KRIOBANK Centrum Leczenia Niepłodności Ginekologia I Położnictwo

Istnieje od 1989 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring od roku 2001
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ

Dane placówki

pin

Adres:

ul. Stołeczna 11
15-879 Białystok

phone

Telefon:

85 744-13-78

Nasza lokalizacja

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Kriobank Białystok
Data przeprowadzonego monitoringu 10.01.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE

18. Komentarz osrodka do raportu





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
do ESHRE oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO 9001:2008.
Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE i  uczestniczy w
szkoleniach ESHRE. Ośrodek zadeklarował znajomość „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych przez
Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek nie wykonuje badań/zabiegów w
ramach umowy z NFZ.



2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się w niezależnym, dobrze oznaczonym budynku,
znajdującym się w strefie płatnego parkowania. Personel deklaruje, iż
każdy pacjent może skorzystać z bezpłatnych kart parkingowych
dostępnych w Ośrodku. Miejsca parkingowe dla osób niepełnosprawnych są
dostępne po zgłoszeniu takiej potrzeby (pacjentom udostępnia się wtedy
podjazd do Ośrodka mieszczący się z tyłu budynku).  Wejście do
Ośrodka prowadzi przez ogródek i jest częściowo osłonięte od
ulicy.  Poczekalnia jest nieduża, znajdują się w niej kanapy i
krzesła, i trudno określić, czy ilość miejsca dla pacjentów jest
wystarczająca, ponieważ mimo iż Ośrodek dysponuje dwoma piętrami i
parterem (jest więc dużo miejsca), to poczekalnia główna szybko się
zapełnia, a na wieszaku zaczyna brakować miejsca na odzież. Naszą uwagę
zwrócił również brak dostępu do wody/napojów w postaci choćby
dystrybutora z wodą/napojami ciepłymi.  Personel deklaruje jednak,
że każdy pacjent może liczyć na kawę/herbatę/wodę, jeśli zgłosi taką
potrzebę, a pacjenci w rozmowach z nami potwierdzili, iż te potrzeby są
realizowane,  jednak z pewnością wygodniejszym rozwiązaniem dla
pacjentów w poczekalni byłaby możliwość samodzielnego przygotowania
sobie napoju zamiast proszenia o to pracowników Ośrodka i odrywania ich
od zajęć.  Sposób usytuowania rejestracji sprawia, iż pacjenci
korzystający z wewnętrznej, tylnej części parteru, w którym znajduje
się pokój do oddawania nasienia, mają zapewnioną intymność i są
oddzieleni od oczekujących w głównej poczekalni par. W poczekalni
dostępne są łazienki dla pacjentów (dla kobiet i dla mężczyzn), które w
dniu monitoringu były czyste. Znajdowały się w nich papier toaletowy,
mydło, ręczniki. W łazience damskiej znajduje się ponadto bidet do
ogólnego użytku przed wizytą (gabinety ginekologiczne w Ośrodkach nie
są wyposażone w przylegające do nich łazienki!). Dodatkowo na ostatnim
piętrze Ośrodka (poddasze) znajduje się mały aneks wypoczynkowy, w
którym pacjenci oczekują na zabiegi. Stworzona tam przestrzeń wydaje
się być bardzo przyjazna, zupełnie „niemedyczna” sprzyjając swobodnym
rozmowom między pacjentami.



Sytuacja badawcza:



Monitoring Ośrodka odbywał się w dniu regularnej pracy Ośrodka.
Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, zgłaszali się do rozmowy z nami
spontanicznie i mieli tego dnia wizytę, nie byli to pacjenci „umówieni”
przez Ośrodek.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Ośrodek posiada swoją
stronę internetową. Dostępne są na niej wizytówki personelu medycznego
wraz ze zdjęciami, do niektórych wizytówek dołączono krótkie
biogramy.  Ze strony bardzo łatwo można dowiedzieć się jaki jest
adres Ośrodka, znaleźć nr telefonu, pod który można dzwonić
(rejestracja). Znajduje się tam również formularz kontaktowy, który
może służyć  do umawiania się na wizytę poprzez internet.  Na
stronie brakuje jednak zakładki zawierającej ofertę Ośrodka (poza
cennikiem) i opisy proponowanych zabiegów oraz badań (np. na czym
polega inseminacja, w jaki sposób diagnozuje się niepłodność etc.).
Strona jest przejrzysta i łatwa w nawigacji, jednak wydaje się nierówno
traktować poszczególne zagadnienia: niektóre są potraktowane
wyczerpująco (spis personelu, program ministerialny), innych nie ma
wcale (opis oferty, informacje edukacyjne).



Naszą uwagę podczas monitoringu bezpośredniego zwróciło również bardzo
skromne potraktowanie tablicy informacyjnej zawierającej spis personelu
pracującego w Ośrodku, która została wywieszona w rejestracji. Spis
ogranicza się do podania nazwisk przyjmujących lekarzy i nie zawiera
żadnej informacji o położnych czy embriologach, którzy są przecież
ważnymi osobami w zespole. Co więcej akurat zorganizowanie tego
konkretnego Ośrodka wokół idei bliskiej relacji pomiędzy pacjentem i
personelem wydawałoby się mieć naturalną kontynuację w postaci
podkreślania tego atutu Ośrodka poprzez wyeksponowanie spisu wszystkich
członków personelu i zaakcentowanie ich pracy zespołowej, a tak się nie
dzieje. Pacjenci zgodnie chwalą pielęgniarki i położne, więc wydaje
się, że tym bardziej warto je docenić.



Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:



Ośrodek nie prowadzi całodobowej linii dyżurnej dla pacjentów, jednak
przyjął system  całodobowego kontaktu z lekarzem (prywatne
telefony komórkowe lekarzy udostępniane pacjentom). Znalezienie
informacji na stronie WWW o możliwości całodobowego kontaktu z lekarzem
i o tym, że klinika go zapewnia, jest bardzo trudne (informacja była
częścią slajdów umieszczonych na stronie Ośrodka). Nie wszyscy pacjenci
deklarują, że podczas leczenia zostali poinformowani o możliwości
kontaktu z lekarzem całodobowo, jednak większość rozmówczyń
potwierdziła możliwość kontaktu, nawet jeśli nie bezpośrednio przez
telefon komórkowy lekarza: „Korzystałam z telefonu do rejestracji. Lekarz zawsze do mnie oddzwaniał”.



Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:



Poczekalnie zaopatrzone są w prasę oraz w ulotki reklamujące inne
podmioty (MediRaty, badania genetyczne Invicta, gabinet
dermatologiczny). Źródłem informacji dla pacjenta pozostaje więc
rozmowa z lekarzem/położną/embriologiem i strona internetowa, którą
wyżej opisałyśmy. Podobna uwaga odnosi się do Karty Praw Pacjenta,
która również jest wyłożona na kontuarze, ale w dniu monitoringu była
zakryta przykrywającą ją kopią dokumentu dotyczącego skarg pacjenckich.
Tak więc pacjent, aby zapoznać się Kartą Praw musi po pierwsze ich
poszukać lub o nie zapytać, po drugie przejrzeć kontuar i odnaleźć
informacje, których szuka. Z materiałów drukowanych w  Ośrodku
można nabyć poradnik „Zajść w ciążę” dr Piotra Pierzyńskiego.



Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku:



Na stronie dostępny jest również cennik usług, jednak nie jest to
cennik kompletny, jak potwierdziłyśmy po wizycie bezpośredniej (brakuje
informacji o koszcie procedury IVF z komórką dawczyni oraz informacji o
koszcie procedury adopcji zarodka). Ośrodek udostępnia cennik również w
poczekalni, przy czym ma on formę zeszytu wyłożonego na kontuarze.
Każdy ma do niego dostęp, natomiast z pewnością nie jest to
najwygodniejsze rozwiązanie dla pacjentów, jakim byłaby ogólnodostępna
tablica ze spisem zabiegów i cennikiem.



Wspomniana wyżej uwaga o niekompletności cennika dotyczy zarówno strony
www, jak i cennika wyłożonego na kontuarze.  Nie umiemy
powiedzieć, czy ceny podane w cenniku zgadzają się z cenami dostępnymi
na stronie internetowej, ponieważ nie przeprowadziłyśmy takiego
porównania. Jednak pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, deklarowali, że
oba cenniki są jednakowe. Z rozmów z pracownikami rejestracji wynika,
iż pacjenci każdorazowo otrzymują rachunek lub paragon. Pacjenci to
potwierdzili.



Jeśli idzie o procedurę składania skarg:



Pacjenci mają prawo do złożenia skargi: na kontuarze w Rejestracji
znajduje się dokument dotyczący skarg pacjentów na pracę Ośrodka.
Zgodnie z informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej Ośrodkiem,
skarga trafia zawsze do osoby zarządzającej i to ona na skargę
odpowiada. Odpowiedzi na skargę udzielane są pacjentom pisemnie
(„najczęściej mailowo” - informacja od osoby zarządzającej Ośrodkiem)
„co nie zamyka drogi odwoławczej” (to samo źródło informacji). Osoba
zarządzająca Ośrodkiem zadeklarowała, że w ostatnim roku (2014) nie
było formalnych skarg składanych przez pacjentów. Zwracamy jednak uwagę
na okoliczność, iż jako że osoba zarządzająca Ośrodkiem sama jest
lekarzem i opiekuje się pacjentami, złożenie przez pacjentów skargi na
nią samą, która zostanie również przez nią samą rozpatrzona, sprawia
wrażenie procedury nietransparentnej.



Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:



Na stronie internetowej Ośrodka znajduje się zakładka „Nasza
skuteczność”. Statystyki  skuteczności tam podane mają opisaną
metodologię (ciąże kliniczne i biochemiczne oraz pacjenci komercyjni i
korzystający z programu ministerialnego), jednak dotyczą wyłącznie
procedur zapłodnienia pozaustrojowego. Ośrodek nie podaje skuteczności
procedur inseminacji.



Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:



Na stronie Ośrodka w momencie sporządzania analizy strony WWW (styczeń
2015)  znajdowała się informacja o tym, ze rekomenduje się SET.
Obecnie (wrzesień 2015 – przekazywanie Ośrodkowi finalnej wersji
raportu) takiej informacji już nie ma, ponieważ Ośrodek dokonał zmian
struktury strony i prawdopodobnie w jej wyniku zrezygnowano z części
istniejących wcześniej zakładek. W styczniu 2015 roku informacja o
polityce SET znajdowała się w opisie przebiegu zapłodnienia
pozaustrojowego (również nie ma go już na stronie). W tym samym miejscu
był wówczas poruszany temat ryzyka ciąż mnogich lub wielopłodowych i
znajdowała się tam zakładka o powikłaniu jakim są ciąże wielopłodowe, w
której można było przeczytać: „W
przypadku zapłodnienia pozaustrojowego praktyka transferowania tylko
jednego zarodka wyeliminowałaby ryzyko ciąży mnogiej, ale także
znacznie ograniczyłaby szanse na posiadanie dziecka. Wiadomo bowiem, że
implantacyjność wczesnego ludzkiego zarodka sięga 14-20%. Tak wiec przy
transferze dwóch zarodków, szansa na ciążę wynosi około 30-40%. Niski
wskaźnik powodzenia podczas przeniesienia jednego zarodka byłby trudny
do zaakceptowania zarówno dla pacjentów jak i lekarzy, a całościowy
koszt leczenia wzrósłby niepomiernie. Według najnowszych rekomendacji
Światowej Organizacji Zdrowia nie powinno się transferować więcej niż
dwa zarodki w jednym cyklu leczniczym”
.



Dodatkowo lekarze na pytanie, czy informują pacjentów o ryzyku
związanym z transferem więcej niż jednego zarodka, odpowiadali w
trakcie wywiadów zdecydowanie „Tak, zawsze. W ogóle mrozimy zarodki pojedynczo, chyba że są bardzo słabej jakości, wtedy po dwa”.



W związku z tym należy zauważyć, iż rekomendowanie SET  przez
Ośrodek wydaje się być niekonsekwentne: z jednej strony Ośrodek
oficjalnie rekomendował transfer jednego zarodka i deklarował, że
egzekwuje tę rekomendację w praktyce, z drugiej strony na swoich
stronach internetowych podnosił niską skuteczność  i wady tej
procedury, co może zniechęcać pacjentów.



*



 Z rozmów z pracownikami Ośrodka wyłaniał się dość spójny obraz
polityki informacji dla pacjentów. Mimo iż nie jest ona spisana w formę
procedury, pracownicy ją znają i swobodnie mówią o jej elementach,
których kluczowym jest element „kompleksowego zajęcia się parą”. W
praktyce oznacza to, zgodnie z relacją wszystkich (lekarz, osoba
zarządzająca, położna, embriolog – relacje zostały skrzyżowane i
potwierdzone wzajemnie) pracowników Ośrodka, iż para przychodząca do
Ośrodka może w ciągu jednego dnia wykonać wszystkie badania, zapoznać
się z ich wynikami, ustalić w związku z tym plan leczenia i wyjść z
Ośrodka mając już wstępne rozeznanie swojej sytuacji medycznej i
proponowanego postępowania. Ta procedura, jak również wynika z rozmów z
pracownikami, jest w dużej mierze spowodowana profilem pacjenta
Kriobanku, czyli osoby spoza Białegostoku. Warto zauważyć, że wskazuje
to na dobrą znajomość profilu pacjenta przez Ośrodek i zorganizowanie
pracy w taki sposób, aby maksymalnie ułatwić pacjentom przebieg
diagnostyki i oszczędność czasu. Z przyjętego schematu postępowania
wynika również bezpośrednio, iż Ośrodek stawia przede wszystkim na
informację ustną poświęcając pacjentom – jak zadeklarowali zgodnie
wszyscy pracownicy – tyle czasu, ile pacjent potrzebuje, włączywszy w
to omówienie przygotowania do zabiegu, jego ew. skutków ubocznych itd.
Ten stan rzeczy potwierdzili również pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy.
Zadeklarowali, że czas poświęcany im na wizycie jest wystarczający, nie
czują się zbywani przez lekarza, mogą zadawać pytania i otrzymują na
nie odpowiedzi włącznie z informacjami na temat zabiegów, ich
przebiegu, skuteczności itd.: „Lekarze
są komunikatywni. Potrafią dobrze wyjaśnić zagadnienia. Mają wysoką
kulturę osobistą, umiejętność dostosowania się do osobistych
planów”,  ‘’Pozytywne zaskoczenie podejściem lekarza. Wszystko
tłumaczył. Uzyskałam wszystkie informacje na temat naszego stanu
zdrowia i płodności’’
.



Ośrodek praktycznie nie korzysta z informacji drukowanej.


4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem programu refundacyjnego od początku jego
trwania, tj. od lipca 2013 roku.  Drukowane informacje na ten
temat (warunki uczestnictwa w programie, regulamin), które otrzymują
pacjenci Ośrodka, to standardowe informacje przygotowane przez
Ministerstwo Zdrowia. Ośrodek w tym zakresie nie przekazał nam żadnych
dodatkowych materiałów drukowanych. Jeśli idzie o stronę www znajduje
się na niej zakładka „finansowanie leczenia”, która rozwija się m.in.
do podstrony  „program ministerialny refundacji in vitro”. 
Znajduje się na niej krótki opis programu ministerialnego i informacja,
iż Ośrodek jest Realizatorem Programu. Na stronie Ośrodka nie ma
umieszczonego regulaminu, ale zakładka zawiera odniesienie do
ministerialnej strony programu (invitrogov.pl), na której regulamin się
znajduje. Aby zarejestrować się do Programu pacjent musi poczynić takie
same kroki co w przypadku każdej innej wizyty: umówić wizytę w Ośrodku
i przekazać, że jest zainteresowany wizytą kwalifikującą do Programu.


5. Rejestracja wizyty


Czas oczekiwania na pierwszą wizytę zależy – jak wynika z rozmów z
personelem i z pacjentami – od wyboru lekarza prowadzącego oraz od dnia
cyklu pacjentki. Część lekarzy ma „luźniejszy” grafik, niektórzy jednak
mają grafik zajęty na tyle, iż pacjenci muszą poczekać na pierwszą
wizytę dłużej (do dwóch miesięcy). Pacjentki deklarowały, iż czas
pierwszej wizyty, tzw. informacyjnej, wynosił od 30 minut do 60 minut.
Zgodnie informowały, iż czas był wystarczający oraz umożliwiał zadanie
pytań i uzyskanie odpowiedzi.



Podczas naszej wizyty zaobserwowałyśmy (co pokryło się z deklaracjami
personelu), iż rejestracja pracuje w sposób dyskretny i życzliwy wobec
pacjenta – pacjenci są zapraszani na wizytę osobiście przez panią
rejestratorkę, nie są wywoływani po nazwisku.  W przypadku
opóźnień są o tym fakcie informowani osobiście, choć ze względu na
specyfikę pracy Ośrodka (opisaną niżej w części „Wizyta lekarska”) do
takich sytuacji rzadko dochodzi, bo pacjenci są najczęściej w ruchu
pomiędzy kolejnymi wizytami.  Pacjentki opisując pracę
rejestracji, w której bez wyjątku pracują położne, podawały: „Panie
się przedstawiają z imienia i nazwiska. Pielęgniarki opiekują się
pacjentami, pytają o samopoczucie, czy podać leki etc. Jest z nimi
dobry kontakt.”, „Rejestracja jest poprawna. Nie mamy żadnych uwag. Są
naprawdę w porządku.”.




W rejestracji, według relacji pracownicy rejestracji, pracują trzy
osoby, w razie potrzeby do pracy przychodzą jeszcze kolejne dwie.
Zależy to od zapotrzebowania czyli ilości wizyt danego dnia. Personel
nie jest szkolony regularnie (tzn. nie jest objęty np. systemem szkoleń
i nie ma ustalonego planu szkoleń na najbliższy czas), jednak
uczestniczył w szkoleniu dotyczącym komunikacji z pacjentami, które
odbyło się na początku roku 2014, co zostało potwierdzone przez
pracowników; szkolenie było zgodnie chwalone przez pracowników.
Pojawiały się również uwagi od różnych grup personelu, iż cenne byłoby
odbywać takie szkolenia i współpracować w tym zakresie regularnie z
psychologiem, szczególnie w obszarze profesjonalnego wsparcia
personelu, który z racji specyfiki swojej pracy często ma kontakt z
trudnymi sytuacjami (pacjenci doświadczający straty, poronień
itd.).  Mimo braku regularnych szkoleń naszą uwagę zwrócił fakt,
iż personel mówił o swojej pracy z dużym zaangażowaniem i
refleksyjnością wobec pacjentów. Być może wynika to z faktu, iż nasi
rozmówcy zgodnie stwierdzali – i pokryło się to również z naszymi
obserwacjami – iż „są małym, zintegrowanym zespołem”,
który w razie trudnych sytuacji rozmawia ze sobą podczas zebrań zespołu
i czuje się „słuchany” przez szefostwo. W tej części wypowiedzi
wszystkich pracowników były spójne, natomiast nie pokryła się z nimi
deklaracja osoby zarządzającej, iż szkolenia są organizowane regularnie
przez psychologa zewnętrznego czy w ramach specjalistycznych szkoleń
dla lekarzy dotyczących komunikacji z pacjentem.


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


We wszystkich rozmowach z pracownikami Ośrodka, niezależnie od
pełnionej funkcji, krzyżowała nam się i potwierdzała informacja, iż
Ośrodek działa zgodnie z ideą „kompleksowej diagnostyki”, z której
pacjent powinien wyjść z przynajmniej wstępnym planem działania.
Optymalnie taka kompleksowa diagnostyka powinna zająć jeden dzień, w
trudniejszych przypadkach- więcej, jednak lekarze nie praktykują
wieloetapowego zbierania badań i donoszenia ich wyników w kolejnych
dniach cyklu: praca Ośrodka jest tak zorganizowana i zsynchronizowana,
że pacjentka umawiana jest na wizytę w odpowiednim dniu cyklu, aby od
razu podczas pierwszej wizyty można było wykonać badania hormonalne,
zbadać nasienie, przeprowadzić niezbędne badania i zapoznać parę z
obrazem jej sytuacji oraz proponowanym schematem leczenia. Opisujemy tę
praktykę, ponieważ w swojej konsekwencji i dopracowaniu wydaje się być
nie tylko dobrą, ale też rzadką praktyką w Polsce. Tym samym
oszacowanie standardowego czasu wizyty jest bardzo trudne, ponieważ
pacjenci w ciągu jednego dnia wielokrotnie wracają do lekarza, donoszą
wyniki kolejnych badań, rozmawiają itd. Pacjentki jednak podawały, iż
średni czas trwania standardowej wizyty wynosi ok. 30 minut oraz
deklarowały, iż był to czas wystarczający: „lekarz
starał  się mówić zrozumiałym językiem. Jeżeli czegoś nie
rozumieliśmy to tłumaczył nam. Mogliśmy zadawać dużo pytań”, „Można
zadawać pytania, lekarz odpowiada”, „Tak, czas był wystarczający.
Zadawałam pytania i nie czułam się poganiana”, „Profesor i jego córka
sa wspaniałymi ludźmi. Podchodzą bardzo indywidualnie do każdego
pacjenta”.




Pacjentom podczas wizyt mogą towarzyszyć osoby bliskie, w tym partnerzy
tej samej płci. Lekarz deklaruje, iż podczas umawiania na zabieg
informuje pacjentów o tym, iż również podczas inseminacji i transferu
mogą im towarzyszyć osoby bliskie.  Tej informacji nie
potwierdzili pacjenci, deklarowali, iż nikt z personelu nie pytał, czy
życzą sobie obecności osoby bliskiej; jedna osoba zadeklarowała, że nie
pytała o to nigdy, ponieważ nie miała takiej potrzeby.



Mimo iż w Ośrodku nie znajdują się drukowane materiały i informacje, w
trakcie rozmowy z lekarzem ustaliłyśmy, iż podczas wizyty i omawiania
szczegółów zabiegów, posługuje się ilustrowanymi planszami obrazującymi
np. szczegółowy przebieg metody in vitro, aby przybliżyć pacjentom, co
się będzie z nimi działo w trakcie tego procesu. Pacjentki opisując
schemat wizyty lekarskiej zgodnie podawały, iż składał się on z z
następujących elementów: zaproponowanie planu leczenia/postępowania na
najbliższe miesiące; omówienia kosztów leczenia; upewnienia się
lekarza, że pacjenci zrozumieli zaproponowany plan postępowania; 
ustnego podsumowania wizyty; pisemnego podsumowania zaleceń i
przepisanych leków.  Rozbieżności (TAK/NIE) pojawiły się przy
kwestii omówienia rodzajów i kolejności zalecanych badań i zabiegów
i  pisemnego podsumowania wizyty (niektórzy pacjenci deklarowali
jego otrzymanie, inni – nie).



Jak wspomniano już wyżej, omówienie polityki SETu podczas wizyty
następuje poprzez odwołanie do informacji na stronie www Ośrodka
(obecnie po zmianie strony trudno nam zweryfikować tę informację).
Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, deklarowali, iż przedstawione im
informacje na temat SETu były wystarczające.


7. Opieka nad mężczyzną


Ośrodek posiada jeden pokój do oddawania nasienia. Z racji, iż Ośrodek
prowadzi również bank nasienia, położono duży nacisk na zapewnienie
komfortu mężczyznom – zarówno pacjentom jak i dawcom. Część Ośrodka, w
której znajduje się pokój do oddawania nasienia jest usytuowana w
tylnej części Ośrodka, co umożliwia korzystanie z pokoju do oddawania
nasienia w sposób całkowicie bezkolizyjny i dyskretny (pacjenci
oczekujący na wizytę nie mają możliwości zobaczenia tej części
pomieszczeń, jest oddzielona ścianą i kontuarem rejestracji zabudowanym
w taki sposób,że „podglądanie” jest utrudnione.  Tę praktykę
potwierdziła też jedna z ankietowanych par: „Podchodzi pielęgniarka i bardzo dyskretnie mówi aby przejść do pokoju. W sposób niezauważalny dla innych pacjentów”.
Pokój do oddawania nasienia jest mały, zamykany na klucz, znajduje się
w nim umywalka, przewidziane jest miejsce dla ew. partnerki gdyby było
takie życzenie pary. Pokój ma okno, ale jest ono zaślepione i
wyposażone w zasłony w taki sposób, aby osoba znajdująca się w pokoju
była niewidoczna. Światło w pokoju jest nienachalne. Pokój jest
wyposażony w materiały erotyczne, znajdują się w nim mydło, ręczniki
papierowe i papier toaletowy. Nie ma śluzy łączącej pokój z
laboratorium, ale przekazanie próbki nasienia odbywa się w sposób
dyskretny: pacjent zostawia próbkę na kontuarze, gdzie dostęp ma
jedynie wyznaczona osoba z recepcji. Zorganizowanie tej części Ośrodka
pozwala na konkluzję, iż pacjenci oddający nasienie mają zapewniony
komfort i nie czują presji czasu. 



Odpowiedzi na pytanie, czy Ośrodek dysponuje prezerwatywami
kauczukowymi do oddawania nasienia (dla pacjentów, którzy z powodów
światopoglądowych nie chcą lub nie mogą oddać nasienia w drodze
masturbacji) były sprzeczne: pracownicy rejestracji zadeklarowali, że
takie prezerwatywy są w razie czego dostępne (choć „nie ma na nie zapotrzebowania i pacjenci o nie dotąd nie prosili”),
natomiast lekarz powiedział, że Ośrodek ich nie posiada. Należy zwrócić
jednak uwagę, iż Ośrodek poza częścią kliniczną i zabiegową posiada
również pokoje gościnne dla pacjentów (każdy pokój wyposażony w
łazienkę z prysznicem i toaletą, standard dobry), które bywają
udostępniane pacjentom również w celach pobrania próbki nasienia, w tym
możliwe jest pobranie próbki podczas stosunku, jeśli taka jest prośba
pary. Tym samym niezależnie od obecności lub braku prezerwatyw
kauczukowych można powiedzieć, iż Ośrodek przewidział różne potrzeby
par i mężczyzn oddających nasienie oferując im w zasadzie pełnię
możliwości w tym zakresie: od skorzystania z klasycznego pokoju do
oddawania nasienia po korzystanie z pokoi gościnnych, w których
partnerka może towarzyszyć partnerowi. W rozmowach z nami pacjenci
deklarowali jednak, że nie informowano ich o możliwości oddania
nasienia poza Ośrodkiem, oddania nasienia do prezerwatywy, ani o
możliwości skorzystania z pokoju gościnnego w celu oddania nasienia.



Pracownicy rejestracji zadeklarowali, iż pary już podczas umawiania na
pierwszą wizytę są informowane o warunkach zbadania nasienia (czasie
zachowania wstrzemięźliwości, warunkach przygotowania do badania), jak
również o tym, iż prawdopodobnie lekarz zaleci wykonanie tego badania.


8. Opieka nad kobietą


W Ośrodku znajduje się kilka gabinetów ginekologicznych, żaden z nich
nie ma bezpośredniego połączenia z łazienką, co jest niezgodne z
Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w tym zakresie. Pacjentki
przygotowujące się do wizyt mogą skorzystać z łazienki ogólnej, w
której znajduje się bidet. Część pacjentek relacjonując przebieg wizyty
podawała, iż w trakcie badań były informowane o czynnościach
podejmowanych przez lekarza (np. „teraz może zakłuć, zakładam cewnik”),
część informowała, że takiej informacji nie było. Lekarz zadeklarował,
iż takie informacje są udzielane standardowo podczas badania (nie
wszystkie pacjentki, z którymi rozmawiałyśmy, były pacjentkami lekarki,
z którą rozmawiałyśmy, co może wyjaśniać rozbieżność odpowiedzi w tym
zakresie).



 Część zabiegowa Ośrodka znajduje się na pierwszym piętrze, więc
pacjentki tam przebywające są przestrzennie oddzielone od pacjentów
oczekujących na wizyty. Na pierwszym piętrze znajduje się także
pomieszczenie pielęgnacyjne dla pacjentek po zabiegach: znajduje się w
nim kilka łóżek, w dniu monitoringu pościel była świeża, do dyspozycji
pacjentek była woda butelkowana. Swoje prywatne rzeczy pacjentki mogą
zostawić pod opieką personelu lub osób towarzyszących. Pacjentki
potwierdziły, iż w pomieszczeniu pielęgnacyjnym może im towarzyszyć
osoba bliska.



 Pacjentki korzystające z zabiegów mają zapewnioną odzież
jednorazową (jedna pacjentka poinformowała nas jednak, ze korzystała z
własnej odzieży, ponieważ tak wolała) oraz dostęp do osobnej łazienki
przylegającej do pomieszczenia pielęgnacyjnego. W dniu monitoringu stan
czystości łazienki był bez zarzutu, znajdowały się w niej również
wkładki jednorazowe i wspomniana odzież jednorazowa. Pacjentki po
zabiegach przebywają w pomieszczeniu pielęgnacyjnym pod opieką
personelu, co potwierdziły wszystkie ankietowane pacjentki.


9. Umowy z NFZ


Ośrodek nie wykonuje świadczeń w ramach umowy z NFZ.


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została
udostępniona drogą elektroniczną przez monitoringiem  i 
składały się na nią następujące dokumenty:


  1. Prośba o założenie oraz przechowanie nasienia w depozycie
  2. Zgoda na leczenie z zastosowaniem zapłodnienia pozaustrojowego
  3. Prośba o leczenie z zastosowaniem zapłodnienia pozaustrojowego z
    wykorzystaniem komórek jajowych dawczyni przy zachowaniu pełnej
    anonimowości dawcy i biorcy
  4. UMOWA ZLECENIA o przeprowadzenie leczenia w Centrum Leczenia Niepłodności Małżeńskiej „KRIOBANK” w Białymstoku
  5. Zgoda na leczenie niepłodności z zastosowaniem zapłodnienia wewnątrzustrojowego
  6. Przekazanie zarodków w celach adopcyjnych
  7. Prośba o leczenie z zastosowaniem zapłodnienia pozaustrojowego z
    wykorzystaniem zarodków od osób niespokrewnionych przy zachowaniu
    pełnej anonimowości dawców i biorcy
  8. Zgoda na wykonanie zabiegu histeroskopii typu „office”
  9. Formularz wizyty rejestracyjnej kwalifikującej do MZ
  10. Zgoda na zapłodnienie pozaustrojowe IVF- język rosyjski

Z analizy zostały wyłączone dwa ostatnie dokumenty z uwagi na
standardową treść dokumentu przygotowaną przez Ministerstwo Zdrowia
(formularz wizyty rejestracyjnej kwalifikującej do MZ) i z powodów
konieczności tłumaczenia przysięgłego ostatniego dokumentu, czego nasz
monitoring nie przewidział (Zgoda na zapłodnienie pozaustrojowe IVF-
język rosyjski). Doceniamy jednak przejrzystość działań Ośrodka w
zakresie przekazania nam kompletu dokumentów zgodnie z naszą prośbą.



Większość dokumentów stosowanych przez Ośrodek posługuje się językiem
neutralnym wobec stanu cywilnego pacjentów i stosuje nazewnictwo
wymienne: mąż, partner, dawca. Wyjątkiem są dokumenty nr 2. („
Zapłodnienie komórek jajowych ma miejsce poza ustrojem matki w
warunkach klasycznej metody „in vitro”, lub przy zastosowaniu
mikroiniekcji plemnika do cytoplazmy oocytów (ICSI), zależnie od
jakości nasienia męża”) oraz nr 5 („9. Nasienie używane do inseminacji
ma pochodzić od: a. męża * b. anonimowego dawcy (dobranego na podstawie
informacji uzyskanych od pacjentów)*”), przy czym w przypadku dokumentu
nr 5 zwraca uwagę niekonsekwencja zastosowanej terminologii, ponieważ w
pierwszej części dokumentu Ośrodek posługuje się terminem „partner” („Niezbędne
jest również badanie ultrasonograficzne narządu rodnego sondą
przezpochwową i badanie nasienia oddanego przez partnera drogą
masturbacji”
). Ponadto dokumenty są opatrzone poprzednim
logotypem i nazwą Ośrodka czyli „Centrum Leczenia Niepłodności
Małżeńskiej KRIOBANK”, choć de facto podpisujący je obecnie pacjenci
leczą się już w „Kriobank. Centrum leczenia niepłodności. Ginekologia i
Położnictwo”.



Inną istotną uwagą płynącą z analiz dokumentów jest ta, iż pacjenci
podpisujący dokument nr 2. („zgoda na leczenie z zastosowaniem
zapłodnienia pozaustrojowego”) jednym podpisem wyrażają zgodę na trzy
procedury, choć dokument w swojej nazwie odwołuje się tylko do jednej z
nich („zapłodnienie pozaustrojowe”). Dwie pozostałe procedury to:


  • zgoda na użycie materiału biologicznego pacjentów  do badań
    naukowych oraz na wykorzystanie danych medycznych w badaniach naukowych
    („Wszelkie materiały biologiczne
    pobrane w trakcie diagnostyki i leczenia mogą być wykorzystane w ramach
    badań naukowych prowadzonych przez KRIOBANK. Dotyczy to w szczególności
    surowicy krwi, nasienia, płynów pęcherzykowych, płynów z torbieli
    jajnika, wydzielin macicznych i pochwowych,   komórek
    ziarnistych oraz komórek jajowych.”; „Dane medyczne uzyskane w trakcie
    naszego leczenia mogą być anonimowo wykorzystywane w pracach naukowych
    prowadzonych przez KRIOBANK oraz publikowane bez ograniczeń”.
    )
  • zgoda na przekazanie zarodków pary do tzw. adopcji na rzecz innej anonimowej pary („w
    razie braku podejmowania przez nas działań wypełniających warunki
    „świadomej zgody” przez okres 3 lat, upoważniamy KRIOBANK do
    przekazania naszych zarodków osobom trzecim dla celów adopcji z
    zachowaniem zasad anonimowości”
    )

 

Zwracamy uwagę, iż przedmiotem omawianej „Zgody (...)” jest wyrażenie
przez pacjentów zgody na procedurę zapłodnienia pozaustrojowego, której
integralną częścią nie jest (a raczej: nie powinna być) rozstrzygnięcie
o losach potencjalnych nadliczbowych zarodków w przypadku nieuiszczenia
w terminie opłaty za ich przechowywanie ani nie jest nią zgoda na
użycie materiału biologicznego oraz danych medycznych do badań
naukowych. Tymczasem pacjenci sygnując „Zgodę (...)” składają jeden
podpis pod wszystkimi paragrafami bez możliwości wyłączenia ze „Zgody
(...)” obu opisanych wyżej procedur. Zwracamy uwagę, iż może zachodzić
sytuacja, w której pacjenci chcąc poddać się zapłodnieniu
pozaustrojowemu nie chcą przekazywać ewentualnych nadliczbowych
zarodków komukolwiek i/lub nie chcą, aby ich dane medyczne bądź
materiał biologiczny były wykorzystywane w badaniach naukowych,
natomiast konstrukcja „Zgody (...)” uniemożliwia im jednoczesne
skorzystanie z zapłodnienia IVF i odmowę zrzeczenia się zarodków oraz
odmowę uczestniczenia w badaniach naukowych.  Podnosimy także, iż
zgodnie z Art. 385³ pkt 7 kc:



„W razie wątpliwości uważa się, że
niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności 7)
uzależniają zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej
umowy, niemającej bezpośredniego związku z treścią zawierającą oceniane
postanowienie.”
.



Jednocześnie w przypadku zgody na donację ewentualnych nadliczbowych
komórek jajowych na rzecz innej anonimowej pacjentki zastosowano
możliwość wyłączenia poprzez skreślenie („Zgadzamy
się / nie zgadzamy się * na użycie przez KRIOBANK nadliczbowych,
niewykorzystanych komórek jajowych do donacji komórek jajowych w celach
prokreacyjnych z zachowaniem pełnej anonimowości. * niepotrzebne
skreślić”
), więc tym bardziej dziwi, że tej samej konstrukcji
nie zastosowano w przypadku zgody na wykorzystanie danych medycznych i
materiału biologicznego w badaniach oraz w przypadku zrzeczenia się
nadliczbowych zarodków na rzecz innej pary. Wprawdzie osoba
zarządzająca Ośrodkiem zadeklarowała, iż treść dokumentów może być
negocjowalna i poinformowała nas, że „to się zdarza”,
jednak nie jesteśmy w stanie tego zweryfikować. Dlatego sygnalizujemy
jedynie, iż standardowa treść „Zgody (...)” budzi nasze wątpliwości pod
kątem przestrzegania prawa w zakresie istnienia klauzuli niedozwolonej.



Ta sama uwaga dotyczy dokumentu nr 3., („Prośba
o leczenie z zastosowaniem zapłodnienia pozaustrojowego z
wykorzystaniem komórek jajowych dawczyni przy zachowaniu pełnej
anonimowości dawcy i biorcy”
) który został skonstruowany
analogicznie do dokumentu nr 2. („Zgoda na leczenie z zastosowaniem
zapłodnienia pozaustrojowego”) w części dotyczącej włączenia w dokument
zgody na zrzeczenie się na rzecz Ośrodka potencjalnych nadliczbowych
zarodków, których przechowywania para nie opłaciła w wyznaczonym
terminie, oraz zgody na użycie materiału biologicznego oraz danych
medycznych do badań naukowych. Również w przypadku tego dokumentu
pacjenci nie mają możliwości wyrażenia zgody na samą procedurę i
jednoczesnego odmówienia zrzeczenia się nadliczbowych zarodków i
udziału w badaniach naukowych.



W przypadku dokumentu nr 5. („Zgoda na leczenie niepłodności z
zastosowaniem zapłodnienia wewnątrzustrojowego”) pojawia się – podobnie
jak w wyżej analizowanych dokumentach – punkt zawierający automatyczną
zgodę pacjentów na wykorzystanie ich materiału biologicznego i danych
medycznych w badaniach naukowych bez możliwości wyłączenia tego punktu
z całości zgody. Ta sama sytuacja ma miejsce również w dokumencie nr 8
(„Zgoda na wykonanie zabiegu histeroskopii typu „office”).



Ponadto podczas analizy dokumentów zwróciłyśmy uwagę na zapis w
dokumencie nr 7., („Prośba o leczenie z zastosowaniem zapłodnienia
pozaustrojowego z wykorzystaniem zarodków od osób niespokrewnionych
przy zachowaniu pełnej anonimowości dawców i biorcy”), który brzmi
następująco:



„Wykonanie diagnostyki wstępnej może
wymagać oceny w surowicy krwi: LH, FSH, estradiolu, testosteronu oraz
prolaktyny u pacjentek; LH, FSH, i testosteronu u pacjentów;
przeciwciał przeciwko wirusom HIV, HBS u obojga partnerów, co wymaga
pobrania ok. 5 ml krwi żylnej od pacjentki i 2 ml krwi żylnej od
pacjenta. Niezbędne jest również badanie ultrasonograficzne narządu
rodnego sondą przezpochwową i badanie nasienia oddanego przez partnera
drogą masturbacji. Nasienie o potwierdzonym potencjale rozrodczym
zostaje zamrożone do późniejszego wykorzystania w procedurze
zapłodnienia komórek jajowych dawczyni”
.



Zapis ten zwrócił naszą uwagę, ponieważ w procedurze biorstwa zarodka
od niespokrewnionych dawców (tzw. „adopcji zarodka”) określanie
parametrów nasienia partnera biorczyni wydaje się niezrozumiałe: jego
materiał biologiczny nie będzie wykorzystywany do celów medycznych,
skoro para zdecydowała się adoptować cudzy zarodek. Początkowo
interpretowałyśmy ten zapis jako zapis wprowadzający tzw. dawstwo
krzyżowe (para przystępująca do procedury z wykorzystaniem komórki
dawczyni lub cudzego zarodka przekazuje materiał genetyczny jednego z
partnerów na rzecz wykorzystania w programie dawstwa przez inną parę, a
sama przyjmuje materiał genetyczny od dawcy/dawczyni), jednak – nie
mając pewności, jaka jest intencja tego zapisu i jak go
interpretować-  poprosiłyśmy osobę zarządzającą ośrodkiem o
wyjaśnienie intencji zapisu. Otrzymałyśmy wyjaśnienie, iż zapis jest
niepoprawny i: „prawdopodobnie się
przekleił z dokumentu „Prośba o leczenie z zastosowaniem zapłodnienia
pozaustrojowego z wykorzystaniem komórek jajowych dawczyni przy
zachowaniu pełnej anonimowości dawcy i biorcy”
. Zwracamy uwagę,
iż jeśli takie jest wyjaśnienie tego zapisu to pacjenci, którzy
podpisali  dokument dotyczący adopcji zarodka de facto wyrazili
zgodę wobec Ośrodka  na wykorzystanie nasienia partnera w
procedurze dawstwa na rzecz anonimowej biorczyni i zapis ten był/jest
dla nich obowiązujący. Wobec powyższego zwracamy uwagę na jak
najpilniejsze wyjaśnienie i uporządkowanie dokumentacji przez Ośrodek,
ponieważ w obecnej sytuacji pacjenci przystępujący do procedury adopcji
zarodka i niemający intencji bycia dawcami nasienia, zgadzają się na
zostanie dawcami nasienia, ponieważ tak stanowi treść dokumentu. Jest
niejasnym, jaki jest tak naprawdę zakres zobowiązań pacjentów
podpisujących ten dokument.



Zwróciłyśmy również uwagę na pkt 13 w dokumencie nr 5:



13.  Mam/my pełną świadomość
obowiązków związanych z zapewnieniem środków na utrzymanie oraz
wychowanie potomstwa urodzonego w wyniku leczenia i nie
będę/dziemy w przyszłości wysuwać roszczeń w stosunku do Kriobanku z
tego tytułu, w tym w szczególności roszczeń związanych z ojcostwem
dziecka.




Na gruncie prawa cywilnego, w szczególności Kodeksu rodzinnego i
opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej
(wstępni, zstępni), rodzeństwo oraz w szczególnych przypadkach
małżonków lub byłych małżonków. Ośrodek jako osoba prawna, spółka prawa
handlowego (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) nie ma możliwości
pozostawania w stosunku powinowactwa lub pokrewieństwa w stosunku do
pacjentów – osób fizycznych,  wobec czego nie znajdują do niej
zastosowania przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego.

 

Wobec dokumentów o nr 1, 4 i 6 nie miałyśmy żadnych zastrzeżeń ani co
do języka, ani co do jego zrozumiałości wobec pacjenta, ani co do
zawartych w nich zapisów i klauzul.

 

Wszystkie pacjentki, z którymi rozmawiałyśmy, potwierdziły, iż wzorce
dokumentów zostały im przekazane co najmniej na 24 godziny przed
planowanym zabiegiem i że miały wystarczający czas, aby się z nimi
zapoznać. Osoba zarządzająca poinformowała nas, iż zapisy w dokumentach
są negocjowalne, jeśli pacjent będzie mieć takie życzenie.


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


Wszystkie rozmowy z personelem zawierały deklarację, iż pacjentka ma
prawo do obecności osoby bliskiej podczas wizyty lekarskiej, podczas
udziału w szkoleniach dotyczących brania leków i podczas zabiegu
inseminacji. W przypadku inseminacji, zgodnie z deklaracją położnej: „Pacjenci są zawsze zapraszani razem i decydują o tym oni z lekarzem”.
Lekarz potwierdził informowanie pacjentów o tym, iż mają prawo do
obecności osoby bliskiej. Zdaniem personelu prawo to rzadko jest
realizowane. Pacjentki, z którymi rozmawiałyśmy, nie prosiły o obecność
osoby bliskiej podczas inseminacji/transferu, ale też nie były pytane o
takie życzenie.



Pacjenci zadeklarowali natomiast,   że zostali poinformowani
o możliwości obecności osoby bliskiej w pomieszczeniu
pielęgnacyjnym.  Podczas transferu partner/ka kobiety znajduje się
w pomieszczeniu obok i zostaje zaproszony/a do pokoju pielęgnacyjnego
 przez lekarza już po wykonanym transferze.



Jeśli idzie o organizację procedury oddawania nasienia została ona
opisana w poprzedniej części i nie zauważono żadnych uchybień w tym
względzie jeśli idzie o prawo do intymności pacjentów.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


Procedura odebrania dokumentacji medycznej opisana przez personel
wygląda następująco: pacjenci zgłaszają prośbę o wydanie dokumentacji
medycznej, otrzymują dokumenty drogą pocztową (list polecony) lub
mailowo (po wyrażeniu takiej prośby). Osoba zarządzająca Ośrodkiem
uzupełniła: „cała dokumentacja przechodzi przeze mnie, pacjent otrzymuje kopie”. Deklaracje całego personelu były w tym zakresie spójne i zostały potwierdzone przez pacjentów: „kserokopia
dokumentów wydawana jest bez żadnego problemu. Wystarczy powiedzieć
lekarzowi, a pielęgniarka w rejestracji kseruje potrzebne rzeczy i
stawia pieczątkę potwierdzającą zgodność z oryginałem”
.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


Ośrodek jest częściowo dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych.
Budynek Ośrodka to samodzielny budynek dwupiętrowy (parter i dwa
piętra), bez windy i podnośników na schodach, co powoduje, iż jedynie
parterowa część budynku jest w pełni dostępna dla osób
niepełnosprawnych. Na parterze Ośrodka znajduje się toaleta dla osób
niepełnosprawnych, udostępnione jest także tylne wejście do budynku
dostosowane do potrzeb wózków inwalidzkich wraz z możliwością
zaparkowania tam samochodu, nie ma progów, a szerokość drzwi umożliwia
wjazd wózkiem. Niemniej część zabiegowa  Ośrodka znajduje się na
piętrze, więc w sytuacji konieczności skorzystania z zabiegów
wspomaganego rozrodu, niepełnosprawny pacjent musiałby się udać na
piętro, które nie jest osiągalne dla osób niepełnosprawnych (brak windy
i/lub podnośnika). W takiej sytuacji pacjent/ka potrzebowałby pomocy w
przetransportowaniu na piętro i personel Ośrodka deklaruje, że takiej
pomocy by udzielił. Jednocześnie personel powiedział nam, iż takie
sytuacje zdarzają się sporadycznie i ilekroć się zdarzały, personel
radził sobie z pomocą pacjentowi/pacjentce. Pokazano nam również
obniżany fotel ginekologiczny, z którego osoba niepełnosprawna mogłaby
o własnych siłach skorzystać, niestety fotel znajdował się na piętrze,
a więc poza zasięgiem ewentualnej pacjentki z niepełnosprawnością.

 

14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności
wykluczająca osoby homoseksualne i kobiety samotne z prawa do leczenia
niepłodności. W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano
również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób
traktowania tej kwestii przez każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do
raportu pomimo zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu,
uważając mimo wszystko te obserwacje za cenne dla pacjentów i
uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.




Ośrodek przez wiele lat funkcjonował pod nazwą „Centrum leczenia
niepłodności małżeńskiej Kriobank” i choć obecnie deklaruje formalne
dokonanie zmiany w tym zakresie na „Kriobank. Centrum leczenia
niepłodności. Ginekologia i Położnictwo” to jednak ta zmiana bywa
niekonsekwentna:  na przykład na stronie www Ośrodek stosuje już
nowe nazewnictwo w logotypach („niepłodność partnerska”), ale w
starszych artykułach umieszczonych na stronie nadal widnieje stara
nazwa („Centrum leczenia niepłodności małżeńskiej”). Ta sama uwaga
odnosi się do umów i zgód dla pacjentów, które zawierają dalej nazwę
„Centrum leczenia niepłodności małżeńskiej” i to właśnie z tym
podmiotem pacjenci zawiązują umowy czy składają oświadczenia.
Wreszcie  wizualizacja graficzna nazwy Ośrodka umieszczona nad
Rejestracją zawiera jeszcze stare nazewnictwo „Centrum leczenia
niepłodności małżeńskiej Kriobank”, a jest to pierwsza rzecz, jaką
widzi pacjent po wejściu do Ośrodka. Zwracamy uwagę na to, iż ten
termin dyskryminuje pary w związkach nieformalnych oraz osoby samotne,
w tym sensie możemy mówić o złej praktyce Ośrodka. Na korzyść Ośrodka
przemawia jednak świadomość tej sytuacji i formalna zmiana nazwy,
jednak należy zauważyć, iż to działanie powinno być konsekwentne i
doprowadzić do zmian nazwy Ośrodka we wszystkich miejscach, w których
stara nazwa się jeszcze pojawia. 



Zgodnie z deklaracjami wszystkich członków personelu, z którymi
rozmawiałyśmy, Ośrodek opiekuje się również kobietami samotnymi i
pacjentkami w związkach nieheteroseksualnych umożliwiając im pełne
korzystanie z oferty Ośrodka. Wszystkie deklaracje były pod tym
względem spójne, a używane przez personel słownictwo pełne szacunku
wobec pacjentów, bez względu na ich orientację seksualną i stan
cywilny. Otrzymałyśmy również informację, iż pary nieheteroseksualne
mogą zrealizować prawo do obecności osoby bliskiej podczas udzielania
świadczeń medycznych (wszystkich poza zabiegami ingerencyjnymi) na tej
samej zasadzie, co pary heteroseksualne. Personel mówiąc o osobach
bliskich nie rozróżniał ich na osoby tej samej i różnej płci. Uwagę
można jedynie zwrócić na konieczność ujednolicenia dokumentów pod kątem
niedyskryminującego języka, co zostało już omówione w części raportu
poświęconej analizie dokumentacji.


15. Opieka psychologiczna



 
Obecnie w Ośrodku nie jest zatrudniony psycholog, jak również Ośrodek
nie współpracuje regularnie z psychologiem – tak zadeklarowali wszyscy
pacjenci i cały personel z wyjątkiem osoby zarządzającej, która
poinformowała nas, iż „mamy psychologa, jest związana umową z Ośrodkiem”, „jest to osoba z ukończonymi studiami magisterskimi w dziedzinie psychologii, dostępna na żądanie od godziny 16.00”,
świadcząca bezpłatną pomoc psychologiczną, o której obecności pacjenci
są informowani przez lekarzy (żaden z pacjentów-rozmówców tego nie
potwierdził) oraz uczestnicząca również w życiu Ośrodka („wielokrotnie widziałem psycholożkę przy transferze, punkcji i po punkcji”). Jednocześnie osoba zarządzająca w odpowiedzi na pytanie „ilu pacjentów skorzystało z pomocy psychologicznej w tym miesiącu? Jaka jest miesięczna średnia?”
odparła, że Ośrodek nie gromadzi takich danych. Personel zadeklarował,
iż nie ma regularnie organizowanych szkoleń personelu przez psychologa,
ostatnie odbyło się na początku 2014 roku „w ramach środków unijnych”.
Ta informacja nie pokryła się z informacją od osoby zarządzającej,
która zadeklarowała, iż ostatnie szkolenie psychologiczne dla personelu
odbyło się „dwa miesiące temu i za miesiąc będzie kolejne na temat komunikacji i relacji interpersonalnych”.



Personel w rozmowach z nami informował, iż Ośrodek przez wiele lat
współpracował z psychologiem i to rozwiązanie się nie sprawdziło,
ponieważ pacjenci – zdaniem naszych rozmówców - nie chcieli z tej
pomocy korzystać. Jednakże osoba zarządzająca Ośrodkiem poinformowała
nas, iż Ośrodek prowadzi zarówno konsultacje psychologiczne, jak i
wykłady psychoedukacyjne prowadzone przez psychologa, jak i warsztaty
psychoedukacyjne prowadzone przez psychologa, natomiast „grupy wsparcia prowadzone przez psychologa nie sprawdziły się”
W Ośrodku nie ma gabinetu psychologicznego ani informacji o psychologu
(ani na stronie www, ani na tablicy informacyjnej, ani na drzwiach
gabinetów), choć zaplecze Ośrodka umożliwia wygospodarowanie gabinetu
psychologicznego i w trakcie oglądania Ośrodka zostało nam pokazane
pomieszczenie, które mogłoby -  czy w przyszłości będzie - tę
funkcję pełnić. Nie umiemy odnieść informacji uzyskanych od personelu
Ośrodka do informacji podanych przez osobę zarządzającą Ośrodkiem,
ponieważ w przypadku relacji dotyczącej roli, obecności i obowiązków
psychologa są to dane wzajemnie sprzeczne.


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).




Ośrodek prowadzi wewnątrzpacjenckie dawstwo komórek jajowych i
zarodków, wewnątrzrodzinne dawstwo komórek i nasienia oraz dawstwo
komórek i nasienia od osób płodnych, niespokrewnionych. Pacjenci nie
mogą samodzielnie wybrać dawcy lub dawczyni, jednak pogłębiona rozmowa
z personelem wskazała, iż w rzeczywistości Ośrodek umożliwia biorcom
uzyskanie szerszych informacji o dawcach niż tylko grupa krwi. Zgodnie
z pokazanym nam przez lekarza arkuszem „danych fenotypowych pacjentów”
kandydaci na biorców mogą zaznaczyć następujące preferencje w zakresie
cech dawców/dawcy/dawczyni: grupa krwi i czynnik RH, wzrost, masa
ciała, kolor oczu, kolor włosów, karnacja, wykształcenie. Choć na
dalszym etapie dawstwa wyborem dawcy/dawczyni zajmuje się już
laboratorium, kandydaci na biorców mają jednak przestrzeń na własną
decyzję odnośnie wyboru powyższych cech, co uważamy za dobrą praktykę.
W rozmowach z personelem okazało się, iż poza powyższymi cechami
kandydaci na biorców mogą również uzyskać informację o wieku
dawców/dawcy. W przypadku grupy krwi i czynnika RH pary korzystające z
nasienia mogą liczyć niemal zawsze na zgodność z dawcą, pary
korzystające z komórek dawczyni i z adopcji zarodka – nie zawsze.



Dawstwo nasienia:



Ośrodek prowadzi bank nasienia i jest to najstarszy bank nasienia w
Polsce, więc duża część działań Ośrodka jest nakierowana na kwestię
dawstwa. Czas oczekiwania na nasienie dawcy jest bardzo krótki, zgodnie
z deklaracjami całego personelu „w ogóle się nie czeka”
Uwagę zwraca duża dbałość o komfort dawców i biorców w odniesieniu do
dawstwa nasienia. Można to zaobserwować zarówno w sposobie organizacji
przestrzeni w Ośrodku (dawcy nasienia i pacjenci badający nasienie mają
zapewniony komfort i dyskrecję przekładające się na konkretne
rozwiązania architektoniczne: oddzielenie poczekalni od pokoju do
pobrania nasienia, oddzielna lada/recepcja dla mężczyzn oddających
próbki nasienia do zbadania), jak i w sposobie mówienia o dawstwie
przez personel Ośrodka i osobę zarządzającą. Ośrodek nie przeprowadza
konsultacji psychologicznej dawców, którzy deponują swój materiał w
banku nasienia, zgodnie z informacją od osoby zarządzającej: „tę funkcję oceny przydatności dawcy pełni lekarz i to on ocenia również cechy społeczne i psychologiczne dawców”.
Rekrutacją dawców nasienia zajmują się lekarze, embriolodzy i
biolodzy.  Limit potomstwa przypadającego na jednego dawcę
nasienia został przez Ośrodek ustalony na liczbę 6 ciąż (informacja od
osoby zarządzającej) , zdaniem lekarza jednak Ośrodek nie przyjął
takiego limitu. Pary korzystające z dawstwa, którym udało się zajść w
ciążę i zostać rodzicami, mogą zarezerwować nasienie dawcy na
przyszłość, aby dzieci były ze sobą w pełni spokrewnione.



Ośrodek  zadeklarował, iż korzysta wyłącznie z własnego banku nasienia, nie korzysta z banków zewnętrznych.



Dawstwo komórek jajowych i zarodków:



 Lekarz, który z nami rozmawiał podkreślił, iż w przypadku komórek
jajowych Ośrodek stosuje jedynie dawstwo komórek świeżych. W przypadku
dawstwa komórki jajowej i zarodka pacjenci są informowani o czasie
oczekiwania, ta informacja została przekazana przez wszystkich naszych
rozmówców – członków personelu. W przypadku adopcji zarodka zarodki
trafiają zawsze do jednej pary (informacja od osoby zarządzającej).
Kandydatki na dawczynie komórek jajowych nie są konsultowane przez
psychologa, ale odbywają pogłębioną rozmowę z lekarzem na ten temat, „Przy
końcu stymulacji informuję, jak wygląda sytuacja i czy mogą być
nadmiarowe komórki. Analizuję sytuację pacjentki, np. czy były
poronienia. Często pacjentki zmieniają zdanie po punkcji”
. Odniosłyśmy wrażenie, iż dawczynie są otoczone przez personel w tym procesie szacunkiem i zrozumieniem.



Rozbieżności pojawiły się ponownie w odniesieniu do konsultacji
psychologicznej dla biorców: lekarz wskazał, iż obecnie nie ma takiej
możliwości w Ośrodku; osoba zarządzająca poinformowała nas, iż taka
konsultacja jest bezpłatna i: „odbywa się na zasadach ogólnych, mamy psychologa, z którym współpracujemy”.



Ośrodek nie zbiera rozszerzonych danych o dawcach i dawczyniach
(zdjęcia z dzieciństwa, listy do przyszłych rodziców lub dziecka,
informacje o zainteresowaniach), prowadzone przez Ośrodek dawstwo
komórek, nasienia i zarodków jest wyłącznie anonimowe. Pacjenci zgodnie
z deklaracjami lekarza i osoby zarządzającej są informowani o
skuteczności Ośrodka w zakresie zabiegów z użyciem dawstwa gamet i
zarodków, są informowani o obowiązującym stanie prawnym dawstwa gamet i
zarodków oraz nie otrzymują materiałów dotyczących aspektów
psychologicznych i społecznych dawstwa (informatory, poradniki dla
rodziców itd.). Mogą jednak liczyć na rozmowę na ten temat z lekarzem.



 Ośrodek nie praktykuje zapewniania dawcom i dawczyniom informacji
zwrotnej na temat ciąż uzyskanych z ich materiału genetycznego, choć
nasi rozmówcy dopuścili możliwość, iż „w sytuacji losowej” np. ciężkiej
choroby dziecka mogliby podjąć się jakiejś formy pośredniczenia między
rodzicami i dawcami, jeśli wymagałoby tego życie lub zdrowie dziecka,
jednak w 25 letniej historii Ośrodka nigdy nie było takiej sytuacji.
Wszystkie uzyskane od naszych rozmówców informacje były w tej części
spójne i wskazywały na wieloletnią praktykę oraz doświadczenie Ośrodka.


17. NASZE REKOMENDACJE



Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji



Dobre praktyki:


  1. Naszą uwagę zwróciła polityka Ośrodka w zakresie „diagnostyki
    jednego dnia”, która zakłada wykonanie pakietu badań diagnostycznych (w
    miarę potrzeby i w zależności od sytuacji pacjentów) oraz odbycie
    wizyty przez pacjentów wraz z pełnym planem postępowania i propozycji
    terapii. Taka polityka nie tylko szanuje czas pacjentów, ale przede
    wszystkim wskazuje na indywidualne podejście do pacjenta, co zresztą
    Ośrodek deklaruje na swojej stronie internetowej – potwierdzamy, iż ta
    deklaracja pokrywa się z praktyką;
  2. Z naszych obserwacji monitoringowych wynika, iż stosunki pomiędzy
    personelem i szefostwem są bardzo dobre, co ma również przełożenie na
    komfort leczenia pacjentów. Wszyscy członkowie personelu, z którymi
    rozmawialiśmy, podkreślali dobrą atmosferę pracy i otwartość szefostwa
    na uwagi i postulaty. Co istotne, z monitoringu wynika również, iż
    zespół pracujący w Ośrodku jest zespołem stałym i stabilnym, co z
    pewnością przekłada się na wspomniany komfort leczenia pacjentów:
    personel pracuje w Ośrodku od lat, są to osoby z dużym doświadczeniem w
    pracy z pacjentami niepłodnymi, w rozmowach z personelem zauważalna
    była wrażliwość wobec problemów pacjentów i zagadnień związanych z
    niepłodnością;
  3. Pacjenci, z którymi rozmawialiśmy, zgodnie chwalili opiekę w
    Ośrodku i fachowość zatrudnionego personelu począwszy od lekarzy,
    poprzez embriologów i położne oraz pielęgniarki.



Rekomendacje:


  1. Sugerujemy ponowną refleksję dotyczącą obecności i obowiązków
    psychologa, szczególnie że Ośrodek prowadzi bank nasienia na całą
    Polskę, więc procedury kwalifikacji psychologicznej kandydatów na
    dawców mają tym większe znaczenie – nie tylko dla pacjentów Kriobanku,
    ale również dla pacjentów-biorców z innych ośrodków w Polsce, które
    współpracują z Kriobankiem. Niezależnie od bogatego doświadczenia
    medycznego, ani lekarz, ani embriolodzy nie mają kompetencji, aby
    właściwie ocenić motywacje i stabilność psychologiczną kandydatów na
    dawców. Dlatego rekomendujemy nawiązanie kontaktu choćby z Polskim
    Stowarzyszeniem Psychologów Niepłodności w celu uzyskania szerszych
    informacji. Równie istotne jest zapewnienie opieki psychologicznej
    pacjentom, być może należałoby zweryfikować doświadczenia z poprzednich
    lat (negatywne) i przeformułować pomoc psychologiczną w taki sposób,
    aby stała się adekwatna wobec potrzeb pacjentów: w grę mogą wchodzić
    warsztaty psychoedukacyjne, grupy wsparcia, sesje tematyczne, nie tylko
    tradycyjna konsultacja psychologiczna. Ponadto otwartość pacjentów na
    pomoc psychologiczną również zmienia się na przestrzeni lat. Również
    personel Ośrodka, jak wynika z wywiadów, doceniłby możliwość współpracy
    z psychologiem w postaci konsultacji, superwizji czy uczestnictwa
    psychologa w zebraniach zespołu. Praca z pacjentami niepłodnymi jest
    pracą trudną emocjonalnie i wyczerpującą; odwołując się do otwartości
    szefostwa na nowe inicjatywy rekomendujemy ponowne rozważenie tego
    zagadnienia;
  2. Rekomendujemy ponowną weryfikację wzorców zgód, umów i oświadczeń podpisywanych przez pacjentów;
  3. Sugerujemy dostosowanie budynku do potrzeb osób niepełnosprawnych
    oraz dostosowanie gabinetów do Rozporządzenia Ministra zdrowia
    (łazienka przylegająca do gabinetu wyposażona w bidet/prysznic);
  4. Sugerujemy wzbogacenie tablicy informacyjnej o wizytówki całości
    personelu, nie tylko lekarzy. Personel jest bardzo mocną stroną
    Ośrodka, podkreślaną również przez pacjentów, warto wykorzystywać ten
    atut i chwalić się całym zespołem, ponieważ w opinii pacjentów jest
    świetny (nie tylko panem profesorem i panem docentem);
  5. Rekomendujemy umieszczenie w przestrzeni ogólnodostępnej
    dystrybutorów wody/napojów, aby pacjenci mogli z nich korzystać bez
    angażowania położnych i pielęgniarek. Personel pielęgniarski i
    położniczy wykonuje w Ośrodku ważną pracę, warto go odciążyć z zadań
    niezwiązanych z jego bezpośrednimi obowiązkami;
  6. Sugerujemy ponowną analizę strony WWW pod kątem uwag
    zamieszczonych w pierwszej części raportu. Strona jest przejrzysta i
    pacjenci deklarowali łatwą nawigację, jednak brakuje na niej istotnych
    informacji (opisy zabiegów, pełny cennik, opisy skutków ubocznych,
    polityka SET);
  7. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
    grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
    pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
    pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
    zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
    i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl,
    www.nieplodnoscboli.pl);
  8. Rekomendujemy udostępnienie materiałów drukowanych w poczekalni i
    – przede wszystkim – publiczne udostępnienie Karty Praw Pacjenta.
    Materiały, o które warto wzbogacić poczekalnię i rejestrację, to
    ulotki, czasopisma i książki z zakresu leczenia niepłodności (np.
    Chcemy być rodzicami, z książek – poradniki adresowane do osób
    niepłodnych, np.  „Nadzieja na nowe życie. Poradnik dla marzących
    o dziecku” Agnieszki Doboszyńskiej i in., „Drogi ku płodności”, wyd.
    zbiorowe i inne), ale również publikacje dotyczące adopcji, dawstwa i
    biorstwa gamet i zarodków (np. bezpłatne poradniki „Powiedzieć i
    Rozmawiać” Stowarzyszenia NASZ BOCIAN). Lista publikacji, którą warto
    uwzględnić na stronie WWW dla pacjentów:


Poradniki:

Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo
CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec,
Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec,
Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach
wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom
Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet,
Wydawnictwo Esprit

Publikacje popularnonaukowe i
beletrystyka:

Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie
reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena
Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń,
Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek,
Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna
Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red.
Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka,
Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara
Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo
Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo
PZWL

Publikacje naukowe:

Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i
Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red.
Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii
Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS


18. Komentarz osrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



Data wypełnienia ankiety
śr., 08/19/2015 - 04:02 Zobacz ankietę
sob., 07/04/2015 - 21:26 Zobacz ankietę
śr., 07/01/2015 - 14:23 Zobacz ankietę
pon., 06/29/2015 - 18:02 Zobacz ankietę
sob., 06/27/2015 - 08:12 Zobacz ankietę
czw., 06/25/2015 - 11:14 Zobacz ankietę
czw., 06/25/2015 - 10:20 Zobacz ankietę
Zaloguj się aby wypełnić ankietę.