Klinika Leczenia Niepłodności INVICTA we Wrocławiu

Istnieje od 2014 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ

Dane placówki

pin

Adres:

ul. Grabiszyńska 208
53-235 Wrocław

phone

Telefon:

58 58 58 801

Nasza lokalizacja

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Invicta Wrocław
Data przeprowadzonego monitoringu 24.02.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE

18. Komentarz osrodka do raportu





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek nie raportuje swoich
wyników do ESHRE (istnieje od lipca 2014 roku; deklaruje, iż będzie
składać raporty) oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO
9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE, uczestniczy w
szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE (Ośrodek na swojej
stronie  podaje ogólną informację: „Dysponujemy największym
laboratorium embriologicznym w Polsce. Jego zespół tworzy 15
doświadczonych embriologów, w tym 2-óch z certyfikatem Senior Clinical
Embriologist i 1-den z certyfikatem Clinical Embryologist nadawanymi
przez ESHRE”. Nie uściślono jednak, personelu której placówki dotyczy
ten opis, zaś Invicta posiada obecnie trzy filie: w Gdańsku, w
Warszawie i we Wrocławiu). Ośrodek zadeklarował znajomość „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych przez
Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek nie wykonuje świadczeń w ramach
umowy z NFZ.



2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się w budynku Corte Verona, będącym siedzibą również
innych instytucji i biur, w którym Ośrodek zajmuje jedno z pięter.
Przed budynkiem znajduje się parking, jednak mogą wystąpić trudności z
zaparkowaniem:  Ośrodek ma do swojej dyspozycji trzy miejsca
parkingowe, w dniu przeprowadzania monitoringu wszystkie były zajęte.
Budynek jest dobrze oznaczony i pacjenci nie powinni mieć trudności ze
znalezieniem wejścia. Rejestracja znajduje się na wprost wejścia do
Ośrodka, w niewielkiej od niego odległości. Jej kolorystykę utrzymano w
jasnych barwach sprawiających przyjazne wrażenie. W rejestracji brak
jest tablicy informacyjnej z listą lekarzy, ofertą Ośrodka czy
cennikiem. Podczas monitoringu bezpośredniego nie zauważono wyłożonej
karty praw pacjenta. Przestrzeń poczekalni sprawia wrażenie dość
szczupłej, przy dużej liczbie wizyt pacjenci mogą mieć trudność ze
znalezieniem miejsc siedzących. W poczekalni dostępna jest toaleta,
której stan czystości w dniu monitoringu był bez zarzutu. Toaleta jest
dostosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych, znajdziemy tam także
wszystkie niezbędne środki higieny osobistej. Ośrodek zapewnia
pacjentom bezpłatny dostęp do wody pitnej, zarówno w poczekalni jak i w
pokoju wypoczynkowym.



Na stolikach w poczekalni i na korytarzach wyłożona jest literatura
dotycząca różnych aspektów niepłodności, potwierdziłyśmy obecność m.in.
poradnika „Powiedzieć i rozmawiać – jak rozmawiać o poczęciu dzięki
dawstwu”.



sytuacja badawcza:



Monitoring odbywał się w dniu regularnej pracy Ośrodka. Ośrodek
przygotował dla nas trzy numery telefonów do pacjentek, które zgodziły
się z nami porozmawiać i które wcześniej o to poproszono.
Podziękowałyśmy wyjaśniając, iż zależy nam na rozmowach z pacjentami
-  osobami przypadkowymi. Udało się przeprowadzić łącznie cztery
takie wywiady prezentujące różne doświadczenia pacjentów. Po
monitoringu jednak zadzwoniłyśmy do trzech wskazanych przez Ośrodek
pacjentek, aby zapytać o ogólną opinię o Ośrodku i dowiedzieć się, czy
chciałyby się czymś podzielić (jednak bez intencji przeprowadzenia
pełnego wywiadu kwestionariuszowego).



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Strona www



Analiza strony WWW została przeprowadzona w lutym 2015 roku i nasze
spostrzeżenia pochodzą z tego okresu. Ośrodek posiada swoją stronę WWW,
jest to strona wspólna dla ośrodków grupy Invicta. Można na niej
znaleźć opisy wykonywanych zabiegów i badań. Na stronie widnieją
również  informacje o przygotowaniu do badań/zabiegów, także
informacje o ich przebiegu. Są to  informacje wspólne dla ośrodków
dla całej sieci.



W lutym 2015 roku zakładka wrocławskiego Ośrodka wydawała się być
bardzo uboga, informowała głównie o danych teleadresowych Ośrodka i
stwarzała możliwość wysłania e-maila bezpośrednio ze strony. Po
otworzeniu zakładki odsyłającej na stronę Ośrodka wrocławskiego w
czasie przeprowadzania analizy strony WWW brakowało zarówno spisu
oferowanych badań i zabiegów wykonywanych w tym konkretnym Ośrodku, jak
również cennika. Obecnie (sierpień 2015) wszystkie wyżej wymienione
informacje znajdują się już na stronie.



Na stronie umieszczono również numer telefonu do wspólnej dla
wszystkich ośrodków infolinii. Nie wskazano bezpośredniego kontaktu
telefonicznego do wrocławskiego Ośrodka. W rozmowach z pacjentami
często uzyskiwałyśmy informację, że infolinia była z reguły zajęta: „Ogólna
infolinia, nie można zadzwonić bezpośrednio do Wrocławia, nie można się
dodzwonić”, „Brak bezpośredniego kontaktu –  jest problem z
dodzwonieniem się”.
  Na stronie znajdował się i nadaj się
znajduje formularz kontaktowy, przez który pacjent może zarejestrować
wizytę. Nie można traktować jednak formularza jako ekwiwalentu
funkcjonalności „umów się na wizytę przez Internet”, ponieważ poprzez
formularz nie można wybrać lekarza, daty czy godziny wizyty; jest to w
zasadzie prośba o kontakt w sprawie rezerwacji. Pacjent wysyła
formularz  i otrzymuje kontakt zwrotny z infolinii (potwierdzone
wywiadem z pacjentami).



Na stronie WWW znajdziemy również zdjęcia personelu: lekarzy,
pracowników laboratorium, położnych, pielęgniarek, pracowników
rejestracji – wszystkie opisane pełnioną funkcją, wizytówki lekarzy
zostały ponadto wzbogacone o krótkie opisy kwalifikacji i
doświadczenia. Bardzo dobrym rozwiązaniem i praktyką jest możliwość
dostępu do wyników badań laboratoryjnych, podglądu  zaleceń
lekarskich i wypisanych recept (potwierdzone wywiadami z pacjentami).
Pacjentki otrzymują dostęp  do specjalnej platformy dostępnej po
zalogowaniu.  Na stronie internetowej umieszczono także 
ankietę „Oceń nas”, może ją wypełnić anonimowo  każdy pacjent.
Pacjenci w wywiadach przekazywali, iż: „strona jest mało czytelna”, ale pojawiały się również opinie: „wysoko pozycjonowana strona, najlepiej zrobiona, w przystępny sposób opisane procedury”.



Ogólne uwagi:



- polityka informacyjna: brak wyczerpujących informacji o skuteczności
poszczególnych procedur, metodologii obliczania skuteczności oraz o
polityce Ośrodka dotyczącej liczby transferowanych zarodków. Dobrą
praktyką jest zaś szczegółowe opisanie oferty Ośrodka, w tym opisanie
definicji niepłodności w podziale na jej różne przyczyny, jak również
opisanie wskazań do różnych zabiegów;



-  program refundacyjny: trudne do odszukania informacje dostępne
jedynie z poziomu strony głównej. Zakładka wrocławskiego Ośrodka nie
zawiera informacji o wykonywaniu programu refundacyjnego, taką
informację zawiera jedynie strona główna. Zawarto na niej wyczerpujące
informacje, jest formularz kontaktowy do przesłania zgłoszenia do
programu;



Ośrodek prowadzi również własny blog poświęcony aktualnościom z
dziedziny leczenia niepłodności oraz wydarzeń związanych z życiem
Ośrodka. Zwróciłyśmy także uwagę, iż jedną z najbardziej eksponowanych
informacji na stronie internetowej jest informacja o pełnopłatnych
badaniach PGD/PGS NGS, którą można znaleźć w wielu zakładkach,w tym
również w zakładce poświęconej programowi refundacyjnemu.



Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:



Ośrodek nie ma tzw. linii dyżurnej dla pacjenta na wypadek gdyby coś
się działo po zabiegach. Jest tylko infolinia ogólnopolska, na którą
(jak mówią pacjenci) trudno się dodzwonić. Pacjenci deklarowali, że nie
dostają numeru telefonu do lekarza. Jak informuje osoba zarządzająca, w
godzinach 7.00-21.00 funkcjonuje infolinia, którą w soboty obsługuje
położna; po 21.00 pacjenci są kierowani do placówek publicznych.
Generalnie w razie powikłań, ewentualnych problemów Ośrodek zaleca
pacjentom udanie się do szpitala lub na izbę przyjęć.



Jedna z pacjentek zasygnalizowała, że kontakt telefoniczny z lekarzem jest płatny:
„taka konsultacja jest płatna 100 zł”, „nigdzie się z tym nie
spotkałam, aby trzeba było wnosić przedpłatę za rozmowę z lekarzem”
.
Zgodnie z opisaną przez pacjentkę procedurą, trzeba zadzwonić na
infoinię, poinformować że chce się rozmawiać z lekarzem, następnie
wnieść opłatę po czym lekarz dzwoni do pacjenta. Wydaje się, iż w
opisanym schemacie brakuje przejrzystości wobec pacjenta, który – jak
wynikało z wywiadów – nie do końca się orientuje, do uzyskania jakich
bezpłatnych informacji ma prawo, a które z nich będą świadczone
odpłatnie.



Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:



W Ośrodku przygotowano informatory dla pacjentów zawierające
wyczerpujące informacje o przeprowadzanych procedurach wspomaganego
rozrodu (Obserwatorkom udostępniono i przekazano do analizy informator
IVF-ET, przekazano także informację o posiadaniu i przekazywaniu
pacjentom podobnego informatora o procedurze PGD, ponadto była
możliwość zapoznania się z informatorami dotyczącymi innych zabiegów: w
szczególności inseminacja IUI, histeroskopia, laparoskopia, HSG). Poza
materiałami własnymi w Ośrodku udostępniono poradniki „Powiedzieć i
Rozmawiać” adresowane do par korzystających z dawstwa/biorstwa gamet i
zarodków oraz prasę.



Informatory dotyczące IVF-ET, PGD, IUI są przekazywane pacjentom z
dużym wyprzedzeniem (ponad tydzień), przy rozpoczęciu leczenia,
pozostałe dotyczące zabiegów typu histeroskopia, laparoskopia, HSG
również są przekazywane z odpowiednim wyprzedzeniem, poza nagłymi
sytuacjami. Powyższe informatory stanowią załącznik do zgód
podpisywanych przez pacjentów oraz przedstawicieli Ośrodka i są
podpisywane przez te same strony. Wywiady z pacjentami potwierdziły, że
pacjenci dostają te informacje w formie pisemnej.



Pacjenci deklarowali, że uzyskują zrozumiałą informację na temat
swojego stanu zdrowia. Pacjenci mają stały dostęp do swoich badań,
zaleceń poprzez platformę internetową, która była zgodnie chwalona.
Dokumentacja medyczna pacjenta wydawana jest na jego wniosek.



Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku:



Na stronie internetowej Ośrodka (zakładka dotycząca Ośrodka
wrocławskiego) umieszczono zarówno jego ofertę, jak i cennik. Wydaje
się on być kompletny. Uwagę zwraca, iż w cenniku uwzględniono również
koszt procedury adopcji zarodka oraz koszt programów IVF z komórką
dawczyni, co jest bardzo dobrą i rzadką praktyką. W czasie monitoringu
bezpośredniego nie zauważyłyśmy cennika udostępnionego w widocznym
miejscu w poczekalni. Pacjenci w wywiadach przekazywali, iż: „informacja o cenach wprowadza w błąd”. Pacjentka podchodząca do inseminacji nie została poinformowana, że monitoring cyklu będzie dodatkowo płatny: „monitoring przy inseminacji dodatkowo płatny, każda wizyta 100 zł”.
Inni pacjenci z kolei  przekazali, iż zostali poinformowani przez
lekarza, że jednym z warunków klasyfikacji do rządowego programu in
vitro jest „rutynowe wykonanie kariotypów”,
któremu pacjenci się poddali płacąc z prywatnej kieszeni za wykonanie
badania. Należy zauważyć, iż zgodnie z treścią Programu rządowego,
wykonanie kariotypów nie jest warunkiem koniecznym do
kwalifikacji;  zrobienie tego badania zaleca lekarz na podstawie
historii medycznej pacjentów i przy uzasadnionych wskazaniach.



Jeśli idzie o procedurę składania skarg:



Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej, pacjenci mogą
złożyć skargę na pracę Ośrodka. Może ona zostać przekazana w formie
ustnej, pisemnej, mailem i telefonicznie. Dodatkowo w Ośrodku
funkcjonują wspomniane wcześniej anonimowe ankiety. Skargi trafiają do
ogólnopolskiego działu jakości i tam są rozpatrywane. W wyniku
niektórych skarg, jeśli dotyczą one kwestii systemowych, Ośrodek wdraża
nowe instrukcje i poprawia swoje standardy:  w systemie
elektronicznym taka skarga może pojawić się jako „usługa niezgodna”, na
jej podstawie wydaje się procedury w celu skorygowania i zapobieżenia
takim sytuacjom w przyszłości. Odpowiedź na skargę formułowana jest w
takiej samej formie w jakiej została ona złożona. Od odpowiedzi na
skargę pacjenci mogą się odwołać. Ośrodek działa od lipca 2014 roku i
do lutego 2015 nie odnotował żadnej pisemnej skargi. Skargi ustne
dotyczyły niejasności związanych z pakietami in vitro (Ośrodek
przygotował dla swoich pacjentów kilka-kilkanaście pakietów IVF w
zależności od rodzaju procedury i jej elementów); zadeklarowano, iż w
przypadku niewykorzystania jakiegoś elementu z pakietu Ośrodek zwracał
pacjentowi pieniądze.



Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:



Informacje o skuteczności procedur wspomaganego rozrodu, podawane w
różnych źródłach, różnią się od siebie. Na stronie www zostały podane –
jak się wydaje - najkorzystniejsze wyniki statystyczne leczenia
osiągane w Ośrodku, jednak bez podania metodologii ich tworzenia:



„Według danych za ostatnie lata w
Klinikach INVICTA nawet 9 na 10 par osiąga swój cel. Statystyki dotyczą
wszystkich Par, które konsultują się w naszych placówkach i kontynuują
leczenie niezależnie od stosowanych metod. Większość Pacjentek zachodzi
w ciążę (zazwyczaj pojedynczą) w wyniku zastosowanych technik
wspomaganego rozrodu, zaś około 40% uzyskuje ciążę w wyniku starań
naturalnych wspartych odpowiednim poradnictwem specjalistów, dietą i
zmianą trybu życia lub farmakoterapią”.




Powyższa informacja odnosi się zatem do skuteczności kumulatywnej, ale
nie wiadomo, ile średnio czasu/prób IVF/inseminacji/cykli starań zajęło
uzyskanie skuteczności „9 par na 10”. Ta sama uwaga odnosi się do
łącznej skuteczności zabiegów IVF/ICSI, która na stronie została
określona jako 49,1%. Czy podany procent odnosi się do wszystkich grup
wiekowych? Czy dotyczy stosunku transfer/ciąża, cykl/ciąża,
stymulacja/ciąża? Czy skuteczność była mierzona w ciążach
biochemicznych, klinicznych czy wskaźniku take home baby? Brakuje
informacji o metodologii uzyskania powyższych danych. Z kolei w
informatorach dotyczących IVF-ET i PGD, które stanowią załączniki do
zgód podpisywanych przez pacjentów, podane są mniej optymistyczne dane
(skuteczność IVF-ET podana jest w granicach 25-30%).



Na stronie podano także skuteczność Ośrodka w procedurach IVF z komórką
dawczyni oraz skuteczność Ośrodka w procedurach inseminacji (z
nasieniem męża/partnera oraz z nasieniem dawcy), ale również bez
metodologii (w jaki sposób był mierzony wynik i czy odnosił się do
pojedynczej próby czy do ich cyklu). Ośrodek ponadto umieszcza na
swojej stronie informację „najwyższy odsetek ciąż w Polsce”.
Nie wiadomo jednak, na jakiej podstawie Ośrodek tę informację podaje,
skoro indywidualna skuteczność polskich ośrodków nie jest jawna i
weryfikowana przez jakąkolwiek centralną instytucję. Osoba zarządzająca
przekazała nam, że: „publikowane wyniki są dla całej sieci, jedynie wiarygodne to dane Ministerstwa Zdrowia, lecz brak upublicznienia”.



Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:



W drukowanym poradniku dla pacjentów znajdziemy informację o liczbie
transferowanych zarodków. Na stronie WWW brak jednak informacji
dotyczącej polityki Ośrodka w tym zakresie. W informatorze IVF-ET
przekazywanym pacjentom znajduje się dość obszerna informacja dotycząca
zasad ustalania liczby transferowanych zarodków, z uwagi np. na wiek
pacjentki. W dokumencie Deklaracja zgody na przeprowadzenie
zapłodnienia pozaustrojowego i embriotransferu istnieje możliwość
wyrażenia zgody na podanie 3 zarodków.  Z informacji uzyskanych od
pacjentów wynikało, iż polityka transferowania jednego zarodka i
komplikacji związanych z ciążą mnogą była omawiana przez lekarza
podczas wizyty. Powierdziły to wszystkie pacjentki, które korzystały w
Ośrodku z leczenia metodą IVF.



Ponadto z uzyskanych informacji (od lekarza i pacjentów) wynika, że
każdorazowo liczba transferowanych zarodków jest dostosowywana do
indywidualnej sytuacji zdrowotnej pacjentki, zaś celem leczenia jest
uzyskanie zdrowej ciąży, możliwej do donoszenia przez pacjentkę.


4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem Narodowego Programu Leczenia Niepłodności zwanego w raporcie „programem rządowym”.

Za dobrą praktykę należy uznać, że na stronie www znajdujemy informacje
wstępne o kwalifikacji, leczeniu (wraz z linkiem do strony Ministerstwa
Zdrowia www.invitro.gov.pl), o kryteriach kwalifikacji, listę
najczęściej zadawanych pytań oraz dokumenty do pobrania. Poza
regulaminem, oświadczeniem pacjenta oraz formularzem zgody na udział w
programie znajdziemy także video-poradnik pacjenta, w którym opisano
program oraz zamieszczono schemat postępowania. Informacje podane są w
prosty i przystępny sposób.

Ponownie jak w innych zakładkach strony również w dziale poświęconym
programowi rządowemu zachęca się do wykonania diagnostyki genetycznej
zarodków: „Skuteczność programu in vitro z zastosowaniem genetycznej diagnostyki zarodków PGS-NGS 360 może wynosić aż 70 %”.


5. Rejestracja wizyty


Jak wspomniano w rozdziale poświęconym opisowi Ośrodka, rejestracja
znajduje się bezpośrednio przy wejściu do Ośrodka. Ośrodek jest
stosunkowo niewielki, na korytarzu niesie się głos (obserwacja), to
wszystko może powodować, iż rozmowy w rejestracji będą słyszane przez
innych pacjentów. Jedna z rozmówczyń-pacjentek podnosiła tę kwestię w
swoich wypowiedziach: „ta recepcja to koszmar,  pani mi mówi „a, to na inseminację, widzę!”, „w soboty jest pacjent na pacjencie”.
Reszta pacjentek nie  zgłaszała jednak żadnych krytycznych uwag w
zakresie dyskrecji/niedyskrecji pracy rejestracji. Podczas obserwacji
bezpośredniej zauważono, że personel zachowuje się życzliwie i
dyskretnie, udziela informacji, mówi przyciszonym głosem. Z obserwacji
bezpośredniej wynikało, że na zmianie w rejestracji pracują dwie osoby,
jednak pracownicy rejestracji poinformowali nas, iż standardowo jest to
jedna osoba.  Rejestracja wizyty możliwa jest w Ośrodku osobiście,
telefonicznie lub przez Internet (opcja internetowa zakłada
skorzystanie z formularza kontaktu lub skorzystanie z kodowanej
platformy dla pacjentek, które leczą się już w Ośrodku i mają dostęp do
takiej funkcjonalności). Zgodnie z informacjami uzyskanymi od personelu
na pierwszą wizytę czeka się: „od trzech dni do dwóch tygodni”
(cytat rejestracja). Wynika to często z preferencji pacjenta, jeśli
zależy mu/jej na konsultacji z konkretnym lekarzem. Pytane o to
pacjentki szacowały czas trwania pierwszej wizyty, tzw. informacyjnej
na  ok. 30 - 60 minut. Wizyta standardowa, tj. wizyta odbywana już
w procesie leczenia trwa, zgodnie z deklaracjami pacjentów, około 10-30
minut w zależności od jej przedmiotu i sytuacji. Ankietowany lekarz
potwierdził powyższe szacunki pacjentów. Pacjenci deklarowali, iż
wizyty odbywają się punktualnie.



Za wizyty i zabiegi można płacić bezgotówkowo. Do każdej płatności
wydawany jest paragon, co potwierdzili pacjenci. Personel rejestracji
jest regularnie szkolony. Ostatnie szkolenie odbyło się w styczniu 2015
roku i dotyczyło pracy z pacjentem, w tym także z pacjentem trudnym.


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


W Ośrodku funkcjonuje schemat organizacji wizyt lekarskich, który
zakłada aktywne włączenie personelu położnych. Pierwszy kontakt
pacjent/pacjentka ma z położną pełniącą również funkcję opiekuna
pacjenta. Położna zbiera pierwszy wywiad, informacje od pacjenta,
skanuje dokumenty do systemu, pobiera krew, udziela informacji o
zabiegach, przekazuje wzory dokumentów do zapoznania się w domu,
udziela też informacji o ofercie Ośrodka i przedstawia dostępne
możliwości, informuje także o programie refundacyjnym i przedstawia
kryteria kwalifikacji. Dopiero po szczegółowym wywiadzie z położną i
wprowadzeniu wszystkich informacji do systemu pacjentka trafia do
lekarza na konsultację. Lekarz również zbiera wywiad, omawia zalecane
badania ich przebieg i kolejność oraz ustala plan leczenia na
najbliższe 6 tygodni. Pacjentki deklarowały, iz taka organizacja wizyty
stanowiła czasem powód wyboru właśnie tego Ośrodka: „Bardzo mnie to przekonało. Gdzie indziej było wyrywkowo, przez dwa lata nie wykonano różnych badań”.
Zanotowałyśmy rozbieżne opinie pacjentek co do omawiania przez lekarza
kosztów zalecanych badań i zabiegów. Warto jednak podkreślić, iż choć
pacjenci mają zalecane różne badania, nie ma obowiązku wykonywania ich
w Ośrodku: „zlecono kariotypy, ale
robiłam je sama w Łodzi, potrzebowałam tylko skierowania”, „badałam
genetykę na NFZ, nie było z tym problemu”
(cytaty: pacjentki).
Rozbieżności pojawiały się również w opiniach pacjentek na temat
komunikatywności lekarzy i satysfakcjonujących je odpowiedzi na zadane
pytania.  Jedna z pacjentek na pytanie czy lekarzowi można było
zadawać pytania odpowiedziała: „dość często zbywał, ulubiona odpowiedź to: będzie dobrze”. Inna skarżyła się: „jeśli
ktoś się sam nie zapozna, to mogą tu zrobić wszystko”, „Przy pierwszej
inseminacji nie sprawdzono czy pęcherzyk pękł czy nie, do drugiej
wizyty się przygotowałam i sama poprosiłam żeby sprawdzono pęcherzyk,
trzeci raz Pan doktor sprawdził”
Pojawiały się jednak również odpowiedzi: „Nawet
jeśli jakaś odpowiedź nie padła podczas wizyty, sprawdzałam wszystko w
systemie. Bardzo sprawny system, łatwa dostępność do panelu, dostęp ma
też profesor [profesor Łukaszuk, dopisek nasz], bardzo sobie chwalę”
, „kontakt
jest łatwiejszy niż u konkurencji, duża szybkość działania”, „lekarz
jest super”, „na bezpłatnej wizycie u profesora dowiedzieliśmy się
więcej niż przez poprzednie dwa lata. Tu się robi in vitro specjalnego
rodzaju, nawet gdyby były złe kariotypy to można zły materiał odsiać”
. Niektóre rozmówczynie wskazywały także, iż część pytań mogły zadać położnym i otrzymywały odpowiedzi.



Bardzo dobrą praktyką zauważoną podczas monitoringu i potwierdzoną
przez nasze rozmówczynie, jest przekazywanie pacjentce pisemnego
podsumowania wizyty i wszystkich zaleceń. Ponadto, jak przytoczono już
w wypowiedzi jednej z rozmówczyń,  pacjenci mają także dostęp do
platformy internetowej, gdzie w każdej chwili mogą sprawdzić ustalenia
zapadłe na wizycie, zalecenia i wypisane recepty.  Lekarz zapytany
o to, czy poleca pacjentom literaturę z zakresu leczenia niepłodności i
adopcji odparł przecząco: „pacjenci są bardzo dobrze przygotowani”, „pacjenci są świadomi”, „o co chcą to pytają”. W rozmowie z pacjentkami potwierdzono, iż podczas wizyty lekarz zwraca się do pacjentek per Pani, ale jedna skarżyła się: „strasznie mnie irytuje, jestem często, a mam wrażenie, że jestem osobą obcą”, inna zaś pacjentka podała: „uważam, że jest sympatycznie”.
Zgodnie z informacjami uzyskanymi od lekarza, pacjentki w trakcie
badania ginekologicznego są na bieżąco informowane o wykonywanych
czynnościach „teraz wkładam wziernik”, „zagaduję pacjentów i mówię „proszę się nie denerwować””. Część pacjentek potwierdziła ten zwyczaj, część przekazała, że takich informacji nie otrzymywały: „lekarz nic nie mówił podczas badania, czy będzie bolało czy nie, ale ja jestem wytrzymała, nie odbierałam tego negatywnie”.
W zgodnej relacji pacjentek wizyty ginekologiczne nie są zakłócane
wejściem osób trzecich. Pacjentom mogą towarzyszyć osoby bliskie –
każda wskazana osoba. Nie praktykuje się obecności osoby bliskiej przy
USG, chyba że pacjentka tego sobie życzy.



Zgodnie z informacjami przekazanymi nam przez pacjentki, w Ośrodku nie
obowiązuje schemat przypisania jednej pacjentki do konkretnego lekarza
prowadzącego, pacjentki mogą być leczone przez różnych lekarzy w
zależności od ich dostępności i dyżurów: „przeszłam
już chyba wszystkich lekarzy w ośrodku”, „pierwsze wizyty to co każda
to inny lekarz, nie mam niby swojego lekarza, ale teraz trzymam się już
jednego i do niego umawiam”
(cytat pacjentki), więc być  może z tego faktu wynika również rozbieżność odczuć i doświadczeń pacjentek.


7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajduje się jeden pokój do oddania nasienia. Pokój jest
czysty, komfortowy,  znajduje się w nim sedes oraz umywalka, jest
zamykany od wewnątrz. Dostępne są materiały o treści erotycznej (prasa
i filmy). Możliwa jest także obecność partnerki, jeśli takie jest
życzenie pary.



Procedura organizacji badań nasienia opisana przez osobę zarządzającą
wygląda następująco: pacjenci przychodzący na pobranie nasienia
zgłaszają się do rejestracji, gdzie następuje identyfikacja pacjenta i
gdzie otrzymują spisaną instrukcję oraz ankietę do wypełnienia; pacjent
jest prowadzony do pokoju do oddawania nasienia; opisaną próbkę (imię,
nazwisko, PESEL) zostawia w zamykanym pokoju, ankietę zostawia w
rejestracji, co jest sygnałem że personel może odebrać próbkę. Próbka
jest przenoszona przez personel rejestracji w pojemniku transportowym
do laboratorium. Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, zgodnie podawali,
iż całość procedury jest zorganizowana dyskretnie i komfortowo.



Pytałyśmy także o możliwość oddania nasienia poza Ośrodkiem i
uzyskałyśmy od personelu odpowiedź twierdzącą. Lekarz informuje
pacjentów o możliwości pobrania nasienia w domu, ale nie informuje o
możliwości pobrania go w domu podczas stosunku z użyciem prezerwatywy
bez środka plemnikobójczego,  jak mówi lekarz: „nie sugeruję”. W
Ośrodku znajdują się prezerwatywy do pobierania nasienia bez środków
plemnikobójczych, także dla osób uczulonych na lateks, co należy uznać
za bardzo dobrą praktykę. Pracownicy rejesttracji poinformowali nas
jednak, że pacjenci nie są nimi zainteresowani i rzadko o nie pytają. W
przypadku zdecydowania się na oddanie nasienia poza Ośrodkiem, 
próbka nasienia musi być dostarczona do Ośrodka w odpowiednich
warunkach w ciągu pół godziny od ejakulacji. Informacja o tym, czy
materiał został pobrany w Ośrodku czy przywieziony z domu znajduje się
w ankiecie, którą wypełniają pacjenci. Ankietę oraz instrukcję pacjenci
zazwyczaj dostają kilka dni przed badaniem, umawiani są na konkretne
godziny, aby uniknąć kolejki w Ośrodku. Przekazywanie pacjentom ankiet
i instrukcji z czasowym wyprzedzeniem gwarantuje, iż pacjenci otrzymują
wszystkie informacje na ten temat (również odnośnie wyboru pomiędzy
oddaniem nasienia w Ośrodku i poza nim). Praktykę tę należy uznać za
wzorcową.


8. Opieka nad kobietą


W Ośrodku znajdują się dwa gabinety konsultacyjne oraz jeden gabinet z
USG. Gabinety w dniu monitoringu były czyste, każdy sprawiał wrażenie
komfortowego i nowocześnie urządzonego. W gabinecie konsultacyjnym
znajdują się trzy krzesła – dla lekarza, pacjenta i osoby
towarzyszącej. Z pokoju konsultacyjnego przechodzi się przez
ogólnodostępny korytarz do gabinetu USG. Gabinet ten posiada
bezpośredni dostęp do łazienki, która nie jest dzielona z innymi
gabinetami. Jest ona zamykana od wewnątrz, czysta, nowa, o przyjemnym
zapachu, z ciepłą i zimną wodą, wyposażona w umywalkę, sedes, bidet,
dostępne w niej są środki higieny osobistej oraz jednorazowa odzież.



Po zabiegach ingerencyjnych pacjentka ma dostęp do przylegającego do
sali zabiegowej pomieszczenia pielęgnacyjnego wyposażonego w cztery
łóżka. Pomieszczenie ma bezpośredni dostęp do łazienki, która jest
czysta, nowa, wyposażona w środki higieny osobistej oraz odzież
jednorazowego użytku. W łazience znajduje się także kabina prysznicowa.
Rzeczy osobiste można zostawić w zamykanych na klucz szafkach, choć
jedna z naszych rozmówczyń informowała, iż: „nie ma zamykanych szafek, w których mogłam zostawić swoje rzeczy”.
Trudno nam to zinterpretować, ponieważ zamykane szafki zostały nam
pokazane przez personel i z całą pewnością znajdowały się w Ośrodku.



Samo pomieszczenie pielęgnacyjne jest komfortowo umiejscowione w
Ośrodku: przylega do gabinetu zabiegowego, więc nie trzeba przechodzić
przez ogólnodostępny korytarz pomiędzy tymi pomieszczeniami. Według
osoby zarządzającej w pomieszczeniu pielęgnacyjnym pacjentkom mogą
towarzyszyć osoby bliskie, jednak w wywiadach pacjenckich nasze
rozmówczynie udzielały odpowiedzi, że jest to niemożliwe: „mąż nie mógł być, bo za dużo pacjentek było i mógłby komuś przeszkadzać”.
Wszystkie pacjentki potwierdziły, iż po zabiegu miały dostęp do wody
pitnej, a personel sprawował nad nimi opiekę. Jedna z naszych
rozmówczyń, która przechodziła zabieg,  poskarżyła się: „Akurat
nie było bucików jednorazowych, więc byłam boso i w samej koszulce,
poprosiłam pielęgniarkę o przykrycie. Pani powiedziała, że nie ma mnie
czym przykryć”.



9. Umowy z NFZ


Ośrodek nie wykonuje świadczeń w ramach umowy z NFZ.


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została
udostępniona w dniu monitoringu, Ośrodek nie udostępnił wzorców drogą
elektroniczną. Podczas rozmowy z osobą zarządzającą prosiłyśmy o
przekazanie nam wzorców wszelkich dokumentów, jakie udostępniane są
pacjentom, ale osoba zarządzająca wręczyła nam tylko dwa wzorce:


  1. Deklaracja zgody na przeprowadzenie zapłodnienia pozaustrojowego i embriotransferu.
  2. Diagnostyka preimplantacyjna. Deklaracja zgody na przeprowadzenie
    genetycznej diagnostyki preimplantacyjnej wraz z załącznikiem 1.
    Informator dla Pacjenta: PGD



Z pewnością istnieje dużo więcej dokumentów dotyczących badań/zabiegów
procedur, w tym również dawstwa/biorstwa gamet i zarodków, ale niczego
więcej nie udostępniono (nawet do wglądu). Z uwagi na fakt, że analiza
umów pod kątem formalno-prawnym stanowi tylko jeden  z celów
prowadzonego monitoringu, poniżej przedstawione zostaną najważniejsze
wątpliwości:



Dobrą praktyką jest przekazywanie wzorów dokumentów na początku procesu
leczenia, co najmniej kilka dni przed zabiegiem, aby pacjenci mogli się
z nimi zapoznać. Potwierdzili to wszyscy pacjenci. Dokumenty są
udostępniane do zapoznania się z nimi poza terenem Ośrodka, w tym
istnieje możliwość przesłania ich drogą elektroniczną na życzenie
pacjenta (źródło: osoba zarządzająca). Jedyną odrębną relację
zanotowałyśmy podczas wywiadu z pacjentka przystępującą do procedury
inseminacji, która nie otrzymała z wyprzedzeniem zgody na inseminację,
jak również nie otrzymała kopii podpisanego przez siebie dokumentu. W
pokazanych nam dokumentach przedstawione zostały możliwe skutki uboczne
badań/zabiegów, działania niepożądane i powikłania, co należy uznać za
dobrą praktykę. W zgodach i załącznikach do nich jest także opisany
przebieg poszczególnych badań/zabiegów.



Zgody podpisywane z pacjentami nie są negocjowalne, jak zadeklarowała osoba zarządzająca: „pacjent może zasięgnąć porady prawnej niezależnie”. Język obu przedstawionych dokumentów należy uznać za niedyskryminujący.



Należy wskazać, że pełnopłatne procedury wspomaganego rozrodu
przeprowadzane są na podstawie ustnej umowy zawartej pomiędzy Ośrodkiem
leczenia niepłodności, prowadzącym działalność gospodarczą w formie
spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a pacjentami. Warunki
wykonania umowy w dokumentach podpisywanych przez strony określone są w
zasadzie tylko co do jednej ze stron, tj. pacjentów, i precyzują tylko
obowiązki i zobowiązania pacjentów, nie są wskazane zobowiązania
Ośrodka, co tworzy sytuację nierównowagi stron, niekorzystną dla
pacjenta, który w przypadku niezaakceptowania zapisów dokumentów może
tylko zrezygnować z usług.



Zgodnie z poglądami wyrażanymi w piśmiennictwie prawniczym, umowy
zawarte pomiędzy ośrodkami medycznymi i pacjentami to umowy o
świadczenie wysokospecjalistycznej usługi medycznej o charakterze
konsumenckim (por.: Tamara Zimna, „Zawieranie
umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej”: "Analizując umowę o
świadczenie usług medycznych jako rodzaj umowy zawieranej bezpośrednio
z pacjentem, nie sposób pominąć wymiaru konsumenckiego zawieranego
kontraktu, gdzie stroną umowy jest nie tylko pacjent, lecz zarazem
konsument otoczony szczególną ochroną prawną."  "Umowa zawarta
bezpośrednio z pacjentem ma charakter umowy nienazwanej, do której
zastosowanie znajdują odpowiednio przepisy o zleceniu (art.750 k.c. w
związku z art. 734 i n. k.c.).”
).



Wobec powyższego należałoby przyjąć pogląd, iż stosunek Ośrodek-pacjent
to stosunek konsumencki, a sama zgoda nie zabezpiecza należycie
interesów pacjenta. Przedstawione dokumenty stanowią wzorce umów i mają
do nich zastosowanie art. 384 i następne ustawy Kodeks cywilny.



W obu przekazanych dokumentach, tj.  deklaracji zgody na
przeprowadzenie zapłodnienia pozaustrojowego i embriotransferu oraz
deklaracji zgody na przeprowadzenie genetycznej diagnostyki
preimplantacyjnej znajdują się zapisy mogące naruszać prawa pacjenta i
zasadę równowagi stron.



W dokumencie Deklaracja zgody na przeprowadzenie zapłodnienia pozaustrojowego i embriotransferu znajdują się następujące zapisy:



1. Preambuła: „Z powodu nieudanych
prób uzyskania potomstwa w sposób naturalny wyrażamy zgodę na
przeprowadzenie leczenia naszej niepłodności metodą zapłodnienia
pozaustrojowego. Upoważniamy dr. hab. n. med. Krzysztofa Łukaszuka –
Kierownika Zespołu Kliniki Leczenia Niepłodności wraz z jego
współpracownikami do przeprowadzenia leczenia.”




Zapis może dyskryminować niektóre grupy pacjentów, gdyż np. w przypadku
par jednopłciowych metody zapłodnienia pozaustrojowego mogą być
stosowane pomimo braku nieudanych prób uzyskania potomstwa w sposób
naturalny (monitoring był przeprowadzany w okresie, w którym nie
obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności).  Ponadto
zapis ten wyklucza również pacjentów poddających się procedurze IVF z
innych względów medycznych, np. w celu uniknięcia zakażenia wirusem HIV
lub HCV czy z powodu planowanego leczenia onkologicznego. Nie wydaje
się, by zapis dotyczący motywacji pacjentów do przystąpienia do
programu IVF-ET był konieczny w formularzu zgody.



Ponadto zbędne jest udzielanie pełnomocnictwa („upoważniamy”), jako
instytucji prawa cywilnego określonej w art. 98 i następnych ustawy
Kodeks cywilny, do przeprowadzenia leczenia. Lekarz nie jest
pełnomocnikiem pacjenta, nie działa w jego imieniu i na jego rzecz jak
pełnomocnik w trakcie procesu leczenia.



2. Ustęp 2.1: „Wyrażamy zgodę na
eliminację lub wykorzystanie w celach naukowych niezapłodnionych in
vitro komórek jajowych, plemników, źle rozwijających się zarodków.”




Wydaje się, że jest to narzucanie pacjentom konkretnych rozwiązań, mogących stać w sprzeczności z ich wolą i przekonaniami.



3.  Ustęp 2, akapit drugi: „Zgadzamy
się w związku z tym na przechowywanie zamrożonych zarodków w Invikcie
za odpowiednią opłatą roczną. W przypadku zaprzestania uiszczania
rocznej opłaty za przechowywanie zarodków pozostawiamy je do dyspozycji
Invicty w celu anonimowego dawstwa zarodków.”




Zgodnie z art. 385³ pkt 7 ustawy kodeks cywilny:  „W razie
wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są
te, które w szczególności:



7) uzależniają zawarcie, treść lub
wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej bezpośredniego
związku z umową zawierającą oceniane postanowienie,”




Wymóg udzielenia uprzedniej zgody na przekazanie zarodków do adopcji
prenatalnej nie pozostaje w bezpośrednim związku funkcjonalnym z
procedurą IVF-ET (Przekazanie zarodków do adopcji nie jest konieczną i
każdorazową konsekwencją procedury IVF-ET). Żądanie od pacjentów
wyrażania zgody na przekazanie zarodków do adopcji jako konsekwencji i
jednocześnie kary za niewniesienie opłaty za ich przechowywanie
(ustalonej przez Ośrodek w wysokości kilkuset złotych) może być uznane
za  niewspółmierne.



4.  Ustęp 13: „Aprobujemy, że
planowane leczenie będzie prowadzone przez lekarza z Zespołu jak
również stanowczo i wyraźnie odciążamy cały zespół współpracujący od
wszelkiej odpowiedzialności związanej z ewentualnymi komplikacjami
mogącymi wystąpić podczas leczenia, punkcji oocytów, embiotransferu jak
również rozwoju embrionów, porodu (pojedynczego lub mnogiego) i wad
płodu. Odciążamy również lekarza prowadzącego i jego zespół od
konsekwencji związanych z wykonywanymi badaniami i testami podczas
prowadzonego leczenia. Powyższy zapis nie dotyczy komplikacji
wynikających z błędu w sztuce lekarskiej lub przestępstwa.”




Ustęp 14: „W przypadku prowadzenia
stymulacji do zapłodnienia pozaustrojowego poza naszym Ośrodkiem,
odciążamy lekarza prowadzącego i jego zespół od wszelkich konsekwencji
związanych z wykonywanymi procedurami i badaniami podczas prowadzonego
leczenia.”




Wyjaśnienia pojęć używanych w dokumencie, pojęcie „Metoda ICSI” akapit 6 zdanie drugie i akapit 7:



„Jesteśmy poinformowani o możliwym
ryzyku związanym z procedurą ICSI i w przypadku wystąpienia
jakichkolwiek powikłań nie będziemy wnosić żadnych roszczeń w stosunku
do Zespołu leczącego bądź Invicty.”




„Zarówno my niżej podpisani jak i
nasz potomstwo nie będziemy wnosić żadnych roszczeń w przypadku
wystąpienia jakichkolwiek wad u dzieci urodzonych dzięki metodzie
zapłodnienia pozaustrojowego ICSI.”




Zgodnie z art. 385³ pkt 2 ustawy kodeks cywilny:  „W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:



2) wyłączają lub istotnie ograniczają
odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte
wykonanie zobowiązania;”


Dodatkowo należy wskazać bezskuteczność oświadczenia woli złożonego w
imieniu nieistniejącego dziecka. Polskie prawo cywilne przewiduje
instytucję nasciturusa (dziecka poczętego, które może nabyć prawa
majątkowe pod warunkiem, że urodzi się żywe), lecz  nie przewiduje
możliwości składania oświadczeń woli za nieistniejący podmiot (dziecko,
którego poczęcie  będzie dopiero przedmiotem działań medycznych).



 Ponadto zgodnie z art. 101 § 3 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy
„Rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności
przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na
dokonywanie takich czynności przez dziecko”
. Zrzeczenie się
roszczeń, praw o charakterze majątkowym należy uznać za przekroczenie
zakresu zwykłego zarządu i może dotyczyć tylko już urodzonych, żywych
dzieci.



Ustęp 8: „Zgadzamy się, że każde urodzone z zapłodnienia pozaustrojowego dziecko będzie uznane pod każdym względem jako nasze” - nie jest zasadne wyrażenie zgody przez pacjentów, gdyż kwestie te reguluje k.r.o. Zapis ten mógłby brzmieć ewentualnie: „Jesteśmy świadomi tego, że każde…”.



W dokumencie Deklaracja zgody na przeprowadzenie genetycznej diagnostyki preimplantacyjnej znajdują się następujące zapisy:



1. Ustęp 3, odnośniki 13-14 i 16-17 – szeroko ujęte zgody na
przetwarzanie przez Ośrodek danych uzyskanych podczas procedury (z
zastrzeżeniem, iż nie zostanie ujawniona tożsamość pacjentów) – powinny
mieć charakter fakultatywny, udzielanie tych zgód powinno być prawem a
nie obowiązkiem pacjenta (podobnie jak w zgodzie opisanej w ust. 2
powyżej, odmowa wyrażenia powyższych zgód przez pacjenta wiąże się z
odstąpieniem od przeprowadzenia procedury)



2. Ustęp 3, odnośnik ostatni:



„Zrzekamy się wszelkich roszczeń
odszkodowawczych w stosunku do Kliniki i Laboratoriów Medycznych
Invicta związanych z ewentualną szkodą mogącą wystąpić podczas mojego
udziału w procedurze z wyłączeniem błędu w sztuce lekarskiej oraz
przestępstwa”




Zapis sprzeczny z art. 385³ pkt 2 ustawy kodeks cywilny.



3. Ustęp 7. Zgoda na transfer przebadanych zarodków, pkt D Zarodki
niediagnostyczne: brak opcji wyboru zamrożenia zarodków
niediagnostycznych („takich, które nie można jednoznacznie uznać ani za
zdrowe, ani za chore, ani za nosicieli”).


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


Na podstawie obserwacji bezpośredniej można wnioskować, iż prawo do
intymności pacjentów jest szanowane przez personel. W trakcie naszej
obecności pacjenci byli wywoływani dyskretnie i  bez wskywania,
jakiego badania dotyczy zaproszenie.  Personel stosował formę
Pan/Pani + nazwisko, ewentualnie imię pacjentki. Ze względu na
stosunkowo niewielkie rozmiary kliniki, dość wąskie korytarze i niedużą
poczekalnię wszystko wydaje się mocno „skoncentrowane”. Stąd też
pojawiają się sytuacje mogące powodować dyskomfort:


  1. Rejestracja: przestrzeń poczekalni, odległość rejestracji od
    wejścia, odległość gabinetów od poczekalni są stosunkowo niewielkie, to
    wszystko powoduje, że rozmowy w rejestracji mogą być słyszane przez
    innych pacjentów.
  2. Oczekiwanie na badanie nasienia: pacjenci oczekujący na pobranie
    nasienia wypełniają ankietę, siedzą w niewielkim holu, blisko innych
    pacjentów oraz niedaleko rejestracji – może to powodować ich
    dyskomfort, ponieważ wiadomo, w jakim celu tam siedzą (aczkolwiek nie
    zaobserwowano kolejki na badanie) i widać dokąd się udają. Podczas
    obserwacji taka właśnie sytuacja miała miejsce: pacjent oczekiwał na
    pobranie, wydawał się dość skrępowany, zadawał pytania położnej, co
    mogli słyszeć inni pacjenci, zaobserwowano też położną wychodzącą z
    transporterkiem z pokoju do badania nasienia i przechodzącą korytarzem
    do laboratorium – widzieli to inni pacjenci, ponieważ odległości są w
    Ośrodku nieduże: „byłam świadkiem, pani w rejestracji dała 
    jakiemuś panu kubeczek i powiedziała „proszę do pokoju” (cytat:
    pacjentka).  Niestety prawdopodobnie nie ma możliwości innego
    rozwiązania ze względu na architekturę Ośrodka.  Mimo wszystko
    personel stara się zachować dyskrecję, a w wywiadach pacjenckich nie
    zgłaszano zastrzeżeń co do organizacji badań nasienia.



Wywiad pacjencki potwierdził, że wizyty ginekologiczne nie były
zakłócane przez osoby trzecie. Osoba bliska mogła towarzyszyć
pacjentce/pacjentowi podczas: wizyty ginekologicznej, inseminacji,
transferze oraz pobraniu nasienia.  Może to być każda wskazana
przez pacjentkę osoba, również tej samej płci. Położna informuje o
możliwości obecności osoby bliskiej podczas zabiegów, na konsultacje
pacjenci po prostu wchodzą razem. Opinie pacjentów były w tym zakresie
różnorodne, ale z większości wynikało, iż informacja o możliwości
obecności osoby bliskiej była zawsze przekazywana, bądź przez lekarza,
bądź położną. Tylko jedna pacjentka zgłosiła, iż taką informację
otrzymała dopiero podczas kolejnej wizyty w Ośrodku.



Pomimo, że personel twierdził, iż istnieje możliwość obecności osoby
bliskiej w pomieszczeniu pielęgnacyjnym, nie potwierdziło się to w
wywiadach z pacjentami, którzy przekazywali, iż w pomieszczeniu
pielęgnacyjnym (pozabiegowym) nie mogła im towarzyszyć osoba bliska.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


Z rozmów z osobą zarządzającą, personelem i pacjentami można
wnioskować, iż prawa pacjenta do dokumentacji są w Ośrodku
respektowane, aczkolwiek jedna z pacjentek skarżyła się na długi czas
oczekiwania na kopie: „Jeśli chciałabym odejść, to muszę czekać 3
tygodnie na kopie – wiadomość z infolinii”. Wydawanie dokumentacji
medycznej odbywa się na podstawie pisemnego wniosku, należy wnieść
opłatę za przygotowanie kopii, co jest zgodne z Rozporządzeniem
Ministra Zdrowia w tym zakresie. Dużym udogodnieniem dla pacjentów jest
możliwość zapoznania się z wynikami badań i zaleceń lekarskich po
zalogowaniu się na specjalnym panelu internetowym, o czym szerzej
pisano już wcześniej.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


Ośrodek jest dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych. Budynek
jest wyposażony w podjazd, dostępna jest w nim winda, zaś w samym
Ośrodku znajdują się szerokie drzwi, brak progów, łazienka dostosowana
do potrzeb osób niepełnosprawnych oraz gabinet ginekologiczny
wyposażony w obniżany fotel. Problem mogą stanowić jedynie wąskie
korytarze – poruszanie się na wózku może być z tego powodu utrudnione.
Na parkingu przed Ośrodkiem jest wydzielone miejsce przeznaczone dla
osoby niepełnosprawnej.

 

14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu
niepłodności  uniemożliwiająca parom jednopłciowym i kobietom
samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności W związku z
powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych
grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez
każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa,
jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje
za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.




Z obserwacji wynika, że Ośrodek traktuje pacjentów w sposób wolny od
dyskryminacji.  Ośrodek jest otwarty na leczenie pacjentów bez
względu na płeć, status cywilny, przynależność etniczną, wiek czy
orientację seksualną. Obserwacja bezpośrednia także nie wykazała
żadnych nieprawidłowości w tym zakresie: w żadnej z wypowiedzi
personelu nie znalazły się fragmenty mogące sugerować
prawdopodobieństwo dyskryminacji.


15. Opieka psychologiczna



 
Ośrodek zatrudnia mgr psychologa specjalności i specjalizacji
psychologii klinicznej. Psycholog przyjmuje trzy dni w tygodniu: „w
razie potrzeby więcej” (cytat osoba zarządzająca). Podobnie jak w
pozostałych ośrodkach sieci Invicta, uwagę zwraca położenie dużego
nacisku na obecność wsparcia psychologicznego. Należy jednak zauważyć,
iż w przeciwieństwie do modelowego pod tym względem Ośrodka gdańskiego,
w Ośrodku wrocławskim wizytówka psychologa nie została umieszczona na
stronie internetowej. Psycholog w Ośrodku dostępny jest między
godzinami 9.00 a 18.00. Zgodnie z informacją przekazaną przez osobę
zarządzającą, grafik dyżurów psychologicznych znajduje się w
rejestracji. Zgodnie ze słowami osoby zarządzającej: „średnio
miesięcznie z konsultacji psychologa korzysta kilkanaście osób”. W
Ośrodku nie ma gabinetu przeznaczonego wyłącznie dla psychologa,
przyjmuje on w jednym z gabinetów konsultacyjnych. Ośrodek przyjął
zasadę, iż dwa spotkania z psychologiem są bezpłatne dla osób
przystępujących do IVF. Dla niektórych pacjentów polityka wsparcia
psychologicznego i dwóch bezpłatnych wizyt była istotna w podejmowaniu
decyzji o wyborze Ośrodka: „Ważne
dla mnie było, że ten psycholog tu jest. Jestem po stracie ciąż i to
było ważne, że mogę liczyć na pomoc. W końcu poradziłam sobie sama i
nie skorzystałam, ale jak podejmowałam decyzję to brałam to pod uwagę”.




Lekarz ginekolog rekomenduje konsultacje psychologiczne ”przy biorstwie oraz nieudanych próbach in vitro”. Jak przekazała osoba zarządzająca: „konsultacja psychologa jest obowiązkowa dla wszystkich dawców nasienia”. Konsultacje psychologa poleca pacjentom także położna/opiekun pacjenta co jest zaleceniem Ośrodka: „w
programach są możliwe do wykorzystania wizyty – dajemy taką możliwość,
czasem staramy się żeby z kilku stron wyszło, że jest taka możliwość”,
„coraz częściej korzystają”.




Położna/opiekun pacjenta korzysta ze szkoleń psychologicznych, może
także liczyć na wsparcie psychologa w radzeniu sobie z trudnymi
sytuacjami w kontakcie z pacjentem oraz uczestnictwo psychologa w
zebraniach zespołu. Jak mówi: „pojedyncze sytuacje też konsultujemy, bo jest szansa że się powtórzą i warto wiedzieć jak zareagować w przyszłości”.



Lekarz także bierze udział w szkoleniach, ostatnie odbyło się latem
2014 i były to warsztaty komunikacji z pacjentem. Personel lekarski ma
zapewnioną możliwość konsultacji z psychologiem w zakresie komunikacji
z pacjentem oraz radzenia sobie z trudnymi sytuacjami w pracy z
pacjentem, ale lekarz, z którym rozmawiałyśmy, z nich nie korzystał. „Mamy
psychologa do swojej dyspozycji”, „rozmawiamy ze sobą, wynika to z
relacji koleżeńskich i szukamy rozwiązań, wspieramy się wzajemnie”.




Pacjenci, z którymi przeprowadzono wywiady nie korzystali z konsultacji:
„Wiem, że jest psycholog”, „tak, jest psycholog, ale nie korzystałam”,
„Powiedzieli, że mogę skorzystać z oferty psychologa ale odpłatnie to
odmówiłam”
(ostatni cytat: pacjentka po i w trakcie inseminacji).


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).




Ośrodek wrocławski korzysta z banku gamet i zarodków. Dawstwo jest co
do zasady anonimowe, w przypadku zewnętrznych banków nasienia
obowiązuje polityka konkretnego banku (niektóre banki rekrutują również
dawców nieanonimowych).  W przypadku adopcji zarodka Ośrodek
stosuje klarowną politykę: „zarodków
nie niszczymy, pacjenci mają dwie możliwości: albo wracają po swoje
zarodki, albo przekazują do banku na rzecz innych par. Jeśli pacjent
nie płaci, z automatu zarodki przechodzą do banku”
(cytat osoba
zarządzająca). Żaden z pacjentów, z którymi rozmawiałyśmy, nie
korzystał z programu dawstwa/biorstwa, więc poniższe informacje
pochodzą od personelu.



W Ośrodku powołani są koordynatorzy dawstwa, osobno dla dawczyń i
dawców. Koordynatorzy zajmują się rekrutacją dawców/dawczyń.
Konsultacje psychologiczne dla dawców są obligatoryjne, muszą oni także
wypełnić obszerną, ponad trzydziestostronicową ankietę: „mamy specjalny system komputerowy”
(cytat osoba zarządzająca). Każdy biorca gamet i zarodków dostaje
ponadto informator, w którym są zawarte informacje takie jak:
skuteczność Ośrodka w zakresie leczenia niepłodności czy stan prawny
biorstwa/dawstwa gamet i zarodków. O czasie oczekiwania na komórkę
jajową lub zarodek informuje pacjentów lekarz: „na komórkę czeka się rok, na zarodek dwa lata”.



Pacjenci mogą samodzielnie wybrać dawczynię/dawcę z udostępnionej bazy.
Otrzymują następujące informacje o dawcach: grupa krwi, cechy
fenotypowe, wykształcenie (co najmniej średnie), wiek (do 32 lat),
pochodzenie etniczne, stan zdrowia (biochemia, kariotyp) i opinia
psychologa. Ośrodek ogranicza liczbę potomstwa jednego dawcy/dawczyni
do 10 rodzin, „dla dawczyni 6 cykli, wzorowaliśmy się na ustawodawstwie australijskim”. O możliwości zarezerwowania materiału genetycznego informuje koordynator dawstwa.



Dawstwo jest anonimowe bądź ze wskazaniem: „siostra siostrze tak, pokoleniowe nie; w przypadku dawstwa ze wskazaniem bezwzględnie konieczna jest konsultacja psychologa”
(cytat osoba zarządzająca). W Ośrodku istnieje również możliwość
zamówienia nasienia z banku zewnętrznego, jednak dostępna jest jedynie
na życzenie pacjenta. Ośrodek udostępnia pacjentom materiały edukacyjne
w zakresie dawstwa, w poczekalni wyłożono poradniki „Powiedzieć i
rozmawiać” dla rodziców dzięki dawstwu.


17. NASZE REKOMENDACJE

Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji



Dobre praktyki:


  1. Zwróciłyśmy bardzo pozytywną uwagę na fakt, iż pacjenci biorcy i
    kandydaci na dawców otrzymują pakiet informacji dotyczących
    dawstwa/biorstwa włączając w to długoterminowe konsekwencje, informację
    o stanie prawnym, społecznym i psychologicznym; w procesie uczestniczy
    psycholog i dedykowany programowi koordynator;
  2. Za bardzo dobrą praktykę należy uznać inicjatywę Ośrodka wobec
    zapewnienia wszystkim pacjentom przystępującym do in vitro możliwości
    dwóch bezpłatnych konsultacji, jak również wobec włączenia psychologa
    do zespołu Ośrodka i organizację szkoleń dla personelu. Warto jednak
    byłoby rozważyć objęcie taką polityką również pacjentów korzystających
    z procedur inseminacji oraz uzupełnić stronę internetową Ośrodka o
    wizytówkę i zdjęcie psychologa;
  3. Zwróciłyśmy uwagę, iż w Ośrodku dużą rolę odgrywa nielekarski
    personel medyczny (położne, pielęgniarki), co jest bardzo dobrze
    oceniane przez pacjentów, gdyż – zgodnie z wypowiedziami pacjentów
    -  stanowi dla pacjentów dużą pomoc i wsparcie w trakcie procesu
    leczenia. Przedstawiciele tego personelu są regularnie szkoleni, mają
    możliwość zgłaszania propozycji zmian w funkcjonowaniu Ośrodka.
    Pacjenci podkreślali życzliwość i chęć pomocy ze strony nielekarskiego
    personelu medycznego. Ważna rola personelu położniczego i
    pielęgniarskiego może być jednak częściowo związana z trudną
    dostępnością bezpośredniego kontaktu do lekarzy, którą zgłaszali
    pacjenci;
  4. Dostęp do platformy umożliwiającej kontrolowanie procesu leczenia
    przez pacjenta jest bardzo dobrą i zarazem rzadką praktyką w Polsce,
    szerzej było opisywane w treści raportu.



Rekomendacje:


  1. Sugerujemy poprawę komunikacji pacjentów z Ośrodkiem, w tym
    przede wszystkim usprawnienie działania infolinii. Skargi na infolinię
    i niemożność kontaktu z Ośrodkiem wrocławskim (bezpośrednio) powtarzały
    się we wszystkich rozmowach z pacjentami, jedna pacjentka zgłaszała
    także dyskomfort związany z koniecznością poniesienia opłaty za
    telefoniczną konsultację z lekarzem. Zgodnie ze słowami osoby
    zarządzającej, Ośrodek: „szanuje czas lekarzy i ma zasadę, że numerów
    telefonów do lekarzy pacjenci nie otrzymują. Do godz. 21.00 pacjenci
    mogą dzwonić na ogólnopolską infolinię jak mają pytania, a jeśli coś
    się dzieje to po 21.00  będą odesłani do izby przyjęć najbliższego
    dla miejsca zamieszkania szpitala”. Szanując politykę Ośrodka w tym
    względzie zwracamy uwagę, iż relacja pacjent-lekarz zawsze opiera się
    na zaufaniu ze strony pacjenta i w związku z tym pacjent oczekuje, iż
    lekarz będzie zainteresowany informacją o ewentualnych powikłaniach
    występujących po godzinie 21.00, które przecież wynikają bezpośrednio z
    terapii wdrożonej w Ośrodku i mogą być jej konsekwencją. Pobieranie
    opłat za konsultacje, których przynajmniej część może wynikać z
    zaleconej terapii lub niejasności samej wizyty (dawkowanie leków, brak
    pełnego wyjaśnienia dotyczącego zaleconego postępowania), wydaje się
    sugerować, że zainteresowanie lekarza stanem zdrowia pacjenta kończy
    się wraz z uiszczeniem należności za wizytę, co nie jest zgodne z
    Pacjenckimi standardami w leczeniu niepłodności. Pacjent uiszczając
    należność za wizytę zapłacił właśnie za całościowe świadczenie
    medyczne, więc jeśli jego jakość była niewystarczająca to pobieranie od
    niego dodatkowej opłaty wydaje się być nieuzasadnione. Część polskich
    ośrodków rozwiązuje ten problem powołując bezpłatne telefony dyżurne
    dla pacjentów po zabiegach interwencyjnych. Nawet jeśli konkluzją
    takiej rozmowy jest istotnie odesłanie pacjenta na szpitalną izbę
    przyjęć, pacjent otrzymuje komunikat, iż jego stan zdrowia nie jest
    jego wyłącznym problemem i Ośrodek również jest nim zainteresowany;
  2. Rekomendujemy rozważenie likwidacji nierównowagi stron:
    wprowadzenie umów cywilnoprawnych precyzujących obowiązki obu stron
    (tj. Ośrodka i pacjentów), usunięcie z formularzy zgód zapisów, które
    mogą być traktowane jako klauzule abuzywne (niedozwolone) i
    dyskryminujące;
  3. Zachęcamy do refleksji nad możliwością negocjowania umów,
    zwłaszcza że leczenie to sytuacja dynamiczna, pewne sytuacje mogą być
    nietypowe, a obowiązujące standardowe umowy mogą nie przystawać do
    sytuacji pacjentów. Namawiamy do przyznania pacjentom większej
    autonomii w kwestii udzielanych przez nich zgód, nie wpływających
    bezpośrednio na proces leczenia (np. przetwarzania przez Ośrodek danych
    uzyskanych podczas przeprowadzonych procedur);
  4. Zachęcamy do publikacji na stronach internetowych skuteczności
    leczenia z podaniem metodologii i ponowną refleksję nad zrównoważeniem
    informacji merytorycznych wobec treści reklamowych, co zauważali
    pacjenci w rozmowach z nami;

18. Komentarz osrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



Data wypełnienia ankiety
śr., 08/19/2015 - 13:38 Zobacz ankietę
wt., 08/18/2015 - 22:51 Zobacz ankietę
wt., 06/30/2015 - 21:54 Zobacz ankietę
wt., 06/30/2015 - 19:12 Zobacz ankietę
ndz., 06/28/2015 - 16:13 Zobacz ankietę
sob., 06/27/2015 - 16:36 Zobacz ankietę
sob., 06/27/2015 - 16:14 Zobacz ankietę
pt., 06/26/2015 - 23:56 Zobacz ankietę
Zaloguj się aby wypełnić ankietę.