PARENS Centrum Leczenia Niepłodności

Istnieje od 2014 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:

Dane placówki

pin

Adres:

Kraków,31-406
al. 29 Listopada 155C

phone

Telefon:

48 12 665 37 77
48 12 665 37 90

Nasza lokalizacja

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Parens
Data przeprowadzonego monitoringu 04.02.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE

18. Komentarz osrodka do raportu





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
do ESHRE oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO 9001:2008.
Lekarze oraz embriolodzy Ośrodka posiadają członkostwo w ESHRE,
uczestniczą w szkoleniach ESHRE i posiadają certyfikaty ESHRE (jedna
osoba posiada certyfikat Clinical Embryologist ESHRE). Ośrodek
zadeklarował znajomość „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności
2014” przygotowanych przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN.


Ośrodek nie wykonuje badań/zabiegów w ramach umowy z NFZ, ale kieruje
pacjentów na badania do ośrodków, w których takie badania można
wykonać. Informacja o możliwości wykonania badań w ramach NFZ
przekazywana jest przez lekarza podczas wizyty.



2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się na pierwszym piętrze nowoczesnego budynku dzielonego
z innymi instytucjami. Wejście do budynku jest dostosowane do potrzeb
osób niepełnosprawnych, w budynku znajdują się windy. Pacjenci mogą
korzystać z parkingu (płatnego). Rejestracja mieści się bezpośrednio
przy wejściu do Ośrodka, a jej rozmiary wydają się być wystarczające
dla potrzeb pacjentów. W Ośrodku dużą wagę przywiązuje się do czystości
rozumianej również bardzo dosłownie:  przy drzwiach wejściowych
znajduje się urządzenie do termicznego foliowania butów (ochraniacze).
Do dyspozycji pacjentów jest jedna ogólnodostępna toaleta
(koedukacyjna, stan czystości bez zarzutu), dystrybutor z napojami
(bezpłatna woda) oraz szatnia.


Sytuacja badawcza:


Monitoring odbywał się w dniu regularnej pracy Ośrodka.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Ośrodek posiada
przejrzystą i łatwą w nawigacji stronę WWW, na której zawarte są
informacje o zabiegach i badaniach wykonywanych w Ośrodku. Strona
zawiera również cennik.


Na stronie brakuje informacji o rodzajach oferowanego leczenia wraz z
opisami. Mimo iż osoba zarządzająca deklaruje, że na stronie WWW
Ośrodka można znaleźć opisy wykonywanych zabiegów i badań, z naszej
analizy wynika, iż wydają się być one pobieżne i niewystarczające do
podjęcia decyzji przez pacjenta o np. wyborze sposobu leczenia czy
odmowy leczenia.  Poza badaniem nasienia (część „męskie sprawy”)
brak jest informacji o przygotowaniu do badań/zabiegów. Należy
zauważyć, iż sposób przygotowania zakładki „męskie sprawy” jest bez
zarzutu zarówno jeśli chodzi o merytoryczną zawartość informacji, jak i
o język- prosty, zrozumiały, przyjazny pacjentowi, więc tym bardziej
zwraca uwagę asymetria wobec pacjentek-kobiet. Nie znajdziemy na
stronie informacji o przebiegu, skuteczności czy skutkach ubocznych
oferowanych zabiegów/badań skierowanych do kobiet. Informacji takich
nie ma także w poczekalni: brak jest tam ulotek, literatury czy
jakichkolwiek broszur. Wszelkie informacje o badaniach, przebiegu,
skutkach ubocznych przekazywane są ustnie przez lekarza podczas wizyty.
Brak opisanych na stronie WWW informacji dotyczących metod leczenia,
ich przebiegu etc.  tym bardziej dziwi, iż strona posiada bardzo
dobrze opracowany słownik pojęć medycznych, jak również w dziale „Warto
przeczytać” opisuje – co jest rzadką i bardzo dobrą praktyką – szereg
zagadnień (np. informacje o hodowli zarodków do stadium blastocysty,
związek pomiędzy paleniem tytoniu i płodnością) odnosząc się przy tym
często do opracowań towarzystw naukowych i aktualności ze świata
medycyny. Należy to uznać za dobrą praktykę edukacyjną wobec
pacjentów.  W obserwacji bezpośredniej potwierdzono, że
rejestracja odsyła pacjentów do strony WWW. W wywiadzie pacjenckim
uzyskano również informację, że  można otrzymać wyniki badań czy
informacje dotyczące trwającej procedury in vitro mailowo – np. na
jakim etapie rozwoju są zarodki.


Na stronie WWW znajdują się ponadto biogramy personelu ze zdjęciami:
lekarzy, embriologów, psychologa, androloga oraz położnych. Kontakt
oraz telefon jest łatwy do znalezienia, jednak podany jest tylko jeden
numer oraz ogólny adres mailowy. Bezpośrednio ze strony WWW można
wysłać wiadomość do Ośrodka. Nie można umówić się na wizytę przez
Internet, jest wyraźne wskazanie, że można to zrobić tylko
telefonicznie lub osobiście.


Jeśli idzie o linię dyżurną
dla pacjentów:


Ośrodek nie prowadzi całodobowej linii dyżurnej dla pacjentów po
zabiegach, jednak zapewnia kontakt w sprawach nagłych w godzinach pracy
Ośrodka. Na stronie WWW umieszczono informację:


Szanowni Państwo, informujemy, że nie
prowadzimy konsultacji telefonicznych. Ze względu na dużą liczbę
telefonów prosimy o wyrozumiałość jak również o to, aby wszystkie
nurtujące Państwa pytania, wątpliwości czy wyniki badań omawiać z
lekarzami podczas wizyty. Lekarz dysponuje wtedy większą ilością czasu,
ma wgląd do karty historii pacjenta oraz jest w stanie dokładniej
omówić te problemy, niż w trakcie kilkuminutowej rozmowy
telefonicznej.Wyjątek stanowią nagłe sprawy, wynikłe w trakcie leczenia
bądź przeprowadzanej stymulacji hormonalnej.

W tym na szczególną uwagę
zasługują:krwawienie, dolegliwości bólowe, temperatura >38°C


 W wywiadzie pacjenckim dowiedziałyśmy się również, że pacjentki
nie otrzymały telefonu do swojego lekarza prowadzącego, ale też
zadeklarowały, że same nie widziały takiej potrzeby.


Jeśli idzie o materiały
informacyjne dostępne w Ośrodku:


W rejestracji oprócz cennika oraz tabliczki z informacją, że Ośrodek
jest realizatorem programu ministerialnego, brak jakichkolwiek
materiałów drukowanych (poza informacją o przygotowaniu do badania
nasienia). Na pytanie dlaczego nie ma żadnych drukowanych informacji,
położna odpowiedziała, że budynek jest bardzo nowoczesny i: „nie chcemy go zaśmiecać”.
Zauważamy jednak, iż dbałość o estetykę budynku stoi w kolizji z prawem
pacjenta do otrzymania wyczerpujących informacji na temat spodziewanego
czy zalecanego leczenia. Wygląda również na to, że wszelkie schematy
postępowania istnieją tylko zwyczajowo, zgodnie z wyjaśnieniem osoby
zarządzającej: „zatrudniamy takich
ludzi, którzy wiedzą co robić”
.  Zwracamy uwagę, iż nawet
przy najlepiej wyszkolonym zespole kwestią otwartą pozostaje transmisja
wiedzy o procedurach w sytuacji, w której do zespołu dołącza nowa osoba
lub odchodzi z niego kluczowy pracownik. Jeśli nie ma ciągłości
przekazywania wiedzy wspartej procedurami pisemnymi, taka sytuacja może
wiązać się z ryzykiem zachwiania jakości obsługi pacjentów.

Wywiady potwierdzają jednak, że pacjenci uzyskują zrozumiałą informację
na temat swojego stanu zdrowia, chociaż informacja ta ma przede
wszystkim formę ustną.  Formę pisemną ma jedynie dawkowanie leków.
Mimo to wywiad pacjencki potwierdza, że takie postępowanie jest w
odbiorze pacjentów wystarczające.


Jeśli idzie o procedurę
składania skarg:


W rozmowie z osobą zarządzającą uzyskałyśmy informację, że pacjenci
mogą złożyć skargę na pracę Ośrodka i w praktyce skarga ta trafia do
lekarza, który ją dalej rozpatruje. W ostatnim roku zdarzały się skargi
na opóźnienia (głównie w weekendy) i na „źle wypisane recepty”. Ośrodek nie
posiada pisemnego wzoru skargi.


Jeśli idzie o politykę
informacji o kosztach leczenia w Ośrodku


W obserwacji bezpośredniej potwierdzono, iż cennik dostępny na stronie
WWW nie jest we wszystkich punktach zgodny z cennikiem wyłożonym w
rejestracji: cennik w rejestracji dodatkowo zawiera: konsultację
lekarską urologiczną, konsultację lekarską endokrynologiczną oraz
konsultację lekarską endokrynologiczną z USG. Zwróciłyśmy uwagę na
informację umieszczoną na stronie, że procedura IVF jest płatna tylko
gotówką. Niestety nie udało się uzyskać informacji, dlaczego. Brak jest
w cenniku (na stronie WWW i w rejestracji)  informacji o koszcie
wydania dokumentacji medycznej. Informacja taka znajduje się jedynie w
regulaminie organizacyjnym Ośrodka, gdzie pojawiają się sprzeczne
informacje: w §18 podane są ceny za wydanie dokumentacji, natomiast w
załączniku do tegoż regulaminu widnieje informacja, że wydanie kopii
dokumentacji jest bezpłatne.


Jeśli idzie o statystyki
leczenia:


Na stronie WWW znajdują się informacje o wykonywanych
zabiegach/badaniach oraz ich przebiegu, natomiast brak informacji o ich
skuteczności oraz potencjalnych skutkach ubocznych. Podaje się jedynie
liczby zabiegów/badań: procedury in vitro, pozytywne wyniki testów
ciążowych, ilość urodzeń, ilość AIH, ilość AID, ilość seminogramów
(grupa PARENS, Kraków, zakładka „Dlaczego Parens?”).  Informacje o
przebiegu badań i ich skuteczności przykazuje lekarz ustnie podczas
wizyty oraz każdorazowo odsyła pacjenta do źródeł internetowych. 
Formę pisemną ma wyłącznie instrukcja przygotowania do badania
nasienia, którą przekazuje pacjentowi rejestracja oraz wisi ona
dodatkowo w pokoju do badania nasienia.


Jeśli idzie o politykę SET
(transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:


Na stronie WWW brakuje informacji o polityce SET, ciążach mnogich i
związanych z nimi możliwości powikłań. Informacje takie uzyskuje
pacjent podczas wizyty lekarskiej  ustnie, lekarz kieruje pacjenta
do strony WWW Ośrodka oraz stron WWW innych ośrodków. Wywiad pacjencki
potwierdził, że polityka SET jest wyjaśniana przez lekarza podczas
wizyty.


4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem Narodowego Programu Leczenia Niepłodności. Na
stronie WWW znajduje się odnośnik do strony Ministerstwa Zdrowia, 
brakuje jednak w rejestracji drukowanej wersji zasad przystąpienia do
programu, umowy oraz regulaminu.


Z wywiadu z osobą zarządzającą wynika, że Ośrodek nie informuje
pacjentów o skuteczności w ramach Programu Refundacyjnego, a jedynie
odsyła do stron PTG SPIN (raporty European IVF Monitoring Polska) oraz
ESHRE.  Zasady umawiania na wizyty oraz traktowanie pacjentów
korzystających z programu refundacyjnego i procedur pełnopłatnych są
jednakowe, co potwierdza zarówno wywiad z osobą zarządzającą jak
i  pacjentką, która korzystała z procedury IVF w ramach Programu
rządowego.


5. Rejestracja wizyty


Rejestracja wizyty jest możliwa osobiście lub telefonicznie. Czas
oczekiwania na pierwszą wizytę wynosi – zgodnie z deklaracjami
personelu-  między 2 tygodniami a miesiącem. Deklarowany czas
trwania pierwszej wizyty to ok. 30 minut.  Zgodnie z deklaracją
personelu potwierdzoną podczas rozmów z pacjentką, zasady umawiania
wizyt pełnopłatnych i wizyt w ramach programu refundacyjnego są takie
same. Zdarzają się opóźnienia w oczekiwaniu na wizytę, ale personel
deklaruje, że pacjenci są o tym informowani na bieżąco przy
rejestracji. Wszystkie osoby pracujące w rejestracji są położnymi i
podczas wywiadu uzyskałyśmy informację, iż personel rejestracji odbywał
szkolenia (postępowanie z tzw. trudnym pacjentem). Płatność
bezgotówkowa jest możliwa za wyjątkiem opłaty za procedurę in vitro,
która musi być uregulowana gotówką. Do każdej płatności wydawany jest
paragon.


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Zgodnie z informacjami uzyskanymi od pacjentów: „lekarz komunikatywny i
otwarty, wyjaśnia wszelkie wątpliwości”. Zadeklarowano, iż podczas
wizyt lekarskich przez lekarza stosowana jest forma pan/pani. 
Pacjenci informowali nas, iż nie otrzymali pisemnego podsumowania
wizyty ani informacji o kosztach zalecanych badań/zabiegów, natomiast
lekarz podsumowywał ustnie wizytę, upewnił się, że plan postępowania
jest zrozumiały oraz wręczył pisemne podsumowanie zaleceń oraz
dawkowania przepisanych leków. Jednocześnie z rozmów z personelem
wynikało, iż o kosztach leczenia informuje rejestracja bądź odsyła do
cennika, więc nieporuszanie tej kwestii podczas wizyt zdaje się wynikać
z przyjętej przez Ośrodek polityki, a nie jakichkolwiek uchybień
lekarza. Pacjenci potwierdzili również, że wizyty nie są zakłócane
wejściem osób trzecich. Z rozmów z personelem wynika, iż personelowi
nie wolno wchodzić do gabinetu lekarskiego podczas trwającej wizyty bez
wyraźnego życzenia lekarza. Intymność pacjentów  podczas wizyt
wydaje się być zachowana również z powodu organizacji przestrzennej
gabinetów: gabinety podzielone są na dwie strefy (badań i rozmów) i są
oddzielone od siebie matową szybą, co należy uznać za dobra praktykę.


7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajdują się dwa dyskretnie umiejscowione pokoje do
pobierania nasienia. Oba są zamykane. Pokoje nie są oznaczone, co
zapewnia wprawdzie pełną dyskrecję, ale nasuwa pytania o łatwość
poruszania się pacjentów pośród nieoznaczonych pomieszczeń. W pokoju,
który odwiedziłyśmy podczas monitoringu, znajdowały się mała kanapa,
telewizor oraz magazyny erotyczne.  Sedes i umywalka były
oddzielone matową szybą od reszty pomieszczenia. Zapewniono środki
higieny osobistej, ręczniki papierowe, dostępna była ciepła i zimna
woda, stan czystości pomieszczenia był bez zarzutu. W pokoju
przewidziano również miejsce dla partnerki. O możliwości jej obecności
informuje pacjentów położna (informacja z rozmowy z położną). Oba
pokoje były wyposażone w śluzę w postaci okna do bezpośredniego odbioru
nasienia przez laboratorium. Uzyskałyśmy również informację, iż oddanie
nasienia w domu – w przypadku pacjentów życzących sobie oddać nasienie
poza Ośrodkiem - jest możliwe wyłącznie za zgodą lekarza. Informacja o
takiej możliwości znajduje się w „Instrukcji przygotowania do badania
nasienia”, w której wspomniano również o możliwości pobrania nasienia
do prezerwatywy bez środków plemnikobójczych.  Personel
poinformował nas, iż możliwa  także obecność partnerki podczas
badania andrologicznego, jeśli para sobie tego życzy.


8. Opieka nad kobietą


Zgodnie z informacjami uzyskanymi od lekarza, podczas badań/zabiegów
informuje on pacjentkę o podejmowanych czynnościach np. „użyjemy najmniejszego wziernika”, „użyjemy jednorazowego wziernika”.
Obecność partnera/partnerki podczas wizyt oraz zabiegów jest możliwa z
wyłączeniem transferu zarodków.


Opis gabinetu:


W gabinecie znajdują się trzy krzesła – dla lekarza, pacjenta i osoby
towarzyszącej. Gabinety ginekologiczne (łącznie trzy) posiadają
bezpośredni dostęp do łazienki dostosowanej do potrzeb osób
niepełnosprawnych, co jest zgodne z przedmiotowym Rozporządzeniem
Ministra Zdrowia. Łazienki są niezależne, nie są dzielone z innymi
gabinetami i są zamykane od wewnątrz. Podczas obserwacji
potwierdziłyśmy, iż toalety są czyste, nowe, o przyjemnym zapachu, z
ciepłą i zimną wodą, wyposażone w umywalkę, sedes oraz bidet. Dostępne
w nich były środki higieny osobistej oraz jednorazowa odzież. Jak
wspomniano wyżej, gabinet ginekologiczny jest oddzielony matową szybą
wyznaczając w ten sposób strefę badań i strefę konsultacji.


Pomieszczenie pielęgnacyjne:


Po zabiegach ingerencyjnych pacjentka ma dostęp do pomieszczenia
pielęgnacyjnego. Jest to pojedyncze pomieszczenie wyposażone w trzy
łóżka i dwa fotele wypoczynkowe, z bezpośrednim dostępem do łazienki
oraz do osobnego prysznica. Pacjentki przygotowujące się do zabiegów
dostają jednorazową odzież, rzeczy osobiste mogą zostawić w zamykanych
na klucz szafkach. Pacjentki po zabiegu mają dostęp do wody pitnej.
Ośrodek dopuszcza obecność osoby bliskiej w pomieszczeniu
pielęgnacyjnym „jedynie w
wyjątkowych przypadkach”
, tak więc pacjentki przebywają w nim z
reguły same.


9. Umowy z NFZ


Ośrodek nie wykonuje świadczeń w ramach umowy z NFZ.  Z rozmów z
personelem wynika, iż o możliwości wykonania badań/zabiegów w ramach
NFZ informuje lekarz podczas wizyty, odsyłając pacjentów do innych
placówek w Krakowie.


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Rejestracja dysponuje Kartą Praw Pacjenta, ale jest ona udostępniana na
życzenie pacjentów (w dniu monitoringu znajdowała się w szufladzie).
Ośrodek nie dostarczył umów/wzorców zgód przed monitoringiem, nie ma
ich również na stronie WWW.  Dokumentacja została wręczona w
Ośrodku przez osobę zarządzającą i składały się na nią następujące
dokumenty:

  1. Zgoda na wykonanie zabiegu zapłodnienia pozaustrojowego (IVF)
  2. Prośba o zastosowanie technik wspomaganego rozrodu. Inseminacja
    domaciczna.
  3. Zgoda na wykonanie badania drożności jajowodów
  4. Wniosek o udostępnienie dokumentacji medycznej

Dokumenty podpisywane przez pacjentów mają postać zgód i próśb. Umowy
dotyczące in vitro wykonywane w ramach refundacji Ministerstwa Zdrowia
nie podlegają negocjacjom, natomiast odnośnie innych zgód/próśb osoba
zarządzająca zadeklarowała, że negocjowanie zapisów w dokumentach
byłoby możliwe, o ile wyraziłby na to zgodę prawnik. Osoba zarządzająca
jednak nie spotkała się z taką sytuacją, a pytania pacjentów dotyczyły
jedynie próśb o wyjaśnienie niektórych zapisów. Umowy dotyczące dawstwa
i biorstwa gamet oraz zarodków są przechowywane zgodnie z
ministerialnym rozporządzeniem o przechowywaniu dokumentacji i Ośrodek
posiada wzory tych dokumentów, ale nie zostały udostępnione dla potrzeb
monitoringu. Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem
formalno-prawnym stanowi tylko jeden  z celów prowadzonego
monitoringu, poniżej przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości.


1. Zgoda na wykonanie zabiegu
zapłodnienia pozaustrojowego (IVF)


Dokument jest napisany w sposób zrozumiały, udostępniany pacjentom do
zapoznania się z jego treścią poza terenem Ośrodka i przekazywany
jeszcze przed stymulacją hormonalną.


Monitoring odbywał się w lutym 2015 roku, kiedy nie obowiązywała
jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności wykluczająca osoby homoseksualne
i kobiety samotne z prawa do leczenia niepłodności. W związku z
powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych
grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez
każdy z Ośrodków. Dlatego też zauważamy, iż sformułowania zawarte w
Zgodzie są dyskryminujące pacjentów ze względu na stan cywilny, np. „pozostający w związku
małżeńskim/partnerskim”„Rozumiemy i akceptujemy fakt, że w wyniku
zastosowanego postępowania terapeutycznego nie ma pewności uzyskania
ciąży.”
Powinny znaleźć się tu dwie formy: rozumiem/rozumiemy,
akceptuję/akceptujemy, chyba że Ośrodek w tym czasie posiadał osobną
wersję zgody dla kobiet samotnych, która jednak nie została nam
przedstawiona.


Zwróciłyśmy również uwagę na ostatnie zdanie w punkcie 6:


„Oświadczamy, że zatajenie
którejkolwiek z wymienionych wyżej informacji traktowane jest jako
przyczynienie się pacjenta do powstania szkody – art. 362 k.c. (między
innymi w postaci rozstroju zdrowia, uszkodzenia ciała, negatywnego lub
niepełnego efektu zabiegu), za którą lekarz nie ponosi
odpowiedzialności.”


Art. 362 k.c. mówi o odpowiednim zmniejszeniu obowiązku naprawienia
szkody w przypadku jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub
zwiększenia szkody. Cytowany zapis całkowicie wyłącza odpowiedzialność
lekarza w sytuacji przyczynienia się pacjenta do powstania lub
zwiększenia szkody, co jest niezgodne z treścią przytoczonego artykułu.


Zwróciłyśmy również uwagę na pkt 12:


„12. (…) Zostaliśmy poinformowani, że
zapłodnienie pozaustrojowe wiąże się z istotnie wyższym
prawdopodobieństwem pojawienia się ciąży mnogiej”


Ciąża mnoga po IVF jest powikłaniem jatrogennym wynikającym
bezpośrednio z >1 liczby transferowanych zarodków, a nie cechą
immanentną procedury. Tak więc również ryzyko nie wynika z metody IVF
jako takiej, a z decyzji lekarza, jeśli takową podejmie.


Podnosimy także pkt 16:


Jestem (jesteśmy) świadoma (mi),że
wystąpienie negatywnych następstw i powikłań, o których zostałam
(liśmy) poinformowani przez lekarza przed wykonaniem zabiegu nie
uprawnia mnie (nas) do wnoszenia roszczeń odszkodowawczych***.


*** Zgodnie z Ustawą o zawodach
lekarza i lekarza dentysty z 5.12.1996 r., (tj. DzU 2008 r., nr 136,
poz. 857, ze zm.), lekarz ma obowiązek poinformować pacjenta o dających
się przewidzieć następstwach i powikłaniach planowanych czynności
medycznych. Wystąpienie negatywnych następstw i powikłań, których
występowanie jest incydentalne lub następstw/powikłań, których nie da
się przewidzieć w świetle aktualnej wiedzy medycznej nie może być
przedmiotem roszczeń z tytułu niewłaściwego wykonania zabiegu.

 

Podnosimy uwagę, iż zapis Ustawy odnosi się jednocześnie do sytuacji, w
której zostało wypełnione zobowiązanie świadczeniodawcy do „dołożenia
należytej staranności”, o czym umowa nie wspomina w żadnym ze swoich
punktów. W związku z tym pacjenci sygnujący umowę mogą nabrać błędnego
przekonania, iż ich roszczenia wynikające z wystąpienia negatywnych
następstw i powikłań, które wystąpiły wskutek niedołożenia należytej
staranności, są bezpodstawne, co nie jest zgodne z aktami prawnymi.
Cytując: "Lekarz ma obowiązek wykonywać zawód (...) z należytą
starannością” (art. 4 u.z.l.). Warunek ten znajduje się także w art. 8
KEL: "Lekarz powinien przeprowadzić wszelkie postępowanie
diagnostyczne, lecznicze i zapobiegawcze z należytą starannością,
poświęcając im niezbędny czas". Każdy podmiot udzielający świadczeń
opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – a takimi są
świadczenia w ramach programu refundacji in vitro – jest zobowiązany do
udzielania świadczeń świadczeniobiorcom z zachowaniem należytej
staranności. Tym samym podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych
poniesie odpowiedzialność za niedołożenie należytej staranności, za
wszelką winę nieumyślną i umyślną, niezależnie od zastrzeżeń zawartych
w umowie cywilnoprawnej, będącej dokumentem niższego rzędu. Zapis może
sugerować pacjentowi, który nie jest prawnikiem i nie potrafi
prawidłowo ocenić całości sytuacji pod względem medycznym i prawnym, iż
nie przysługuje mu prawo podnoszenia  roszczeń odszkodowawczych,
podczas gdy każdorazowo ocena zasadności podnoszenia roszczeń należy do
właściwego sądu.


Poza tym brak uwag.


2. Prośba o zastosowanie technik
wspomaganego rozrodu. Inseminacja domaciczna.


Zgodnie z poglądami wyrażanymi w piśmiennictwie prawniczym umowy
zawarte pomiędzy ośrodkami medycznymi i pacjentami to umowy o
świadczenie wysokospecjalistycznej usługi medycznej o charakterze
konsumenckim. (por.: Tamara Zimna, „Zawieranie umów o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej”: "Analizując
umowę o świadczenie usług medycznych jako rodzaj umowy zawieranej
bezpośrednio z pacjentem, nie sposób pominąć wymiaru konsumenckiego
zawieranego kontraktu, gdzie stroną umowy jest nie tylko pacjent, lecz
zarazem konsument otoczony szczególną ochroną prawną."  "Umowa
zawarta bezpośrednio z pacjentem ma charakter umowy nienazwanej, do
której zastosowanie znajdują odpowiednio przepisy o zleceniu (art.750
k.c. w związku z art. 734 i n. k.c.)."
).


Wobec powyższego należałoby przyjąć pogląd, iż stosunek ośrodek -
pacjent to stosunek konsumencki. Zastosowanie określenia „prośba” nie
odzwierciedla charakteru konsumenckiego stosunku prawnego Ośrodek -
pacjent, ponieważ stawia pacjentów nie na pozycji świadczeniobiorców
(którymi są), a na pozycji osób proszących o pomoc („Prosimy o pomoc poprzez zastosowanie
technik wspomaganego rozrodu (...)”
. Stosunek pomiędzy Ośrodkiem
i pacjentami jest zawsze stosunkiem nierównym, w którym pacjent jest
stroną słabszą. Podkreślanie tego stosunku paternalistycznym brzmieniem
Prośby tylko pogłębia tę nierówność.


3. Zgoda na wykonanie badania
drożności jajowodów


„Pacjentka pouczona o rodzaju zabiegu
i ryzyku z nim związanym (...)”


Użycie formy „pouczona” nie odzwierciedla charakteru konsumenckiego
stosunku prawnego Ośrodek – pacjent. Pacjentka nie powinna być
pouczana, może być informowana. Stosunek pomiędzy Ośrodkiem i
pacjentami jest zawsze stosunkiem nierównym, w którym pacjent jest
stroną słabszą. Podkreślanie tego stosunku paternalistycznym brzmieniem
Prośby tylko pogłębia tę nierówność.


4. Wniosek o udostępnienie
dokumentacji medycznej


Bez uwag


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


Rejestracja jest oddzielona od poczekalni szybą, w związku z czym
oczekujący pacjenci nie słyszą rozmów rejestracji oraz personelu z
pacjentem. Pacjenci są wywoływani dyskretnie, bez wskazywania, jakiego
badania bądź celu dotyczy zaproszenie skierowane do pacjenta. Z
obserwacji bezpośredniej wynika, iż personel zwraca się do pacjentów
Pan/Pani + nazwisko, a każdorazowo pacjentowi towarzyszy położna bądź
lekarz którzy prowadzą go do odpowiedniego gabinetu. Jak wspomniano w
poprzedniej części raportu, na drzwiach gabinetów nie ma oznakowań, w
związku z czym przebywający w poczekalni pacjenci nie wiedzą, dokąd
udaje się zaproszony przez rejestrację pacjent. Szczególnie istotne to
jest w przypadku pokoju do badania nasienia, choć brak oznaczeń na
drzwiach pomieszczeń – jak wspomniano – można traktować zarówno jako
zaletę, jak i wadę z punktu widzenia pacjenta. Zarówno organizacja
przestrzenna Ośrodka,  jak również traktowanie pacjentów przez
personel, zapewnia im całkowitą intymność. Nie zaobserwowałyśmy żadnych
złych praktyk w tym zakresie.


Osoba bliska może towarzyszyć pacjentce/pacjentowi podczas: wizyty
ginekologicznej, inseminacji oraz pobrania nasienia. Może to być każda
wskazana przez pacjenta/pacjentkę osoba. Osoba bliska nie może jednak
towarzyszyć pacjentce przy transferze jak również nie może przebywać w
pomieszczeniach pielęgnacyjnych. Jedna z pacjentek, z którą
rozmawiałyśmy, nawet nie wiedziała, że praktykowana bywa obecność osoby
bliskiej przy transferze (praktyki innych ośrodków), była przekonana,
iż jest regułą, że obecność partnera jest niemożliwa. Personel
poinformował nas, iż prawo do obecności bliskiej osoby podczas
transferu nie jest możliwe głównie ze względów technicznych.
Pomieszczenie pielęgnacyjne jest dla pacjentów pomieszczeniem
przechodnim, połączonym z gabinetem zabiegowym. W pomieszczeniu mogą
znajdować się inne pacjentki, w związku z czym obecność mężczyzn bądź
innych osób mogłaby powodować dyskomfort pozostałych pacjentek
poddających się zabiegom. O możliwości obecności bliskiej osoby podczas
wymienionych zabiegów (wizyta ginekologiczna, inseminacja, pobranie
nasienia) informuje rejestracja, położna lub lekarz. Wywiad pacjencki
potwierdził, iż położna pytała, czy pacjentki życzyły sobie obecności
osoby bliskiej w tych sytuacjach.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


Zgodnie z informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej, dokumentacja
medyczna pacjenta wydawana jest na jego wniosek po uiszczeniu
wynikających z Rozporządzenia Ministra Zdrowia opłat. Wydawanie
dokumentacji medycznej odbywa się na podstawie pisemnego wniosku
przygotowanego przez pacjenta. Dokumentacja wydawana jest przez
rejestrację. Jak zauważyłyśmy we wcześniejszej części Raportu, brak
jest spójności pomiędzy informacjami dotyczącymi kosztu sporządzenia
kopii dokumentacji wynikającymi z Regulaminu Organizacyjnego
(określenie kosztów kopii i odpisów), a załącznikiem do niego (kopie
bezpłatne).


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


W obserwacji bezpośredniej potwierdziłyśmy, iż Ośrodek jest dostosowany
do potrzeb osób niepełnosprawnych. Przed budynkiem znajduje się podjazd
dla wózków. Korytarze i drzwi w budynku pozbawione są progów i są
wystarczająco szerokie, aby mogła korzystać z nich osoba poruszająca
się na wózku. Znajdujące się w Ośrodku łazienki zostały dostosowane do
potrzeb osób niepełnosprawnych.

 

14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności
wykluczająca osoby homoseksualne i kobiety samotne z prawa do leczenia
niepłodności. W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano
również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób
traktowania tej kwestii przez każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do
raportu pomimo zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu,
uważając mimo wszystko te obserwacje za cenne dla pacjentów i
uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.


Zgodnie z naszymi obserwacjami, pacjenci Ośrodka są traktowani w sposób
równy bez względu na przynależność etniczną, narodowościową, stan
zdrowia, wiek, orientację seksualną czy stan cywilny. Potwierdza to
wywiad z lekarzem, który poinformował nas w rozmowie, że leczył pary
nieheteroseksualne, osoby samotne czy różnej przynależności
etnicznej. 


15. Opieka psychologiczna


 
Z informacji uzyskanych w Ośrodku wynika, iż Ośrodek nie zatrudnia
psychologa, ale współpracuje z nim w ramach umowy zlecenia. Psycholog
nie ma wyznaczonych godzin przyjęć, pacjenci są informowani o
możliwości konsultacji psychologicznej, jeżeli wyjdą z własną
inicjatywą i spytają o możliwość spotkania z psychologiem, które
każdorazowo jest płatne. Osoba zarządzająca poinformowała nas, iż w
przeszłości organizowano bezpłatne warsztaty psychologiczne, ale
odstąpiono od tego pomysłu z powodu braku chętnych pacjentów. Ostatnie
takie spotkanie odbyło się w grudniu 2014, jednak nie potwierdziłyśmy
tej informacji w rozmowach z personelem. W związku z sytuacją braku
regularnej współpracy z psychologiem, psycholog nie jest częścią
zespołu Ośrodka, nie uczestniczy w zebraniach zespołu i nie świadczy
pomocy również samemu personelowi (np. w zakresie przeciwdziałania
wypaleniu zawodowemu lub radzenia sobie z trudnymi emocjonalnie
sytuacjami w kontaktach z pacjentami). W wywiadach z personelem
uzyskałyśmy informację, iż ponad rok temu odbyły się dwa szkolenia
zewnętrzne, jedno z komunikacji interpersonalnej, drugie
psychologiczne. Z rozmowy z lekarzem wynika również, iż konsultacja z
psychologiem w przypadku par korzystających z biorstwa gamet lub
zarodków nie jest rutynowo polecana ani nawet sugerowana (lekarz
poinformował nas, że pacjenci w przeszłości źle reagowali na takie
sugestie). Lekarz jednak zaleca „szczerą rozmowę między partnerami”
informując ich, że to ich najtrudniejsza decyzja w życiu i żeby wrócili
z ostateczną decyzją nie wcześniej niż za miesiąc.


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).


Ośrodek nie prowadzi własnego banku nasienia ani komórek. 
Pacjentki uczestniczące w programie międzypacjenckiego dawstwa komórek
(pacjentka jest  jednocześnie dawczynią komórek dla innej
anonimowej pacjentki) zdarzają się, zgodnie z informacją uzyskaną od
osoby zarządzającej, „sporadycznie,
jeden lub dwa przypadki”
. Z rozmowy wynikało, iż Ośrodek nie
proponuje swoim pacjentkom oddawania nadliczbowych gamet lub zarodków.


Jeśli idzie o dawstwo nasienia Ośrodek współpracuje w tym zakresie z
duńskim bankiem nasienia CRYOS, ponieważ, cytując wypowiedź osoby
zarządzającej: „W Polsce nie ma wiarygodnych warunków do tworzenia
banków”. Umowy dotyczące dawstwa i biorstwa gamet oraz zarodków są
rejestrowane oraz przechowywane zgodnie z ministerialnym
rozporządzeniem o przechowywaniu dokumentacji, gromadzone są na dwóch
niezależnych nośnikach, z czego jeden poza budynkiem, w którym mieści
się Ośrodek. Ośrodek daje biorcom możliwość płatnej konsultacji
psychologicznej, natomiast – jak zauważono wyżej - nie jest ona
rekomendowana przez lekarza.


Pacjenci mogą samodzielnie wybrać dawcę/dawczynię z banków
nasienia/komórek współpracujących z Ośrodkiem i są informowani o czasie
oczekiwania na komórkę dawczyni lub zarodek przeznaczony do adopcji. O
dawcy/dawczyni pacjent otrzymuje rutynowo informacje dotyczące grupy
krwi, cech fenotypowych, wykształcenia, wieku, pochodzenia etnicznego,
stanu zdrowia i opinii psychologa. Liczbę potomstwa jednego
dawcy/dawczyni limituje bank nasienia/komórek, a nie Ośrodek.
Pacjent-biorca ma możliwość zarezerwowania materiału genetycznego
wybranego dawcy/dawczyni na przyszłość.  Pacjenci są informowani o
tym zarówno ustnie jak i pisemnie. Nie mogłyśmy powyższych deklaracji
potwierdzić, ponieważ nie przedstawiono nam żadnych wzorów dokumentów,
pisemnych informacji  bądź procedur w tym zakresie.


Zgodnie z informacją uzyskaną od personelu Ośrodka, bank nasienia z
którego korzysta Ośrodek, zbiera także nieidentyfikujące, rozszerzone
informacje o dawcach np. charakter pisma, i informacje te są
przekazywane pacjentom-biorcom.


Ośrodek korzysta z zewnętrznych banków komórek jajowych w ramach grupy
PARENS na Ukrainie, w związku z czym komórki dawczyń są komórkami
mrożonymi.  W Ośrodku możliwe jest także (z dniem wejścia w życie
Ustawy ulegnie to zapewne zmianie) dawstwo wewnątrzrodzinne (np.
siostra siostrze) oraz przyprowadzenie wskazanej przez siebie dawczyni
komórek jajowych.


17. NASZE REKOMENDACJE


Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych
praktyk oraz rekomendacji:


Dobre praktyki:

  1. Zwróciłyśmy uwagę na konsekwentne stosowanie zasady niezakłócania
    wizyt przez osoby trzecie, co potwierdzali również pacjenci;
  2. Na podkreślenie zasługuje zwyczaj przyjęty przez Ośrodek, iż po
    pacjenta oczekującego w poczekalni wychodzi lekarz lub pacjent jest
    odprowadzany przez położną. Sprawia to wrażenie dobrego
    „zaopiekowania”, przy czym realizowana jest w ten sposób również
    najwyższa dyskrecja wobec pacjentów, która jest wielkim plusem Ośrodka
    i przejawia się na różnych poziomach funkcjonowania Ośrodka
    (organizacja gabinetów, urządzenie rejestracji, brak oznaczeń na
    drzwiach gabinetów etc.);
  3. Wszystkie pracownice rejestracji były położnymi, co zwróciło
    naszą pozytywną uwagę i co buduje profesjonalny wizerunek Ośrodka: nie
    ma w nim przypadkowych osób, którym zagadnienie leczenia niepłodności
    mogłoby być obce. Personel ponadto zwracał się do pacjentów życzliwie i
    w sposób pełen szacunku.

Rekomendacje:

  1. Sugerujemy rozszerzenie na stronie WWW opisu oferowanych
    zabiegów/badań o przygotowanie, przebieg, skutki uboczne oraz
    statystyczną skuteczność  danego zabiegu/badania (jeśli dotyczy).
    Strona WWW to często pierwsze źródło informacji o Ośrodku dla pacjenta,
    ale również miejsce, w którym pacjenci poszukują wiarygodnych
    wiadomości o proponowanym im leczeniu. Jeżeli proponowane rozszerzenie
    strony kolidowałoby z koncepcją strony i wpłynęłoby na obniżenie jej
    przejrzystości, warto rozważyć umieszczenie potrzebnych informacji na
    ukrytych podstronach i zalinkowanie ich na stronach głównych w postaci
    hiperłączy, które będą odsyłać do bardziej szczegółowych
    informacji.  Odnośnie ingerencyjnych badań/zabiegów zachęcamy
    Ośrodek do dostarczania pacjentom  informacji w formie drukowanej
    – warto aby były to materiały wręczane przez
    rejestrację/położną/lekarza, jak również materiały dostępne w
    poczekalni np. w postaci ulotek;
  2. Sugerujemy wzbogacenie strony WWW poprzez umieszczenie na niej
    statystyk Ośrodka wraz z podaniem metodologii;
  3. Rekomendujemy korektę dokumentów (zgód i próśb);
  4. Pomimo zrozumienia dla trudności technicznych sugerujemy
    rozważenie umożliwienia pacjentom/pacjentkom obecności przy transferze
    zarodka. Być może mimo ograniczeń wynikających z przestrzennej
    organizacji Ośrodka udałoby się jakoś rozwiązać tę kwestię;
  5. Sugerujemy ponowną refleksję dotyczącą obecności psychologa i
    zwiększenia jego roli oraz zakresu opieki psychologicznej: aktywne
    proponowanie pacjentom skorzystania z pomocy psychologicznej,
    rozważenie udziału psychologa w szkoleniach czy wewnętrznych zebraniach
    personelu,  współpracę lekarzy z psychologiem;
  6. Rekomendujemy rozważenie przygotowania linii dyżurnej dla
    pacjentów po zabiegach ingerencyjnych, ewentualnie rutynowe
    udostępnianie takim pacjentom numerów telefonów komórkowych do 
    lekarzy lub do kompetentnej osoby, która będzie w stanie ocenić, czy
    sprawa zgłaszana przez pacjenta wymaga natychmiastowego działania czy
    niekoniecznie;
  7. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
    grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
    pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
    pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
    zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
    i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl,
    www.nieplodnoscboli.pl);
  8. Rekomendujemy udostępnienie materiałów drukowanych w poczekalni i
    – przede wszystkim – publiczne udostępnienie Karty Praw Pacjenta.
    Materiały, o które warto wzbogacić poczekalnię i rejestrację, to
    ulotki, czasopisma i książki z zakresu leczenia niepłodności (np.
    Chcemy być rodzicami, z książek – poradniki adresowane do osób
    niepłodnych, np. „Zajść w ciążę” Piotra Pierzyńskiego, „Nadzieja na
    nowe życie. Poradnik dla marzących o dziecku” Agnieszki Doboszyńskiej i
    in., „Drogi ku płodności”, wyd. zbiorowe i inne), ale również
    publikacje dotyczące adopcji, dawstwa i biorstwa gamet i zarodków (np.
    bezpłatne poradniki „Powiedzieć i Rozmawiać” Stowarzyszenia NASZ
    BOCIAN).  Lista publikacji, którą warto uwzględnić na stronie WWW
    dla pacjentów:


Poradniki:

Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo
CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec,
Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec,
Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach
wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom
Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet,
Wydawnictwo Esprit

Publikacje popularnonaukowe i
beletrystyka:

Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie
reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena
Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń,
Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek,
Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna
Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red.
Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka,
Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara
Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo
Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo
PZWL

Publikacje naukowe:

Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i
Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red.
Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii
Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS


18. Komentarz osrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



Data wypełnienia ankiety
wt., 08/18/2015 - 22:11 Zobacz ankietę
Zaloguj się aby wypełnić ankietę.