystania z jednej
bezpłatnej konsultacji psychologicznej dla par leczących się w Ośrodku
z wykorzystaniem metody In vitro (zarówno w przypadku własnych komórek
rozrodczych jak i komórek czy zarodków pochodzących z dawstwa).
Informacja o wsparciu psychologicznym jest konsekwentnie komunikowana
na stronie WWW i w materiałach własnych Ośrodka: „Spotkanie z
psychologiem jest zalecane, ale nie zmuszamy” (osoba zarządzająca). W
przypadku dawstwa i biorstwa gamet konsultacja psychologiczna jest
standardowo zalecana przez lekarza prowadzącego. Jednak ostatecznie to
pacjenci decydują, czy z niej skorzystają czy nie. Pacjenci, z którymi
rozmawiałyśmy, nie korzystali z pomocy psychologicznej w Ośrodku, ale
mieli wiedzę o takiej możliwości, jak również wiedzieli o
organizowanych przez Ośrodek warsztatach.


Personel Ośrodka ma zapewnione wsparcie psychologa, który – zgodnie ze
słowami osoby zarządzającej – jest członkiem zespołu i bierze udział w
zebraniach zespołu. Psycholog prowadzi szkolenia wewnętrzne z zakresu
obsługi pacjentów, radzenia sobie z trudnymi sytuacjami, pracy z
pacjentem borykającym się z niepłodnością. Organizowane są także
szkolenia zewnętrzne, osoba zarządzająca wskazała na współpracę z panią
Bogdą Pawelec. Psycholog wspiera pracowników także w codziennej pracy,
na bieżąco reagując na problemowe sytuacje. Ośrodek prowadzi
ogólnodostępne wykłady psychoedukacyjne i warsztaty psychoedukacyjne
prowadzone przez psychologa (informacja o aktualnej ofercie dostępna
jest zawsze w rejestracji Ośrodka i na stronie internetowej). Co warte
odnotowania, warsztaty są bezpłatne i są dostępne dla wszystkich
zainteresowanych pacjentów, nie tylko dla pacjentów Ośrodka.


W trakcie wywiadu z lekarzem otrzymałyśmy informację, że Ośrodek nie
zapewnia lekarzowi możliwości konsultacji z psychologiem w zakresie
komunikacji interpersonalnej, wydaje się jednak, że wśród rekomendacji
po odbytym monitoringu warto byłoby zwrócić uwagę na potrzebę szkolenia
lekarzy z tego zakresu.


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).


Ośrodek prowadzi dawstwo międzypacjenckie, wewnątrzrodzinne i od osób
niespokrewnionych płodnych. Lekarze podczas wizyt informują pacjentów o
skuteczności Ośrodka w zakresie zabiegów inseminacji domacicznej z
użyciem nasienia dawcy, zapłodnienia pozaustrojowego z użyciem komórki
dawczyni, zapłodnienia pozaustrojowego z użyciem nasienia dawcy.
Podczas monitoringu nie udało nam się rozmawiać z żadną parą, która
korzystała lub korzysta z dawstwa gamet, w związku z tym nie możemy
przedstawić obrazu biorstwa z punktu widzenia pacjentów. W Ośrodku za
rekrutację dawców i dawczyń odpowiadają:

  • Dawcy nasienia: embriolog,  lekarz oraz psycholog. Ośrodek
    prowadzi swój własny bank nasienia, informacja o nim znajduje się na
    stronie WWW Ośrodka;
  • Dawczynie komórek w dawstwie międzypacjenckim: lekarz prowadzący;
  • Dawczynie „celowane” (takiego określenia użyła w rozmowie z nami
    osoba zarządzająca, rozumiemy iż chodzi o dawczynie niebędące
    pacjentkami, osoby płodne oddające swoje komórki jajowe): „szef i jego asystentka”.

Powyższe informacje zostały przekazane przez osobę zarządzającą.
Ośrodek deklaruje, iż rejestruje umowy dotyczące biorstwa oraz dawstwa
gamet  i przestrzega zasad gromadzenia dokumentacji
medycznej  dawcy/ów oraz biorcy/ów zgodnie z rozporządzeniami
Ministra Zdrowia.


Dawstwo nasienia


Jak wspomniano, Ośrodek prowadzi własny bank nasienia, jak również
korzysta z zagranicznego banku nasienia. W banku prowadzonym przez
Ośrodek nasienie deponują wyłącznie anonimowi dawcy, natomiast bank
zagraniczny umożliwia zainteresowanym pacjentom wybór nasienia od
nieanonimowego dawcy. Pozytywną praktyką stosowaną przez Ośrodek jest
umożliwienie pacjentom konsultacji z lekarzem embriologiem podczas
wyboru dawcy nasienia. Biorczyniom udostępniane są wszystkie
nieidentyfikujące informacje dotyczące dawców, w tym informacje o:
grupie krwi, cechach fenotypowych, wykształceniu, wieku i opinii
psychologa. Dodatkowo można uzyskać rozszerzone informacje takie jak:
zapis głosu, zdjęcie z dzieciństwa, list do dziecka (o ile nasienie
dawcy pochodzić będzie z banku, który takie dane gromadzi). Cytat z
wypowiedzi Osoby zarządzającej: „Pacjenci
mogą skorzystać z pomocy embriologów Ośrodka przy właściwym wyborze”
.
Jak opisano wyżej, rekrutacją dawców nasienia zajmuje się lekarz,
embriolog i psycholog. Embriolog wskazuje, jakie badania powinien
wykonać kandydat na dawcę, rekomenduje także konsultację psychologiczną.


Dawstwo komórek jajowych i
zarodków


Ośrodek prowadzi własny bank komórek jajowych. Zgodnie z informacją
uzyskaną w rozmowie z lekarzem, są to komórki świeże. W większości są
to komórki od dawczyń, które zdecydowały się na procedurę dawstwa
międzypacjenckiego. Zdarzają się jednak – jak przyznała w wywiadzie
osoba zarządzająca Ośrodkiem – dawczynie celowane,  które są
specjalnie stymulowane: „Kilka-kilkanaście
razy w roku mamy dawczynie celowane”
. Ośrodek nie prowadzi
jednak ogólnej rekrutacji dawczyń, zgodnie ze słowami osoby
zarządzającej: „Staramy
się nie umieszczać ogłoszeń”, „poczta pantoflowa – czasem maile”,
„Dawczynią celowaną może zostać wyłącznie kobieta, która ma już własne
dzieci i deklaruje zakończony rozród”
. Rekrutacją takich dawczyń
zajmuje się szef Ośrodka. Biorczyniom przekazywana jest aktualna
informacja o średnim czasie oczekiwania w danym Ośrodku na biorstwo
komórki. Według informacji uzyskanych od lekarza, z którym
rozmawiałyśmy, wynosi on około 6 miesięcy: „świeża
komórka - nawet parę miesięcy – do pół roku. Jeśli idzie o adopcję
zarodka – zarodki są dostępne, pacjenci zrzekają się zarodków ad hoc”.
 
Zapewnia się także biorcom komórek i zarodków bezpłatne konsultacje z
psychologiem (są ustnie rekomendowane, jednak nie są obowiązkowe). Po
określeniu pakietu cech dawcy/dawczyni, to lekarz prowadzący dokonuje
wyboru dawczyni/dawcy.  Dawstwo komórek i zarodków jest w praktyce
wyłącznie anonimowe, choć dawczynie mają możliwość zostawienia danych
identyfikujących: „jeśli chcą to
tak, ale się nie zdarzyło, dawczynie chcą być anonimowe; są jednak
dopiski o kontakcie w przypadku choroby dziecka [dopisek nasz: chodzi o
sytuację dopuszczenia kontaktu zwrotnego, gdyby się okazało, iż dziecko
urodzone dzięki komórkom dawczyni jest chore lub jego diagnostyka
wymagałaby ważnych informacji od dawczyni]”
(cytat lekarz).


Uwagi ogólne:


W rozmowie z Osobą zarządzającą Ośrodkiem dowiedziałyśmy się, że ani
dawczynie międzypacjenckie, ani dawcy nie są zobligowani do odbycia
konsultacji psychologicznej: „Mają
możliwość skorzystania z konsultacji”, “no opinia psychologa może
dotyczyć tylko mężczyny, ale nie jest to obowiązek”

(cytat lekarz). W zakresie wypowiedzi lekarzy nie jest to spójne z
przekazaną nam informacją, iż w rekrutacji dawców planowych uczestniczy
psycholog (źródło: osoba zarządzająca). Proponowałybyśmy zatem
rozważenie wprowadzenia obligatoryjnej konsultacji psychologicznej,
zwłaszcza dla dawczyń międzypacjenckich i dla dawców nasienia, co nie
tylko jest w interesie pacjentów-biorców oraz dawców, ale także w
interesie samego Ośrodka (zbadanie stabilności dawców/dawczyń i ich
motywacji).


W zakresie dawstwa Ośrodek nie udostępnia pacjentom informacji o
liczbie rodzin, które mogą otrzymać komórki lub zarodki od jednej
dawczyni/dawcy/dawców. Osoba zarządzająca przekazała: „staramy się aby było to maksymalnie 20
rodzin”

W materiałach dostarczanych pacjentom brakuje także informacji w formie
pisemnej o aspektach psychologicznych i społecznych dawstwa.


Pacjenci mają możliwość zarezerwowania materiału genetycznego wybranego
dawcy na przyszłość w celu wykorzystana przy staraniach o kolejną
ciążę. Opcja ta nie dotyczy dawczyń komórek jajowych. 
Proponowalibyśmy w związku z tym rozważenie wprowadzenia kompletnych
materiałów dla pacjentów w formie pisemnej, do której pacjenci mogliby
w każdej chwili powrócić.


17. NASZE REKOMENDACJE


Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych
praktyk oraz rekomendacji


Dobre praktyki:


  1. Uwagę zwraca organizacja pracy Ośrodka. Każdy etap opieki nad
    pacjentem jest określony, nieprzypadkowy i dedykowane mu są konkretne
    osoby spośród personelu, które są odpowiedzialne za jego realizację. Na
    pozytywną uwagę zasługuje włączenie personelu pielęgniarskiego w opiekę
    nad pacjentem – realną opiekę dotyczącą również przekazywania
    informacji i „prowadzenia” pacjenta przez etapy leczenia;
  2. Materiały przygotowane przez Ośrodek są wzorcowe zarówno jeśli
    chodzi o ich treść (pomimo drobnych uwag opisanych w raporcie), jak też
    o spójność zawartych w nich informacji. Zarówno na stronie
    internetowej, jak i w materiałach drukowanych znajdują się te same
    komunikaty, które konsekwentnie przekazują te same zasady i opisują tę
    samą politykę. Odbieramy to jako świadectwo głębokiego przeanalizowania
    misji Ośrodka i zatroszczenia się o to, aby była ona klarowna dla
    pacjentów. Dużo uwagi poświęcono zasadom dotyczącym postępowania z tzw.
    zarodkami nadliczbowymi. Można się z nimi zgadzać lub nie, jednak są
    komunikowane otwarcie i dają pacjentom przestrzeń na świadomą decyzję o
    przystąpieniu do leczenia w Ośrodku bądź odstąpieniu od leczenia, jeśli
    pacjenci nie akceptują przyjętej przez Ośrodek polityki. Z całą
    pewnością można powiedzieć, iż jest to polityka przejrzysta;
  3. Zawartość merytoryczna strony internetowej zwraca pozytywną
    uwagę: opisano szczegółowo przebieg badań/zabiegów, przygotowanie do
    nich,  ich ewentualne powikłania. Dużo uwagi poświęcono kwestiom
    propacjenckim rozumianym jako wyróżnienie ważnych komunikatów,
    wydzielenie sekcji informacyjnych w zależności od sytuacji pacjenta
    (ciąża, brak ciąży), objaśnienie schematu komunikacji z ważnymi osobami
    w procesie leczenia (konsultant, formularze kontaktowe, telefony
    dyżurne). Bardzo dobrą praktyką jest dodatkowy kanał informacyjny
    pacjentów czyli forum embriologiczne;
  4. Ośrodek prowadzi system wsparcia psychologicznego dla pacjentów,
    gdzie wyróżnia się oferta bezpłatnych warsztatów otwartych dla
    wszystkich pacjentów, nie tylko pacjentów leczących się w Ośrodku;
  5. Pozostałe dobre praktyki zostały ujęte również w treść raportu i
    były opisywane na bieżąco.

Rekomendacje:


  1. Rekomendujemy uspójnienie polityki dotyczącej rekrutacji
    psychologicznej dawców/dawczyń celowanych oraz wyklarowanie roli
    psychologa/ów w tym procesie, jak również udostępnienie pacjentom
    materiałów w tym zakresie, np. poradników dla rodziców dzięki dawstwu
    gamet;
  2. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
    grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
    pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
    pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
    zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
    i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl,
    www.nieplodnoscboli.pl);


18. Komentarz osrodka do raportu

Poniżej
publikujemy komentarz Ośrodka do raportu, w wyniku którego naniesione
zostały korekty do raportu. W wyniku dalszej korespondencji
(nieopublikowanej) Ośrodek wyraził zgodę na publikację raportu.


Stowarzyszenie NASZ BOCIAN



It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



Data wypełnienia ankiety
śr., 08/26/2015 - 22:47 Zobacz ankietę
pon., 08/24/2015 - 11:41 Zobacz ankietę
sob., 08/22/2015 - 09:17 Zobacz ankietę
śr., 08/19/2015 - 20:18 Zobacz ankietę
wt., 08/18/2015 - 22:05 Zobacz ankietę
sob., 07/11/2015 - 15:54 Zobacz ankietę
pt., 07/10/2015 - 18:54 Zobacz ankietę
pon., 07/06/2015 - 12:46 Zobacz ankietę
pt., 07/03/2015 - 11:17 Zobacz ankietę
śr., 07/01/2015 - 18:37 Zobacz ankietę
pon., 06/29/2015 - 17:37 Zobacz ankietę
pon., 06/29/2015 - 13:59 Zobacz ankietę
pon., 06/29/2015 - 12:28 Zobacz ankietę
pon., 06/29/2015 - 11:05 Zobacz ankietę
ndz., 06/28/2015 - 22:46 Zobacz ankietę
ndz., 06/28/2015 - 18:13 Zobacz ankietę
sob., 06/27/2015 - 23:52 Zobacz ankietę
sob., 06/27/2015 - 16:50 Zobacz ankietę
sob., 06/27/2015 - 13:37 Zobacz ankietę
sob., 06/27/2015 - 12:47 Zobacz ankietę
sob., 06/27/2015 - 10:14 Zobacz ankietę
sob., 06/27/2015 - 09:38 Zobacz ankietę
pt., 06/26/2015 - 22:46 Zobacz ankietę
pt., 06/26/2015 - 21:23 Zobacz ankietę
pt., 06/26/2015 - 13:16 Zobacz ankietę
Zaloguj się aby wypełnić ankietę.