Klinika Leczenia Niepłodności Angelius Provita

Istnieje od 2004 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring od roku 2005
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:
    Ginekologia - pełen panel zabiegów Andrologia - pełen panel zabiegów

Dane placówki

pin

Adres:

ul. Fabryczna 13D
40-611 Katowice

phone

Telefon:

48 32 783 73 00

Nasza lokalizacja

Raport finalny


Nazwa Ośrodka Angelius
Provita Katowice
Data przeprowadzonego monitoringu 20.02.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE

18. Komentarz osrodka do raportu





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
do ESHRE od 2005 roku oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO
9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE, regularnie
uczestniczy w szkoleniach ESHRE (zarówno embriolodzy jak i zespół
lekarski) i posiada certyfikaty ESHRE (kierownik laboratorium posiada
certyfikat Senior Clinical Embryologist ESHRE, kolejny embriolog
posiada certyfikat Clinical Embryologist ESHRE). Ośrodek zadeklarował
znajomość „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014”
przygotowanych przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek wykonuje część
badań/zabiegów w ramach umowy z NFZ.



2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się w dużym, samodzielnym budynku. Budynek jest
oznaczony dużym szyldem. Przed budynkiem znajduje się wystarczających
rozmiarów parking z oznaczonymi miejscami dla osób niepełnosprawnych.
Rejestracja znajduje się na parterze, bezpośrednio przy wejściu. Na
parterze gabinety lekarskie znajdują się w ciągach korytarzowych, w
których udostępniono  krzesła, fotele i kanapy. Na parterze mieści
się również apteka. Na piętrze znajdują się gabinety lekarskie, sale
zabiegowe, sale pozabiegowe oraz laboratorium. Na kolejnych piętrach
znajduje się oddział szpitalny.


Wielkość poczekalni jest wystarczająca dla potrzeb pacjentów. Pacjenci
oczekujący na wizytę mają zapewniony dostęp do dystrybutorów z wodą
(bezpłatnie) oraz napojów gorących (płatnych). W poczekalni znajdują
się również miejsca pełniące funkcję szatni (wieszaki).


Bezpośrednio przy wejściu do Ośrodka znajduje się duża tablica
informacyjna ze spisem lekarzy wszystkich specjalności przyjmujących w
Ośrodku. Przestrzeń poczekalni wydaje się być dobrze zorganizowana i
komfortowa. W poczekalni znajdują się toalety (ogólnodostępne,
oddzielnie dla kobiet i mężczyzn, jedna dostosowana do potrzeb osób
niepełnosprawnych). Poczekalnia oraz toalety są czyste, w toalecie jest
dostęp do ciepłej i zimniej wody, ręczników i papieru toaletowego oraz
mydła.


Sytuacja badawcza:


Monitoring odbywał się w dniu regularnej pracy Ośrodka. Pacjentki
zgłaszały się spontanicznie do wywiadów z nami.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Ośrodek posiada własną stronę internetową. Strona internetowa Centrum
Medycznego Angelius Provita dostępna jest w polskiej oraz w angielskiej
wersji językowej i dotyczy funkcjonowania wszystkich poradni
znajdujących się w budynku Ośrodka. Kwestie omawiane na stronie to:
niepłodność, badania prenatalne, ginekologia, ginekologia plastyczna,
urologia, ortopedia, usg narządu ruchu, neurologia, leczenie bólu
kręgosłupa, rehabilitacja, flebologia, chirurgia ogólna, laryngologia,
okulistyka, dermatologia, medycyna estetyczna, genetyka, porady
psycholog. Analizowano partie strony poświęcone niepłodności, badaniom
prenatalnym, ginekologii, urologii oraz informacje dotyczące
laboratorium, genetyki i opieki psychologicznej. Strona jest
przejrzysta, dane teleadresowe i wskazówki dojazdu można odnaleźć bez
trudu. Działy są eksponowane równomiernie. Zamieszczono także
odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania , zalecenia dla kobiet i
mężczyzn – zapobieganie niepłodności oraz informacje o psychologicznych
aspektach leczenia niepłodności. Brakuje możliwości wyszukiwania za
pomocą słowa kluczowego lub frazy. Procedury opisane są wyczerpująco,
opisy wzbogacone są ilustracjami i materiałami multimedialnymi (m.in.
etapy rozwoju zarodka).  Na przykład opis procedury in vitro
zawiera informacje ogólne o samej metodzie, objaśnienie rodzajów
zapłodnienia pozaustrojowego, opis wskazań do zapłodnienia in vitro,
opis samej metody (krok po kroku) oraz informację o kosztach. Co
istotne i co wyróżnia stronę Ośrodka na tle innych,  w części
opisów dodano także odnośniki bibliograficzne  do tekstów
źródłowych w języku angielskim (np. How to improve IVF-ICSI outcome by
sperm selection. Reprod Biomed Online. 2006 May;12(5):634-8. PMID:
16790113 [PubMed - indexed for MEDLINE] Abstracts of the 24th Annual
Meeting of the ESHRE, Barcelona, Spain, 7–9 July, 2008), jednak
ostatnie materiały o np. IMSI pochodzą z 2008 roku. Drugim wyróżnikiem,
który zwrócił naszą uwagę, jest umieszczenie w ofercie Ośrodka
procedury GIFT (Gamete Intrafallopian Transfer, dojajowodowy transfer
gamet), którą Ośrodek opisał jako ofertę dla par, które z powodów
światopoglądowych nie akceptują zapłodnienia pozaustrojowego, a co jest
zgodne ze stanowiskiem Papieskiej Rady ds. Duszpasterstwa Zdrowia (jest
to metoda, której Kościół katolicki nie odrzuca i nie aprobuje,
zachowuje wobec niej neutralność).


Ogólnie część informacyjno – edukacyjna jest przygotowana przez Ośrodek
obszernie, rzetelnie i przejrzyście,  brakuje jedynie informacji o
możliwych skutkach ubocznych proponowanych badań/zabiegów, informacji o
statystycznej skuteczności zabiegów, ewentualnie informacji o zdrowiu
dzieci urodzonych dzięki ART. Nie znalazłyśmy również informacji o
programach in vitro z komórką dawczyni i o procedurze adopcji zarodków.


Strona zawiera także informacje o programie MZ (dodatkowo - refundacja
in vitro w Sosnowcu i program refundacji IVF w Częstochowie) oraz
dokumenty do pobrania (Regulamin uczestnictwa, stanowisko Ministra w
sprawie programu).


Na stronie znajduje się szczegółowy wykaz usług i badań w ramach NFZ. W
przypadku leczenia niepłodności dotyczą one hospitalizacji planowej
(ginekologia, np. wykonanie operacji histeroskopii, laparoskopii i
laparoskopii przezpochwowej) oraz badań prenatalnych. Na stronie
internetowej można znaleźć zdjęcia pracowników, a w przypadku personelu
medycznego także szczegółowe biogramy. Zwróciłyśmy uwagę, iż spis
pracowników jest kompletny: na stronie znajdziemy zdjęcia i wizytówki
nie tylko personelu medycznego, ale również położnych, pielęgniarek,
diagnostów, psychologa i embriologów. Warto być może włączyć do spisu
również pracowników rejestracji.


Ośrodek zapewnia możliwość umówienia się na wizytę przez internet.


 Pacjenci w rozmowach z nami deklarowali, że strona internetowa: „jest dobrze przygotowana” i nie
mieli problemów z wyszukiwaniem informacji.


Jeśli idzie o linię dyżurną
dla pacjentów:


Ośrodek nie prowadzi osobnej linii dyżurnej dla pacjentów, ale przyjął
politykę „lekarzy wymieniających się
dyżurami telefonicznymi”
, którą osoba zarządzająca Ośrodkiem
opisała następująco: „lekarz
prowadzący udostępnia numer telefonu pacjentowi, dodatkowo pacjent ma
do dyspozycji kontakt z główną rejestracją i ze szpitalem”
.
Każdy pacjent może skorzystać z takiego kontaktu niezależnie od etapu
leczenia. Pacjenci, z którymi rozmawialiśmy, potwierdzili tę praktykę
dzieląc się swoimi doświadczeniami: „dostałam
numer telefonu do lekarza, odbierał za każdym razem lub oddzwaniał”
,
„dostałam numer komórki, korzystałam
też z kontaktu mailowego”
, „miałam
możliwość kontaktu całodobowego z lekarzem”
.


Jeśli idzie o materiały
informacyjne dostępne w Ośrodku:


W Ośrodku nie udostępnia się ulotek, folderów informacyjnych ani
książek. Informacje o udzielanych świadczeniach, dane dotyczące
poszczególnych poradni, cennik, reklamy preparatów i zabiegów,
informacje o przyjmowaniu skarg i wniosków, informacje BHP oraz zasady
udzielania świadczeń osobom szczególnie uprawnionym znajdują się na
ścianach - są to duże wydruki/plakaty w szklanych antyramach. Dobrą
praktyką jest informowanie Pacjentów o kwestiach prawnych związanych z
wykorzystaniem metod wspomaganego rozrodu – zamieszczanie informacji w
umowach/oświadczeniach – jednak część zapisów wymaga przeformułowania
(język, styl) lub doprecyzowania i weryfikacji (kwestie prawne), co
zostało opisane bardziej szczegółowo w części dotyczącej analizy
dokumentów cywilnoprawnych.  Z rozmowy z osobą zarządzającą
Ośrodkiem wynika, że informacje przekazywane są ustnie, a także
pisemnie  - w formie notatki lekarza (wskazówki odnośnie
stosowania leków, dawkowanie itp.) oraz w formie dokumentacji
podpisywanej przez Pacjenta (umowa, zgoda, oświadczenie): „informują wszyscy pracownicy Ośrodka, ale
oczywiście w różnym zakresie, personel informuje w ustalonym zakresie,
jeśli potrzebne są dodatkowe informacje, kieruje sprawy do
przełożonych, kierowników”
. Z przeprowadzonych wywiadów z
Pacjentami wynika, że większość informacji przekazywana jest pacjentom
przez lekarza, głównie ustnie. Pacjenci nie zgłaszali problemów z
uzyskaniem informacji o etapie leczenia, zapewniali, że otrzymują od
lekarza zrozumiale informacje na temat swojego stanu zdrowia i
zalecanego postępowania medycznego. 


Jeśli idzie o politykę
informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 


Pacjenci potwierdzili zgodność rzeczywistych cen zabiegów z tymi
podanymi na stronie www. Każdy pacjent potwierdził otrzymanie
faktur/rachunków w związku z każdym wykonanym zabiegiem, wizytą czy
badaniem. Ceny zabiegów są jawne (podane na stronie internetowej oraz w
udostępnionym publicznie w  Ośrodku cenniku). Istnieje możliwość
negocjacji cen, odroczenia płatności, Ośrodek oferuje pakiety
promocyjne. Nie ma możliwości płacenia kartą kredytową: płatność
wyłącznie gotówką lub przelewem - termin dwudniowy.


Pacjent ma możliwość sprawdzenia oferty Ośrodka nie płacąc za wizytę, w
ten sposób nie uzyska jednak informacji na temat dawstwa i biorstwa
gamet i zarodków – konieczne jest spotkanie z lekarzem/pracownikiem
Ośrodka. Na zapytania Pacjentów odpowiada także personel działu obsługi
klienta – recepcji (telefonicznie, mailowo, osobiście).


Jeśli idzie o procedurę
składania skarg:


W rozmowie z osobą zarządzającą uzyskałyśmy informację, iż Ośrodek ma
kilka przyjętych procedur opisujących możliwość składania skarg.
Wielość procedur wynika z wielkości i struktury Ośrodka, w którym
łącznie pracuje ok. 150 osób, a ich kompetencje są ściśle podzielone.
Zgodnie z uzyskanymi informacjami możliwość złożenia skargi wygląda
następująco: skargę można złożyć  ustnie, mailowo lub pisemnie
bezpośrednio w rejestracji, do zarządu Ośrodka lub u położnych.
Dodatkowo Ośrodek przygotował możliwość wypełnienia ankiety zadowolenia
pacjenta, gdzie pacjent może anonimowo podzielić się swoją opinią. W
zależności od przedmiotu skargi, zajmuje się nią np. dział ekonomiczny
(jeśli skarga dotyczy płatności), zespół medyczny (jeśli skarga dotyczy
lekarza) lub prezes (jeśli skarga dotyczy położnych). Sposób odpowiedzi
na skargę wynika bezpośrednio z formy (pisemnie, mailowo, ustnie) i
treści skargi (jakiego obszaru pracy Ośrodka dotyczy), ale też z
procedury, której będzie podlegać (np. za procedowanie  skargi
złożonej w rejestracji odpowiada kierownik rejestracji). Pacjent ma
możliwość odwołania się od odpowiedzi na skargę i w takim przypadku
odwołanie zawsze trafia do zarządu. Osoba zarządzająca udzieliła nam
również informacji, iż w ubiegłym roku zgłoszono następujące
przykładowe skargi: „nieprawidłowo
wystawiona faktura, błędne oznaczenie płatności w systemie
komputerowym, niezadowolenie pacjenta z powodu otrzymanego świadczenia”
.


Jeśli idzie o politykę
informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:


Jak wspomniano w części dotyczącej opisu strony WWW, informacje
zamieszczone na stronie internetowej są dość szczegółowe i rzetelne,
brakuje jednak danych statystycznych dotyczących skuteczności Ośrodka.
W związku z tym pacjenci rozważający podjęcie leczenia w Ośrodku nie
mają dostępu do informacji na temat jego szacunkowej skuteczności.


Jeśli idzie o politykę SET
(transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:


Zarówno na stronie internetowej, jak i w materiałach dostępnych w
Ośrodku (informacje wywieszone na ścianie) brakuje informacji o
polityce SET zalecanej przez ESHRE i program ministerialny, choć z
rozmów z embriologiem wynika, że obecnie najczęściej wykonuje się w
Ośrodku transfer jednego zarodka. Podobną informację uzyskałyśmy w
rozmowie z lekarzem: polityka SET jest omawiana ustnie w rozmowie z
pacjentem w momencie przygotowań do procedury IVF i jeszcze przed
transferem, również podczas podpisywania pisemnej zgody na transfer.
Wszyscy pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, potwierdzili, iż kwestia
transferu jednego zarodka i ryzyka związanego z transferem więcej niż
jednego zarodka, została omówiona podczas wizyty u lekarza.


4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem rządowego programu refundacji in vitro od
początku jego trwania, to jest od lipca 2013 roku.


Program został opisany na stronie internetowej, oddzielne zakładki
poświęcono dodatkowo refundacji in vitro w Sosnowcu (program już
zamknięty w momencie przekazywania raportu) i Częstochowie,
zamieszczono także dokumenty do pobrania (Regulamin uczestnictwa,
stanowisko Ministra w sprawie programu). Osoby, które chcą się
zarejestrować do programu rządowego uzyskują podstawowe informacje na
ten temat : „W związku z podpisaną
umową od poniedziałku 1 lipca 2013 roku od godziny 8.00 rozpoczęliśmy
rejestrację wszystkich par zainteresowanych uczestnictwem w programie
refundacji in vitro. Para, która wyraża chęć udziału w programie musi
zgłosić się osobiście (zarówno kobieta, jak i mężczyzna). W czasie
rejestracji wymagana jest bezwzględna oraz jednoczasowa obecność obydwu
osób. Każda osoba musi posiadać jeden z poniższych dokumentów
tożsamości: Polski Dowód Osobisty, Polski Paszport, Polskie Prawo
Jazdy.”
Ośrodek informuje także o programie w formie odpowiedzi
na najczęściej zadawane pytania (dobra praktyka - informacje przekazane
są w zwięzłej i zrozumiałej formie, nie ma konieczności czytania dużej
ilości tekstu, aby znaleźć konkretną informację). Na stronie
umieszczono również odnośnik do ministerialnej strony programu invitro.gov.pl. W
rozmowach z pacjentami nie zauważono, aby pacjenci korzystający z
programu rządowego i pacjenci tzw. prywatni, byli traktowani w odmienny
sposób.


5. Rejestracja wizyty


Rejestracja znajduje się tuż przy wejściu do Ośrodka. Przy stanowisku
komputerowym znajduje się wydrukowana Karta Praw Pacjenta. 
Obserwatorki zwróciły uwagę na fakt, że rejestracja pierwszej wizyty do
konkretnego lekarza – zgodnie z informacjami uzyskanymi od pracowników
rejestracji -  czasem oznacza oczekiwanie około trzech miesięcy,
co wydaje się terminem bardzo odległym. Podkreślano jednak, że
rejestracja bez wskazania konkretnego lekarza prowadzącego oznacza, że
wizyta może się odbyć w ciągu siedmiu dni. Sposób organizacji pracy
rejestracji świadczy o dążeniu personelu do zachowania prawa pacjenta
do intymności: pacjenci mają możliwość samodzielnej rejestracji,
wprowadzono również tzw. system numerkowy, w ramach którego pacjenci
oczekujący na wizytę są wywoływani przypisanym numerem wizyty bez
konieczności osobistego, imiennego wywoływania pacjentów. 
Pacjenci w rozmowach z nami doceniali to rozwiązanie: „Nie ma sztucznej kolejki, system
numerkowy – bardzo dobre rozwiązanie.” „Świetna rejestracja, system
numerkowy, telefoniczne powiadomienie o wizycie w dniu poprzedzającym
wizytę.”
.


Pacjenci podkreślali, że spóźnienia mają miejsce rzadko, a o ich
ewentualnym wystąpieniu są informowani telefonicznie przez recepcję lub
koordynatora  medycznego. Zdarzają się jednak sytuacje, gdy lekarz
nie przychodzi do pracy, a recepcja nie ma informacji o nieobecności.


Osoby zarządzające poinformowały Obserwatorki, ze personel odbywa wiele
szkoleń dotyczących głównie oferty Ośrodka. Szkolenia te dotyczą
programu MZ, procedur z nim związanych, nowych zabiegów itp. Wiele
szkoleń prowadzi koordynator medyczny, część z nich dotyczy
umiejętności miękkich, sposobu rozmowy z pacjentami (szkolenia te
adresowane są do pracowników biura obsługi i recepcji).  Nie
organizuje się specjalnych szkoleń dotyczących kontaktu z pacjentami,
którzy mają problem z płodnością. Osoby zarządzające podkreślały, że
pomimo faktu, iż w Ośrodku zatrudnionych jest bardzo wiele osób,
wszyscy tworzą zgrany zespół, wspierają się wzajemnie.


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Zgodnie z relacjami pacjentów, czas pierwszej wizyty tzw. informacyjnej
wynosił od 30 minut do 1 godziny i wszystkie pacjentki zadeklarowały,
iż czas poświęcony przez lekarza był wystarczający, aby zadać pytania i
uzyskać odpowiedzi. Według wypowiedzi pacjentów: „Lekarz mówi bardzo zrozumiale, wykazuje
się dużą cierpliwością”
, „miałam
bardzo dobry kontakt z lekarzem”
, „na pierwszej wizycie czasu było bardzo
dużo, można było zadawać pytania, wyjaśnienia były satysfakcjonujące”
.
Zapytany o szacunkowy czas pierwszej wizyty lekarz podał średni czas
jej trwania jako: „40 minut-2
godziny”
. Pacjenci deklarowali, iż czas tzw. standardowej wizyty
w procesie leczenia wynosi od 10 do 30 minut, lekarz natomiast szacował
ten czas na 40-50minut. W trakcie rozmowy z lekarzem i pacjentami nie
zaobserwowano żadnych przejawów dyskryminacji związanych z orientacją
seksualną bądź brakiem partnera. Deklarowana nieskrępowana obecność
osoby najbliższej podczas każdego zabiegu (z wyjątkiem punkcji i samego
momentu transferu) oraz wizyty potwierdziła się. Lekarz deklarował, iż
pacjenci są zachęcani do całodobowego kontaktu z lekarzem w przypadku
niepokojących dolegliwości. Możliwość skorzystania z tego kontaktu
została potwierdzona w wywiadach.


Zgodnie z informacją uzyskaną od lekarza, Ośrodek przyjął pisemną
procedurę schematu wizyty lekarskiej. Składają się na nią: „badania, opis i dawkowanie leków”.
Pacjenci zgodnie potwierdzili, iż wizyty składały się z następujących
elementów: zaproponowanie planu leczenia/postępowania na najbliższe
miesiące; omówienie rodzaju, przebiegu i kosztu badań/zabiegów;
upewnienie się lekarza, że informacje są zrozumiałe dla pacjentów;
ustne podsumowanie przebiegu wizyty i zaleceń. Rozbieżności (TAK/NIE)
pojawiły się przy kwestii pisemnego podsumowania wizyty (niektórzy
pacjenci deklarowali jego otrzymanie, inni – nie).


Opisany wyżej system numerkowy powoduje, że lekarz nie wychodzi do
poczekalni po pacjentów nie mając wpływu na to, kto wchodzi do gabinetu
(czy sama pacjentka, czy pacjentka i osoba najbliższa). Mimo to jedna z
pacjentek w rozmowie z nami podkreśliła,  że lekarka zachęciła ją
do zaproszenia partnera do gabinetu (była to pierwsza wizyta tej pary).


Pacjenci podkreślali, że każdy lekarz zwracał się do nich życzliwie,
używając form "pan", "pani". Rozmówcy wskazywali w swoich wypowiedziach
na: „poczucie bezpieczeństwa”
„brak pośpiechu” i możliwość
zadawania lekarzom pytań.


7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajdują się dwa pokoje do oddawania nasienia. Pokoje do
oddawania nasienia są bardzo dyskretnie umiejscowione: znajdują się w
wydzielonej części Ośrodka, do której pacjenci oczekujący na wizyty nie
mają dostępu, choć korytarzem przemieszcza się personel medyczny.
Procedury oddawania nasienia tłumaczy się co najmniej dwukrotnie
(najpierw lekarz, następnie embriolog). Pomieszczenia mają raczej
surowy wystrój: są to małe pomieszczenia, znajduje się w nich umywalka,
czerwony fotel, telewizor, szafka na gazety i prasa oraz filmy
erotyczne.  Wydaje się, że nie zadbano o zapewnienie intymności
(konieczność kontaktu telefonicznego z laboratorium po oddaniu
nasienia, spotkanie z embriologiem, wspólne opisywanie pojemnika itd.).
Z jednej strony zrozumiałe jest, iż ta procedura wynika prawdopodobnie
z przyjętych przez Ośrodek procedur bezpieczeństwa (podwójna
weryfikacja tożsamości pacjenta, stąd wspólne opisywanie pojemnika), z
drugiej strony jej efektem może być niższy komfort pacjenta.


Ośrodek zapewnia nieodpłatnie pojemniki do oddawania nasienia oraz
prezerwatywę do oddania nasienia bez środków plemnikobójczych
(odpłatnie, można ją nabyć w aptece  na terenie Ośrodka). Pacjenci
są informowani o możliwości oddania nasienia poza Ośrodkiem, choć nie
wszyscy nasi rozmówcy to potwierdzili (jeden z pacjentów zadeklarował,
że nikt mu nie powiedział o takiej możliwości; inny rozmówca
powiedział, że nie ma problemu ze skorzystaniem z możliwości oddania
nasienia poza Ośrodkiem)


Obserwatorki zwróciły szczególną uwagę na: konieczność osobistego
przekazania pojemnika z nasieniem personelowi Centrum, brak miejsca i
fotela dla osoby bliskiej, konieczność nawiązania połączenia
telefonicznego z laboratorium i spotkania z embriologiem po oddaniu
nasienia, surowy wystrój pomieszczeń.


8. Opieka nad kobietą

W Ośrodku znajduje się osiem gabinetów ginekologicznych. Z uwagi na ich
liczbę nie miałyśmy czasowej możliwości odwiedzenia każdego z nich,
jednak te, które oglądałyśmy były wyposażone w bezpośredni dostęp do
łazienki, co jest zgodne z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w tym
zakresie. Łazienki w dniu monitoringu były czyste, zamykane od
wewnątrz, znajdowała się w nich umywalka i bidet, ręczniki papierowe i
papier toaletowy, w  łazienkach nie było odzieży jednorazowej ani
środków higieny osobistej (tylko papier i ręczniki). W jednej z
łazienek odnotowałyśmy nieprzyjemny zapach. Wszystkie oglądane przez
nas gabinety ginekologiczne były wyposażone w trzy krzesła (jedno dla
lekarza, dwa dla pacjentów/pary), co wskazuje pośrednio na
uwzględnienie przez Ośrodek  potrzeby obecności osoby bliskiej
podczas wizyty. Przykładem dobrych praktyk jest wyposażenie gabinetów
lekarskich w parawany obok foteli ginekologicznych, co zapewnia
intymność pacjentek podczas badania. Pacjentki w rozmowach z nami
deklarowały, iż mogły się przygotować do badania w łazience lub za
parawanem, a w trakcie badania ginekologicznego lekarz na bieżąco
informował je o podejmowanych czynnościach (np. „teraz zakładam
wziernik”), „tak, lekarz był
delikatny”
.


W Ośrodku znajdują się również pomieszczenia pielęgnacyjne dla
pacjentek po zabiegach. Mieści się w nich jedno, czasem dwa łóżka. W
dniu monitoringu pościel była świeża, pacjentkom zapewniono dostęp do
wody pitnej. Do pomieszczeń przylega łazienka, jej stan w dniu
monitoringu był bez zarzutu: była czysta, wyposażona w dostęp do
umywalki i bidetu, zamykana od wewnątrz.  Do dyspozycji pacjentek
była odzież jednorazowa oraz zamykane szafki na rzeczy osobiste. W
pomieszczeniu mogą pacjentkom towarzyszyć osoby bliskie, jednak jedynie
w przypadku pomieszczeń jednoosobowych. Część pacjentek informowała
nas, że po zabiegu mogły im towarzyszyć osoby bliskie, jedna pacjentka
(przebywała w sali dwuosobowej) poinformowała nas, że nie było takiej
możliwości. Wszystkie pacjentki potwierdziły, iż po zabiegu nad ich
stanem czuwał personel pielęgnarski/położniczy.


Ogólnie pacjentki były zadowolone, wskazywały na miłą atmosferę i
życzliwość personelu. Osoba zarządzająca deklarowała rychłą przebudowę
pomieszczeń na jednoosobowe i umożliwienie stałej obecności osoby
bliskiej.


9. Umowy z NFZ


Ośrodek oferuje dostęp do badań i zabiegów refundowanych ze środków
NFZ: „ok. 800-1000 zabiegów rocznie
w zależności od kontraktu”
(cytat osoba zarządzająca).
Integralną częścią Ośrodka jest oddział szpitalny, Pacjenci uzyskują
szczegółowe informacje na ten temat od lekarza, położnych,
pielęgniarek, koordynatora medycznego i pracowników biura obsługi
klienta  (recepcji). Właściciele Ośrodka pragną: „umożliwić Pacjentom korzystanie z pełnego
spektrum badań w jednym miejscu, jeśli się da, w ramach NFZ.”

(cytat osoba zarządzająca). Ośrodek przeprowadza zabiegi ginekologiczne
w ramach hospitalizacji planowej (wszystkie procedury - laparoskopia,
histeroskopia diagnostyczna i zabiegowa, laparotomia i inne) oraz
urologiczne (np. biopsja jądra na bloku operacyjnym). W ramach NFZ
wykonuje się także badania prenatalne, Ośrodek ma: „zaplecze laboratoryjne wyspecjalizowane w
kwestii niepłodności (wyniki są dostępne od razu), posiadamy także
pracownię biologii molekularnej”
(cytat osoba zarządzająca).


Pacjencji potwierdzili, że znana jest im oferta Ośrodka w zakresie
badań i zabiegów refundowanych z NFZ.


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została
udostępniona elektronicznie przed monitoringiem i  składały się na
nią następujące dokumenty:

  1. INSEMINACJA AID kobiety samotnej
  2. INSEMINACJA HETEROLOGICZNA (AID) KONKUBENTÓW
  3. INSEMINACJA HETEROLOGICZNA (AID) MAŁŻONKÓW
  4. INSEMINACJA HOMOLOGICZNA (AIH) KONKUBENTÓW
  5. INSEMINACJA HOMOLOGICZNA (AIH) MAŁŻONKÓW
  6. UMOWA DLA PACJENTÓW PRZYSTĘPUJĄCYCH DO PROGRAMU ZAPŁODNIENIA
    POZAUSTROJOWEGO
  7. REGULAMIN ORGANIZACYJNY Ośrodka
  8. PODANIE WIĘKSZEJ ILOŚCI ZARODKÓW
  9. Umowa przechowania (kriokonserwacji) nasienia / tkanek jąder*.
    Program  „Leczenie Niepłodności Metodą Zapłodnienia
    Pozaustrojowego na lata 2013 – 2016
  10. Umowa przechowania (kriokonserwacji) nasienia / tkanek jąder*.


 Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym
stanowi tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej
przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości. Analiza dokumentów
prowadzona była przed wejściem w życie Ustawy o leczeniu niepłodności,
która ureguluje część kwestii poruszanych poniżej (m.in. kwestie
afiliacji między dzieckiem urodzonym w wyniku heterologicznego
zapłodnienia i jego ojcem niebędącym mężem matki):


1. INSEMINACJA AID kobiety samotnej

„pouczona o przebiegu leczenia w
zakresie sztucznej inseminacji (…)

Zwracamy uwagę, iż użycie formy „pouczona” nie odzwierciedla charakteru
konsumenckiego stosunku prawnego Ośrodek – pacjent. Pacjentka nie
powinna być pouczana, może być informowana. Stosunek pomiędzy Ośrodkiem
i pacjentami jest zawsze stosunkiem nierównym, w którym pacjent jest
stroną słabszą. Podkreślanie tego stosunku paternalistycznym brzmieniem
Prośby tylko pogłębia tę nierówność. Podobną uwagę mamy wobec użycia
terminu „sztuczna inseminacja”, które jest kalką językową terminu
angielskiego artificial insemination.
Z uwagi na fakt językowych i wartościujących konotacji przymiotnika
„sztuczny” w języku polskim być może właściwszą formą byłoby
zastosowanie określenia „inseminacja domaciczna”.


Poza tym brak uwag.


2. INSEMINACJA HETEROLOGICZNA (AID)
KONKUBENTÓW


Podnosimy tę samą uwagę odnośnie terminów „zostaliśmy pouczeni”„sztuczna inseminacja”, co w
przypadku dokumentu nr 1.


"- iż dziecko nie urodzi się w
małżeństwie, a tym samym nie korzysta z praw, z tym związanych, a w
szczególności wynikających z ustawy, z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks
rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 roku, nr 9, poz. 59 z późniejszymi
zmianami), tj. domniemania ojcostwa, prawa do alimentów itp. jak
również innych, w tym prawa do dziedziczenia;


(…)


- Fakt poczęcia dziecka w wyniku
inseminacji heterologicznej za zgodą partnera może być podstawą do
dochodzenia od niego alimentów na drodze postępowania sądowego w
świetle zasad współżycia społecznego pomimo faktu, iż nie jest on
biologicznym ojcem dziecka"


Fakt poczęcia dziecka w wyniku zabiegu wspomaganego rozrodu, który
odbył się za zgodą partnera matki, i w wyniku którego urodziło się
dziecko uznane następnie przez partnera matki w Urzędzie Stanu
Cywilnego, automatycznie doprowadzi do powstania wszystkich zależności
opisanych w k.ri.o., a dotyczących prawa do dziedziczenia i praw
alimentacyjnych. Formalnie zapisy są poprawne, jednak podnosimy obawę,
iż ich łączne brzmienie może zasugerować pacjentom, iż fakt
skorzystania z inseminacji nasieniem dawcy w przypadku pary
niepozostającej w związku małżeńskim nie zrodzi żadnych obowiązków po
stronie partnera matki.


Poza tym bez uwag.


3. INSEMINACJA HETEROLOGICZNA (AID)
MAŁŻONKÓW


Podnosimy tę samą uwagę odnośnie terminów „zostaliśmy pouczeni”„sztuczna inseminacja”, co w
przypadku dokumentu nr 1.

Poza tym bez uwag.


4. INSEMINACJA HOMOLOGICZNA (AIH)
KONKUBENTÓW

Podnosimy tę samą uwagę odnośnie terminów „zostaliśmy pouczeni”„sztuczna inseminacja”, co w
przypadku dokumentu nr 1.

Poza tym bez uwag.


5. INSEMINACJA HOMOLOGICZNA (AIH)
MAŁŻONKÓW


Podnosimy tę samą uwagę odnośnie terminów „zostaliśmy pouczeni”„sztuczna inseminacja”, co w
przypadku dokumentu nr 1.

Poza tym bez uwag.


6. UMOWA DLA PACJENTÓW PRZYSTĘPUJĄCYCH
DO PROGRAMU ZAPŁODNIENIA POZAUSTROJOWEGO


§ 3, pkt 4. Po zakończeniu wybranej
metody leczenia niepłodności, jeżeli w jej wyniku nie doszło do
skutecznego zapłodnienia Pacjentki, Pacjenci mogą wyrazić zgodę na
kontynuowanie leczenia niepłodności w ramach niniejszej umowy.


Użycie frazy „nie doszło do skutecznego zapłodnienia Pacjentki” wydaje
się być językowo i społecznie niefortunne. Prawdopodobnie twórcy
dokumentu mieli na myśli fakt zaistnienia ciąży, a nie „skutecznego
zapłodnienia pacjentki”. Sugerowałybyśmy podjęcie refleksji językowej
nad użytymi sformułowaniami.


§ 15, pkt 1


Centrum medyczne oraz personel
medyczny nie ponoszą odpowiedzialności za efekty uboczne zabiegów, a w
szczególności w przypadku niepoinformowania przez Pacjentkę lub
Pacjenta o przebytych chorobach, wadach wrodzonych lub nabytych i
innych niedyspozycjach zdrowotnych


Art. 362 k.c. mówi o odpowiednim zmniejszeniu obowiązku naprawienia
szkody w przypadku jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub
zwiększenia szkody. Cytowany zapis całkowicie wyłącza odpowiedzialność
lekarza w sytuacji przyczynienia się pacjenta do powstania lub
zwiększenia szkody, co jest niezgodne z treścią przytoczonego artykułu.
Podnosimy również uwagę, iż Umowa nie wspomina w żadnym ze swoich
punktów o „obowiązku dołożenia należytej staranności” przez
świadczeniodawcę. W związku z tym pacjenci sygnujący umowę mogą nabrać
błędnego przekonania, iż ich roszczenia wynikające z wystąpienia
negatywnych następstw i powikłań, które wystąpiły wskutek niedołożenia
należytej staranności, są bezpodstawne, co nie jest zgodne z aktami
prawnymi. Cytując: "Lekarz ma
obowiązek wykonywać zawód (...) z należytą starannością” (art. 4
u.z.l.). Warunek ten znajduje się także w art. 8 KEL: "Lekarz powinien
przeprowadzić wszelkie postępowanie diagnostyczne, lecznicze i
zapobiegawcze z należytą starannością, poświęcając im niezbędny czas"
.
Każdy podmiot udzielający świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych – a takimi są świadczenia w ramach programu
refundacji in vitro – jest zobowiązany do udzielania świadczeń
świadczeniobiorcom z zachowaniem należytej staranności. Tym samym
podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych poniesie odpowiedzialność za
niedołożenie należytej staranności, za wszelką winę nieumyślną i
umyślną, niezależnie od zastrzeżeń zawartych w umowie cywilnoprawnej,
będącej dokumentem niższego rzędu. Zapis może sugerować pacjentowi,
który nie jest prawnikiem i nie potrafi prawidłowo ocenić całości
sytuacji pod względem medycznym i prawnym, iż nie przysługuje mu prawo
podnoszenia  roszczeń odszkodowawczych, podczas gdy każdorazowo
ocena zasadności podnoszenia roszczeń należy do właściwego sądu.


§ 16, pkt 3.


Pacjenci wyrażają zgodę na
przetwarzanie przez Centrum Medyczne swoich danych osobowych
zgromadzonych na potrzeby związane z wykonywaniem umowy oraz dla celów informowania
Pacjentów o nowych usługach medycznych Centrum
.(podkreślenie
nasze)


Umieszczenie tego zapisu w umowie mającej formę dokumentu zakładającego
jeden podpis Stron odnoszący się do wszystkich jej zapisów, 
uniemożliwia wyrażenie zgody na sam zabieg bez jednoczesnego wyrażenia
zgody na wykorzystanie danych dla celów marketingowych Centrum, przy
czym wykorzystanie danych  nie jest nieodzowną czynnością w
przypadku przeprowadzenia zabiegu. Rekomendujemy wydzielenie zgody na
wykorzystanie danych osobowych z dokumentu głównego, aby umożliwić
pacjentom dobrowolną decyzję w tym zakresie.


§ 19, pkt 3


(...) w przypadku braku takiej
informacji korespondencja Centrum Medycznego wysłana na ostatni
wskazany  przez Pacjentów adres będzie traktowana jako skutecznie
doręczona


Powyższy zapis zawiera tzw. fikcję doręczenia, a więc przyjmuje
założenie, iż druga strona otrzymała korespondencję, której w
rzeczywistości nie odebrała. Powyższy zapis narusza interesy
konsumenta. Zgodnie z trwałą praktyką Urzędu Ochrony Konkurencji i
Konsumentów, zapisy w umowach zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami a
konsumentami, które pozwalają uznać za doręczone dokumenty, których
konsumenci w rzeczywistości nie otrzymali i nie mieli możliwości się z
nimi zapoznać, traktowane są jako klauzule abuzywne.


7. REGULAMIN ORGANIZACYJNY Ośrodka


Dokument nie był analizowany dla potrzeb niniejszego rozdziału,
sprawdzano jedynie jego zgodność z poszczególnymi obszarami pracy
Ośrodka (m.in. dostęp pacjenta do dokumentacji medycznej). Nie
zaobserwowano w tym zakresie żadnych niezgodności.


8.  PODANIE WIĘKSZEJ ILOŚCI
ZARODKÓW


Bez uwag


9. Umowa przechowania
(kriokonserwacji) nasienia / tkanek jąder*. Program  „Leczenie
Niepłodności Metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata 2013 – 2016


§ 8 3. Składający ma obowiązek
niezwłocznie w formie pisemnej poinformować Przechowawcę o każdej
zmianie swojego adresu zamieszkania oraz adresu do korespondencji. W
przypadku braku takiej informacji korespondencja Przechowawcy wysłana
na ostatni wskazany adres będzie traktowana jako skutecznie doręczona


Powyższy zapis zawiera tzw. fikcję doręczenia, a więc przyjmuje
założenie, iż druga strona otrzymała korespondencję, której w
rzeczywistości nie odebrała. Powyższy zapis narusza interesy
konsumenta. Zgodnie z trwałą praktyką Urzędu Ochrony Konkurencji i
Konsumentów, zapisy w umowach zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami a
konsumentami, które pozwalają uznać za doręczone dokumenty, których
konsumenci w rzeczywistości nie otrzymali i nie mieli możliwości się z
nimi zapoznać, traktowane są jako klauzule abuzywne.


Poza tym bez uwag


10. Umowa przechowania
(kriokonserwacji) nasienia / tkanek jąder*.


§7, pkt 3


Ta sama uwaga co w dokumencie nr 9.



***

W przypadku niektórych dokumentów (nr 6 oraz nr 1) odnotowano także
brak dbałości o poprawność językową (stosowanie liczby mnogiej w
odniesieniu do jednej osoby, „nie ulegają zwrotowi” zamiast „nie
podlegają”, „umowę sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach”,
podczas gdy powinny być trzy egzemplarze, ponieważ do podpisania umowy
przystępują trzy osoby; stosowanie języka niezrozumiałego/brak dbałości
o poprawność stylistyczną i właściwy dobór słów, np. „Centrum Medyczne
nie ponosi wynikających z zaniechania negatywnych skutków związanych z
realizacją przedmiotowej umowy”).


W rozmowie z osobą zarządzającą uzyskałyśmy informację, iż treści zgód
i zapisy umowy są negocjowalne. Pacjenci, z którymi rozmawialiśmy
potwierdzili, iż otrzymali wzorce zgód/umowy co najmniej 24 godziny
przed planowanym zabiegiem oraz otrzymali kopie podpisanych przez
siebie dokumentów.

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


Z obserwacji, rozmów z Pacjentami i personelem Ośrodka wynika, że
Ośrodek dba o intymność Pacjentów. Żadna z rozmówczyń nie miała uwag w
tym zakresie.


Dobrą praktyką jest system numerków, który można obsługiwać
samodzielnie zaraz po wejściu do budynku, kiedy jest się już pacjentem
Ośrodka – nie ma już wtedy konieczności bezpośredniego kontaktu z
recepcją (do systemu Pacjent wprowadza swój nr PESEL). System
informuje, że w danym gabinecie odbywa się wizyta (wyświetla się
informacja „Wizyta w toku”). Obserwatorki odniosły wrażenie, że
personel nie polega w 100% na systemie, gdyż zdarzały się sytuacje, gdy
mimo informacji na ekranie, zachodziła konieczność dodatkowej
weryfikacji – sprawdzano obecność Pacjentów w pomieszczeniu,
najczęściej za pośrednictwem połączenia telefonicznego (taką praktykę
przyjęła rejestracja i opowiedziały o niej również położne). Pacjentki
zgodnie bowiem informowały, iż ich wizyty nie były przerywane wejściem
do gabinetu osób trzecich.


Pomieszczenia takie jak gabinety oraz pokój pielęgnacyjny (pełniący
jednocześnie funkcję pomieszczenia, w którym Pacjenci oczekują na
zabieg) zostały zaplanowane i rozmieszczone w budynku w sposób, który
nie naraża Pacjentów na krępujące sytuacje. Konieczność przekazywania
pojemnika „z ręki do ręki”, tj. bezpośrednio embriologowi, może narażać
pacjentów na dyskomfort. Z rozmów z personelem wynika, że prawo do
obecności osoby bliskiej jest respektowane, choć nie informuje się
rutynowo Pacjentów, że mają prawo do obecności osoby bliskiej. Warunki
panujące w pomieszczeniach umożliwiają realizację tego prawa (dodatkowe
fotele w gabinetach). W żadnym z pomieszczeń do oddawania nasienia nie
ma jednak miejsca siedzącego dla drugiej osoby (w obu pokojach tylko
jeden fotel, obok fotela umywalka). W trakcie obserwacji do
pomieszczenia do oddawania nasienia wchodził tylko mężczyzna, partnerka
oczekiwała tuż za drzwiami (krzesło w odległości 1,5 m od tych drzwi)
lub w poczekalni na zewnątrz – w korytarzu, za dodatkowymi drzwiami.


Jak wspomniałyśmy w poprzedniej części raportu, personel poinformował o
planach  przebudowy pomieszczeń pielęgnacyjnych w taki sposób, aby
były one jednoosobowe i pozawalały na  obecność osoby najbliższej.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


Personel poinformował, że wydaje dokumentację medyczną na podstawie
pisemnego wniosku pacjenta w terminie 7 dni roboczych od daty jego
złożenia. Koszt to 0.60 gr/strona, co zgadza się z Rozporządzeniem
Ministra Zdrowia w tym zakresie.  Żaden z pacjentów nie
potwierdził  ani też nie zaprzeczył tej informacji (rozmówcy nie
pobierali dokumentacji). Dyrektor finansowy i osoba zarządzająca
Ośrodkiem powiedzieli, że dokumentacja przechowywana jest w archiwum w
piwnicy, pielęgniarki przywożą dokumentację, każdorazowo odnotowują
dokładnie w systemie, co zostało pobrane z archiwum. Do dokumentacji
medycznej ma dostęp wyłącznie personel medyczny, a do dokumentacji
embriologicznej – wyłącznie embriolog lub lekarz w obecności embriologa.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


W Ośrodku dostępne są windy, przygotowano podjazd i miejsca parkingowe
dla osób niepełnosprawnych. Nie ma gabinetu ginekologicznego
bezpośrednio połączonego z toaletą dla osób z niepełnosprawnością
ruchową, jednak potwierdziłyśmy obecność specjalnego obniżanego fotela
ginekologicznego.


Ośrodek posiada bardzo dużą łazienkę przystosowaną do potrzeb osób
niepełnosprawnych – jest to łazienka dla osób obojga płci, warunki są
bardzo komfortowe – specjalna kabina prysznicowa, bidet i
toaleta.  W trakcie wizyty w Ośrodku pokazano Obserwatorkom drogę
osoby poruszającej się na wózku – z poczekalni i pomieszczenia
pielęgnacyjnego do tej łazienki. Należy zatem uznać, iż Ośrodek
dostosował swoją infrastrukturę również dla potrzeb osób
niepełnosprawnych.

 

14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu
niepłodności  uniemożliwiająca parom jednopłciowym i kobietom
samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności W związku z
powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych
grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez
każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa,
jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje
za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.


Z analizy wynika, że Ośrodek przekazał dokumenty przygotowane z myślą o
osobach pozostających w związku małżeńskim, a także o konkubentach
(konkubinat w prawie polskim to związek dwojga osób odmiennej płci)
oraz o kobietach zgłaszających się do Ośrodka bez partnerów. Z
założenia nie przygotowano dokumentów dla mężczyzn bez partnera oraz
dla par osób tej samej płci.  Język strony internetowej jest nieco
bardziej neutralny, choć i tu można odnaleźć przykłady, które świadczą
o tym, że założono, iż wszystkie osoby zgłaszające się do Ośrodka żyją
w parach złożonych z osób różnej płci lub żyją samotnie. Przykłady
stosowania dyskryminującego języka mogą (nie muszą) być
odzwierciedleniem faktu dyskryminowania osób nieheteroseksualnych w
kontekście dostępu do usług medycznych związanych z nowoczesnymi
metodami wspomaganego rozrodu. Nawet jeśli nie świadczą o rzeczywistym
blokowaniu dostępu do tych usług, faktem jest, że stosowany przez
Ośrodek język nie jest skierowany do wszystkich przedstawicieli
społeczeństwa, uwzględniono dwie grupy: osoby w parach
heteroseksualnych  (małżeństwo lub konkubinat) oraz kobiety
samotne.


Z rozmowy z Osobą zarządzającą wynika, że Ośrodek nie utrudnia dostępu
do świadczeń żadnej konkretnej grupie społecznej. W trakcie rozmowy
Osoba zarządzająca powiedziała „Ja
osobiście w ogóle nie widzę żadnego powodu, dla którego mielibyśmy
traktować pacjentów, którzy nie zgłaszają się jako małżeństwo, czy para
złożona z osób różnej płci, inaczej. Mamy zresztą umowy dla kobiety,
która zgłasza się sama.”
Pozostaje jednak pytanie o realizację
praw pacjentek, które nie deklarują orientacji heteroseksualnej, żyją,
na przykład, w związku złożonym z osób tej samej płci, tworzą rodzinę
dwuosobową lub większą, w tym rodzinę, w której wychowują się dzieci.
Pojawia się wątpliwość czy taka polityka nie powoduje, że niektóre
osoby czują się zobligowane do ukrywania swojej orientacji i/lub
tożsamości (dokument przygotowany dla „kobiety samotnej” zawiera
jedynie oświadczenie, że nie pozostaje w związku małżeńskim ani stałym
związku partnerskim z żadnym mężczyzną”). W trakcie rozmowy z lekarzem
Obserwatorka dowiedziała się, że z wizyt u tego lekarza korzystają
także pary osób tej samej płci – dwie kobiety.


15. Opieka psychologiczna

 

W Ośrodku zatrudniony jest psycholog ze specjalizacją kliniczną.
Pacjenci nie potwierdzili  korzystania z konsultacji
psychologicznej, jedna pacjentka, która deklarowała chęć kontaktu z
psychologiem nie wiedziała, że jest on zatrudniony w Ośrodku. W trakcie
rozmowy z Osobą zarządzającą temat konsultacji psychologicznych został
szerzej omówiony z inicjatywy osoby zarządzającej. Padały pytania: „A jak to powinno wyglądać?”, „Jakie są rekomendacje Naszego Bociana
odnośnie opieki psychologicznej?”
, „Co to znaczy, że psycholog miałby być
superwizorem personelu?”
. Poinformowano także, że zatrudniony w
Ośrodku psycholog uczestniczył w spotkaniach organizowanych przez
Stowarzyszenie Nasz Bocian, ale na tych spotkaniach nie padły konkretne
wytyczne, jaka powinna być forma współpracy z psychologiem. Inne
komentarze osoby zarządzającej: „Psycholog
czasem może zrobić wiele złego, może rozmontować lekarzowi cały plan
leczenia, może spowodować, że pacjenci nie zechcą już podejść do
kolejnej próby, choć według lekarza powinni, bo jest duża szansa na
powodzenie.”
Poinformowano także, że psycholog jest dostępny w
Ośrodku raz w tygodniu i dodatkowo na każde żądanie pacjentów – można
się dowolnie umówić, a w nagłych sytuacja zapewnia się kontakt
telefoniczny. Wszystkie konsultacje są płatne z zasady, ale zdarzają
się odstępstwa od tej reguły, jeśli jest wskazanie lekarza, zwłaszcza
dla osób korzystających z programu MZ. Podejmowano różne próby
urozmaicenia oferty Ośrodka, aby poszerzyć wiedzę pacjentów – były to
na przykład bezpłatne spotkania z położną, jednak zainteresowanie
pacjentów było niewielkie. Nie uzyskałyśmy dokładnej odpowiedzi na
pytanie, ile osób skorzystało z pomocy psychologicznej w ostatnim
miesiącu: „myślę, że nie za dużo”
(cytat osoba zarządzająca).


Zgodnie z informacjami uzyskanymi od Osoby zarządzającej psycholog
bierze udział w zebraniach zespołu, jest również dostępny dla
personelu, jednak nie sprawuje opieki superwizyjnej ani konsultacyjnej
nad personelem. Lekarz, z którym rozmawiałyśmy zadeklarował, iż nie
rekomenduje pacjentom konsultacji psychologicznej. Również personel
położniczy przekazał, iż nie są organizowane szkolenia psychologiczne
dla personelu, jak również personel położniczy nie  otrzymuje
wsparcia psychologa w radzeniu sobie z trudnymi sytuacjami w pracy i
kontakcie z pacjentami. Psycholog nie uczestniczy w zebraniach
personelu pielęgniarskiego i położniczego, choć: „może i takie wsparcie by się przydało”
(cytat położna). Pomimo tego położna przekazała, że odbywają się
zebrania personelu (lekarze, embriolodzy, pielęgniarki), na których
każdy członek personelu może zgłosić swoje postulaty i są one
uwzględniane: „pracują tu naprawdę
wspaniali ludzie”
.  Tym samym nie udało się skrzyżować
informacji uzyskanej od osoby zarządzającej i od członków personelu w
zakresie obecności psychologa podczas zebrań zespołu, informacje w tej
kwestii były rozbieżne.


Dodatkowe spostrzeżenia Obserwatorki: wydaje się, że osoby zarządzające
nie mają pewności, w jaki sposób kształtować politykę Ośrodka w
zakresie pomocy psychologicznej dla pacjentów oraz jaki powinien być
udział psychologa w pracy lekarzy, położnych i pozostałych członków
zespołu.  Obserwatorka odniosła wrażenie, że psycholog nie ma
stałego kontaktu z lekarzami.


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).


Lekarz  informuje pacjentów o polityce Ośrodka w zakresie dawstwa
i biorstwa. Uwag pacjentów nie stwierdzono, gdyż żadna z osób, z
którymi rozmawiały Obserwatorki nie korzystała z dawstwa/biorstwa.
Informacje szczegółowe o standardach w dawstwie i biorstwie uzyskano w
trakcie rozmowy z embriologiem (odpowiedzi na pytania w kwestionariuszu
rozmowy dla osoby zarządzającej. Embriolog czerpie z doświadczeń
zagranicznych (wizyty, szkolenia). Rekrutacja kandydatów na dawców
nasienia i komórek jajowych jest przeprowadzana przez lekarza i
embriologa, nie uczestniczy w niej psycholog. Konsultacja
psychologiczna dla dawców nie jest obowiązkowa. Pacjenci-biorcy nie
otrzymują w Ośrodku  materiałów edukacyjnych (aspekty
psychologiczne i społeczne dawstwa, w tym wskazania grup wsparcia,
poradników dla rodziców dzięki dawstwu etc.)  na temat
dawstwa/biorstwa gamet i zarodków.


Dawstwo nasienia


Ośrodek prowadzi własny bank nasienia oraz korzysta z zewnętrznych
banków nasienia. Pacjenci-biorcy mają możliwość konsultacji
psychologicznej, jednak jest ona płatna. Biorcom udostępnia się
następujące dane nieidentyfikujące w przypadku dawstwa nasienia: cechy
fenotypowe, grupa krwi, pochodzenie etniczne, wykształcenie i stan
zdrowia dawcy oraz wiek.  Kariotypów nie bada się rutynowo.
Ośrodek limituje liczbę potomstwa jednego dawcy (maksymalnie 10
potomstwa jednego dawcy). Dawstwo jest raczej wyłącznie anonimowe
(Embriolog: „Otwarte dawstwo w
przypadku rodziny”
). Lekarz wskazywał na duże kolejki zarówno w
bankach nasienia, jak i bankach komórek jajowych. Do poszerzenia
gromadzenia danych nieidentyfikujących odniósł się sceptycznie
wskazując na problemy z małą ilością dawców. W przypadku banków
zewnętrznych (zagranicznych) istnieje możliwość wyboru dawcy
nieanonimowego i osoba zarządzająca poinformowała, iż pacjenci
otrzymują taką wiedzę podczas wizyty związanej z biorstwem nasienia.
Bank nasienia prowadzą biolodzy i od pewnego czasu gromadzą dodatkowe
informacje – psychospołeczne. Zachęca się dawców, by napisali odręcznie
list, w którym opisują swoją motywację. Planuje się poszerzenie zakresu
gromadzonych informacji.  Embriolog poinformowała nas, że wkrótce
będą gromadzone także zdjęcia dawców („chcielibyśmy,
żeby to wyglądało tak jak w Wielkiej Brytanii, Danii, ale nasze
społeczeństwo jest inne, na razie nie udaje nam się wdrożyć niektórych
rozwiązań”
). Personel pracujący w laboratorium uwzględnia w
codziennej pracy fakt, że dawstwo niepartnerskie wiąże się z kwestiami
bioetycznymi i psychologicznymi, zwraca uwagę na stabilność motywacji
kandydatów na dawców i zachęca ich do refleksji na ten temat


Dawstwo komórek jajowych i
zarodków:


Ośrodek prowadzi bank komórek jajowych. Informacje o dawczyniach
komórek nie są tak szczegółowe jak w przypadku dawców nasienia (są to
podstawowe wymagane informacje). Informacje o zarodkach dotyczą
 grupy krwi oraz cech fenotypowych. Lekarz wskazywał także, że
udostępnienie wieku dawczyni jest dyskusyjne, gdyż wiedza ta może
wskazywać na konieczność wykonania badań prenatalnych.


Obserwatorki odniosły wrażenie, że podejście do problematyki dawstwa i
biorstwa jest niespójne: embriolog nastawiony jest nowocześnie,
entuzjastycznie, natomiast dla lekarzy największym problemem jest brak
dawców.



17. NASZE REKOMENDACJE


Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych
praktyk oraz rekomendacji


Dobre praktyki:

  1. Przykładem  bardzo dobrych praktyk jest wprowadzenie systemu
    numeracji wizyt pacjentów, w tym możliwość samodzielnej rejestracji
    osób zgłaszających się na kolejną wizytę. Całkowicie rozwiązało to
    problem ewentualnego braku dyskrecji wobec pacjentów, co jest niestety
    problemem w wielu Ośrodkach;
  2. Ośrodek systematycznie kształtuje, wdraża i poprawia politykę
    związaną z dawstwem i biorstwem gamet i zarodków. Praktyka Ośrodka ma
    na celu pogodzenie interesów wszystkich stron: prawa dziecka do
    poznania swojego pochodzenia i tożsamości genetycznej (nawiązanie do
    Art. 8 Konwencji o prawach dziecka, które stoją ponad zobowiązaniem
    Ośrodka leczenia niepłodności do zachowana anonimowości dawcy),
     prawa do autonomii i prywatności rodziców (biorców), prawa
    rodziny do wyboru spokrewnionego dawcy oraz prawa do prywatności dawcy.
    W rozmowach z personelem (osoba zarządzająca, embriolog) zauważyłyśmy
    dużą wrażliwość i świadomość wagi tej kwestii, bardzo pozytywnie należy
    się również odnieść do faktu pogłębiania wiedzy dotyczącej europejskich
    rekomendacji dotyczących dawstwa i biorstwa przez personel poprzez
    uczestnictwo w zagranicznych szkoleniach w tym zakresie;
  3. Pacjenci zgodnie zwracali uwagę na dobry kontakt z lekarzami, nie
    odnotowałyśmy w tej kwestii żadnych większych zastrzeżeń. Naszą uwagę
    zwróciły również częste wzmianki różnych osób z personelu na temat
    dobrej atmosfery pracy i serdecznych relacji, jak również pogłębione,
    propacjenckie refleksje personelu wyrażane w przypadku polityki
    dawstwa, programu rządowego i równego traktowania pacjentów, ale też
    szeregu innych kwestii dotyczących świadomości niepłodności i jej
    aspektu społecznego;
  4. Strona internetowa Ośrodka jest skonstruowana w sposób
    przejrzysty i zawiera  rzetelnie przygotowane informacje, brakuje
    w niej wprawdzie kilku aspektów (opisanych na początku raportu), jednak
    uwagę zwraca kompletność opisu oferty Ośrodka, poświęcenie uwagi
    objaśnieniom i definicjom, stosowanie zrozumiałego języka wobec
    pacjentów, ale także zwrócenie uwagi na aspekty pozamedyczne w
    informacjach (np. informacja o procedurze GIFT odniesiona do pacjentów,
    którzy z powodów światopoglądowych nie akceptują procedur zapłodnienia
    pozaustrojowego);
  5. Polityka informowania o cenach przyjętych w Ośrodku została
    skrzyżowana na wielu poziomach (wszyscy rozmówcy) i należy ją uznać za
    spójną oraz transparentną. Brakuje jedynie informacji dotyczącej
    kosztów procedury adopcji zarodka oraz programu in vitro z komórką
    dawczyni.

Rekomendacje:


  1. Rekomendujemy stosowanie w  dokumentacji słownictwa
    neutralnego oraz zweryfikowanie treści dokumentacji podpisywanej przez
    pacjentów, w szczególności umowy  dla pacjentów przystępujących do
    programu zapłodnienia pozaustrojowego;
  2. Sugerujemy ponowną refleksję nad organizacją procedury oddawania
    nasienia,w tym przede wszystkim rozważenie umożliwienia przekazywania
    pojemnika z nasieniem personelowi w sposób bezkontaktowy oraz większą
    dbałość o intymność pokoi do oddawania nasienia (w tym jego wyposażenie
    i zapewnienie miejsca partnerce, jeśli takie będzie życzenie pary);
  3. Zachęcamy do rozważenia wyposażenia łazienek w odzież jednorazową
    oraz środki higieny osobistej (żel do higieny intymnej, wkładki);
  4. Rekomendujemy umieszczenie na stronie www informacji na temat
    skuteczności Ośrodka wraz z metodologią, opisanie procedury adopcji
    zarodka i programu dawstwa komórek jajowych (w tym podanie kosztów
    procedur) i opisanie skutków ubocznych zabiegów,
  5. Sugerujemy ponowną refleksję nad rolą psychologa w Ośrodku i
    kwestią współpracy pomiędzy personelem i psychologiem: jaki jest jej
    zakres, jakie są obowiązki psychologa, w jaki sposób personel
    rekomenduje pacjentom skorzystanie z możliwości konsultacji. Być może
    godna rozważenia jest procedura rutynowego informowania pacjentów o
    takiej możliwości. Ponadto zachęcamy do włączenia psychologa w
    organizację szkoleń dla personelu lekarskiego i
    pielęgnarskiego/położniczego,w tym zapewnienie personelowi możliwości
    konsultacji i superwizji (bieżącego omawiania z psychologiem sytuacji
    trudnych, których nie brakuje w tej wyczerpującej emocjonalnie pracy,
    gdzie personel siłą rzeczy styka się z wieloma dramatami i sytuacjami
    skrajnymi tj. utraty wyczekanych ciąż, straty dzieci, kolejnymi
    nieudanymi próbami, konfrontacją pacjentów z rezygnacją z leczenia i
    rozważeniem adopcji);
  6. Rekomendujemy włączenie do materiałów edukacyjnych dla pacjentów
    informacji o dawstwie i biorstwie gamet/zarodków z uwzględnieniem stanu
    prawnego dawstwa oraz aspektów psychologicznych i społecznych, w tym
    także udostępnienie pacjentom poradników na ten temat (np. bezpłatne
    poradniki „Powiedzieć i Rozmawiać”);
  7. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
    grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
    pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
    pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
    zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
    i wiarygodne źródło informacji (www.nasz-bocian.pl,
    www.powiedziecirozmawiac.pl, www.nieplodnoscboli.pl);
  8. Lista publikacji, którą warto uwzględnić na stronie WWW dla
    pacjentów lub włączyć do informacji pisemnych:


Poradniki:

Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo
CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec,
Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec,
Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach
wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom
Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet,
Wydawnictwo Esprit

Publikacje popularnonaukowe i
beletrystyka:

Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie
reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena
Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń,
Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek,
Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna
Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red.
Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka,
Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara
Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo
Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo
PZWL

Publikacje naukowe:

Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i
Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red.
Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii
Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS


18. Komentarz osrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



Data wypełnienia ankiety
czw., 08/20/2015 - 13:05 Zobacz ankietę
śr., 08/19/2015 - 09:16 Zobacz ankietę
pt., 08/14/2015 - 11:52 Zobacz ankietę
ndz., 07/12/2015 - 20:55 Zobacz ankietę
pt., 07/03/2015 - 14:55 Zobacz ankietę
pt., 07/03/2015 - 11:23 Zobacz ankietę
czw., 07/02/2015 - 09:34 Zobacz ankietę
wt., 06/30/2015 - 20:20 Zobacz ankietę
wt., 06/30/2015 - 16:22 Zobacz ankietę
wt., 06/30/2015 - 10:36 Zobacz ankietę
pon., 06/29/2015 - 16:26 Zobacz ankietę
pon., 06/29/2015 - 10:04 Zobacz ankietę
sob., 06/27/2015 - 12:07 Zobacz ankietę
czw., 06/25/2015 - 21:50 Zobacz ankietę
czw., 06/25/2015 - 10:07 Zobacz ankietę
Zaloguj się aby wypełnić ankietę.