NZOZ Centrum Medyczne Kliniki Leczenia Niepłodności GENESIS

Istnieje od 2004 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:

Dane placówki

pin

Adres:

Bydgoszcz,85-435
ul. Waleniowa 24

phone

Telefon:

697 706 250
52 349 06 30
52 349 06 45

Nasza lokalizacja

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Genesis
Data przeprowadzonego monitoringu 19.02.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek ma wdrożony system
zarządzania jakością ISO 9001:2008. Ośrodek raportuje swoje wyniki w
ramach European IVF Monitoring Polska. Personel ośrodka posiada
członkostwo w ESHRE, uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada
certyfikaty ESHRE. Ośrodek zadeklarował znajomość „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych przez
Stowarzyszenie NASZ BOCIAN.



Ośrodek nie wykonuje badań ani zabiegów w ramach umowy z  NFZ.



2. Opis Ośrodka



Ośrodek zajmuje przyziemie w skrajnym segmencie szeregowca w dzielnicy
mieszkaniowej Bydgoszczy, tuż pod lasem, na końcu uliczki osiedlowej.
Przy zjeździe z głównej trasy nie ma szyldu informacyjnego,
kierunkowskazu, jednak sam budynek jest dobrze oznakowany (widoczny
szyld na bramie i na budynku). Parkowanie na uliczce osiedlowej nie
nastręcza trudności. Ośrodek dysponuje dwoma gabinetami
ginekologicznymi, z których jeden funkcjonuje również jako gabinet
zabiegowy, z przylegającym pokojem wypoczynkowym. Ośrodek jest
budynkiem mieszkalnym zaadaptowanym do potrzeb prowadzonej
działalności, nie jest dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych
(schody prowadzące z ogrodu do wejścia, różnice poziomów wewnątrz). W
Ośrodku znajdują się dwie toalety:  jedna ogólnodostępna w
poczekalni i druga wykorzystywana przez pacjentów obu gabinetów oraz
pomieszczenia wypoczynkowego, zaś w przejściu do niej (korytarzyku)
znajduje się pokój do oddawania nasienia. Rozplanowanie Ośrodka jest
następujące: bezpośrednio przy wejściu jest rejestracja i poczekalnia,
po lewej stronie „kompleks zabiegowy” z dwoma gabinetami,
pomieszczeniem pielęgnacyjnym, korytarzykiem oznaczonym jako
„przebieralnia”(jeśli ktoś z niej korzysta i zamknie drzwi to zablokuje
dojście do toalety), którym przechodzi się do pokoju do oddawania
nasienia, na końcu którego jest wspomniana już toaleta. Po prawej
stronie poczekalni kilka stopni w górę, znajduje się ogólnodostępna
toaleta (z bidetem) oraz pokój pobrań (krwi itp.) i  laboratorium,
którym przechowywane są podłoża i pojemniki z ciekłym azotem na
nasienie, oraz laboratorium embriologiczne (gdzie jest badane nasienie,
ocenia się komórki jajowe, dokonuje zapłodnienia i hodowli zarodków).
Co istotne, to pomieszczenie jest oddalone od sali zabiegowej, więc z
pobranymi podczas punkcji komórkami jajowymi czy przygotowanym do IUI
nasieniem lub zarodkami do transferu personel musi przejść de facto
przez cały Ośrodek, nie ma bezpośredniego połączenia (okna) pomiędzy
salą zabiegową a laboratorium embriologicznym.



Ośrodek pracuje w godzinach popołudniowych, w godz. 13 - 21, ponieważ
przed południem jego personel pracuje w bydgoskim szpitalu Biziela.



Sytuacja badawcza:



Ośrodek przygotował dla nas pacjentów do rozmów, pacjenci po
zakończeniu leczenia (w ciąży, lub już po urodzeniu dziecka) – więc na
pewno miałyśmy do czynienia z pozytywnie nastawionymi pacjentami.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta



Ośrodek posiada stronę internetową z rozbudowaną częścią merytoryczną,
na której omówiony jest zakres badań i zabiegów prowadzonych przez
Ośrodek.  Na stronie WWW nie ma cennika zabiegów ani badań. 
W zakładce Kontakt znajdują się dane teleadresowe Ośrodka, w tym numery
komórkowe, z których pacjenci mogą korzystać całodobowo. Wg deklaracji
personelu jest to związane z prowadzeniem banku nasienia pacjentów
onkologicznych, którzy w związku z planowanymi zabiegami mogą musieć
oddać nasienie poza godzinami działania Ośrodka – ale z numerów
korzystają wszyscy pacjenci, a także potencjalni pacjenci. Według
położnej, jeden telefon komórkowy obsługują położne wg grafiku.
Pacjenci potwierdzili, że mieli możliwość kontaktu całodobowego. Na
stronie jest też formularz kontaktowy, za pomocą którego można umówić
się na wizytę (nikt z naszych rozmówców-pacjentów nie korzystał z tej
możliwości). W formularzu nie ma miejsca na zadanie pytania.



W zakładce Personel znajdują się informacje o pracownikach, z różnych
grup personelu: nadzór naukowy, lekarze, anestezjolodzy (1 osoba),
pielęgniarki (1 osoba), analitycy medyczni i embriolodzy (1 osoba). Dla
części pracowników wklejono profile z portalu znanylekarz.pl, co
chciałybyśmy podnieść jako dobrą praktykę. Jeśli dany lekarz ma w swoim
profilu wklejone zdjęcie, to zdjęcie to jest widoczne również na
stronie Ośrodka. Przy jednym nazwisku zamiast zdjęcia są wklejone
dyplomy.



 Jeśli idzie o informacje merytoryczne znajdujące się na stronie
WWW, niektóre badania/zabiegi są opisane bardzo skrótowo (np. biopsja
jąder), zaś inne sekcje są rozbudowane, np. opis procedury in vitro.
Opis jest podzielony na podrozdziały, ale nie zawsze w danym akapicie
znajdziemy informacje na zapowiadany temat, np. opis mrożenia zarodków
znajduje się pod nagłówkiem „Transfer zarodków i blastocyst”. Tamże
znajduje się również informacja o dawstwie zarodków, która nie jest
osobno wydzielona, a zawiera bardzo ważne informacje o polityce Ośrodka
wobec niewykorzystanych przez parę zarodków:

Cytat:

[w podrozdziale pt. Transfer zarodków na temat dawstwa] Nadzór
Krajowy d/s Ginekologii i Położnictwa dopuszcza możliwość wykorzystania
mrożonych zarodków pozostałych po leczeniu, na potrzeby innej
niepłodnej pary. Sytuacja taka jest możliwa, jeśli rodzice nie
zgłaszają się po zamrożone embriony. Dzieje się tak po wcześniejszej
pomyślnej próbie, szczególnie w przypadku poczęcia ciąży bliźniaczej
lub, gdy ilość rozmrożonych embrionów jest tak duża, że mimo kolejnych
ciąż, liczne pozostają niewykorzystane. Jeśli pacjenci nie zgadzają się
na warunki przedstawione powyżej, zobowiązani są poinformować o tym
lekarza Kliniki GENESIS jak najszybciej.




Niezrozumiała jest także sekcja pod tytułem „Szansa na ciążę po
zapłodnieniu pozaustrojowym”. Nie znajdziemy w niej informacji o
statystykach Ośrodka ani ogólnych (europejskich, refundacyjnych etc.) a
jedynie informacje o ryzyku ciąży wielopłodowej, pozamacicznej (1% -
nie wiadomo, którego ryzyka dotyczy ta liczba i nie podano ani źródeł,
ani metodologii), oraz o ryzyku poronienia (10-20%, również bez źródeł
i metodologii). Temat podawania informacji o skuteczności
poruszyłyśmy  podczas rozmowy z lekarzem (dr Markiem Szymańskim,
który z nami rozmawiał jako lekarz, natomiast na stronie WWW figuruje
jako dyrektor ośrodka). Pan doktor apelował do Naszego Bociana o
edukowanie pacjentów w temacie skuteczności leczenia, ponieważ mają
nierealistyczne oczekiwania (po lekturze rewelacji z internetu). W
odpowiedzi zwróciłyśmy uwagę, że na stronie jego Ośrodka także nie ma
żadnych informacji o skuteczności. Pan doktor przyznał nam rację i
zobowiązał się do zamieszczenia linka do danych europejskich. W dniu
przygotowywania raportu finalnego dla ścisłej wiadomości Ośrodka
(wrzesień 2015) na stronie nadal znajdują się opisane dane i nie
zostały poprawione.



Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:



Należy podnieść również zastrzeżenia, jeśli idzie o politykę SET
(transferu pojedynczego zarodka) wynikającą zarówno z zaleceń ESHRE,
ale też z „Pacjenckich standardów” opartych na zaleceniach ESHRE:

[w podrozdziale pt. Transfer zarodków] W
dniu transferu podaje się zwykle dwa zarodki a u pacjentek starszych,
po rozważeniu korzyści i ryzyka z tego wynikających, trzy.




Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:



Przy wejściu do Ośrodka w poczekalni są wywieszone pojemniki z
materiałami informacyjnymi przygotowanymi przez Ośrodek (wydruki A4).
Podczas naszej obecności dostępne były informacje na temat: test IVF
Predict (do samodzielnego wykonania w internecie, przewidujący
prawdopodobieństwo powodzenia procedury in vitro u danej pary),
histerosalpingografii (Ośrodek  nie wykonuje tego badania),
inseminacji IUI, biopsji jądra i najądrza, badania nasienia (kopia
zapisu ze strony WWW Ośrodka); oraz przyczyn niepłodności męskiej.
Udostępnienie takich materiałów należy uznać za dobrą praktykę.



Oprócz tego w Ośrodku dostępne były materiały reklamowe, np.
suplementów diety. Pacjentom udostępniono cennik (na ladzie rejestracji
w widocznym miejscu). Do wglądu była też dostępna Karta Praw Pacjenta,
której Ośrodek nie wydaje pacjentom na życzenie, ale czas oczekiwania
na wizyty jest na tyle długi, że „pacjenci czytają wszystko”, w tym też
i Kartę.



Jeśli idzie o politykę informacji wobec pacjentów:



W wywiadach pacjenci zgodnie podawali, że informacji o poszczególnych
etapach leczenia udzielał im lekarz, w sposób: „zrozumiały i
wyczerpujący”. Pacjenci mogli do woli zadawać pytania i upewniać się,
czy dobrze rozumieją. W związku z tym w Ośrodku regułą są duże
opóźnienia w przyjmowaniu pacjentów, na co jednak nikt z pytanych
pacjentów się nie skarżył – pacjenci cenili sobie uwagę i wnikliwość
lekarzy. Lekarz poinformował nas, że w razie jeśli ustne wyjaśnienia są
niewystarczające, dysponuje w gabinecie materiałami, które może
pacjentom wręczyć, przy czym należy zauważyć, że wybór materiałów w
dniu monitoringu był dość ograniczony – nie było materiałów nt. in
vitro czy choćby endometriozy. Żaden z pacjentów nie potwierdził, że
otrzymał materiały edukacyjne z Ośrodka. Potwierdzono natomiast 
otrzymanie rysunkowych opracowań schematu stymulacji (należy to uznać
za dobrą praktykę) i podsumowania wizyt w formie opisu USG. W
analizowanych informacjach generalnie brakuje odwołań do źródeł
zewnętrznych, choć jest odwołanie do Amerykańskiego Towarzystwa
Medycyny Rozrodu (strona w jęz. angielskim). Są także informacje
kontrowersyjne, jak przywołane wyżej informacje o standardowym
transferze 2-3 zarodków czy o dawstwie.



Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:



Jeśli chodzi o statystyki leczenia, to Ośrodek informuje poprzez
materiały jedynie o kryteriach pomiaru, bez odwoływania się do grup
wiekowych i nie podając własnych danych:



[Cytat:] Ciąża po IVF



Jeśli zagnieżdżenie zarodka w macicy
przebiega prawidłowo, to najpóźniej po 14 -17 dniach od dnia transferu,
hormonalne testy ciążowe z moczu dadzą wynik pozytywny. Pozytywny wynik
testów hormonalnych określa się jako „ciążę biochemiczną”, którą
potwierdza obecność, około 5 tygodnia ciąży, rozwijającego się w jamie
macicy pęcherzyka ciążowego. Ultrasonografia stwierdzająca „ciążę
kliniczną”, służy także do oceny prawidłowego rozwoju ciąży, przez cały
okres jej trwania. Sukces w postaci „dziecka zabranego przez rodziców
do domu” [taken home babies], kończy proces zapłodnienia
pozaustrojowego.


4. Program refundacyjny


Na stronie WWW Ośrodka znajduje się opis programu rządowego z
odwołaniem do strony ministerstwa. Jest zalinkowany regulamin programu
i dokument zgody na przetwarzanie danych, którzy pacjenci powinni
wydrukować, podpisać i przynieść na pierwszą wizytę. Chciałybyśmy
jednak zwrócić uwagę na poniższy błędny fragment:



[cytat:] Uprzejmie informujemy, że
nasza klinika jako jedyna w województwie kujawsko-pomorskim została
wybrana do realizacji rządowego programu Leczenie Niepłodności Metodą
Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata 2013 - 2016 (refundacja In Vitro).




W województwie kujawsko pomorskim działa również inny realizator
programu, Ośrodek Zdrówko, zatem Ośrodek Genesis nie jest jedynym
realizatorem w województwie.


5. Rejestracja wizyty


Rejestracja znajduje się bezpośrednio przy wejściu do Ośrodka i z
rozmów z personelem wynika, iż jest zawsze obsługiwana przez co
najmniej dwie osoby. Położona jest bezpośrednio przy poczekalni, w
której znajduje się ok. 15 plastikowych krzeseł. W trakcie naszej
wizyty liczba miejsc w poczekalni była wystarczająca według naszej
oceny sytuacji. Pacjenci w wywiadach powiedzieli nam, że zazwyczaj nie
ma problemu z miejscami siedzącymi, za wyjątkiem samego początku
programu rządowego, kiedy były tłumy. W poczekalni dostępne są
bezpłatne napoje – woda i ciepłe napoje w kubkach jednorazowych. Na
ścianie znajdują się wieszaki z materiałami edukacyjnymi. Dodatkowo w
poczekalni umieszczono kominek, co tworzy domową atmosferę. Podczas
naszej wizyty był włączony telewizor nadający program informacyjny, co
zwiększało dyskrecję rozmów z rejestracją. Według pacjentów jednak, „trudno o dyskrecję w tak małym pomieszczeniu”, „gdyby ktoś był ciekawski, to będzie w stanie wszystko usłyszeć”. Z drugiej strony pacjenci relacjonowali: „wszystkie sprawy wymagające dyskrecji były omawiane na boku, w korytarzu”.



Czas oczekiwania na pierwszą wizytę zazwyczaj nie jest dłuższy niż
tydzień (zgodnie z informacjami udzielonymi przez personel termin
zależy od dnia cyklu kobiety). Nie wszyscy pacjenci korzystali z
programu rządowego, jednak nikt nie zgłaszał odmiennego traktowania w
związku z korzystaniem z refundacji.



Jednym z największych problemów Ośrodka wydają się być opóźnienia w
przyjmowaniu pacjentów –  według pacjentów wynoszą one od 15 minut
do 2 godzin (w naszej ocenie może to być więcej, ponieważ pan doktor
opowiadał nam o badaniu USG, które wykonywał ok. 2 w nocy, a Ośrodek
powinien kończyć pracę o 21.00). Pracownicy również przyznali istnienie
problemu z opóźnieniami, nie bardzo widząc wyjście z sytuacji (opisane
szerzej w części „Nasze rekomendacje”). Lekarz, z którym rozmawiałyśmy,
powiedział że nawet jeśli wyznaczy pół godziny na wizytę, nie jest to
wystarczające przy nowych pacjentach (pacjenci zgodnie mówili, że
pierwsza wizyta trwa 1 – 1,5  godziny). Dodatkowym problemem są
pacjenci z programu rządowego, którzy - zdaniem lekarza - mogą zażądać
wizyty w dowolnym czasie i muszą być wtedy przyjęci.



W związku z tym, że spóźnienia zdarzają się tak często, to sami
pacjenci dzwonią się dowiedzieć o opóźnienia w dniu wizyty. 
Zdarza się jednak, że dzwoni rejestracja, by przełożyć wizytę na inny
dzień, późniejszą lub wcześniejszą godzinę. Postępowanie zależy od
tego, czy pacjenci są miejscowi czy zamiejscowi (zgodnie z relacją
rejestracji).

Jeśli chodzi o płatności, to odbywają się tylko gotówkowo. Pacjenci w
rozmowach twierdzili, że byli z góry informowani o kosztach leczenia,
na pierwszej wizycie. Ośrodek umożliwia pacjentom płatność w
późniejszym terminie (jeśli pojawią się nieprzygotowani do zapłacenia
większej kwoty), na podstawie oświadczenia. Zdecydowana większość
pacjentów stwierdziła, że z reguły nie otrzymywali paragonu/rachunku za
świadczenie.



Ośrodek nie prowadzi szkoleń dla personelu, osoba zarządzająca
rejestracją przechodzi odpowiednie szkolenia (np. komunikacja z
pacjentami) w drugim miejscu pracy (szpital) i „ewentualnie może szkolić pozostałych pracowników”, „podstawę stanowi jednak odpowiedni dobór zespołu, decydują o nim wrodzone umiejętności”


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Pacjenci zgodnie informowali, że lekarze są komunikatywni i udzielają
wyczerpujących informacji. Dodatkowo mieli wsparcie ze strony innych
pracowników – wymieniani byli: położna, embriolog, dr Zbigniew (brak
biogramu na stronie WWW). Podczas pierwszej wizyty omawiano z nimi plan
leczenia, według relacji pacjentów: szczegółowo. Otrzymywali
rozrysowany plan stymulacji (dobra praktyka), zaś przy kolejnych
wizytach ewentualne pisemne podsumowania miały formę opisu na obrazie z
USG.



Wizyty nie są zakłócane wejściem osób trzecich – zgłaszali to zgodnie
pracownicy i pacjenci. Ośrodek ma opracowaną procedurę, z której
wynika, że pracownicy mogą wejść do gabinetu jedynie „pomiędzy”
pacjentami, wtedy wnoszone są kartoteki poszczególnych pacjentów.
Pacjentki do wizyty/zabiegu mogą przygotować się w warunkach
zapewniających uszanowanie intymności – parawan w gabinecie
ginekologicznym, osobne pomieszczenie w gabinecie zabiegowym. Problemem
jest jednak dostęp do toalety przed wizytą – toaleta nie przylega
bezpośrednio do gabinetów, jest współdzielona przez oba gabinety, a aby
się do niej dostać należy przejść przez pokój do oddawania nasienia.
Podczas naszej wizyty, w tej toalecie były rozłożone materiały
erotyczne. Zauważamy, iż konieczność wyposażenia gabinetu
ginekologicznego w dostęp do łazienki z bidetem wynika bezpośrednio z
Rozporządzenia Ministra Zdrowia (Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia
26 czerwca 2012 r., Szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać
pomieszczenia i urządzenia ambulatorium, pkt 5.).


7. Opieka nad mężczyzną


Ośrodek dysponuje jednym pokojem do oddawania nasienia. Jest on
umiejscowiony w wyodrębnionej części, jednak jest pomieszczeniem, przez
które należy przejść, jeśli chce się skorzystać z toalety przynależnej
do gabinetów ginekologicznych, sali zabiegowej i pomieszczenia
pielęgnacyjnego. W pokoju nie ma umywalki, jest bezpośredni dostęp do
toalety. W pokoju znajduje się jeden fotel, telewizor z możliwością
odtwarzania filmów, przyciemnione światło. W dniu monitoringu na
drzwiach do pokoju oddawania nasienia widniał napis „przebieralnia
pozabiegowa”. Pracownicy Ośrodka uważają, że dla dobra materiału
badawczego nie jest pożądana obecność partnerki podczas oddawania
nasienia. Są również niechętni oddawaniu nasienia do badania w domu
(wiadomości uzyskane z wywiadów z personelem).



Ośrodek dysponuje specjalnymi prezerwatywami do oddawania nasienia bez
środka plemnikobójczego i udostępnia je pacjentom bezpłatnie. Nie ma to
jednak związku z kwestiami światopoglądowymi dotyczącymi pacjentów -
zdarza się, że pacjenci z nich korzystają zamiennie z pojemnikami, (wg
położnej: „niektórzy pacjenci stresują się koniecznością ‘trafienia’ do pojemnika”).



Ośrodek dysponuje urządzeniem Ferticare (stymulator ejakulacji), które
umożliwia oddanie nasienia nawet pacjentom po urazie kręgosłupa lub
takim, którzy mają problem z pobraniem próbki w warunkach
laboratoryjnych.

Pacjenci na badanie nasienia prowadzeni są przez personel Ośrodka do
pokoju oddawania nasienia, gdzie uzyskują pełną informację na temat
przebiegu badania (zapewnia to dyskrecję w przekazywaniu informacji).
Po oddaniu nasienia pacjent zanosi sam próbkę do laboratorium (musi
przejść przez poczekalnię – czyli praktycznie przez cały Ośrodek),
gdzie położna przyjmująca próbkę pyta o imię, nazwisko i datę urodzenia
pacjenta i przy nim opisuje pojemnik (pacjenci potwierdzili tą
procedurę).


8. Opieka nad kobietą

Pracownicy Ośrodka informują pacjentki o możliwości obecności
partnera/rki/osoby bliskiej podczas wizyty. Według deklaracji
pracowników Ośrodka pacjentkom mogą też towarzyszyć osoby bliskie
podczas transferu oraz w pokoju wypoczynkowym po punkcji. Jednak, jak
dodają nasi rozmówcy,: „pacjentki są zawsze o to pytane, bo nie wszystkie sobie tego życzą”. Jedna z pacjentek w rozmowie z nami przekazała jednak, że mąż nie mógł być obecny przy transferze. Pozostałe stwierdziły „mąż po prostu był zawsze ze mną, nikt się o nic nie pytał” (ta informacja dotyczyła głównie wizyt, nie samego transferu).



Zgodnie z deklaracją lekarza stosowaną przez niego praktyką jest
informowanie pacjentki o czynnościach podejmowanych w trakcie
badania/zabiegu (np. "zakładam teraz wziernik, będzie ukłucie"). Pacjentki potwierdzają tę praktykę.



Pacjentki mają na terenie Ośrodka dostęp do łazienki wyposażonej w
bidet. W łazienkach znajdujących się przy gabinetach oraz przy
pomieszczeniu pielęgnacyjnym poza bidetem znajdują się także środki
higieny takie jak ręczniki papierowe, brak jednak środków myjących do
higieny intymnej i podpasek.



Ogólnodostępna łazienka nie jest przystosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych, jest wspólna dla kobiet i mężczyzn.



Pacjentki przygotowują się do badania za parawanem (w gabinecie) lub w
pomieszczeniu pielęgnacyjnym). W samym gabinecie fotel ginekologiczny
nie jest niczym zasłonięty i nie ma tam parawanu.



Ośrodek zapewnia jednorazową odzież i obuwie zabiegowe pacjentkom
poddających się inseminacjom, programom zapłodnienia pozaustrojowego i
innym zabiegom medycznym, jednak pozwala również na korzystanie z
własnej odzieży (pacjentki często się na to decydują).



Ośrodek posiada jedno pomieszczenie pielęgnacyjne dla pacjentek
przewiezionych bezpośrednio z pokoju diagnostyczno-zabiegowego. W
pokoju tym pacjentki wybudzają się ze znieczulenia ogólnego oraz
odpoczywają po zabiegu. W dniu monitoringu stwierdziłyśmy brak dostępu
do wody pitnej w w/w pomieszczeniu. Wg deklaracji pacjentek personel
przynosi im herbatę i czuwa nad ich stanem. Łazienka przypisana do w/w
pomieszczenia nie jest przystosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych.
Pomieszczenie pielęgnacyjne jest jednocześnie przebieralnią, tutaj też
pacjentki pozostawiają swoje prywatne rzeczy.


9. Umowy z NFZ


Ośrodek nie świadczy usług w ramach umowy z NFZ. Jego pracownicy
natomiast pracują w publicznym szpitalu powiązanym z bydgoskim
Collegium Medicum, więc posiadają informacje o zabiegach dostępnych w
ramach NFZ i pacjenci potwierdzili, iż otrzymywali informacje na temat
możliwości wykonania badań w ramach NFZ.


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Ośrodek do celu monitoringu przekazał nam 4 dokumenty, które są podpisywane z pacjentami. Wszystkie dokumenty mają postać umów:

  1. Umowa i zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego
  2. Umowa i zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji IUI
  3. Umowa i zgoda na leczenie niepłodności z wykorzystaniem nasienia dawcy
  4. Umowa na mrożenie nasienia

Pozytywnie należy odnieść się do posługiwania się przez Ośrodek
przystępnym językiem, w którym w sposób nieskomplikowany objaśniane są
kwestie medyczne. Informacja zaprezentowana w analizowanych dokumentach
jest obszerna i szczegółowa. 



Niemniej umowy, którymi posługuje się Ośrodek nie są wolne od zapisów, które budzą wątpliwości.



Nadmienić należy, że w trakcie monitoringu uzyskano informacje, że pacjenci mają możliwość negocjowania zapisów umów: „w zakresie na jaki Ośrodek jest w stanie przystać”
(wypowiedź osoby zarządzającej). Nie zostało to jednak zweryfikowane,
ponieważ nikt z pacjentów, którzy zgodzili się na rozmowę nie
dostrzegał potrzeby dokonywania jakichkolwiek zmian w podpisywanych
dokumentach i stąd też nie podejmował prób negocjowania wybranych
fragmentów umów czy zgód. W przypadku, kiedy pacjenci byli
zaniepokojeni jakimiś zapisami mogli je skonsultować z pracownikami
Ośrodka i uzyskać wyczerpujące informacje, które w relacji pacjentów,
rozwiały ich wątpliwości.



Jedna z par przekazała nam, że nie otrzymała wzorów dokumentów do
zapoznania się z nimi wcześniej, wszystkie dokumenty podpisywała „na
bieżąco przed zabiegami” (jednak przed podaniem środków zaburzających
świadomość) i nie otrzymała kopii dokumentów. Umowa i zgoda na leczenie
niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego, Umowa i zgoda na
leczenie niepłodności metodą inseminacji IUI oraz Umowa i zgoda na
leczenie z wykorzystaniem nasienia dawcy są de facto zgodami. Ich
stroną zgodnie z zapisami w dokumentach, są jedynie pacjenci.



Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym stanowi tylko jeden

z celów prowadzonego monitoringu, poniżej przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości.



1.  Umowa i zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego



Na pozytywną uwagę zasługuje szeroki opis  przebiegu procedury
włącznie z opisem ewentualnych skutków ubocznych i czynników ryzyka,
jak również włączenie do treści umowy zaleceń i uwag dla pacjentów
(m.in. zalecenia o oszczędzającym trybie życia i proponowanych środkach
przeciwbólowych).W umowie i zgodzie na leczenie niepłodności metodą
zapłodnienia pozaustrojowego znalazły się następujące zapisy budzące
wątpliwości:



„1. Jeśli w laboratorium Kliniki
rozwiną się dodatkowe zarodki, ponad te, które podano Pacjentce, są one
– na życzenie Pacjentki – zamrażane i przechowywane w banku komórek i
zarodków w Klinice"
- oraz kolejne zapisy dot. mrożenia zarodków (pkt. 3, 4 i 5 zgody)



Zgodę na leczenie podpisuje para, w związku z tym również para, a nie
sama pacjentka, powinna podejmować decyzję związane z mrożeniem i
przechowywaniem zarodków. Ponadto:



"4. W przypadku braku takich
dyspozycji Pacjentki bądź też nieuiszczenia przez pacjentkę opłaty za
kolejny 12 miesięczny okres przechowywania zamrożonych zarodków, pomimo
dwukrotnych wezwań telefonicznych i korespondencyjnych przez Klinikę,
takie zarodki będą przekazane Pacjentce, w przypadku niemożliwości
przekazania Pacjentce zarodków, uznane będą za pozostawione do
wyłącznej dyspozycji Kliniki"
.



Zapis może zostać uznany za klauzulę niedozwoloną, ponieważ uzależnia
zawarcie umowy o leczenie niepłodności od jednoczesnej akceptacji
drugiej umowy włączonej w jej treść (o potencjalne oddanie zarodków do
adopcji). Art. 385³ pkt 7 kc.



Ponadto zapis nie jest precyzyjny, nie określa dokładnie, w jaki sposób ewentualnie zostaną pacjentce przekazane zarodki.



"5. W przypadku braku wpłaty
pozostawione do przechowania zamrożone zarodki staną się wyłączną
własnością Kliniki, mogą one zostać przekazane innej parze, która z
różnych względów nie może uzyskać własnych zarodków"




Zapis może zostać uznany za klauzulę niedozwoloną. Pacjenci zawierając
umowę na leczenie niepłodności zawierają jednocześnie (wymuszone
zawarcie) umowę o dawstwo zarodków na rzecz innej pary (zgodnie z art.
385³ pkt 7 kc.).



Zapis ma również cechy tzw. rażącej niewspółmierności – zarodki, które
nie mają określonej wartości (są bezcenne) dla Pacjentów są im
„odbierane” za nieopłacenie określonej, stosunkowo niewielkiej kwoty.



„7. zostaliśmy poinformowani, że
Klinika nie ponosi odpowiedzialności za przypadki uszkodzenia lub
utraty zarodków będące następstwem zdarzeń od niej niezależnych, w
szczególności zaistnienia okoliczności siły wyższej np. pożaru,
wybuchu, niemożliwej do uniknięcia awarii sprzętu, aktu terroryzmu,
wojny, ataku, bombardowania lub innych działań militarnych, strajków
czy też sporów pracowniczych, czy też wszelkich innych okoliczności
tego rodzaju, na które Klinika nie ma wpływu i których nie mogła
przewidzieć, lub zawinionego działania albo zaniechania pacjentów lub
osób trzecich”




Zapis jest niepełny, Ośrodek powinien, pomimo możliwości wystąpienia
powyższych zdarzeń, zapewnić o dokonaniu wszelkich starań, aby nie
narażać zarodków na negatywne czynniki zewnętrzne (zachowanie należytej
staranności). Ponadto sytuacja „zaistnienia okoliczności siły wyższej”
odnosi się oczywiście do np. aktu terrorystycznego  czy wojny, ale
dyskusyjne jest, czy odnosi się do „sporów pracowniczych” bądź
„strajku”. Prawo nie definiuje okoliczności siły wyższej, ale w nauce
ugruntowane jest stanowisko, że siła wyższa jest zdarzeniem o
charakterze przypadkowym lub naturalnym (żywiołowym), nie do
uniknięcia, takim, nad którym człowiek nie panuje (vis maior, quae
humana infirmitas resistere non potest). Zgodnie z tą wykładnią spory
pracownicze bądź strajki nie wypełniają znamion zdarzeń o charakterze
przypadkowym i/lub naturalnym.  Ponadto SOKiK uznał zaliczanie
strajku do katalogu siły wyższej za klauzulę niedozwoloną określoną w
art. 385³ pkt 2 Kodeksu cywilnego i  wpisał ją do  rejestru w
pozycji 367. Zalicza bowiem do okoliczności siły wyższej zwalniającej
przedsiębiorcę z odpowiedzialności takie zdarzenia, które w świetle
orzecznictwa Sądu Najwyższego nie stanowią zdarzeń egzoneracyjnych jak
np. strajk czy uszkodzenie maszyn i surowców niezbędnych do wykonania
umowy.



"16. Oświadczamy, ze uznajemy się za
prawnych rodziców dziecka (dzieci) urodzonego wyniku leczenia in­vitro
, jak dziecka pochodzącego z małżeństwa (związku partnerskiego).
Przyjmujemy na siebie wszelkie obowiązki wobec dziecka wynikające z
ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr
9 poz. 59 ze zm.), dalej k.r.o. lub innymi przepisami prawnymi mającymi
zastosowanie w Polsce i/lub w kraju naszego zamieszkania.


Żadne z nas nie wystąpi z roszczeniem o zaprzeczenie ojcostwa lub macierzyństwa"



Jest to zapis bezskuteczny ponieważ Ośrodek nie jest podmiotem, wobec
którego składa się oświadczenia o uznaniu dziecka. Właściwym podmiotem
są urzędy stanu cywilnego. Dodatkowo w świetle obowiązującego prawa
(analiza dokumentacji wykonana przed wejściem w życie Ustawy o leczeniu
niepłodności) każdy mężczyzna ma prawo wystąpić z zaprzeczeniem
ojcostwa, co wynika bezpośrednio z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego
(Art. 63, Art. 67 i Art. 69). Pomimo Artykułu 68 k.r.o. stanowiącego:



„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest
dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu
medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”




Artykuł odnosi się do męża matki, a nie do partnera matki, natomiast
umowa odnosi się do obu tych sytuacji, co sprawia, iż zapis jest
bezskuteczny i złożenie oświadczenia nie obliguje przyszłego ojca do
zaniechania zaprzeczeń ojcostwa, jeśli taką będzie mieć wolę. Kodeks
daje mu taką możliwość i umowa zawierana z Ośrodkiem nie może znosić
przepisów prawa wyższego rzędu.

Ponadto zapis zawiera język dyskryminujący dziecko urodzone w wyniku
leczenia in vitro jako takie, które należy dodatkowo uznać za swoje. W
wypadku dziecka poczętego i urodzonego w sposób naturalny nie podejmuje
się takich czynności.



Podczas monitoringu poruszyłyśmy tę kwestię w rozmowie z osobą
zarządzającą (embriologiem), ponieważ właśnie ten zapis został
przedstawiony jako przykład klauzuli niepodlegającej negocjacji ze
strony pacjentów, a powinien nie tylko jej podlegać, ale zostać de
facto usunięty z umowy lub znacznie skorygowany.



"17. Partner nie będący mężem matki
dziecka zobowiązuje się do pokrycia wydatków związanych z ciążą i
porodem oraz kosztów co najmniej trzymiesięcznego utrzymania matki w
okresie połogu. Obowiązki męża regulują przepisy k.r.o."




Jest to zapis bezskuteczny ponieważ Ośrodek nie jest podmiotem, wobec
którego składa się oświadczenia o zobowiązaniach wobec partnerki/matki
dziecka.



"18. Niniejszym zgadzamy się traktować dziecko/ci urodzone w wyniku leczenia in vitro, jak nasze własne"



Zapis zawiera język dyskryminujący dziecko urodzone w wyniku leczenia
in vitro, które to rodzice zgadzają się tratować jako własne. W wypadku
dziecka poczętego i urodzonego w sposób naturalny nie podejmuje się
takich czynności.



„21. zastrzegamy sobie prawo do rezygnacji z leczenia w dowolnym czasie i rozumiemy, że zrobimy to na nasze własne ryzyko.”



Zapis nie precyzuje, jakie granice czasowe może mieć „dowolny czas” i
jakie skutki może zrodzić: czy rezygnacja z procedury po powstaniu
embrionów zwalnia strony z zawartej umowy? Kogo i z jakich obowiązków
wówczas zwalnia? Do kogo wtedy należą zarodki, kto może nimi dysponować
i jak rozumieć w tym przypadku „własne ryzyko”, które jest tu terminem
szerokim?



2.  Umowa i zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji IUI



„4. Wiemy, iż odsetek ciąż na jeden
cykl inseminacji waha się od 6-18%. Wiek pacjentki >40 lat jest
górną granicą powyżej której skuteczność leczenia metodą IUI zaczyna
dramatycznie spadać (kilka procent). Dlatego też stosowanie tej metody
u niepłodnych pacjentek >40 roku życia przez niektórych lekarzy
uznawane jest za kontrowersyjne”




Zwracamy uwagę na to, iż niezalecanie wykonywania inseminacji u kobiet
powyżej 40 roku życia nie jest kwestią uznania tego za kontrowersyjne
przez niektórych lekarzy, ale wynika explicite z Algorytmów
Diagnostyczno Leczniczych w zastosowaniu do niepłodności, wydanych
przez PTMR i stosowanych przez Ośrodek zgodnie z jego deklaracją
(metryka merytoryczna Ośrodka nadesłana Stowarzyszeniu NASZ BOCIAN we
wrześniu 2014 roku) , które stwierdzają:



„Praktyka wskazuje, że wiek pacjentki
> 40 lat jest górną granicą powyżej której skuteczność leczenia
metodą IUI jest niska. U tych pacjentek IUI nie powinna być wykonywana;
stosowanie tej metody staje się kontrowersyjne”




Siła merytoryczna Algorytmów nie jest równa opiniom „niektórych
lekarzy”, a przytoczony zapis może sugerować błędnie pacjentom, iż
wykonanie inseminacji powyżej 40 rż kobiety jest dyskusyjne, a nie, że
„nie powinno być wykonywane” zgodnie z EBM.



„5.  uznajemy się za prawnych
rodziców dziecka (dzieci) urodzonego wyniku leczenia tak, jak dziecka
pochodzącego z małżeństwa (związku partnerskiego).”
(pisownia oryginalna)



Jest to zapis bezskuteczny ponieważ Ośrodek nie jest podmiotem, wobec
którego składa się oświadczenia o uznaniu dziecka. Właściwym podmiotem
są urzędy stanu cywilnego.



„11. Przyjmujemy na siebie wszelkie
obowiązki wobec dziecka wynikające z ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9 poz. 59 ze zm.)”




Ośrodek nie jest podmiotem, wobec którego składa się oświadczenia o
przyjęciu obowiązków ustawowych wobec dziecka. Te obowiązki są
regulowane przywołanym aktem prawnym (k.r.o.) i pacjenci nie są
zobowiązani do składania takich oświadczeń przed świadczeniodawcą.



3.  Umowa i zgoda na leczenie niepłodności z wykorzystaniem nasienia dawcy



„5. Wyrażamy zgodę na użycie nasienia dawcy, które udostępni nam bank nasienia Kliniki Genesis”



Przywołujemy ten punkt, ponieważ wydał nam się niejasny w świetle
informacji uzyskanych podczas monitoringu od pracowników Ośrodka o tym,
iż nie prowadzi on swojego banku nasienia, współpracuje jedynie z
zewnętrznym bankiem.



"7. Partner przyjmuje do wiadomości,
iż niniejsza zgoda na inseminację wewnątrzmaciczną nasieniem dawcy lub
zapłodnienie komórek jajowych nasieniem dawcy może być w każdym czasie
cofnięta, dla swojej skuteczności wymaga formy pisemnej ze skutkiem
wobec Kliniki od dnia doręczenia Klinice stosownego oświadczenia o
cofnięciu zgody na inseminację wewnątrzmaciczną lub zapłodnienie
komórek jajowych nasieniem dawcy."




Zapis budzi wątpliwość, ponieważ nie jest w nim określone kto może
cofnąć zgodę i w jakim czasie wycofanie zgody będzie skuteczne (czy po
zapłodnieniu komórek jajowych nasieniem dawcy również?). Ponieważ to
para podpisuje zgodę, więc również para, a nie tylko sam pacjent,
powinien być o takiej możliwości informowany.



„10. Uznajemy się za prawnych
rodziców dziecka (dzieci) urodzonego wyniku leczenia tak , jak dziecka
pochodzącego z małżeństwa (związku partnerskiego)”
(pisownia oryginalna)



Jest to zapis bezskuteczny ponieważ Ośrodek nie jest podmiotem, wobec
którego składa się oświadczenia o uznaniu dziecka. Właściwym podmiotem
są urzędy stanu cywilnego



„11. Przyjmujemy na siebie wszelkie
obowiązki wobec dziecka wynikające z ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9 poz. 59 ze zm.), dalej k.r.o.
lub innymi przepisami prawnymi mającymi zastosowanie w Polsce i/lub w
kraju naszego zamieszkania”




Ośrodek nie jest podmiotem, wobec którego składa się oświadczenia o
przyjęciu obowiązków ustawowych wobec dziecka. Te obowiązki są
regulowane przywołanym aktem prawnym (k.r.o.) i pacjenci nie są
zobowiązani do składania takich oświadczeń przed świadczeniodawcą.
Ponadto w  umowie znajdują się dwa punkty z przypisaną im liczbą
11, sugerujemy  więc korektę językową treści umowy.



„13. Żadne z nas nie wystąpi z roszczeniem o zaprzeczenie ojcostwa lub macierzyństwa”



W świetle obowiązującego prawa (analiza dokumentacji wykonana przed
wejściem w życie Ustawy o leczeniu niepłodności) każdy mężczyzna ma
prawo wystąpić z zaprzeczeniem ojcostwa, co wynika bezpośrednio z
Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (Art. 63, Art. 67 i Art. 69). Pomimo
Artykułu 68 k.r.o. stanowiącego:



„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest
dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu
medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”




Artykuł odnosi się do męża matki, a nie do partnera matki, natomiast
umowa odnosi się do obu tych sytuacji, co sprawia, iż zapis jest
bezskuteczny i złożenie oświadczenia nie obliguje przyszłego ojca do
zaniechania zaprzeczeń ojcostwa, jeśli taką będzie mieć wolę. Kodeks
daje mu taką możliwość i umowa zawierana z Ośrodkiem nie może znosić
przepisów prawa wyższego rzędu.



„14. Partner nie będący mężem matki
dziecka zobowiązuje się do pokrycia wydatków związanych z ciążą i
porodem oraz kosztów co najmniej trzymiesięcznego utrzymania matki w
okresie połogu. Obowiązki męża regulują przepisy k.r.o."




Jest to zapis bezskuteczny ponieważ Ośrodek nie jest podmiotem, wobec
którego składa się oświadczenia o zobowiązaniach wobec partnerki/matki
dziecka.



"15. Niniejszym zgadzamy się traktować dziecko/ci urodzone w wyniku leczenia in vitro, jak nasze własne"



Zapis zawiera język dyskryminujący dziecko urodzone w wyniku leczenia
in vitro, które to rodzice zgadzają się tratować jako własne. W wypadku
dziecka poczętego i urodzonego w sposób naturalny nie podejmuje się
takich czynności.



„16. Warunki tego formularza będą
wiążące także w przypadku, gdy Klinika dokona tylko transferu zarodków,
ale gdy zapłodnienie komórek jajowych nasieniem dawcy przeprowadzono w
innej zaaprobowanej instytucji”




Zapis nie precyzuje, przez kogo ta sytuacja powinna być zaaprobowana,
aby utrzymać zapis w mocy (przez Klinikę? Przez pacjentów, o których
materiale genetycznym traktuje zapis, więc w sposób naturalny to oni
powinni być wskazani jako wyraziciele zgody?).



„19. niniejszym zastrzegamy sobie
prawo do rezygnacji z leczenia w dowolnym czasie i rozumiemy, że
zrobimy to na nasze własne ryzyko.”




Zapis nie precyzuje, jakie granice czasowe może mieć „dowolny czas” i
jakie skutki może zrodzić: czy rezygnacja w momencie przeprowadzenia
inseminacji nasieniem dawcy rozwiązuje umowę? Kogo i z jakich
obowiązków wówczas zwalnia? Jeśli „dowolny czas” nastąpi po
zapłodnieniu komórek jajowych nasieniem dawcy, do kogo należą zarodki,
kto może nimi dysponować i jak rozumieć w tym przypadku „własne
ryzyko”, które jest tu terminem szerokim?

4. umowa na mrożenie nasienia



„5. Klinika nie ponosi
odpowiedzialności za przypadki losowe oraz działanie siły wyższej,
które mogą spowodować zniszczenie depozytów, jak np. pęknięcie rur
kanalizacyjnych, pęknięcie pojemników z ciekłym azotem, pożar,
kradzież, włamanie i inne.”




W zapisie brakuje zastrzeżenia o dołożeniu należytej staranności ze strony Kliniki. Poza tym bez uwag.


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


Gabinety ginekologiczne, pokój zabiegowy, sala wybudzeń, toaleta i
pokój do oddawania nasienia znajdują się w wydzielonej części Ośrodka,
co należy uznać za dobrą praktykę. Jednak układ pomieszczeń nie
zapewnia pełnej intymności. Toaleta jest oddalona od pokoju
ginekologicznego i sali zabiegowej. Pokój wybudzeń (pomieszczenie
pielęgnacyjne) jest jednocześnie przebieralnią dla pacjentek
poddających się zabiegom np. punkcji (pomieszczenie pielęgnacyjne od
sali zabiegowej dzielą przeszklone drzwi – szkło barwione,
nieprzezroczyste). Podczas wizyty stwierdziłyśmy brak szafek do
pozostawienia swoich osobistych rzeczy, przy czym pomieszczenie
pielęgnacyjne/przebieralnia jest przeznaczone dla jednej osoby/pary,
więc można założyć, że rzeczy mimo to pozostają bezpieczne. Ponadto z
rozmów z personelem i pacjentami wynika, iż w momencie kiedy odbywają
się zabiegi (punkcja lub transfer) w tej części Ośrodka nie przebywają
inni pacjenci



W gabinetach ginekologicznych pacjentki mają możliwość rozbierania się
za parawanem (w jednym gabinecie) lub w osobnej sali (w drugim
gabinecie, który jest jednocześnie salą zabiegową). Umiejscowienie
foteli ginekologicznych nie gwarantuje intymności w momencie wejścia do
gabinetu osoby trzeciej (brak parawanu w jednym z gabinetów).
Pracownicy Ośrodka jednak podkreślali, że nie mają prawa wejść do
gabinetu lekarskiego jeśli znajduje się w nim pacjentka. Dodatkowo
usytuowanie fotela ginekologicznego i krzeseł dla pacjentów w głównym
gabinecie powoduje, że pacjenci siedzą odwróceni tyłem do fotela, co
pokazuje refleksję personelu dotyczącą zachowania intymności badanej
pacjentki.



Personel zgodnie z naszymi obserwacjami i relacjami pacjentówzachowuje
się dyskretnie. Pacjenci oddający nasienie do badania umawiani się na
godzinę, kiedy w Ośrodku nie ma pacjentek. Wg deklaracji pacjentów
sprawy intymne omawiane są na uboczu, a nie bezpośrednio w rejestracji,
która z uwagi na swoje rozmiary i bezpośrednią bliskość poczekalni nie
daje poczucia prywatności i intymności.



Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy nie mieli zastrzeżeń do poszanowania
ich prawa do intymności. Wg deklaracji rozmówców pacjenci mają prawo do
obecności osoby bliskiej podczas wizyt. Podczas rozmowy lekarz
podkreślał, że wg jego standardów pracy zaleca pacjentkom aby podczas
wizyty towarzyszyła im osoba bliska czyli mąż lub partner, raczej
niechętnie inna osoba wskazana przez pacjentkę.



Inna sytuacja jest w przypadku towarzyszenia osób bliskich podczas
badań i/lub zabiegów. Personel wyraźnie podkreślał, że z uwagi na
bezpieczeństwo badanej próbki zdecydowanie są przeciwni obecności
partnerki w pokoju do oddawania nasienia. Jednak w wyjątkowych
sytuacjach (przy problemach z oddaniem nasienia w Ośrodku) wyrażają
zgodę (podano, iż jedna taka sytuacja miała miejsce).

Według deklaracji położnej pacjentkom mogą towarzyszyć osoby bliskie
(mąż lub partner) podczas wizyty ginekologicznej i transferu. Wszyscy
pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy deklarowali, że  nie byli przez
personel zapytani o to, czy chcą aby mąż/partner był obecny przy
zabiegach. Taka obecność była dla nich oczywista i nikt z personelu
tego nie negował. Jedna z pacjentek poinformowała nas, że nie pozwolono
jej mężowi na obecność przy transferze.



Warto odnotować, że podczas monitoringu zauważyłyśmy „skracanie
dystansu personalnego” wobec nas – lekarz kilkakrotnie użył
sformułowania „słońce”. Również jedna z pacjentek podczas rozmowy
stwierdziła, iż personel Ośrodka – pracownicy rejestracji, zwracał się
do niej w sposób nieformalny często używając sformułowań „słońce” lub
„kochanie” (podsumowanie pacjentki „tu wszyscy są bardzo serdeczni”), a
lekarz potrafił się zwracać po imieniu „Martusia”. Powyższe obserwacje
prowadzą nas do wniosku, że w Ośrodku przyjęty jest taki nieformalny,
nieprofesjonalny, „rodzinny” sposób komunikacji. Nie wszystkim
pacjentom może to odpowiadać, nawet jeśli część z nich interpretuje ten
sposób komunikacji jako serdeczny.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


W Ośrodku istnieje procedura udostępniania dokumentacji medycznej
pacjentom na ich prośbę. Żaden z pacjentów, z którym rozmawialiśmy, nie
prosił o wydanie dokumentacji.



Poniżej opisujemy procedurę, jaka została nam przedstawiona przez
personel: pacjent składa ustną dyspozycję przygotowania dokumentacji
medycznej. Pracownik Ośrodka, który tą dyspozycję odebrał, jest
odpowiedzialny za przygotowanie dokumentów. Przygotowaną dokumentację
zawsze podpisuje lekarz prowadzący (poświadczając zgodność z
oryginałem). Pacjent zobowiązany jest odebrać dokumentację osobiście,
wtedy również składa pisemny wniosek o jej wydanie. Dokumentacja
wydawana jest bezpłatnie i przygotowywana „od ręki”. Jeśli pacjentowi
zależy na przesłaniu dokumentacji musi złożyć pisemną dyspozycję (wg
rozmówczyni delegowanej przez właściciela Ośrodka dyspozycja ta musi
mieć formę „listu”).



Procedura ta nie obowiązuje pacjentów leczących się w Ośrodku w ramach
programu MZ. Ci pacjenci nie mogą otrzymać swojej dokumentacji, mogą
się z nią zapoznać w Ośrodku. Jeśli pacjent chce zmienić realizatora,
wtedy Ośrodek sam wysyła dokumentację do wybranego Ośrodka (po
zatwierdzeniu zmiany realizatora programu przez system w MZ).



Pacjenci otrzymują wszystkie wyniki badań.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


 
Ośrodek nie jest przystosowany architektonicznie do potrzeb osób
niepełnosprawnych – umiejscowiony jest na tyłach domu jednorodzinnego,
dojście do wejścia prowadzi stosunkowo wąskim chodnikiem, obecne są
schody, wewnątrz ośrodka występują również różnice poziomów (m.in.
utrudniony dostęp do ogólnodostępnej toalety czy pokoju do oddawania
nasienia), obecne są wąskie przejścia/drzwi do gabinetów. Brakuje
gabinetu ginekologicznego przystosowanego do potrzeb osób
niepełnosprawnych. Brak jakichkolwiek udogodnień dla osób
niepełnosprawnych. W tym kontekście należy podnieść dysponowanie przez
Ośrodek urządzeniem fertilitycare przeznaczonym m.in. dla pacjentów z
uszkodzonym kręgosłupem, z czym wiążą się ograniczenia ruchu. Można
więc zakładać, że ta grupa pacjentów niepełnosprawnych mogłaby być w
szczególny sposób zainteresowana ofertą Ośrodka.



Na osiedlowej uliczne, niedaleko od posesji, jest wydzielone miejsce
parkingowe dla osób niepełnosprawnych. Jest to parking ogólny. Według
deklaracji pracowników Ośrodek ma jednego pacjenta poruszającego się na
wózku, w dostaniu się do Ośrodka pomagają mu pracownicy i inni pacjenci.


14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności
wykluczająca osoby homoseksualne i kobiety samotne z prawa do leczenia
niepłodności. W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano
również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób
traktowania tej kwestii przez każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do
raportu pomimo zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu,
uważając mimo wszystko te obserwacje za cenne dla pacjentów i
uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.




Ośrodek deklaruje, że traktuje pacjentów w sposób wolny od wszelkiej
dyskryminacji. Pracownicy Ośrodka deklarują, że pacjentom podczas badań
czy wizyt może towarzyszyć właściwie każda wskazana osoba, nawet tej
samej płci, jednak zapytana o to położna zaznaczyła: „na szczęście się nie zdarzało” (dot. par nieheteroseksualnych).



Nie mieliśmy możliwości zweryfikowania tych deklaracji ponieważ żaden z
naszych rozmówców (pacjentów) nie znajdował się w sytuacji, która mogła
prowadzić do dyskryminacji.


15. Opieka psychologiczna

 

Zgodnie z wywiadami pracownicy Ośrodka (lekarz będący jednocześnie
dyrektorem Ośrodka oraz położna) nie widzą konieczności nawiązania
stałej współpracy z psychologiem. Nie zachęcają zatem pacjentów do
korzystania z pomocy w tym względzie. Wypowiedź położnej: „ja mam swoje doświadczenie życiowe, kto pacjentom to lepiej wytłumaczy niż ja”. Lekarz również sugerował, że nie jest zwolennikiem porad/wsparcia psychologicznego, ponieważ „Ci wszyscy młodzi, co oni wiedzą o leczeniu niepłodności”
(w odniesieniu do psychologów). Oboje zgodnie twierdzili, że
najważniejsze jest doświadczenie. Jednocześnie personel wspiera swoich
pacjentów we własnym zakresie, jest dostępny w momencie potrzeby
rozmowy z pacjentem, wyjaśnia dokładnie przebieg procedur i przyczyny
postępowania co być może pozwala pacjentom poczuć większy spokój.



Porady psychologiczne nie są także rekomendowane pacjentom
korzystającym z nasienia dawcy (Ośrodek nie prowadzi procedur z
wykorzystaniem komórek jajowych dawczyni czy adopcji zarodków). Wg
lekarza pacjenci przechodzą tak długą drogę przed ostatecznym podjęciem
decyzji o nasieniu dawcy („należy wyczerpać wszystkie możliwości diagnostyczne i medyczne przed zaproponowaniem takiej opcji”),
że przez ten czas mają możliwość oswoić się z tym tematem i przemyśleć
tę decyzję. Lekarz w trakcie leczenia również sam omawia z pacjentami
aspekty psychologiczne i każe się pacjentom dobrze zastanowić przed
podjęciem ostatecznej decyzji.



W przypadku wystąpienia takiej konieczności (w opinii lekarza) pacjenci
otrzymują informacje o danych teleadresowych do poradni psychologicznej
w Collegium Medicum z rekomendacją udania się na konsultacje. Ośrodek
nie współpracuje również z psychologiem w zakresie spotkań z
personelem. Wg informacji uzyskanych od pracowników przechodzą oni
jednak różne szkolenia w swoim miejscu pracy (szpital) i w Ośrodku nie
odczuwają już takiej potrzeby. Należy zauważyć, iż z uwagi na specyfikę
Ośrodka zajmującego się leczeniem niepłodności, szkolenia ogólne
dotyczące komunikacji z pacjentami nie wyczerpują katalogu
potrzebnych/zalecanych w tej sytuacji szkoleń.


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).




Podczas monitoringu nie udało nam się porozmawiać z żadną parą, która
korzystała lub korzysta z dawstwa nasienia lub zarodków (Ośrodek nie
prowadzi dawstwa komórek jajowych) W związku z tym nie możemy
przedstawić obrazu biorstwa z punktu widzenia pacjentów.



Ośrodek deklaruje, iż rejestruje umowy dotyczące dawstwa gamet i
przestrzega zasad gromadzenia dokumentacji medycznej  dawcy/ów
oraz biorcy/ów zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12
marca 2010r.



Ośrodek nie informuje pacjentów w żadnej formie o skuteczności Ośrodka
w zakresie zabiegów inseminacji domacicznej z użyciem nasienia dawcy i
zapłodnienia pozaustrojowego z użyciem nasienia dawcy. Nie zapewnia
także informacji w formie pisemnej o aspektach prawnych dawstwa i
biorstwa (o aktualnym stanie prawnym dawstwa gamet w Polsce z
uwzględnieniem informacji  o stanie centralnej kontroli nad
dawstwem lub o jej braku) oraz o aspektach psychologicznych i
społecznych dawstwa (spotkania biorców z psychologiem również nie są
obowiązkowym elementem procedury, a z powodu braku psychologa w Ośrodku
wydają się mało prawdopodobne w realizacji).

Ośrodek przekazuje aktualną informację o średnim czasie oczekiwania w danym Ośrodku na nasienie dawcy (dostępne „od ręki”).
Nie zapewnia bezpłatnych (ani płatnych) konsultacji z psychologiem (nie
są one również rekomendowane). Po określeniu pakietu cech dawcy to
lekarz prowadzący dokonuje wstępnego wyboru puli dawców, z którego
ostatecznie mogą wybrać pacjenci. Lekarz, z którym rozmawialiśmy uważa,
że najważniejsza jest grupa krwi, ponieważ całą resztę cech i tak
dziedziczymy po przodkach i opis dawcy nie gwarantuje spełnienia
wymagań dot. np. koloru włosów czy oczu. Biorcom udostępniane są
nieidentyfikujące informacje dot. dawców o: grupie krwi, cechach
fenotypowych, wykształceniu, wieku. Nie można uzyskać rozszerzonych
informacji takie jak: zapis głosu, zdjęcie z dzieciństwa, list do
dziecka.



W przekazanych nam materiałach (otrzymują je i podpisują pacjenci) brak jest pełnej, pisemnej informacji o:

  • stosowanym przez dany Ośrodek limicie biologicznego potomstwa
    przypadającego na jednego dawcę/dawczynię (zgodnie z informacją
    uzyskaną od lekarza, z którym prowadziłyśmy rozmowę, nasienie dawcy
    używane jest maksymalnie 10 razy)
  • korzystaniu z zewnętrznych banków nasienia
  • praktykowanym systemie rekrutacji kandydatów na dawców,  w
    tym informacji, kto zajmuje się rekrutacją i czy jest w ten proces
    zaangażowany psycholog (z uwagi na korzystanie z zewnętrznego banku)
  • polityce pozyskiwania dawców z wyjaśnieniem, czy Ośrodek stosuje
    dawstwo pacjenckie, dawstwo wewnątrzrodzinne, dawstwo od osób
    niespokrewnionych i płodnych, inne (z uwagi na korzystanie z
    zewnętrznego banku)
  • możliwości lub braku możliwości zarezerwowania nasienia dawców
    celem wykorzystania go przy staraniach o kolejne dzieci, aby móc
    zachować pokrewieństwo  genetyczne rodzeństwa
  • praktykowanych panelach badań wymaganych od kandydatów na dawców

W materiałach, które uzyskałyśmy podczas monitoringu (otrzymują je i
podpisują pacjenci) znajdują się informacje o anonimowości dawstwa.
Odnośnie możliwości rezerwowania nasienia konkretnego dawcy celem
wykorzystania przy staraniach o kolejne dzieci, w Ośrodku nie spotkano
się z takimi życzeniami biorców, natomiast przyjęte podejście zakłada,
że danej pacjentce nie podaje się drugi raz nasienia tego samego dawcy.
Chodzi o to, że jeśli z danego nasienia „była ciąża”, to znaczy, że
nasienie jest dobre i jest wykorzystywane dla innych pacjentek. Przy
kolejnych próbach pacjentce podaje się nasienie innego dawcy z tej
samej grupy krwi. Zwracamy uwagę na to, że ta polityka nie tylko
ignoruje istotność posiadania genetycznie spokrewnionych dzieci
(rodzeństwa), która jest rozpoznawana jako ważna przez wiele par, ale
również nie daje parom szansy na samodzielne rozstrzygnięcie, czy taki
aspekt byłby dla nich ważny czy nie, ponieważ nie są zaznajamiane z
taką informacją i możliwością. Możliwość zarezerwowania nasienia dawcy
na przyszłość została podana jako jeden z najważniejszych aspektów
korzystania z dawstwa w ankiecie pacjenckiej przeprowadzonej przez
Stowarzyszenie przed monitoringiem pacjenckim w maju 2014 roku 
(n-722, 89,1% pacjentów podało, iż możliwość zarezerwowania nasienia
dawcy w celu uzyskania spokrewnionego potomstwa jest dla nich „bardzo
ważna” oraz „ważna”).  W Ośrodku nie ma ulotek ani podręczników
(np. dla rodziców) dotyczących dawstwa, jak również nie rekomenduje się
grup wsparcia dla rodziców dzięki dawstwu (np. fora dyskusyjne).


17. NASZE REKOMENDACJE

Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji



Dobre praktyki:


  1. Największym atutem Ośrodka są jego pracownicy, osoby z dużym
    doświadczeniem zawodowym, ale też walorami osobistymi, które pozwalają
    im zapewniać wysoki standard opieki. Wydaje się również, że Ośrodek nie
    działa autokratycznie, a pracownicy z różnych grup zawodowych mogą mieć
    realny wpływ na jego funkcjonowanie. Na stronie WWW są wymienione
    wszystkie grupy zawodowe biorące udział w świadczeniu opieki
    zdrowotnej. Chciałybyśmy tu zacytować słowa pacjentki: „jestem
    zakochana w tym personelu i Ośrodku, gdybyśmy tu nie trafili, pewnie
    nie skończyłoby się to tak samo. Aż szkoda, że ten etap się już
    skończył.”;
  2. Ośrodek ma  praktyczne doświadczenia w leczeniu osób
    niepełnosprawnych – mimo ewidentnych niedostatków lokalowych,
    pracownicy kierują się maksymą „jak się chce, to można”. Do pomocy w
    znoszeniu wózka inwalidzkiego poproszono innych pacjentów i włączał się
    w to personel;
  3. Chwali się wystarczający czas poświęcany na rozmowy z pacjentami
    (choć niestety odbija się to na punktualności wizyt, ale o tym dalej)
    oraz uszanowanie intymności pacjentów podczas wizyt (ścisłe
    przestrzeganie zasady niezakłócania wizyt przez osoby trzecie,
    refleksja nad urządzeniem gabinetów ginekologicznych);
  4. Dobrą praktyką jest też umawianie mężczyzn na oddawanie nasienia w innych godzinach niż pacjentki-kobiety;
  5. Dobrą praktyką, umożliwiającą weryfikację zewnętrzną, jest
    zamieszczanie profili z portalu znanylekarz.pl na stronie WWW. Ośrodek
    daje tym samym znać, że nie obawia się informacji zwrotnej ze strony
    pacjentów.

Rekomendacje:


  1. Sugerujemy uaktualnienie i uporządkowanie strony WWW. Warto
    wymienić tam wszystkie osoby, które aktualnie pracują w Ośrodku,
    najlepiej ze zdjęciami i notkami biograficznymi – jeśli linkowane są
    profile ze znanegolekarza, warto je uwzględnić dla wszystkich lekarzy.
    Rekomendujemy umieszczenie na stronie aktualnego cennika oraz
    uporządkowanie i skorygowanie opisów procedur medycznych, by ułatwiać
    znajdowanie konkretnych informacji – tzn. odpowiedni układ nagłówków,
    by np. nie umieszczać informacji o dawstwie w podrozdziale o
    transferach. Jeśli jest podrozdział nt. skuteczności, to powinny się
    tam znaleźć konkretne dane na ten temat;
  2. Rekomendujemy przyjrzenie się organizacji pracy. Skoro znaczne
    opóźnienia są regułą, warto byłoby urealnić godziny, na które są
    zapisywani pacjenci, np. jeśli przychodzą na pierwszą wizytę, to warto
    zarezerwować dla nich 1,5 godziny, skoro taka jest praktyka prowadzenia
    pierwszych wizyt. Zwracamy uwagę, iż w razie opóźnień to rejestracja
    powinna dzwonić do wszystkich pacjentów z taką informacją (z wywiadów
    wynika, że dzwoniono tylko wyjątkowo);
  3. Sugerujemy ponowną refleksję dotyczącą obecności psychologa.
    Personel Ośrodka wyraźnie nie dostrzega zalet włączenia we współpracę
    psychologa specjalizującego się we wspomaganiu leczenia niepłodności
    Być może wiąże się to z brakiem dobrych doświadczeń. Dlatego
    rekomendujemy nawiązanie kontaktu choćby z Polskim Stowarzyszeniem
    Psychologów Niepłodności w celu uzyskania szerszych informacji;
  4. Wskazane byłoby odmienne rozwiązanie kwestii oddawania nasienia –
    być może udałoby się wygospodarować inne pomieszczenie na ten cel,
    znajdujące się bliżej laboratorium, tak by pacjenci nie musieli
    przechodzić z oddanym nasieniem przez całą poczekalnię. Również w
    przypadku pobierania oocytów oddalenie laboratorium nie jest korzystne;
  5. Zwracamy uwagę na niezgodność prowadzenia polityki dawstwa i
    biorstwa z Pacjenckimi Standardami w Leczeniu Niepłodności oraz z
    rekomendacjami ESHRE 2015 w tym zakresie: brak materiałów edukacyjnych
    w tym zakresie dla biorców, brak spójnej polityki zarządzania
    informacjami (informowanie biorców o możliwości zarezerwowania
    materiału dawcy na przyszłość, pisemna informacja o limicie potomstwa
    dawcy stosowanym przez Ośrodek, odesłania do podręczników dla rodziców
    (np. Powiedzieć i Rozmawiać), krajowych i europejskich grup wsparcia
    dla rodzin utworzonych dzięki dawstwu);
  6. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
    grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
    pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
    pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
    zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
    i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl, www.nieplodnoscboli.pl);

No submissions available.
Zaloguj się aby wypełnić ankietę.