Klinika Niepłodności i Endokrynologii Rozrodu Uniwersytet Medyczny w Poznaniu

Istnieje od 1919 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:

Dane placówki

pin

Adres:

Poznań,60-535
ul. Polna 300

phone

Telefon:

618 419 311
618 419 119

Nasza lokalizacja

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Ośrodek Diagnostyki i Leczenia Niepłodności GPSK („Polna Poznań”)
Data przeprowadzonego monitoringu 05.02.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE

18. Komentarz osrodka do raportu





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
do ESHRE od 2000 roku oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO
9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE, uczestniczy w
szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE (dwóch zatrudnionych w
Ośrodku embriologów posiada certyfikat Clinical Embryologist ESHRE).
Ośrodek zadeklarował znajomość „Pacjenckich standardów w leczeniu
niepłodności 2014” przygotowanych przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN.
Ośrodek wykonuje szereg badań i zabiegów w ramach umowy z NFZ.



2. Opis Ośrodka


Diagnostyką i leczeniem niepłodności w ramach
Ginekologiczno-Położniczego Szpitala Klinicznego UM w Poznaniu zajmują
się trzy jednostki organizacyjne:

  1. Poradnia Niepłodności
  2. Ośrodek Diagnostyki i Leczenia Niepłodności
  3. Oddział Niepłodności i Endokrynologii Rozrodu.



Pierwsze dwie jednostki działają praktycznie w tym samym miejscu (II
piętro budynku D), zaś oddział szpitalny znajduje się w innym budynku
(budynek A). Budynek D, w którym prowadziłyśmy monitoring, jest
czterokondygnacyjny, wyposażony w windy, bez barier architektonicznych
dla osób niepełnosprawnych. Na parterze dyżuruje osoba z ochrony, która
chętnie udziela informacji i pomaga odnaleźć drogę, co bywa przydatne,
biorąc pod uwagę, że cała instytucja szpitala klinicznego zajmuje
kilkanaście budynków w bezpośrednim sąsiedztwie. Szpital znajduje się w
starej części miasta, z łatwym dojazdem komunikacją miejską, za to
parkowanie w okolicy może być mocno utrudnione. Na teren szpitala nie
ma wjazdu samochodem dla pacjentów, poinformowano nas jednak, iż w
szczególnych wypadkach można uzyskać pozwolenie na wjazd.



Ośrodek Diagnostyki i Leczenia Niepłodności (zwany dalej „Ośrodkiem), w
którym przeprowadzono monitoring,  zajmuje pomieszczenia na jednym
z pięter „Budynku wielofunkcyjnego D” w ramach GPSK. Na tym samym
piętrze działa też poradnia ginekologiczna dla dziewcząt, poradnia
endokrynologii ginekologicznej i niepłodności oraz poradnia patologii
ciąży. Wszystkie te jednostki współdzielą poczekalnię, natomiast
Ośrodek Diagnostyki i Leczenia Niepłodności ma swoją własną
rejestrację, która jest odrębnym, zamykanym pomieszczeniem. Ośrodek nie
dysponuje zbyt dużą powierzchnią: ma kształt litery L, z rejestracją i
główną poczekalnią na połączeniu dwóch korytarzy. W głównej poczekalni
miejsc dla oczekujących było wystarczająco dużo (ok. 20), choć z
opowieści jednej z pacjentek wiemy, że w momencie największego
natężenia ruchu czasami trudno znaleźć miejsce.



Sytuacja badawcza:



Monitoring odbywał się w dniu regularnej pracy Ośrodka. Rozmowy z
pacjentami zostały przeprowadzone na miejscu w Ośrodku oraz
telefonicznie w dniach 06.02 i 12.02.2015.  Pacjentki zgłaszały
się spontanicznie do wywiadów, nie były zapraszane przez Ośrodek.

Istotne jest, iż naszym celem było przeprowadzenie opisu pracy Ośrodka,
rozumianego jako opis całokształtu opieki nad pacjentem niepłodnym.
Tymczasem część budynku, którą udostępniono i którą opisałyśmy w
poniższym raporcie, dotyczy jedynie samego Ośrodka Diagnostyki i
Leczenia Niepłodności, w którym praktycznie nie odbywa się diagnostyka.
Diagnostyka jest przeprowadzana w Poradni Niepłodności znajdującej się
na tym samym piętrze, ale do której nie miałyśmy dostępu. Tym samym
całość raportu odnosi się do „części in vitro” czyli funkcjonowania
Ośrodka przeprowadzającego procedury zapłodnienia pozaustrojowego i tym
się zajmującego,  obecnie również na potrzeby ministerialnego
programu refundacji. Ośrodek nie prowadzi zatem całokształtu opieki nad
pacjentem począwszy od diagnostyki, poprzez leczenie niższego rzędu a
skończywszy na metodach zaawansowanych. Tym zajmują się łącznie
wszystkie trzy podmioty w ramach GPSK (Poradnia, Ośrodek i Oddział) a
także lekarze tam pracujący, którzy prowadzą również praktyki prywatne,
i dopiero po zestawieniu zadań i pracy tych trzech podmiotów można
uzyskać całościowy obraz opieki nad niepłodnym pacjentem.



Organizacja Ośrodka:



Ośrodek pracuje w godzinach 06.00- 15.00, jednak  największą
aktywność pracy Ośrodka (kolejki pacjentów) zaobserwowałyśmy w
godzinach 08.00-12.00. W Ośrodku pracuje sześciu lekarzy, którzy mają
przydzielone pacjentki, ale zdarza się, że w razie nieobecności lekarza
opieki udziela inny lekarz. W opiniach pacjentek, z którymi
rozmawiałyśmy, regułą jest, że praktycznie przy każdej wizycie mają do
czynienia z innym lekarzem.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Analizę strony WWW przeprowadzono w lutym 2015 roku.



Ośrodek posiada stronę internetową prowadzoną dla całego szpitala. Na
stronie głównej znajduje się funkcjonalność umożliwiająca umówienie
wizyty przez Internet, jednak  żadna z pacjentek, z którymi
rozmawiałyśmy, z niej nie korzystała. Nie ma osobnej zakładki
poświęconej leczeniu niepłodności. W zakładce DLA PACJENTA umieszczony
jest podtytuł  IN VITRO (trzeci od dołu: http://www.gpsk.ump.edu.pl/in-vitro.html),
który przekierowuje do podstrony zawierającej ogólne informacje
dotyczące  programu rządowego.  Wymieniono tam również osoby
pracujące w Ośrodku (bez notek biograficznych, bez zdjęć) i podano
ogólne informacje o procesie kwalifikacji, dane kontaktowe (adres,
telefon) oraz odsyłacz do strony Ministerstwa Zdrowia na temat programu
refundacji in vitro.  W tej samej zakładce  (dla pacjenta /
amh – ocena płodności) znajdujemy informację o badaniu płodności.
Ofertę Ośrodka w zakresie leczenia niepłodności znajdziemy natomiast na
stronie poradni leczenia niepłodności (poradnie/opisy poradni/poradnia
niepłodności), jednak poprzestano jedynie na opisie prowadzonej
działalności i nie znajdziemy tam informacji, czym jest np.
inseminacja, na czym polega, jaka jest jej skuteczność itd. W jeszcze
innym miejscu należy szukać cennika (dla pacjenta/cennik, str. 1
hormony płciowe, str. 4 badania cytogenetyczne, str. 9 badania
andrologiczne, str. 17 zabiegi w leczeniu niepłodności). Z kolei opis
badania nasienia wraz z opisem przygotowania do badania nasienia
znajdziemy w zakładce poradni andrologicznej (poradnie/opisy
poradni/poradnia andrologiczna). Na pozostałych podstronach serwisu
GPSK można znaleźć bardziej rozbudowane informacje kontaktowe, mapę
dojazdu (także opis dojazdu komunikacją miejską), kolorowy plan
szpitala. Jest też zakładka o prawach i obowiązkach pacjenta, która
zwróciła naszą uwagę, ponieważ zgodnie z polskim prawem (Ustawa o
prawach pacjenta) opisane są jedynie prawa pacjenta i nie ma aktu
prawnego, z którego wynikałyby jego  szczególne obowiązki.
Szczególne, czyli odnoszące się konkretnie do pacjentów. Analizując
treść dokumentu „Prawa i obowiązki pacjenta” zwróciłyśmy uwagę, iż
część dotycząca praw jest opisaniem praw wynikających z rozmaitych
aktów prawnych, które właściwie w całości gromadzi i opisuje Karta Praw
Pacjenta, natomiast w części obowiązków znalazły się trzy punkty:



Obowiązki pacjenta leczonego w Przychodni

1. Pacjent zobowiązany jest:

a. przestrzegać obowiązujące przepisy,

b. przestrzegać zaleceń lekarzy i pielęgniarek związanych z procesem leczenia,

c. szanować mienie szpitalne.



Punkty a) oraz c) wynikają z ogólnych przepisów prawa i można je
wywodzić z Kodeksu cywilnego (niszczenie mienia) i z przepisów ogólnych
(każda osoba jest zobowiązana do przestrzegania przepisów kraju, na
którego terytorium się znajduje), w związku z czym ujmowanie ich jako
„obowiązków pacjenta” wydaje się redundantne. Z kolei punkt b) nie jest
obowiązkiem pacjenta, lecz jedynie działaniem w jego własnym interesie,
aby uzyskać pożądany efekt terapeutyczny. Niemniej pacjent zawsze ma
prawo zlekceważyć zalecenia personelu medycznego, co się naturalnie
będzie mogło wiązać się z poniesieniem przez niego negatywnych
konsekwencji terapeutycznych, jednak to postępowanie każdorazowo wynika
z decyzji samego pacjenta i trudno – na bazie przepisów obowiązującego
prawa – uzasadnić przekształcenie tego prawa w obowiązek.



Ogólnie strona szpitala jest jasna i czytelna jeśli idzie o kompozycję,
natomiast jednocześnie jest trudna w nawigacji, jeśli idzie o
informacje dotyczące całości opieki nad pacjentem niepłodnym.
Informacje te bowiem są rozrzucone po serwisie, trudno je odnaleźć
intuicyjnie, a do tego nie są kompletne (brak opisów badań, brak
podanej skuteczności, brak opisu skutków ubocznych). Każdorazowo wymaga
to od użytkownika zastanowienia się, gdzie ewentualnie mogłyby się
znajdować ważne dla niego wyjaśnienia, a więc do którego działu
projektant strony mógł przypisać daną informację. W trakcie monitoringu
poinformowano nas jednak, że Ośrodek deklaruje zamiar stworzenia strony
zawierającej kompletną informację o leczeniu niepłodności. Wydaje się
to bardzo dobrym pomysłem.



Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:



Ośrodek nie prowadzi telefonicznej linii dyżurnej dla pacjentów
niepłodnych, choć osoba zarządzająca udzieliła twierdzącej odpowiedzi
na to pytanie, podając „tak, pacjenci przychodzą na oddział, mogą się
zgłosić do izby przyjęć”.  Dwie spośród pacjentek, z którymi
przeprowadzałyśmy wywiady, otrzymały od swojego lekarza prowadzącego
numer prywatnej komórki na wypadek nagłych zdarzeń czy wątpliwości –
miały wtedy przesłać SMS z pytaniem. Korzystały z tej formy i
zadeklarowały, iż otrzymały odpowiedzi. Należy tu jednak nadmienić, że
były to pacjentki, które do Ośrodka trafiły z gabinetu prywatnego
swojego lekarza prowadzącego. Trzecia z pacjentek nie otrzymała takiego
numeru („Telefon uzyskałam na forum!!! ale nie sprawdzałam czy działa”).
W związku z powyższym należy domniemywać, iż nie istnieje jednolita
procedura opieki nad pacjentem w zakresie takiej linii dyżurnej: dla
wszystkich pacjentów dostępna jest pomoc lekarska w ramach szpitala,
natomiast możliwość całodobowego kontaktu pacjent-lekarz nie jest
ustaloną procedurą w Ośrodku, jak wynikałoby ze Standardów Pacjenckich,
a każdorazowo zależy od indywidualnych ustaleń między pacjentem i
lekarzem.



Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:



W Ośrodku znajduje się kilka tablic informacyjnych. Przy drzwiach
gabinetów znajduje się informacja o godzinach przyjęć lekarzy Poradni.
W rogu poczekalni udostępniono Kartę Praw Pacjenta, kontakty do
rzecznika praw pacjenta oraz kontakt w sprawie skarg i wniosków (osoba
zarządzająca Ośrodkiem nie umiała nam jednak odpowiedzieć na pytanie,
gdzie można składać skargi).  W widocznym miejscu poczekalni
znajduje się duży plakat na temat pomocy psychologicznej zawierający
wiele wartościowych informacji. Przy rejestracji umieszczono tablicę
przedstawiającą część pracowników: kierownika zespołu poradni, położną
koordynującą, pielęgniarki, położne. Jeśli idzie o materiały dostępne w
poczekalni/rejestracji w dniu monitoringu znajdowały się tam wyłącznie
materiały reklamowe: ulotki o banku komórek macierzystych, fotografii
artystycznej i innych niezwiązanych bezpośrednio z leczeniem
niepłodności.



Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 



Większość usług realizowana jest w ramach kontraktu z NFZ oraz programu
rządowego, nie ma zatem tzw. „ukrytych kosztów”. Dla pacjentów
nieubezpieczonych oraz wszystkich zainteresowanych osób dostępny jest
kompletny cennik zawierający wycenę zabiegów i badań, cennik
umieszczono na stronie internetowej. Na prośbę można również otrzymać
cennik z rejestracji – bardziej szczegółowy dokument dotyczący
wyłącznie diagnozy i leczenia niepłodności, który został udostępniony
dla potrzeb monitoringu. Zgodnie z informacjami uzyskanymi od
pacjentów, płatność gotówką odbywa się w kasie szpitala, istnieje też
możliwość płatności przelewem. Pacjent zawsze otrzymuje rachunek, co
potwierdziły wywiady z pacjentami.



Jeśli idzie o procedurę składania skarg:



Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej pacjenci mogą złożyć skargę na pracę Ośrodka, jednak taka sytuacja: „jeszcze się nie zdarzyła”.
Nie uzyskałyśmy odpowiedzi na pytania o to, jaka jest procedura
składania skargi: ustna, pisemna, kto ją przyjmuje, kto rozpatruje,
jaki jest tryb odpowiedzi na skargę i czy pacjent ma możliwość złożenia
odwołania od odpowiedzi na skargę.



Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:



Ośrodek raportuje swoją skuteczność do ESHRE w ramach European IVF
Monitoring oraz do programu rządowego (to ostatnie jest obowiązkiem
każdego Realizatora). Informacji tej nie znajdziemy jednak na stronie
WWW ani w dokumentach przygotowywanych przez Ośrodek dla pacjentów. Z
rozmów z personelem wynika, że takie informacje są przekazywane w
czasie wizyt pacjentów, czego jednak część pacjentek nie potwierdziła w
wywiadach. Lekarz, z którym rozmawiałyśmy, odsyła pacjentów do
literatury przedmiotu (fachowej) twierdząc jednocześnie, że informuje
pacjentki o realnych szansach w odniesieniu do konkretnej sytuacji
pary.  Dane o skuteczności leczenia nie są publikowane na stronie,
ponieważ: „inne ośrodki podają kompletnie nierealistyczne dane – 50-60% i wtedy szpital wyglądałby źle”
(cytat: lekarz). Zauważając, iż komentarz ten jest merytorycznie
zasadny (istotnie, wiele ośrodków podaje dane bez objaśnienia podstaw
metodologicznych: opisania, jakiej grupy wiekowej pacjentek dotyczą,
jakich sytuacji klinicznych, jak interpretować dane: w odniesieniu do
ciąży przeliczonej na procedurę, punkcję, transfer, ciążę biochemiczną,
kliniczną czy żywe urodzenie) chciałybyśmy podnieść, iż mimo to warto
informować pacjentów o takich danych, ale z objaśnieniem metodologii,
która urealniałaby zarówno oczekiwania pacjentów, jak również
wyjaśniałaby, dlaczego zawyżone dane podawane przez inne ośrodki mogą
być mało wiarygodne.



Informacje o diagnozie i możliwościach leczenia nie są przekazywane w
Ośrodku, odbywa się to na wcześniejszym etapie procesu leczenia na
poziomie Poradni lub w gabinecie prywatnym. Informacje o procedurze i
jej skuteczności przekazywane są ustnie przez lekarza. Pacjentki
sygnalizowały niewystarczający kontakt z lekarzem, jedna uskarżała się
na to, że praktycznie każde badanie (codziennie) przeprowadza ktoś
inny. Informacji o skuteczności nie otrzymały, informacje o procedurze
uzyskiwały na bieżąco od położnych. Informacje o ewentualnych skutkach
ubocznych – z ulotek leków (jedna pacjentka). Po punkcji embriolog
informuje lekarza (nie pacjentów!) o rozwoju zarodków, w związku z tym
pacjenci przyjeżdżają na transfer, nie wiedząc, czy się odbędzie, czy
nie – chyba że mają dobry kontakt z lekarzem i zostali poinformowani
telefonicznie o aktualnej sytuacji (informacja uzyskana od dwóch
pacjentek).



Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:



Jeśli chodzi o politykę monotransferów SET, lekarz, z którym
rozmawiałyśmy, jest jej zdecydowanym zwolennikiem: „Rozmawiam o tym z
pacjentami, priorytetowo, zdecydowanie”. Informacja jest przekazywana
ustnie: „Często wcześniej przed rozpoczęciem stymulacji, finalna
decyzja zapada w dniu transferu”.  Z kolei jedna z pacjentek,
która miała już za sobą jeden cykl leczenia, powiedziała, że nie
przeprowadzano z nią rozmowy na temat liczby zarodków w transferze, o
polityce monotransferów dowiedziała się z opisu programu rządowego oraz
rozmowy z inną pacjentką. Zwracamy jednak uwagę, iż rozbieżności w tej
kwestii mogą wynikać z faktu, iż w Ośrodku pracuje kilkuosobowy zespół
lekarzy, którzy mogą prezentować różne podejścia do polityki SET . Być
może zatem warto rozważyć wprowadzenie ogólnej procedury informowania
pacjentów o powodach stosowania monotransferów i powikłaniach, które
mogą towarzyszyć ciążom mnogim, aby wystandaryzować obowiązek podawania
tej informacji pacjentom.


4. Program refundacyjny


GPSK jako Ośrodek publiczny jest realizatorem programu rządowego od
początku jego trwania, lipca 2013 roku. Jako dobrą praktykę w tym
zakresie chciałybyśmy wymienić tablicę informacyjną z regulaminem
programu oraz dokumentami, które podpisują pacjenci, znajdującą się w
widocznym miejscu – przy punkcie pobrań. Zainteresował nas podział na
pacjentów „z poradni” i „z gabinetów prywatnych”, a także „z programu
rządowego” i „komercyjnych” – według pracowników Ośrodka, wszyscy
pacjenci trafiają do jednej puli i są traktowani jednakowo. Niektóre
pacjentki sugerowały jednak, że może dochodzić do traktowania
niektórych pacjentów priorytetowo – np. w zakresie informowania o
zdatności zarodków do transferu. Jedna z pacjentek, mimo tego, że
trafiła do Ośrodka z gabinetu prywatnego, nie otrzymała w wyprzedzeniem
informacji, że do transferu nie dojdzie. Inna pacjentka, również z
gabinetu  prywatnego, która skarżyła się na brak lekarza
prowadzącego, stwierdziła, że obsługa jest dość szybka i nie można
powiedzieć, by pacjentki konkretnych lekarzy cieszyły się większym
zainteresowaniem.


5. Rejestracja wizyty


Praca głównej rejestracji wydaje się odbywać z poszanowaniem intymności
pacjentów – rozmowy odbywały się przyciszonym głosem, pacjenci byli
wywoływani dyskretnie, Ośrodek zapewnił osobne pomieszczenie dla
rejestracji Ośrodka. Zwracamy uwagę, iż Ośrodek położył na tę kwestię
nacisk, organizując swoją pracę tak, aby zapewnić pacjentom potrzebną
dyskrecję. Główna poczekalnia stanowi dużą otwartą przestrzeń z
miejscami siedzącymi dla osób oczekujących.  Jeśli natomiast idzie
o dalszą część poczekalni, tak zwaną zabiegową, znajdowały się w niej
jedynie trzy krzesła i pacjenci tłoczyli się w wąskim korytarzu. W obu
poczekalniach w dniu monitoringu nie było dostępu do napojów – według
relacji jednej z pacjentek: „kiedyś był jeszcze baniak z wodą
mineralną”.  W dniu obserwacji bezpośrednie nie zaobserwowałyśmy
jednak ani dostępnej wody, ani dystrybutora napojów. Pacjenci w
rozmowach z nami podawali, że: „przychodzą zabezpieczeni z własnymi
napojami”. Naszą uwagę podczas monitoringu zwróciło, że pacjenci
oczekujący w poczekalni sporo rozmawiali między sobą, co jest sytuacją
dość nietypową dla polskich ośrodków leczenia niepłodności, w których
poczekalniach na ogół panuje zupełna cisza. Nie umiemy zinterpretować
przyczyn odmiennego stanu rzeczy w Ośrodku na Polnej, ani ocenić, czy
była to sytuacja wyjątkowa w dniu monitoringu, czy też
charakterystyczna dla tego miejsca. Podnosimy jednak to spostrzeżenie w
raporcie, ponieważ z naszego punktu widzenia było to nietypowe zjawisko
i finalnie pozytywne dla samych pacjentów oraz ich samopoczucia w
trakcie procesu leczenia. Być może wynikało z przyjaznej atmosfery,
jaką tworzy Ośrodek, być może wynikało z indywidualnych potrzeb
pacjentów, którzy korzystali z Ośrodka akurat tego dnia.



Pacjenci nie są informowani o opóźnieniach przed przybyciem do Ośrodka,
taką informację otrzymują dopiero na miejscu od pracowników
rejestracji. Zgodnie z relacją pacjentów opóźnienia są dość częste i
wynoszą od pół godziny do nawet dwóch godzin. Jedna z pacjentek
skarżyła się na trudności z dodzwonieniem się do rejestracji.



Tylko jedna osoba z rejestracji przeszła szkolenie dotyczące
postępowania z pacjentem prowadzone przez specjalistę ds. jakości GPSK
w związku z przeniesieniem na to stanowisko z innej komórki
organizacyjnej.


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Pacjenci trafiają do Ośrodka już z gotową diagnozą, do samego Ośrodka
zgłaszają się na leczenie, tak więc wizyt lekarskich jest niewiele – w
samym Ośrodku nie ma nawet gabinetu ginekologicznego jako takiego (jest
gabinet USG), co wynika z podziału zadań pomiędzy komórkami GPSK i co w
związku z tym nie może być traktowane jako spostrzeżenie
negatywne.  Pacjenci zjawiają się rano (ok. 07.00) przechodzą
badania i czekają na dalszy ciąg świadczeń, bywa że do południa. Według
osoby zarządzającej 90% pacjentów ma swojego lekarza prowadzącego,
czyli nieliczni są obsługiwani przez lekarza, który akurat jest wolny.
Pacjentki zgłaszały niedosyt kontaktu z lekarzem prowadzącym: „badania przeprowadzane przez innego lekarza za każdym razem”
(cytat pacjentka). Z wypowiedzi pacjentów wyłania się bardzo
niejednoznaczny i różnorodny obraz przebiegu wizyt. Pierwsza wizyta
tzw. informacyjna trwa według informacji lekarza: „kilkanaście minut”,
co wynika z opisanej już specyfiki pracy Ośrodka. Pacjentki oceniały
jednak czas pierwszej wizyty bardzo różnie: od 30 minut do 2 godzin
podając, iż był to czas wystarczający i czuły się usatysfakcjonowane
uzyskaniem odpowiedzi na swoje pytania. Większość pacjentek oceniała
kontakt z lekarzem prowadzącym jako dobry lub bardzo dobry: „zawsze dostawałam informację”, „otrzymywane informacje były dla mnie satysfakcjonujące”, „raczej były satysfakcjonujące”, ale pojawiały się również wypowiedzi: „podczas
wizyty profesor udzielał telefonicznego wywiadu dla Głosu Wielkopolski,
a w trakcie inseminacji na sali przebywali studenci i nikt mnie nie
zapytał, czy sobie w ogóle tego życzę”, „był taki tłum, że nawet nie
było czasu porozmawiać”, „za każdym razem przyjmował mnie inny lekarz,
czułam małe zainteresowanie lekarza prowadzącego”
. Podobną
rozbieżność zaobserwowałyśmy pytając pacjentki, czy wizyty były
przerywane wejściem osoby trzeciej. Większość odpowiadała, że nie, choć
wizytom towarzyszyła zawsze położna, co zgodne jest z procedurami
szpitalnymi wielu krajów europejskich, choć w Polsce niestety wciąż
mało popularne. Jednak zanotowałyśmy również odpowiedź: „podczas wizyty
weszła sekretarka, rzuciła jakieś papiery na biurko i wyszła”. 
Pacjentki zgodnie potwierdziły, iż na schemat wizyty składały się na
ogół: zaproponowanie planu leczenia na najbliższe miesiące i 
omówienie go; omówienie rodzaju i przebiegu zalecanych badań i zabiegów
oraz podsumowania dawkowania leków. Rozbieżne odpowiedzi (TAK/NIE)
pojawiały się przy pytaniach o pisemne podsumowanie wizyty i upewnienie
się lekarza, czy pacjentka zrozumiała zaproponowany plan leczenia i nie
ma dodatkowych pytań.


7. Opieka nad mężczyzną


Ośrodek dysponuje jednym pokojem do oddawania nasienia. Pacjenci w
większości oceniali organizację procedury oddawania nasienia jako
wystarczająco dyskretną i raczej bezproblemową, pojawiały się jednak
również wypowiedzi negatywne, które opisałyśmy poniżej.



Pokój do pobrania nasienia znajduje się na końcu korytarza, jest
wyposażony z łazienkę i zamykany od środka na klucz. Nad drzwiami
znajduje się lampa z napisem „ZAJĘTE”,  niestety włącznik jest na
zewnątrz a w środku nie ma podglądu, czy lampa jest zapalona czy nie.
Pokój mierzy ok. 2x3 metry, są w nim kanapa i dwa fotele – skórzane,
według relacji pacjenta: „w lecie człowiek się do nich przykleja, zostają na nich ślady potu”.  Jest też telewizor – niedziałający, i materiały erotyczne – jeden z pacjentów stwierdził: „nie dotykałem, brzydziłem się, kartki były posklejane”.
Po oddaniu nasienia pacjent otwiera okienko łączące pokój bezpośrednio
z laboratorium seminologicznym, w którym pracuje dwóch panów, i tam
zostawia pojemnik. Przekazanie próbki odbywa się więc w sposób
dyskretny dla pacjenta. Największym mankamentem usytuowania pokoju
wydaje się być to, że pacjenci stoją w kolejce do niego na korytarzu
pełnym innych oczekujących – kobiet i mężczyzn. Z tego powodu, pomimo
iż teoretycznie istnieje możliwość towarzyszenia pacjentowi przez
partnerkę, trudno powiedzieć, czy pary chcą z tej możliwości korzystać.
Również podczas naszej wizyty korytarz był pełen oczekujących
pacjentów. Jedna z par zadeklarowała: „mieliśmy szczęście, nie było innych oczekujących pod pokojem do oddawania nasienia, mogliśmy wejść dyskretnie”;
dwie inne pacjentki stwierdziły, że brak intymności nie przeszkadzał
ich partnerom. Dla jednego z pacjentów brak intymności był sporym
problemem, przeszkadzały hałasy dochodzące z zewnątrz i widoczna
obecność osób w laboratorium (cienie w okienku). Lekarz podczas wywiadu
powiedział, że sugeruje parom korzystanie z przyszpitalnego hotelu dwa
piętra wyżej, który zapewnia większą intymność za niewygórowaną cenę
(podał cenę ok. 80zł, na stronie WWW nie ma informacji o cenie pobytu w
hotelu, mimo że na parterze na karcie informacyjnej o hotelu jest taka
informacja – że ceny można znaleźć na stronie WWW). Pacjentki, z
którymi rozmawiałyśmy, nie zostały jednak poinformowane o możliwości
skorzystania z hotelu (ale też były to pacjentki innego lekarza, więc
ponownie zwracamy uwagę, iż rozbieżność relacji pacjentów może wynikać
właśnie z tej przyczyny i że z tego względu warto rozważyć
standaryzację części procedur, szczególnie dotyczących zakresu
udzielanych informacji).



W rozmowach z pacjentami uzyskałyśmy również informację, iż wyniki
badania nasienia wykonanego w Ośrodku nie są rutynowo udostępniane
pacjentom, chyba że na ich specjalne życzenie. Podczas monitoringu
jedna osoba z personelu spontanicznie pokazała nam wynik seminogramu z
danymi osobowymi pacjenta („o tu jest taki jeden nieodebrany wynik”) .


8. Opieka nad kobietą


Gabinety ginekologiczne (USG) mieszczące się w Ośrodku posiadają
bezpośredni dostęp do łazienki, co zgodne jest z Rozporządzeniem
Ministra Zdrowia w tym zakresie. Łazienki w dniu monitoringu były
czyste. Każda posiadała umywalkę, bidet i sedes, była zaopatrzona w
ręczniki papierowe oraz można ją było zamknąć od wewnątrz. Pacjentki w
rozmowach potwierdzały, że mogły się przygotować do wizyt w łazienkach,
podkreślały też obecność parawanów w gabinetach jako plus sprzyjający
ich poczuciu intymności.



W Ośrodku znajdują się także cztery pomieszczenia pielęgnacyjne
przeznaczone dla pacjentek po zabiegach. Pomieszczenia zapewniają
intymność przebywającym w nich pacjentkom; w każdym znajduje się jedno
lub dwa łóżka, w dniu monitoringu pościel była świeża. Każde z
pomieszczeń ma dostęp do łazienki, nie jest to dostęp bezpośredni
(łazienka nie przylega bezpośrednio do każdego z pomieszczeń), jednak
sposób zorganizowania przestrzeni mieszczącej w sobie pomieszczenia
pielęgnacyjne i łazienkę, jest bezkolizyjny: łazienka jest dostępna
tylko dla pacjentek po zabiegach i znajduje się w wydzielonej,
pozabiegowej strefie. Jedno z pomieszczeń pielęgnacyjnych mieści się po
drugiej stronie korytarza i przebywające w nim pacjentki muszą przejść
przez ogólnodostępny korytarz, aby skorzystać z łazienki, ale też
personel nas poinformował, że w tym pomieszczeniu przebywają jedynie
pacjentki „krótkoterminowe”, po nieinwazyjnych zabiegach i
badaniach.  Stan czystości łazienki w dniu monitoringu był bez
zarzutu, wyposażona była w umywalkę, ubikację, bidet i ręczniki
papierowe.



Pacjentki przychodzą na zabieg w odzieży własnej (koszula nocna, dres).
Informacje o tym, jaki strój pacjentka ma zabrać ze sobą, są
przekazywane przez rejestrację, a także zostały zawarte w dokumencie
„Informacje dotyczące przygotowania do punkcji jajników” (przekazanym
przez Ośrodek zespołowi monitorującemu). Zgodnie z relacjami personelu
stroje jednorazowe (obuwie i fartuch) są zapewniane partnerom
pacjentek. Z wywiadów z pacjentkami wynika jednak, że brakuje
jednolitej procedury w zakresie dystrybucji odzieży jednorazowej –
jedna z nich otrzymała taki strój dla siebie, mimo że nie potrzebowała,
druga nie dostała takiej odzieży dla męża.



Pacjentki po zabiegu są przywożone do pomieszczenia pielęgnacyjnego na wózku/łóżku: „wiozła mnie pani położna, byłam okryta kołdrą”
(cytat pacjentka).  Przy łóżkach znajdują się typowe szafki
szpitalne, niezamykane – podczas zabiegu rzeczy prywatnych pilnują
osoby towarzyszące pacjentkom, nie ma możliwości pozostawienia rzeczy w
zamykanym miejscu. Pacjentki przebywające w pomieszczeniu mają dostęp
do wody (czajnik, herbata), otrzymują też od położnych herbatę oraz
słodkie sucharki, co zgodnie potwierdziły wszystkie ankietowane
pacjentki. W pomieszczeniu mogą towarzyszyć im osoby bliskie, co
również zostało potwierdzone w wywiadach z personelem oraz
pacjentami.  Pacjentki po zabiegach mogą w razie potrzeby zgłosić
się do Izby Przyjęć szpitala, gdzie otrzymają fachową pomoc w pełnym
zakresie – informacja ta znajduje się w dokumencie „Informacja dla
pacjentki po punkcji i transferze” (nie wszystkie pacjentki otrzymały
jednak ten dokument, jak wynikło z rozmów). Jak już wspomniano,
pacjentki uskarżały się głównie na niewystarczający kontakt z lekarzem
(w czasie wizyt „czas nagli”), zgodnie chwalone natomiast były pielęgniarki oraz pani Ula (statystyk medyczny).


9. Umowy z NFZ


Świadczenia realizowane w ramach kontraktu z NFZ stanowią podstawę
działalności Szpitala i Ośrodka będącego jego częścią.  Kontrakt z
NFZ posiada Poradnia oraz Oddział i tam też można wykonać stosowne
badania/zabiegi. Jedna z pacjentek powiedziała, że o ewentualnych
kosztach badań/zabiegów, które nie wchodzą w zakres kontraktu z NFZ,
dowiadywała się „po drodze”, nie było z góry takiej informacji.
Większość pacjentek, z którymi rozmawiałyśmy, deklarowała jednak
otrzymanie pełnych informacji o świadczeniach wykonywanych w ramach NFZ
i nie podnosiła żadnych krytycznych uwag w tym zakresie.


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Dokumentacja dla potrzeb monitoringu nie została udostępniona przez
Ośrodek przed monitoringiem w żadnej formie (ani elektronicznej, ani
pisemnej).  Osoba zarządzająca Ośrodkiem nie zdecydowała się ani
na przesłanie ani na udostępnienie dokumentów. Oświadczenia (Ośrodek
nie podpisuje umów cywilnoprawnych, a jedynie zgody) miałyśmy
przedstawione jedynie do wglądu. Próbowałyśmy negocjować zarówno z
koordynatorką jak i osobą zarządzającą udostępnienie dokumentacji dla
potrzeb analizy,  jednak otrzymałyśmy odpowiedź: „za długo i za
ciężko pracowaliśmy na tymi dokumentami, aby je udostępniać. Jeśli inni
zaczną udostępniać dokumenty na stronie, to my też to zrobimy”.
Zwracamy jednak uwagę, iż Ośrodek jest publicznym świadczeniodawcą i w
związku z tym wzorce jego dokumentacji w tym zakresie podlegają Ustawie
o dostępie do informacji publicznej. Zamieszczamy zatem jedynie ogólne
uwagi do dokumentów, które nam pokazano do wglądu lub które
udostępniono na tablicach informacyjnych. Komplet dokumentów
podpisywanych przez pacjentów z programu rządowego zdaje się obejmować
pięć wzorców:

  1. Oświadczenie o statusie ubezpieczenia zdrowotnego
  2. Oświadczenie o przetwarzaniu danych
  3. Oświadczenie o zapoznaniu z regulaminem programu zdrowotnego
  4. Formularz świadomej zgody na udział w programie zdrowotnym
  5. Formularz świadomej zgody na wykonanie procedury in vitro



Jak wspomniano, Ośrodek nie posiada umów cywilnoprawnych o zabiegi
zapłodnienia pozaustrojowego in vitro.  Osoba zarządzająca
poinformowała nas, iż zabiegi wykonywane są jako usługa szpitalna i
wystarczy sama zgoda. Jednakże w przypadku zabiegów pełnopłatnych, do
których podchodzą pacjenci nieobjęci programem rządowym, zasadne
wydawałoby się przygotowanie wzorców umów. Zgodnie bowiem z poglądami
wyrażanymi w piśmiennictwie prawniczym umowy zawarte pomiędzy ośrodkami
medycznymi i pacjentami to umowy o świadczenie wysokospecjalistycznej
usługi medycznej o charakterze konsumenckim. (por.: Tamara Zimna, „Zawieranie
umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej”: "Analizując umowę o
świadczenie usług medycznych jako rodzaj umowy zawieranej bezpośrednio
z pacjentem, nie sposób pominąć wymiaru konsumenckiego zawieranego
kontraktu, gdzie stroną umowy jest nie tylko pacjent, lecz zarazem
konsument otoczony szczególną ochroną prawną."  "Umowa zawarta
bezpośrednio z pacjentem ma charakter umowy nienazwanej, do której
zastosowanie znajdują odpowiednio przepisy o zleceniu (art.750 k.c. w
związku z art. 734 i n. k.c.)."
).



Wobec powyższego należałoby przyjąć pogląd, iż stosunek ośrodek –
pacjent to stosunek konsumencki, a sama zgoda nie zabezpiecza należycie
interesów pacjenta.



Dokumenty nr 2-4 oraz regulamin uczestnictwa w programie rządowym są
wywieszone na jednej z tablic informacyjnych. Zgodnie z informacją
uzyskaną od osoby zarządzającej, treść dokumentów co do zasady nie jest
negocjowalna. Pacjenci komercyjni (nieobjęci programem rządowym)
podpisują jedynie dokument nr 5, który składa się z kilku stron i
zawiera cenne informacje o przebiegu procedury i przygotowaniu do niej.
Według informacji uzyskanej od pracowników Ośrodka, w tym osoby
zarządzającej, pacjenci otrzymują dokumenty z wyprzedzeniem – przy
kwalifikacji do programu – i mogą je zabrać do domu przed podpisaniem.
Jednakże żadna z pacjentek, z którymi rozmawiałyśmy, nie potwierdziła
tego. Pacjentki deklarowały, że dokumenty otrzymywały dopiero w dniu
podpisania i odpowiadały, iż miały: „wystarczający czas na zapoznanie
się z dokumentami”. Poproszone przez nas o określenie tego czasu
podawały w odpowiedziach, iż czas ten wynosił od kilku chwil do kilku
godzin. Również na podstawie rozmów z pacjentami uzyskałyśmy
informację, iż dokumenty po podpisaniu zostają w Ośrodku (co jest
zgodne z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia o przechowywaniu
dokumentacji), ale również, że pacjenci nie otrzymują kopii podpisanego
przez siebie dokumentu.  Dodatkowo dokumenty zawierały dobrze
przygotowaną część informacyjno – edukacyjną, więc również z tego
względu otrzymanie kopii miałoby wartość dla pacjentów.


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


Z rozmowy z lekarzem wynika, że pacjentom towarzyszyć może każda osoba
bliska („matka, babka”), jednak lekarze zastrzegają sobie prawo do
odmowy w konkretnej sytuacji. Na co dzień: „partnerzy /mężowie są obecni zawsze i wszędzie”
(opinia personelu). Jedna z pacjentek poinformowała nas jednak, że jej
mąż został wyproszony z transferu. Pacjentkom raczej nie proponowano
możliwości osoby towarzyszącej, inicjatywa wychodziła z ich strony.



Jeśli idzie o prawo do intymności realizowane przez Ośrodek, to
rozpoczynając od rejestracji ogólnej: jej rozwiązanie architektoniczne
(lada w dużej hali poczekalni) nie sprzyja intymności, jednak
zachowanie personelu było w dniu monitoringu bez zarzutu: rozmowa
ściszonym głosem, jeśli ktoś był wołany na wizytę, to słowami „pani,
która czeka na dr Jędrzejczaka”. Również pacjentki, z którymi
rozmawiałyśmy, nie zgłaszały w tym względzie żadnych uwag. Być może ze
względu na specyfikę działania (w rejestracji odbywają się dłuższe
rozmowy w związku z kwalifikacją do programu rządowego), Ośrodek ma
wydzieloną osobną rejestrację w zamykanym pomieszczeniu, do którego
wchodzi się pojedynczo lub parami, co należy uznać za dobrą praktykę.



W gabinetach ginekologicznych (USG) oraz w  punkcie pobrań
(laboratorium) znajdują się parawany osłaniające pacjentów poddających
się badaniom.



Największym wyzwaniem dla poczucia intymności pacjentów zdaje się być
pokój do oddawania nasienia. Po pierwsze, znajduje się on na końcu
korytarza, niedostosowanego do dużej liczby oczekujących – tylko trzy
miejsca siedzące – w którym podczas naszego monitoringu oczekiwała
znaczna liczba osób, w tym kolejka mężczyzn oczekujących by oddać
nasienie (jak to opisała jedna pacjentka: „jeden wychodzi, drugi wchodzi”).
Tylko jedna z naszych rozmówczyń towarzyszyła partnerowi w tym pokoju
(para zadeklarowała, że miała szczęście; tego dnia korytarz był pusty),
bo też i trudno sobie wyobrazić, żeby para wchodziła tam razem przy
takiej liczbie postronnych świadków. Jedna z pacjentek opowiadała, że
było to trudne doświadczenie dla jej partnera, ze względu na głosy
dochodzące z korytarza i laboratorium sąsiadującego bezpośrednio z
pomieszczeniem: „trudno o intymność w takich warunkach”.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


W Ośrodku istnieje przyjęta procedura udostępniania dokumentacji:
liczone są strony, pacjent udaje się do kasy by wnieść opłatę zgodnie z
rozporządzeniem Ministra Zdrowia, w tym czasie jego dokumentacja jest
kopiowana (kserokopiarka tuż przy rejestracji), a następnie wydawana.
Karty informacyjne po zakończeniu leczenia są wysyłane pocztą.
Pacjentki, z którymi rozmawiałyśmy, nie korzystały z prawa do
dokumentacji medycznej, więc powyższe informacje pochodzą od personelu
Ośrodka.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


Ośrodek jest dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych o tyle, że
jest pozbawiony barier architektonicznych – jest winda, są szerokie
przejścia i brak progów, w toalecie w poczekalni jest poręcz, a osoba
zarządzająca zapewniła nas, iż w razie potrzeby można podjechać
samochodem bezpośrednio pod budynek szpitala – jednak gabinety nie są
dostosowane do potrzeb osób z ograniczeniami ruchu, a Ośrodek: „nie ma doświadczeń w leczeniu takich osób”.

 

14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności
wykluczająca osoby homoseksualne i kobiety samotne z prawa do leczenia
niepłodności. W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano
również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób
traktowania tej kwestii przez każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do
raportu pomimo zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu,
uważając mimo wszystko te obserwacje za cenne dla pacjentów i
uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.




Zarówno strona WWW, jak i dokumenty dla pacjentów są sformułowane bez
zarzutu pod  względem ewentualnej dyskryminacji ze względu na
płeć, orientację seksualną czy stan cywilny pacjenta, jest w nich
każdorazowo mowa o pacjentach, parze, partnerach – z jednym wyjątkiem,
cennik na str. 9 mówi o „przygotowaniu nasienia męża”. Natomiast w
komunikacji ustnej pracownicy nieodmiennie używali formy „mąż”. Lekarz,
z którym przeprowadzałyśmy wywiad, powiedział otwarcie, że nie
przeprowadzi procedury z nasieniem dawcy w przypadku innym niż
małżeństwa – według rozmówcy kwestia ojcostwa jest wtedy niejasna
prawnie. Prawdopodobnie lekarzowi chodziło o  Artykuł 68 k.r.i.o.
stanowiący:



„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest
dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu
medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”




W momencie przeprowadzania monitoringu w Polsce nie obowiązywała
jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności, która ureguluje kwestię
ojcostwa w przypadku zabiegów wspomaganego rozrodu z zastosowaniem
dawstwa niepartnerskiego zarówno dla małżeństw, jak i osób różnej płci
pozostających w trwałym pożyciu. Tym samym zgodnie z informacjami
uzyskanymi od osoby zarządzającej i od lekarza Ośrodek nie ma
doświadczeń z leczeniem pacjentów nieheteroseksualnych.


15. Opieka psychologiczna


Kwestia opieki psychologicznej wydaje się być traktowana w Ośrodku
poważnie, na co znalazłyśmy potwierdzenie w różnych źródłach. Na
stronie WWW GPSK jest osobna zakładka dotycząca tego tematu, w
poczekalni znajduje się duży, czytelny plakat na temat pomocy
psychologicznej, temat omawianego z pacjentami wsparcia
psychologicznego pojawiał się w rozmowach ze wszystkimi pracownikami
Ośrodka.  Pacjentami niepłodnymi zajmuje się dwóch psychologów,
jeden jest zatrudniony na etacie na Oddziale, drugi dochodzi w miarę
potrzeb (nazwiska obu psychologów znajdują się na stronie WWW). Pomoc
psychologiczna jest bezpłatna i odbywa się w ramach NFZ, co należy
uznać za dużą wartość dla pacjentów leczących się w Ośrodku. Nie
otrzymałyśmy odpowiedzi na pytanie, ilu pacjentów miesięcznie korzysta
z pomocy psychologicznej. Osoba zarządzająca i lekarz poinformowały
nas, że wcześniej próbowano aktywnie zachęcać pacjentów do kontaktu z
psychologiem, ale nie było chętnych. Dlatego osoba zarządzająca rozważa
wprowadzenie obowiązkowej bezpłatnej konsultacji par zgłaszających się
do in vitro (uważa, że to poprawia wyniki leczenia). Na terenie Ośrodka
nie ma gabinetu psychologa, jeśli jest potrzeba rozmowy, odbywa się ona
w pomieszczeniu wypoczynkowym – indywidualnie, bez obecności innych
pacjentów. Pacjentki, z którymi rozmawiałyśmy, nie korzystały z
konsultacji psychologicznych w Ośrodku. Dwie z naszych rozmówczyń
zadeklarowały, iż nie miały wiedzy o takiej ofercie Ośrodka, co należy
prawdopodobnie interpretować jako brak otrzymania takiej informacji
bezpośrednio od lekarza. Jak bowiem wspomniano, informacje na temat
pomocy psychologicznej są dostępne zarówno w poczekalni, jak i na
stronie internetowej.



Jeśli chodzi o relacje psychologa z personelem, to nie pełni on roli
członka zespołu, nie szkoli go. Pracownicy mogą korzystać z takiej
pomocy indywidualnie, w miarę potrzeb. Personel położniczy przekazał
nam, iż były podejmowane próby włączania psychologa we współpracę z
położnymi, jednak nie uzyskałyśmy odpowiedzi na pytanie, na jakim
etapie jest obecnie ten projekt lub czy może już się zakończył.
Personel położniczy jednocześnie poinformował nas w wywiadzie, iż pod
koniec roku odbywają się zebrania podsumowujące dla wszystkich
pracowników Ośrodka i jest podczas nich możliwość zgłoszenia
ewentualnych postulatów lub uwag.


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).




Dawstwo nasienia

Ośrodek prowadzi jedynie bank nasienia na zasadach dawstwa anonimowego.
Większość nieidentyfikujących informacji o dawcy przekazywana jest
jedynie na wyraźne życzenie pacjenta (cechy fenotypowe, wykształcenie,
wiek, pochodzenie etniczne), rutynowo tylko grupa krwi.  W Ośrodku
przyjęta jest polityka limitowania liczby potomstwa jednego dawcy –
zgodnie z informacją uzyskaną od lekarza limit ten ustalono na 
5-7 potomstwa jednego dawcy,  według osoby zarządzającej 
limit ten wynosi 3-5 potomstwa od jednego dawcy.  Od niedawna
rozmawia się o rezerwowaniu nasienia danego dawcy na wypadek, gdyby
para chciała wrócić w celu starań o kolejne dziecko spokrewnione
genetycznie z pierwszym.  Należy zaznaczyć, iż ze względu na stan
prawny Ośrodek nie wykonuje procedur z użyciem z nasienia dawcy
kobietom samotnym oraz parom w związkach nieformalnych.  Nie
uzyskałyśmy informacji, czy dawcy nasienia są w Ośrodku badani
psychologicznie, ani czy psycholog pełni jakąkolwiek rolę w procesie
rekrutacji. Lekarz jednak zadeklarował, iż pacjentom korzystającym z
dawstwa nasienia rekomenduje konsultację psychologiczną, jak również że
informuje pacjentów o średniej skuteczności inseminacji z nasieniem
dawcy, która dla Ośrodka wynosi 18% na cykl. Zapytany o to, czy porusza
z pacjentami kwestię jawności dawstwa, lekarz odpowiedział twierdząco: „zawsze zapewniam o anonimowości”.



Dawstwo oocytów i zarodków



Ośrodek deklaruje, iż nie prowadzi programu adopcji zarodków. Ośrodek w
rozmowie z nami poinformował, iż rozważa otwarcie programu dawstwa
oocytów, ponieważ wraz z programem rządowym powstał problem
nadliczbowych oocytów. Należy tu zauważyć, iż wystąpiła pewna
rozbieżność informacji podanych przez Ośrodek, ponieważ w metryce
merytorycznej wypełnionej przez Ośrodek i nadesłanej do Stowarzyszenia
Nasz Bocian we wrześniu 2014 roku Ośrodek zadeklarował, iż prowadzi
program dawstwa oocytów i są to oocyty świeże (Ośrodek nie bankuje
komórek jajowych).


17. NASZE REKOMENDACJE



Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji



Dobre praktyki:

  1. Uwagę w rozmowach z personelem zwracało konsekwentne promowanie
    polityki SET (transferów pojedynczego zarodka) również wobec pacjentów,
    którzy nie korzystają z programu rządowego, więc formalnie nie
    podlegają temu ograniczeniu. Może to świadczyć o tym, iż
    odpowiedzialność położnicza za zdrowie pacjentki i jej potomstwa jest w
    Ośrodku stawiana wyżej niż obserwowana w wielu miejscach w Polsce tzw.
    „doraźna korzyść statystyczna”: uzyskanie większej liczby
    potwierdzonych biochemicznie ciąż poprzez transferowanie 2-3 zarodków,
    które dobrze się prezentują w statystykach ośrodków,  jednak za
    cenę późniejszych poronień i zwiększonego ryzyka komplikacji
    położniczych u kobiet oraz komplikacji neonatologicznych u dzieci.
    Należałoby jednak zadbać o wystandaryzowanie informowania pacjentów w
    tym względzie, ponieważ pomimo iż nasze rozmówczynie-pacjentki
    zgłaszały transfer jednego zarodka, nie wszystkie rozumiały, z czego
    wynikała taka decyzja, bowiem ich lekarz nie przeprowadził z nimi
    rozmowy na ten temat;
  2. Zwróciłyśmy także pozytywną uwagę na poważne podejście do opieki
    psychologicznej – psycholog jest zatrudniony na etacie, jest osobą
    doświadczoną i przygotowaną merytorycznie do pracy nad pacjentami
    niepłodnymi.  Dbałość Ośrodka o ten aspekt swojej pracy wskazywał
    również dobrze opracowany plakat dotyczący opieki psychologicznej. W
    rozmowach z lekarzami powracała konsekwentnie kwestia wagi wsparcia
    psychologicznego i medycznej refleksji w tym zakresie;
  3. Zauważyłyśmy również u personelu medycznego zainteresowanie
    tematem dawstwa niepartnerskiego, w tym przywoływanie kampanii
    Stowarzyszenia Nasz Bocian „Powiedzieć i rozmawiać”. Należy docenić
    otwartość personelu na kwestie dotyczące społecznych i psychologicznych
    aspektów dawstwa gamet i zarodków;
  4. W trakcie monitoringu zauważalna i pozytywnie oceniana przez
    pacjentów była obecność koordynatora rządowego programu refundacji in
    vitro. Pacjenci podkreślali, iż bardzo to ułatwia załatwianie
    formalności.



Rekomendacje:


  1. Sugerujemy refleksję nad wydajniejszym wykorzystaniem całego
    czasu pracy Ośrodka – w dniu monitoringu wszyscy pacjenci pojawili się
    w Ośrodku o mniej więcej tej samej porze, stąd kolejki do rejestracji i
    tłum w poczekalni; po godzinie 12 obiekt opustoszał, a przecież
    teoretycznie praca trwała jeszcze do 15. Wychodząc przed godz. 13
    usłyszałyśmy w rejestracji prośbę pacjentki, która chciała spotkać się
    z konkretnym lekarzem, a jego już nie było;
  2. Pokój do oddawania nasienia – w nawiązaniu do punktu pierwszego:
    być może pacjentów do oddawania nasienia można by umawiać na inne
    godziny niż pozostałych pacjentów, by nie musieli tłoczyć się razem w
    korytarzu? Być może pacjenci mogliby oczekiwać w głównej poczekalni a
    nie bezpośrednio pod drzwiami pokoju? Zostawiamy te sugestie do
    rozważenia personelowi Ośrodka;
  3. Zauważamy, iż warto hojniej dzielić się informacjami – Ośrodek ma
    bardzo dobrze opracowane materiały informacyjne (np. przed i po punkcji
    i transferze), a mimo to pacjentki deklarują,  że ich nie
    otrzymały. Także informacje zawarte w dokumencie świadomej zgody (opis
    kolejnych etapów procedury zapłodnienia pozaustrojowego) oraz regulamin
    programu rządowego warto by pacjenci otrzymywali do domu jako swoją
    własność. Ta sama uwaga dotyczy ewentualnych planów związanych ze
    zmianą strony internetowej Ośrodka i poświęceniem działalności
    związanej z leczeniem niepłodności osobnej podstrony, na której warto
    zawrzeć opisy poszczególnych badań i zabiegów, opisy przygotowania do
    nich, ewentualnych skutków ubocznych i przewidywanej
    skuteczności/wskazań do ich wykonania. Równie cenne byłoby
    udostępnianie pacjentom materiałów informacyjnych przygotowanych przez
    Ośrodek, prawdopodobnie wystarczyłyby proste w przygotowaniu wydruki
    zawierające opisy skonstruowane w opisany wyżej sposób;
  4. Rekomendujemy wprowadzenie ujednoliconych procedur postępowania z
    pacjentami w zakresie np. udostępniania odzieży jednorazowej (kto może
    ją otrzymać, kiedy i kto jest odpowiedzialny za poinformowanie
    pacjentów), zasad kontaktu z lekarzem poza godzinami pracy Ośrodka (czy
    telefony do lekarza prowadzącego są udostępniane wszystkim pacjentom,
    do kogo może się zwrócić pacjent w sytuacji nagłej, jeśli nie ma
    fizycznej możliwości przyjechania na izbę przyjęć), informacji o tym,
    że nie dojdzie do transferu (kto, w jaki sposób i kiedy powinien
    udzielić takiej informacji pacjentom), informacji o możliwości oddania
    nasienia w szpitalnym hotelu (być może warto przygotować osobną
    informację pisemną poświęconą procedurze oddawania nasienia, warunkach
    przygotowania się do badania, możliwościom zapewnianym przez Ośrodek
    etc., która mogłaby być rutynowo wręczana podczas wizyty), informacji o
    zakresie pomocy psychologicznej i jej warunkach (kto udziela pomocy,
    kto z personelu powinien przekazać tę informację pacjentom, jakie są
    zasady umówienia się na konsultację, jaki jest zakres pomocy
    psychologicznej etc), informacji o prowadzonej i przyjętej polityce
    dawstwa (kto może przystąpić do programu biorstwa gamet, na jakich
    warunkach, jaki jest średni czas oczekiwania, jak wygląda bieżąca
    sytuacja prawna i społeczna dawstwa, czy konsultacja psychologiczna dla
    dawców/biorców jest rekomendowana czy obligatoryjna itd.);
  5. Rekomendujemy podawanie danych o skuteczności. Można podawać je w
    odniesieniu do światowych średnich, by dyskredytować rewelacje
    nierzetelnych świadczeniodawców, jeśli osoby zarządzające Ośrodkiem
    mają takie obawy;
  6. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
    grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
    pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
    pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
    zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
    i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl,
    www.nieplodnoscboli.pl);
  7. Lista publikacji, którą warto uwzględnić na stronie WWW dla pacjentów lub włączyć do informacji pisemnych:


Poradniki:

Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo
CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec,
Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec,
Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach
wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom
Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet,
Wydawnictwo Esprit

Publikacje popularnonaukowe i
beletrystyka:

Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie
reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena
Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń,
Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek,
Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna
Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red.
Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka,
Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara
Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo
Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo
PZWL

Publikacje naukowe:

Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i
Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red.
Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii
Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS


18. Komentarz osrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



Data wypełnienia ankiety
sob., 08/08/2015 - 13:10 Zobacz ankietę
pt., 07/03/2015 - 17:01 Zobacz ankietę
pon., 06/29/2015 - 15:31 Zobacz ankietę
czw., 06/25/2015 - 13:21 Zobacz ankietę
Zaloguj się aby wypełnić ankietę.