INVIMED Europejskie Centrum Macierzyństwa Katowice

Istnieje od 2013 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ

Dane placówki

pin

Adres:

ul. Piotrowicka 83
40-724 Katowice

phone

Telefon:

500 900 888

Nasza lokalizacja

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Invimed
Katowice
Data przeprowadzonego monitoringu 29.01.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE

18. Komentarz osrodka do raportu





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
do ESHRE jako  suma wyników sieci Invimed, nie indywidualnie jako
Invimed Katowice. Ośrodek ma wdrożony system zarządzania jakością ISO
9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE i uczestniczy w
szkoleniach ESHRE (lekarze i embriolodzy). Ośrodek zadeklarował
znajomość „Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014”
przygotowanych przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek nie wykonuje
badań/zabiegów w ramach umowy z NFZ.



2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się w dużym, samodzielnym budynku willowym,w którym poza
Ośrodkiem znajduje się także Klinika pediatryczna i opieki prenatalnej.
Wejście do Ośrodka jest przystosowane do potrzeb osób
niepełnosprawnych, przed Ośrodkiem znajduje się parking. Budynek jest
dobrze oznaczony, znajduje się na nim szyld z nazwą Ośrodka. W
poczekalni pacjenci mają dostęp do napojów gorących i zimnych, są one
bezpłatne. W Ośrodku znajduje się jedna ogólnodostępna łazienka dla
pacjentów oczekujących na wizytę, w dniu monitoringu stan jej czystości
był bez zarzutu: w łazience znajdowały się ręczniki papierowe, mydło,
ciepła woda. Łazienka jest dostosowana do potrzeb osób
niepełnosprawnych. Jest to łazienka koedukacyjna.


Sposób funkcjonowania Ośrodka można określić jako „korporacyjny” z
uwagi na objęcie pisemnymi procedurami większość działań pracowników
Ośrodka, również tych pozamedycznych (np. obsługa pacjenta w
rejestracji) i  precyzyjne rozdzielenie obowiązków według
pełnionych przez pracowników funkcji: położne i pielęgniarki mają swój
zakres obowiązków, tak samo jak i lekarze, embriolodzy, czy osoby
zajmujące się marketingiem i zarządzaniem. Rejestracja znajduje się tuż
przy wejściu do Ośrodka, na ścianie wywieszono „wyciąg z Karty Praw
Pacjenta”. Praca Ośrodka wydaje się zorganizowana w sposób
umożliwiający realizację prawa pacjentów do prywatności i szanowanie
ich intymności.

 

Sytuacja badawcza:


Monitoring Ośrodka odbywał się w dniu regularnej pracy Ośrodka.
Pacjenci byli zapraszani/wyznaczani do rozmów z monitorkami przez
pracowników Ośrodka. Obserwatorkom niemal przez cały czas wizyty
towarzyszył personel, głównie osoba zarządzająca.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Ośrodek posiada swoją
stronę internetową funkcjonującą jako zakładka głównej strony sieci
Invimed (na głównej stronie sieci znajdują się odesłania do wszystkich
filii). Wszyscy pacjenci są zgodni, że strona www jest przejrzysta i
łatwo się po niej porusza. Potwierdzają to również nasze obserwacje. Na
stronie udostępniono dużo fachowych informacji, wykorzystując przy tym
zarówno informacje pisane, jak i multimedialne (np. film o badaniu
nasienia), a także omówiono program refundacji procedury In Vitro.
Procedury dotyczą również schematu leczenia, zawierają dokładny opis
poszczególnych jego etapów. Na stronie brakuje jednak własnych danych
statystycznych Ośrodka (informacja poniżej w części poświęconej
polityce Ośrodka dotyczącej informowania o skuteczności) oraz opisu
możliwych skutków ubocznych i powikłań. Opisy skutków ubocznych zawarto
jedynie w dokumentacji podpisywanej z pacjentami, jednak dokumentację
otrzymuje się i podpisuje już w momencie podjęcia decyzji o
przystąpieniu do zabiegu, podczas gdy taka informacja może wpływać na
proces decyzyjny i jest niezbędna do udzielenia świadomej zgody. 
Z deklaracji lekarzy wynika ponadto, że każdy pacjent otrzymuje pisemne
informacje o swoim stanie zdrowia wraz z planem leczenia i zaleceniami.
W trakcie pierwszej wizyty pacjenci otrzymują teczkę z materiałami
informacyjnymi (nasza uwaga z analizy materiałów: skutki uboczne
poszczególnych zabiegów są omówione pobieżnie, brakuje informacji o
niektórych zabiegach) oraz telefon kontaktowy do lekarza. Deklarowana
możliwość zadawania pytań i wyjaśniania wątpliwości została
potwierdzona przez pacjentów w wywiadach. Informacji udzielają zarówno
lekarze, jak i recepcjonistki.


Personel pracujący w Ośrodku prezentuje na stronie swoje biogramy wraz
ze zdjęciami, co należy uznać za bardzo dobrą praktykę: biogramy są
kompletne, zawierają informacje o wykształceniu i doświadczeniu
zawodowym. Brakuje jednak wizytówek i biogramów pielęgniarek oraz
położnych.

 

Jeśli idzie o linię dyżurną
dla pacjentów:


Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej, Ośrodek nie
prowadzi linii dyżurnej dla pacjentów; do dyspozycji pacjentów
dzwoniących z wątpliwościami  jest ogólne Call Center obsługujące
wszystkie placówki Invimed. Pacjenci podejmujący leczenie otrzymują
również numer telefonu do lekarza prowadzącego i mogą z tego numeru
korzystać (informacja potwierdzona również przez pacjentów).


Jeśli idzie o materiały
informacyjne dostępne w Ośrodku:


W poczekalni Ośrodka znajdują się własne materiały edukacyjne Ośrodka
przygotowane w formie biuletynów i broszur. Jedną z publikacji jest
„Poradnik dla pacjentów” zawierający podstawowe i przystępnie podane
informacje o niepłodności, jej diagnozowaniu oraz schemat przebiegu
leczenia w  Ośrodkach Invimed. Poradnik przybliża zagadnienie
leczenia dostarczając wielu istotnych dla pacjentów informacji,
począwszy od spisu badań niezbędnych i dodatkowych, poprzez objaśnienie
(również w postaci czytelnych grafów) różnych zabiegów i procedur, a
skończywszy na informacji o pomocy psychologicznej, która – cytując
poradnik - jest „stałym elementem
procesu leczenia w klinikach Invimed”
. Zauważamy również z
uznaniem, iż poradnik otwierają słowa: „Problem niepłodności, niezależnie od
strony po której leży – mężczyzny czy kobiety – zawsze dotyczy pary!”
.
Pozostałe broszury dotyczą zagadnień ogólnych („męskie sprawy”,
„zdrowie kobiety”), jak również szczegółowych informacji o
poszczególnych badaniach czy zabiegach („cytologia”, „sono-HSG”,
„histeroskopia”). W broszurach szczegółowych zawarto  opis wskazań
do danego zabiegu, opis przebiegu i przygotowania, w niektórych
broszurach znajduje się również bardzo skrótowy opis możliwych
powikłań.  Także w dokumentach podpisywanych przez Ośrodek z
pacjentami zawarto opis procedur, informacje o skuteczności i zalecenia.

 

Jeśli idzie o politykę
informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 


Ceny zabiegów i badań są jawne, zostały umieszczone na stronie WWW i są
również drukowane przez rejestrację. Istnieje możliwość negocjacji cen,
odroczenia płatności oraz wiele promocyjnych programów.


Pacjenci potwierdzili zgodność rzeczywistych cen zabiegów z tymi
podanymi na stronie www. Zauważamy jednak, iż w cenniku Ośrodka w
Katowicach nie  podano ceny zabiegu inseminacji nasieniem
męża/partnera ani ceny przeprowadzenia procedury adopcji zarodka. Każdy
pacjent, z którym rozmawiałyśmy, zadeklarował otrzymanie faktur na
każdy zabieg, wizytę itd.  Tym samym pacjent ma możliwość
sprawdzenia oferty Ośrodka bez konieczności wnoszenia opłaty za wizytę.
Strona www zawiera szczegółowe informacje na ten temat, na zapytania
odpowiada także personel recepcji (telefonicznie, mailowo, osobiście).


Jeśli idzie o politykę
informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:


Na stronie WWW podane są statystyki zbiorcze dotyczące wszystkich
placówek Invimed. Nie ma statystyk Ośrodka traktowanych rozłącznie i
wskazujących jego indywidualną skuteczność w zakresie oferowanych
procedur. Podane na stronie statystyki skuteczności nie zawierają
odniesienia do konkretnej metodologii, cytat ze strony:


„89% ciąż

Aż 9 na 10 par spełnia z nami
marzenia o dziecku! 43% pacjentek, korzystających z leczenia in vitro i
ponad 65% pacjentek z programu adopcji komórek jajowych zachodzi w
ciążę już po pierwszej próbie. Jesteśmy jedną z najskuteczniejszych
klinik leczenia niepłodności zarówno w Polsce, jak i w Europie”


Zauważamy, iż podanie wyróżnionej informacji „89% ciąż” może wprowadzać
pacjentów w błąd co do szacowania skuteczności procedury in vitro w ich
przypadku, ponieważ informacja o tym, czy jest to wynik dotyczący
skuteczności w przeliczeniu ciąży na transfer, ciąży na cykl czy może
jest to wynik kumulatywny (policzone wszystkie ciąże niezależnie od
metody, jaką się posłużono i niezależnie od ilości prób in
vitro/inseminacji przypadających na uzyskanie jednej ciąży) nie została
opisana. Taka informacja odnosi się częściowo jedynie do in vitro i do
programu adopcji komórek jajowych, przy czym Invimed nie wyjaśnia, czy
mowa o ciążach biochemicznych czy klinicznych, jakiej grupy wiekowej
dotyczy ten wynik, czy odnosi się od do transferu zarodków świeżych czy
mrożonych. Brak podanej metodologii uniemożliwia pacjentom zatem
wnioskowanie o skuteczności sieci Invimed, a szczególnie uniemożliwia
wnioskowanie o skuteczności konkretnej placówki w ramach sieci.

 

Jeśli idzie o procedurę
składania skarg:


Ośrodek przyjął wewnętrzną procedurę składania skarg. W trakcie
monitoringu osoba zarządzająca udostępniła nam „Formularz zgłoszenia”
oraz „Procedurę przyjęcia i obsługi zgłoszenia”. Skargę można złożyć
również osobiście i mailowo, obsługą skargi zajmuje się Customer
Service. Na skargę odpowiada pisemnie – w zależności od jej przedmiotu
– lekarz lub prawnik. Istnieje możliwość odwołania od odpowiedzi na
skargę. W minionym roku Ośrodek w Katowicach nie otrzymał żadnej skargi
na swoją pracę. Ośrodek planuje ponadto zamieścić na stronie WWW
również zakładkę „sugestie pacjentów” umożliwiającą złożenie skargi
również w taki sposób. Ośrodek dodatkowo bada satysfakcję pacjentów
poprzez narzędzie „ankieta satysfakcji”  (udostępniono nam
egzemplarz ankiety).

 

Jeśli idzie o politykę SET
(transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:


Pomimo uzyskania w rozmowie z lekarzem zapewnienia, iż informacja o
ryzyku związanym z transferem więcej niż jednego zarodka jest
przekazywana pacjentom podczas wizyty, ani na stronie Ośrodka, ani na
stronie sieci Invimed, ani w materiałach edukacyjnych nie znalazłyśmy
informacji o polityce SET,  ani żadnej wzmianki o pojęciu SET. Z
materiałów wynika, iż ilość transferowanych zarodków ustala każdorazowo
lekarz w porozumieniu z pacjentami, oraz iż ta ilość nie może być
większa niż dwa zarodki.  Doceniając klarowne komunikowanie
limitu, zwracamy uwagę, iż zgodnie z zaleceniami ESHRE dotyczącymi SET
i eSET warto jasno informować pacjentów również o założeniach polityki
SET związanej z bezpieczeństwem kobiet i płodów/dzieci, jak również o
ryzyku związanym z transferowaniem więcej niż jednego zarodka.
Informacje na ten temat pozwalają pacjentom nie tylko przyjąć do
wiadomości założenia Ośrodka, ale przede wszystkim zrozumieć, z czego
te założenia wynikają i że ich celem jest ich własne położnicze
bezpieczeństwo.


4. Program refundacyjny


Ośrodek jest Realizatorem programu refundacji in vitro. Zgodnie z
informacjami uzyskanymi od personelu wielu pacjentów Ośrodka korzysta z
programu refundacji. Strona www Ośrodka posiada osobną zakładkę
poświęconą programowi ministerialnemu wraz z odesłaniem do regulaminu i
odesłaniem do strony  invitro.gov.pl. Podczas rozmowy z parą
korzystającą z programu refundacji jedna z Obserwatorek zanotowała, że
para ta przeniosła się z innej placówki już po zakwalifikowaniu do
programu i dopiero w tym Ośrodku, jak deklaruje, „ma poczucie bezpieczeństwa i czuje się
komfortowo”
(cytat pacjentka).


5. Rejestracja wizyty


Rejestracja znajduje się tuż przy wejściu do Ośrodka. Organizacja pracy
wydaje się zorganizowana w taki sposób, by dbać o realizację prawa
pacjentów do prywatności i szanować ich intymność. Średni czas
oczekiwania na pierwszą wizytę wynosi według lekarza dwa tygodnie, w
trakcie procesu leczenia pacjenci  umawiani są na bieżąco. Zgodnie
z informacjami uzyskanymi od pracowników rejestracji, czas oczekiwania
na pierwszą wizytę wynosi od dwóch do trzech dni. Pracownica
rejestracji w rozmowie z nami poinformowała, iż w przypadku spóźnień
wizyty przekraczających 40 minut pacjenci są zawiadamiani telefonicznie
i informacja ta została potwierdzona przez pacjentów, którzy dodali
również, że spóźnienia zdarzają się rzadko.


W rejestracji dostępne są broszury informacyjne opracowane przez
Ośrodek. Płatność za wizytę możliwa jest zarówno gotówką, jak i kartą
kredytową. Wszyscy pacjenci zawsze otrzymują rachunki/faktury, co
potwierdzili w rozmowach. Z wynikami swoich badań pacjenci mogą się
zapoznać osobiście lub za upoważnieniem, od lutego 2015 roku Ośrodek
planuje wprowadzić możliwość internetowego dostępu do wyników badań dla
pacjentów.


Z rozmów przeprowadzonych przez Obserwatorki wynika, że personel odbywa
wiele szkoleń zarówno dotyczących oferty Ośrodka, jak i umiejętności
miękkich. Szkolenia te przeprowadzane są przez coachów, psychologów i
firmy zewnętrzne.


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Wizyty lekarskie odbywają się zgodnie z pisemną procedurą przyjętą
przez Ośrodek: „każdy etap
szczegółowo omówiony”
(cytat lekarz). Zgodnie z deklaracją
lekarza pacjentom podczas wizyt  mogą towarzyszyć osoby bliskie.
Jedna z pacjentek w trakcie rozmowy z Obserwatorką zaznaczyła że „lekarz zapraszał męża, ale mąż nie chciał
być obecny”
.


Zgodnie z deklaracjami naszych rozmówczyń- pacjentek pierwsza wizyta
lekarska, tzw. wizyta informacyjna, trwała 30 minut, choć jedna z par
oszacowała czas poświęcony jej przez lekarza podczas pierwszej wizyty
jako: „na pewno więcej niż jedna
godzina”
. Czas standardowej wizyty wynosi ok. 20 minut
(wypowiedzi pacjentek były zgodne). Jedna z pacjentek poinformowała
nas: „pierwsza rejestracja wizyty
odbyła się za zamkniętymi drzwiami”
, co sugeruje dbałość o
komfort i dyskrecję pacjentów. Nasze rozmówczynie podkreślały dobry
kontakt z lekarzem: „europejskie
podejście do leczenia, lekarz ma doświadczenie w pracy za granicą,
bardzo sobie cenię kontakt”
, „rozmowa
z lekarzem jak z człowiekiem”
, „cierpliwie
słuchał”
, „dostałam od
lekarza teczkę z materiałami edukacyjnymi”
. Podkreślano też
możliwość kontaktu telefonicznego z lekarzem: „pani doktor dała mi swój numer komórki,
raz skorzystałam, potem pani doktor sama dzwoniła i upewniała się, że
wszystko w porządku”
.  W trakcie obserwacji bezpośredniej
potwierdziłyśmy, że lekarze wychodzą po pacjentów do poczekalni i
zapraszają do gabinetu. Wszyscy nasi rozmówcy potwierdzili ponadto, iż
podczas wizyty lekarskiej: zaproponowano plan leczenia, omówiono
przebieg zalecanych badań i zabiegów, lekarz upewnił się, że pacjenci
zrozumieli plan i przebieg zabiegów, jak również otrzymali od lekarza
pisemne podsumowanie wizyty i dawkowanie leków. Należy podnieść, iż
stosowanie deklarowanych przez Ośrodek pisemnych procedur opisujących
przebieg wizyty lekarskiej zostało potwierdzone we wszystkich rozmowach
z pacjentami, którzy wprawdzie nie wiedzieli o istnieniu procedur, ale
opowiadali o tym samym, pełnym schemacie wizyty ze wszystkimi jego
elementami. Wystandaryzowanie jakości wizyt należy uznać za bardzo
dobrą praktykę Ośrodka.


7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajdują się dwa pokoje do oddawania nasienia. Oba są bardzo
dyskretnie umiejscowione, zamykane i urządzone w sposób gwarantujący
poszanowanie prawa do prywatności i intymności pacjentów („strefa
panów”). W pokojach znajduje się śluza (okno) do bezkontaktowego,
dyskretnego przekazania pobranego materiału, dostępne są środki higieny
osobistej, zapewniono dostęp do umywalki i bidetu, a do dyspozycji
pacjenta są filmy i prasa erotyczna. Istnieje możliwość regulacji
natężenia oświetlenia. .Zapewniono również miejsce dla partnerki.
 Do każdego z pokojów przylega osobna łazienka. Procedury
objaśniane są co najmniej dwukrotnie (przez lekarza, a następnie przez
embriologa).


Nieodpłatnie dostępne są pojemniki do oddawania nasienia (rozdawane w
papierowych torbach prezentowych, a  odpłatnie - prezerwatywa do
pobrania nasienia bez środków plemnikobójczych (koszt: 100 PLN/szt).
Pacjenci są informowani o możliwości oddania nasienia poza Ośrodkiem.


Ankietowani pacjenci ocenili, iż całą procedurę przeprowadza się w
sposób bardzo dyskretny: „najpierw
porozmawiała ze mną położna, przekazała mi pojemnik w papierowej
torebce, bardzo dyskretnie, zaprosiła do części dla panów. Próbkę
przekazałem przez okienko do laboratorium”
.


8. Opieka nad kobietą


W Ośrodku znajdują się dwa gabinety ginekologiczne. Do obu przylega
bezpośrednio łazienka, co jest zgodne z Rozporządzeniem Ministra
Zdrowia w tym zakresie. Łazienki w dniu monitoringu były nienagannie
czyste, znajdowały się w nich: bidet, umywalka, sedes, środki do
higieny intymnej (w tym wkładki higieniczne) oraz do dyspozycji
pacjentki udostępniono jednorazową odzież (spódniczkę, tunikę, kapcie).
Pacjentki, z którymi rozmawiałyśmy, deklarowały, iż przed badaniem
mogły się przebrać w łazience, a lekarz podczas badania informował o
podejmowanych czynnościach (np. „teraz
zakładam wziernik”
).


Pacjentki były zadowolone, zwracały uwagę na miłą atmosferę, życzliwość
personelu, fachowość lekarzy. Doceniały  także przejrzystość
dokumentów, dostępność lekarzy i były zadowolone z godzin pracy
Ośrodka. Para, która przeniosła się do tego Ośrodka po zakwalifikowaniu
się do programu rządowego podkreślała w rozmowie z Obserwatorką, że ma
bardzo dobry kontakt z lekarzem i czuje się tu bezpiecznie.


W Ośrodku znajdują się dwa pomieszczenia pielęgnacyjne przeznaczone dla
pacjentów po zabiegach. W pomieszczeniu znajdują się cztery łóżka, w
dniu monitoringu pościel była świeża. Zapewniono bezpośredni dostęp do
łazienki, w której znajdują się bidet, umywalka, sedes, środki do
higieny intymnej (w tym wkładki higieniczne) oraz  jednorazowa
odzież (spódniczka, tunika, kapcie). Rzeczy osobiste na czas zabiegu
pacjenci mogą zostawić w zamykanych szafkach.  Osoby przebywające
w pomieszczeniu mają dostęp do napojów po zabiegu (woda).  Z
rozmów z personelem i pacjentkami wynika, iż w  pomieszczeniu
pielęgnacyjnym nie przewiduje się obecności osoby najbliższej –
organizacja przestrzeni pozwala na taką obecność, ale personel Ośrodka
z zasady nie umożliwia obecności osoby bliskiej w tym pomieszczeniu.


9. Umowy z NFZ


Ośrodek nie wykonuje świadczeń w ramach umowy z NFZ. Pacjenci w
rozmowach z nami zwrócili jednak uwagę, iż byli informowani o
możliwości leczenia w ramach NFZ: „położna
wskazała mi konkretne miejsce, w którym można wykonać zabieg w ramach
NFZ”
(cytat pacjentka).


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Karta Praw Pacjenta (wyciąg) znajduje się w rejestracji i jest
udostępniona na ścianie.


Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została
udostępniona drogą elektroniczną po monitoringu. Z analizy wynika, iż
dokumentacja była prawie kompletna (brakowało dokumentów oznaczonych
numerami 06, 08, 14 oraz 15. Wniosek ten formułujemy na podstawie
numeracji dokumentacji zawartej w tytułach plików. W dniu 10.02.2015
Invimed dosłał również dokumenty nr 06 i 08). Na przesłaną dokumentację
składały się następujące dokumenty:

  1. Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro -
    formularz dla pary
  2. Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro -
    formularz dla samotnej pacjentki
  3. Zgoda in vitro - główny formularz zgody dot. transferu mrożonych
    zarodków od anonimowego dawcy – dla pary
  4. Zgoda in vitro - główny formularz zgody dot. transferu mrożonych
    zarodków od anonimowego dawcy – dla samotnej pacjentki
  5. Zgoda/in vitro - formularz zgody biorcy oocytów- przeznaczony dla
    pary
  6. Zgoda in vitro- formularz zgody biorczyni oocytów- singielka
  7. Zgoda na użycie nasienia dawcy - formularz dla pary
  8. Zgoda na użycie nasienia dawcy - singielka
  9. Zgoda na zamrożenie i przechowywanie zarodków
  10. Zgoda na zamrożenie i przechowywanie oocytów
  11. Zgoda na zamrożenie i przechowywanie nasienia
  12. Zgoda na zniszczenie przechowywanych oocytów/nasienia
  13. Zgoda na transfer rozmrożonych zarodków
  14. Regulamin ZOZ Invimed
  15. Zgoda - inseminacja wewnątrzmacicznej– formularz dla samotnej
    pacjentki
  16. Zgoda - inseminacja wewnątrzmaciczna  - formularz dla pary
  17. Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro
    Program Ministerialny- formularz dla pary

 Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym
stanowi tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej
przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości.


Dokumenty są przygotowane wyczerpująco jeśli idzie o część zawierającą
informację o potencjalnych skutkach ubocznych i powikłaniach zabiegów,
opisy przebiegu procedur i ich skuteczność.  Przewidziano odrębne
dokumenty dla pary i dla kobiety, która zgłasza się do Ośrodka sama.
Język dokumentów dyskryminuje jednak pary jednopłciowe – pojawiają się
określenia Pacjentka i Partner/Pacjent (monitoring przeprowadzono w
czasie sprzed wejścia w życie Ustawy o leczeniu niepłodności).


Pacjenci, który przystępują w Ośrodku do procedur komercyjnych,
podpisują zgodę na przeprowadzenie procedur medycznych. Niektóre ze
dokumenty maja charakter uzupełniający w stosunku do zgody wiodącej,
tj. zgody na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro.

Pacjenci zakwalifikowani do programu refundacyjnego podpisują
specjalnie do tego celu przygotowane dokumenty, głównym z nich jest
„Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro (Dla
pacjentów z Programu leczenie niepłodności metodą Zapłodnienia
Pozaustrojowego na lata 2013-2016)” oraz dodatkowe dokumenty wymagane
przez Ministerstwo Zdrowia.


Należy wskazać, że pełnopłatne procedury wspomaganego rozrodu, których
przedmiotem jest świadczenie wysokospecjalistycznej usługi medycznej,
przeprowadza się na podstawie ustnych umów  pomiędzy Ośrodkiem
leczenia niepłodności, prowadzącym działalność gospodarczą w formie
spółki z ograniczoną odpowiedzialnością a pacjentami.  Warunki
wykonania umowy w dokumentach podpisywanych przez strony określone są
jednak w zasadzie tylko co do jednej ze stron, tj. pacjentów, i
precyzują tylko obowiązki i zobowiązania pacjentów; nie są wskazane
zobowiązania Ośrodka, co tworzy sytuację nierównowagi stron,
niekorzystną dla pacjenta.


Zgodnie z poglądami wyrażanymi w piśmiennictwie prawniczym umowy
zawarte pomiędzy Ośrodkami medycznymi i pacjentami to umowy o
świadczenie wysokospecjalistycznej usługi medycznej o charakterze
konsumenckim. (por.: Tamara Zimna, „Zawieranie umów o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej”: "Analizując
umowę o świadczenie usług medycznych jako rodzaj umowy zawieranej
bezpośrednio z pacjentem, nie sposób pominąć wymiaru konsumenckiego
zawieranego kontraktu, gdzie stroną umowy jest nie tylko pacjent, lecz
zarazem konsument otoczony szczególną ochroną prawną."  "Umowa
zawarta bezpośrednio z pacjentem ma charakter umowy nienazwanej, do
której zastosowanie znajdują odpowiednio przepisy o zleceniu (art.750
k.c. w związku z art. 734 i n. k.c.)."
).


Wobec powyższego należałoby przyjąć pogląd, iż stosunek Ośrodek -
pacjent to stosunek konsumencki, a sama zgoda nie zabezpiecza należycie
interesów pacjenta.  Przedstawione dokumenty stanowią wzorce umów
i mają do nich zastosowanie art. 384 i następne ustawy oraz Kodeks
cywilny[1] .

 

1. Zgoda na leczenie niepłodności
metodą zapłodnienia in vitro (formularz dla pary)


Ust.1, zdanie ostatnie:  “Pacjentka
i Partner uiszczają solidarnie opłatę według cennika obowiązującego na
dzień wystawienia faktury VAT.”


Biorąc pod uwagę, że umowa o przechowywanie zarodków może być umową
długoterminową - należałoby rozważyć, czy informując w umowie o
możliwości zmiany cennika (na co wskazuje odesłanie do cennika
obowiązującego w dniu wystawienia faktury VAT)  nie powinien
znaleźć się także zapis dający Pacjentom możliwość odstąpienia od umowy
po zmianie cen. Nadmienić należy, że UOKiK wielokrotnie wskazywał, że
zastrzeżenie w umowie z konsumentem zmienności ceny tworzy zbyt daleko
idącą swobodę w kreowaniu stosunku prawnego po stronie przedsiębiorcy i
stanowi klauzulę niedozwoloną (vide art. 385³ pkt 20 kodeksu
cywilnego). Uwaga odnosi się również do pozostałych dokumentów, w
których wykorzystano zacytowany zapis.


*

Ust. 4 zdanie ostatnie: „Brak
terminowego uiszczenia opłaty z tytułu przechowywania zamrożonego
materiału biologicznego skutkował będzie powiększeniem jej o odsetki
ustawowe, a w przypadku nasienia – jego utylizacją”


Zapis dotyczący odsetek ustawowych jest prawidłowy, gdyż Ośrodek jako
świadczący odpłatne usługi ma prawo żądać zapłaty z tytułu wykonywanych
czynności. Zastrzeżenie żądania zapłaty odsetek ustawowych w przypadku
opóźnienia płatności jest zwykłą praktyką przy zawieraniu umów.
Zastrzeżenia może budzić praktyka niszczenia materiału genetycznego
(nasienie) bez uprzedniego powiadomienia osoby składającej depozyt.
Uwagi powyższe dotyczą także dokumentu Zgoda na leczenie niepłodności
metodą zapłodnienia in vitro (Dla pacjentów z Programu leczenie
niepłodności metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata 2013-2016) –
ust. 4, przy czym w powołanym dokumencie brak już zapisu o możliwości
utylizacji nasienia.


*

Ust. 8: „Zostaliśmy poinformowani,
że Klinika/Spółka nie ponosi odpowiedzialności za przypadki uszkodzenia
lub utraty materiału biologicznego będące następstwem zdarzeń od niej
niezależnych, w szczególności zaistnienia okoliczności siły wyższej np.
pożaru, wybuchu, niemożliwej do uniknięcia awarii sprzętu, aktu
terroryzmu, wojny, ataku, bombardowania lub innych działań militarnych,
strajków czy też wszelkich innych nadzwyczajnych okoliczności tego
rodzaju, na które Klinika/Spółka nie ma wpływu i których nie mogła
przewidzieć, lub zawinionego działania albo zaniechania pacjentów, albo
osób trzecich.”


Wobec faktu, iż Ośrodek jest przedsiębiorcą zobowiązanym do szczególnej
staranności w ramach dokonywanych czynności, powyższy zapis powinien
być uzupełniony o zapis „Z zastrzeżeniem zachowania przez Klinikę
należytej staranności”. Ponadto Sąd Ochrony Konkurencji i
Konsumentów  uznał  za niedozwolone postanowienie o treści: „Sprzedający może być zwolniony od
odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania
umowy, jeżeli niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy jest
następstwem siły wyższej. Zdarzeniami siły wyższej są takie zdarzenia,
które stoją na przeszkodzie wykonania obowiązku Sprzedającego
określonego w niniejszej umowie, które wystąpiły lub stały się stronom
po jej zawarciu, których nikt nie mógł przewidzieć w chwili zawarcia
umowy, które są zewnętrzne w stosunku do działalności Sprzedającego, a
w szczególności: pożar, susza, powódź, trzęsienia ziemi, strajk, uszkodzenie maszyny
i surowców niezbędnych do wykonania umowy i inne podobne zdarzenia”

(wyrok z dnia 22 listopada 2004r. sygn. akt XVII Amc 55/03),
podkreślenie nasze.


Postanowienie to zostało wpisane do rejestru klauzul
niedozwolonych  z numerem 367. SOKiK stwierdził, że postanowienie
to stanowi klauzulę niedozwoloną określoną w art. 385³  pkt 2
Kodeksu cywilnego. Zalicza bowiem do okoliczności siły wyższej
zwalniającej przedsiębiorcę z odpowiedzialności takie zdarzenia, które
w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego nie stanowią zdarzeń
egzoneracyjnych jak np. strajk czy uszkodzenie maszyn i surowców
niezbędnych do wykonania umowy. Uwagi powyższe dotyczą także
następujących dokumentów:

  1. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz
    zgody dla samotnej pacjentki);
  2. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz
    zgody dotyczący transferu mrożonych zarodków od anonimowego dawcy) ;
  3. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz
    zgody dotyczący transferu mrożonych zarodków od anonimowego dawcy - dla
    samotnej pacjentki);
  4. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody
    dla biorczyni uczestniczącej w programie adopcji oocytów) - formularz
    dla pary
  5. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody
    dla samotnej pacjentki - biorczyni uczestniczącej w programie adopcji
    oocytów)
  6. Zgoda na zamrożenie i przechowywanie zarodków;
  7. Zgoda na zamrożenie i przechowywanie oocytów;
  8. Zgoda na zamrożenie i przechowywanie nasienia;
  9. Zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji
    wewnątrzmacicznej – formularz dla pary;
  10. Zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji
    wewnątrzmacicznej – formularz dla samotnej pacjentki;
  11. Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro (Dla
    pacjentów z Programu leczenie niepłodności metodą Zapłodnienia
    Pozaustrojowego na lata 2013-2016).

*

 ust.  13 „Oświadczamy, że
uznajemy się za prawnych rodziców dziecka (dzieci) urodzonego wyniku
leczenia niepłodności metodą in vitro tak, jak dziecka pochodzącego z
małżeństwa (związku partnerskiego). Przyjmujemy na siebie wszelkie
obowiązki wobec dziecka wynikające z ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9 poz. 59 ze zm.), dalej k.r.o.
lub innymi przepisami prawnymi mającymi zastosowanie w Polsce i/lub w
kraju naszego zamieszkania (prawo rodzinne). Żadne z nas nie wystąpi z
roszczeniem o zaprzeczenie ojcostwa lub macierzyństwa.”


Ośrodek nie jest podmiotem uprawnionym do odbierania oświadczenia o
uznaniu ojcostwa, są to organy wskazane w Art. 73 i 74
k.r.i.o.   Dodatkowo w świetle obowiązującego prawa (analiza
dokumentacji wykonana przed wejściem w życie Ustawy o leczeniu
niepłodności) każdy mężczyzna ma prawo wystąpić z wnioskiem o
zaprzeczenie ojcostwa, co wynika bezpośrednio z Kodeksu Rodzinnego i
Opiekuńczego (Art. 63, Art. 67 i Art. 69), z zastrzeżeniem Artykułu 68
k.r.i.o. stanowiącego:


„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest
dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu
medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”


Artykuł odnosi się do męża matki, a nie do partnera matki, natomiast
umowa odnosi się do obu tych sytuacji, co sprawia, iż złożenie
cytowanego wyżej oświadczenia nie obliguje przyszłego ojca (partnera
matki) do zaniechania zaprzeczeń ojcostwa, jeśli taką będzie mieć wolę.
Kodeks daje mu taką możliwość i umowa zawierana z Ośrodkiem nie może
być sprzeczna z Kodeksem Rodzinnym i Opiekuńczym. Ponadto należy
podnieść, że na podstawie Art. 61(9)
„matką dziecka jest kobieta, która je urodziła”
wobec czego
kobieta taka nie może wystąpić o zaprzeczenie macierzyństwa. Należy
wskazać ponadto, iż wszelkie oświadczenia dotyczące uznania
rodzicielstwa i wynikających z niego obowiązków, złożone przed
poczęciem dziecka, nie mają mocy prawnej. Obowiązki rodziców wobec
dziecka powstają z chwilą urodzenia żywego dziecka (dodatkowo – uznania
dziecka przez jego ojca, w sposób określony przez przepisy Kodeksu
rodzinnego i opiekuńczego, w przypadku gdy rodzice dziecka nie
pozostają w związku małżeńskim).


Uwagi powyższe dotyczą także następujących dokumentów:

  1. Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro (Dla
    pacjentów z Programu leczenie niepłodności metodą Zapłodnienia
    Pozaustrojowego na lata 2013-2016);
  2. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz
    zgody dla samotnej pacjentki);
  3. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro;
  4. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz
    zgody dotyczący transferu mrożonych zarodków od anonimowego dawcy - dla
    samotnej pacjentki);
  5. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody
    dla biorczyni uczestniczącej w programie adopcji oocytów);
  6. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody
    dla samotnej pacjentki - biorczyni uczestniczącej w programie adopcji
    oocytów);
  7. Zgoda na użycie nasienia dawcy - formularz dla pary;
  8. Zgoda na użycie nasienia dawcy - formularz zgody dla samotnej
    pacjentki;
  9. Zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji
    wewnątrzmacicznej – formularz dla pary;
  10. Zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji
    wewnątrzmacicznej – formularz dla samotnej pacjentki;

*

Ust.  14 „Oświadczamy, iż
uznajemy dziecko (dzieci) poczęte w wyniku leczenia niepłodności metodą
in vitro, jak nasze własne poczęte w sposób naturalny.”


Zapis z użyciem języka dyskryminującego, sugerujący, iż dzieci poczęte
wyniku leczenia niepłodności metodą in vitro wymagają dodatkowego
uznania (są gorsze niż dzieci poczęte w sposób naturalny).

Uwagi powyższe dotyczą także następujących dokumentów:

  1. Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro (Dla
    pacjentów z Programu leczenie niepłodności metodą Zapłodnienia
    Pozaustrojowego na lata 2013-2016);
  2. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz
    zgody dla samotnej pacjentki);
  3. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz
    zgody dotyczący transferu mrożonych zarodków od anonimowego dawcy);
  4. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz
    zgody dotyczący transferu mrożonych zarodków od anonimowego dawcy - dla
    samotnej pacjentki);
  5. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody
    dla biorczyni uczestniczącej w programie adopcji oocytów);
  6. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody
    dla samotnej pacjentki - biorczyni uczestniczącej w programie adopcji
    oocytów);
  7. Zgoda na użycie nasienia dawcy - formularz dla pary;
  8. Zgoda na użycie nasienia dawcy - formularz zgody dla samotnej
    pacjentki;
  9. Zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji
    wewnątrzmacicznej – formularz dla pary;
  10. Zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji
    wewnątrzmacicznej – formularz dla samotnej pacjentki;


*

Ust. 15 „w przypadku braku zgody
Partnera na implantację zarodków lub cofnięcie takiej zgody,”


Brak zgody może dotyczyć także partnerki, więc zapis należałoby
uzupełnić w przypadku braku zgody Partnera/ Partnerki …”. Ponadto
implantacja zarodków jest procesem biologicznym zachodzącym w
organizmie kobiety i nie pociąga za sobą konieczności udzielania zgód.
Trafniejszym byłoby zastąpienie terminu „implantacja” terminem
„transfer”.

  1. Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro (Dla
    pacjentów z Programu leczenie niepłodności metodą Zapłodnienia
    Pozaustrojowego na lata 2013-2016);
  2. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody
    dla biorczyni uczestniczącej w programie adopcji oocytów) - formularz
    dla pary;

*

Ust. 31 „Zobowiązujemy się
poinformować Klinikę/Spółkę o każdej zmianie adresu do korespondencji
wskazanego w niniejszym dokumencie. Zostałam/zostaliśmy poinformowani,
że korespondencję wysłaną pod ostatnio znany adres, a zwróconą wskutek
niedotrzymania obowiązku określonego w zdaniu pierwszym, uważać będzie
się za skutecznie doręczoną.”


Zgodnie z trwałą praktyką Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów,
zapisy w umowach zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami a konsumentami,
które pozwalają uznać za doręczone dokumenty, których konsumenci w
rzeczywistości nie otrzymali i nie mieli możliwości się z nimi
zapoznać, traktowane są jako klauzule abuzywne.


Uwagi powyższe dotyczą wszystkich analizowanych dokumentów, za
wyjątkiem Zgody na zniszczenie przechowywanych oocytów/nasienia oraz
Zgody na transfer rozmrożonych zarodków


W oświadczeniu
stanowiącym załącznik do opisywanej zgody:


„Wyrażenie powyżej zgody na
zapłodnienie komórek jajowych jest równoznaczne ze zgodą na każdorazową
implantację zarodków. Przyjmuję do wiadomości, iż niniejsza zgoda na
implantację zarodków, może być w każdym czasie cofnięta. Dla swojej
skuteczności wymaga ona formy pisemnej ze skutkiem wobec Kliniki/Spółki
od dnia doręczenia Klinice/Spółce oryginału stosownego oświadczenia o
cofnięciu zgody na implantację zarodków.”


Implantacja zarodków jest procesem biologicznym zachodzącym w
organizmie kobiety i nie pociąga za sobą konieczności udzielania zgód.
Trafniejszym byłoby zastąpienie terminu „implantacja” terminem
„transfer”.

  

“W przypadku, gdy (…) nastąpi
rozwiązanie naszego małżeństwa przez rozwód/zaprzestanie życia w
związku partnerskim, oświadczamy niniejszym, że decyzje co do
przeznaczenia tych zarodków wymagać będą naszego wspólnego stanowiska.”

 

Należy zauważyć, że w polskim prawie nie została wprowadzona instytucja
“związku partnerskiego”, nie jest zatem jasne, jak interpretowany byłby
powyższy zapis.

 

2. Zgoda na leczenie niepłodności
metodą in vitro (główny formularz zgody dotyczący transferu mrożonych
zarodków od anonimowego dawcy) – formularz dla pary


Ust. 15 – „Jest nam wiadomym, że w
wyniku rozmrożenia w Klinice zamrożonych zarodków anonimowego dawcy,
personel Kliniki przeprowadzi ich badania, celem ustalenia przydatności
do dokonania ich transferu. Przyjmujemy zatem do wiadomości i wyrażamy
zgodę na zbadanie rozmrożonych zarodków anonimowego dawcy. Jeśli w
wyniku takiego badania okaże się, że zamrożone zarodki anonimowego
dawcy nie spełniają kryteriów upoważniających Klinikę – wedle
stosowanych przez nią standardów – do wykonania transferu, oświadczamy,
że z tego tytułu nie będziemy podnosić wobec Kliniki jakichkolwiek
roszczeń.”


Zapis powyższy w części dotyczącej zrzeczenia roszczeń można uznać za
klauzulę abuzywną zgodnie z art. 3853 pkt 2 ustawy kodeks cywilny.
Ponadto przywołana Zgoda nie precyzuje dalszego postępowania Ośrodka
wobec Pacjentów w przypadku, gdy wybrane przez Ośrodek zarodki nie mogą
być transferowane (w szczególności kwestii odpłatności za niewykonany
zabieg).

Uwaga powyższa dotyczy także dokumentu: Zgoda na leczenie niepłodności
metodą in vitro (główny formularz zgody dotyczący transferu mrożonych
zarodków od anonimowego dawcy) - formularz dla samotnej pacjentki.


 3. Zgoda na leczenie
niepłodności metodą in vitro (formularz zgody dla biorczyni
uczestniczącej w programie adopcji oocytów)


Ust. 4. Wyrażamy zgodę na użycie 8
komórek jajowych dostarczonych nam przez Klinikę. Jeżeli z 8
gwarantowanych w programie zwitryfikowanych komórek jajowych
rozmrożenie przeżyje mniej niż 6 oocytów, a u Pacjentki nie zostanie
stwierdzona ciąża kliniczna, zastosowanie mają zapisy Harmonogramu
kompensacji.


Zwracamy uwagę na przejrzystą informację wobec pacjentów odnośnie
przyjętej przez Ośrodek polityki kompensacji. Harmonogram kompensacji
nie został załączony do udostępnionej dokumentacji, więc nie możemy go
zweryfikować. Należy jednak podkreślić, iż zapis co do zasady jest
dobrą praktyką wobec pacjentów – biorców.


 

4. Zgoda na leczenie niepłodności
metodą in vitro (dla samotnej pacjentki)


Nie jest jasny zapis znajdujący się na str. 3 w pkt 12: „Oświadczam, że uznaję się za prawnego
rodzica dziecka (dzieci) urodzonego w wyniku leczenia niepłodności
metodą in vitro tak, jak dziecka pochodzącego z małżeństwa (związku
partnerskiego)”
.


Wydaje się, że taki zapis w umowie zawieranej z pacjentką samotną nie
ma uzasadnienia z uwagi na treść przywołanego wyżej Art. 61(9) „matką
dziecka jest kobieta, która je urodziła” wobec czego kobieta taka nie
może wystąpić o zaprzeczenie macierzyństwa.


*

Należy wskazać, iż w analizowanych dokumentach konsekwentnie używane są
określenia mąż/partner, żona/partnerka, co należy uznać za dobrą
praktykę. Podobną uwagę należy podnieść wobec osobnych formularzy dla
par i singielek.


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


Z obserwacji, rozmów z pacjentami i personelem Ośrodka wynika, że
Ośrodek dba o intymność pacjentów.


Dobrą praktyką w tym zakresie jest wychodzenie lekarza po pacjentów do
poczekalni, rozmowy z pacjentami w poczekalni i recepcji przyciszonym
głosem. Wszystkie pomieszczenia zostały zaplanowane i rozmieszczone w
budynku w sposób, który nie naraża pacjentów na krępujące
sytuacje.  Z rozmów z personelem wynika również, że prawo do
obecności osoby bliskiej jest respektowane z wyjątkiem pomieszczenia
pielęgnacyjnego: w  pomieszczeniu pielęgnacyjnym osoby bliskie nie
przebywają, personel woli, aby w tym czasie pacjentkom towarzyszyła
pielęgniarka lub anestezjolog.  Warunki panujące w pomieszczeniach
umożliwiają realizację tego prawa (dodatkowe fotele w gabinetach i
pokoju do oddawania nasienia, stolik i fotele w pokoju pielęgnacyjnym).
W trakcie rozmowy z Osobą Zarządzającą obserwatorka dowiedziała się
jednak, że rutynowo nie przekazuje się pacjentom informacji o
możliwości przebywania w tych pomieszczeniach z osobą bliską. Osobą
bliską jest zwykle partner, nie praktykuje się wpuszczania na wizyty
członków rodziny takich jak matka lub siostra. Niemniej jedna z naszych
rozmówczyń przekazała nam iż była informowana o obecności osoby
bliskiej podczas wizyty i taką wiadomość uzyskała od położnej i od
lekarza prowadzącego.


Rozmowy z personelem wskazują, iż wizyty ginekologiczne nie są
zakłócane wejściem osób trzecich, w tym położnych i pielęgniarek: „ewentualnie z powodu jakiejś pilnej
sytuacji, ale standardowo personel czeka lub kontaktuje się z lekarzem
za pośrednictwem komórki albo systemu komputerowego”
. Ten stan
rzeczy potwierdzili również pacjenci.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


Pacjenci nie wskazywali żadnych uchybień w tym zakresie. Należy
wypełnić wniosek i dokumentację otrzymuje się w terminie do 2 tygodni
(opłata 0,70 gr za stronę), co jest zgodne z postanowieniami
Rozporządzenia Ministra Zdrowia w tym zakresie.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


Ośrodek posiada podjazd dla osób poruszających się na wózkach i
dostatecznie szerokie korytarze, jak również brak wysokich progów, co
czyni budynek dostępnym dla osób z ograniczeniami ruchu. W gabinecie
ginekologicznym znajduje się obniżany fotel ginekologiczny dla
pacjentek z trudnościami w poruszaniu się, jak również do dyspozycji
pacjentów niepełnosprawnych przeznaczono łazienkę ogólną – jest to
łazienka dla osób obojga płci i znajduje się obok recepcji, szatni i
windy.

 

14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności
uniemożliwiająca uniemożliwiająca korzystanie parom jednopłciowym i
kobietom samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności.W
związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację
obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej
kwestii przez każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo
zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko
te obserwacje za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz
funkcjonowania Ośrodka.


Wydaje się, że Ośrodek traktuje pacjentów w sposób wolny od
dyskryminacji (potwierdzają to rozmowy z personelem Ośrodka i
spostrzeżenia poczynione przez obserwatorki w trakcie tych rozmów).


15. Opieka psychologiczna


 W Ośrodku zatrudniony jest etatowo psycholog (mgr psychologii,
specjalność kliniczna). Pacjenci mają możliwość skorzystania z trzech
bezpłatnych konsultacji psychologicznych, o czym są informowani za
pośrednictwem ulotek dostępnych w poczekalni. Ulotka jasno komunikuje: „Specjalna oferta dla naszych pacjentów
obejmuje 3 spotkania z psychologiem GRATIS!”
. Na stronie
internetowej Ośrodka można również znaleźć wizytówkę psychologa wraz ze
zdjęciem i biogramem. Ośrodek kładzie duży nacisk na obecność
psychologa i jego udział w diagnozowaniu pacjentów, co wynika również z
dostępnych materiałów drukowanych, m.in. z Poradnika Pacjenta. Zgodnie
z informacjami przekazanymi przez osobę zarządzającą, z konsultacji
psychologicznej korzysta miesięcznie ok. 5-10 pacjentów. Osoba
zarządzająca deklaruje również, iż personel Ośrodka współpracuje z
psychologiem, choć psycholog nie jest członkiem zespołu i nie bierze
udziału w jego zebraniach. Psycholog prowadzi szkolenia dla personelu,
wskazano następujące obszary tematyczne szkoleń: komunikacja
interpersonalna, radzenie sobie w trudnych sytuacjach z pacjentami. W
szkoleniach bierze udział cały personel, nad którym psycholog sprawuje
również opiekę superwizyjną. Lekarz, z którym rozmawiałyśmy,
potwierdził te informacje wymieniając szkolenia, jakie odbyły się w
ciągu minionego roku i szacując ich liczbę na: „kilka razy w roku”.
Położne natomiast wskazały, że psycholog nie uczestniczy w spotkaniach
personelu pielęgniarskiego, ale również, że nie widzą takiej potrzeby.
Położne i pielęgniarki mogą liczyć na indywidualne konsultacje z
psychologiem w  ramach superwizji, ale nie uczestniczą w
szkoleniach psychologicznych. Jednocześnie przekazano nam: „Jesteśmy
zadowolone, każdy powinien zajmować się tym, co do niego należy”.
Psychologiczną ofertę Ośrodka tworzą konsultacje, ale w planach jest
również organizacja warsztatów psychologicznych dla pacjentów.


Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, nie korzystali z pomocy
psychologicznej: „nikt nam tego nie
proponował”
, „wiemy, że jest
taka możliwość, zdaje się trzy wizyty są bezpłatne. Jeszcze nie
korzystaliśmy, ale też nikt nie zachęcał”
. Z rozmów z personelem
wynika, że rekomendacja konsultacji psychologicznej wynika z pisemnej
procedury przyjętej przez Ośrodek, ale doświadczenie pacjentów zdaje
się pokazywać, iż procedura nie jest w tym przypadku przestrzegana.


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).


W rozmowie na temat standardów w dawstwie, poza osobą zarządzającą,
wziął udział również embriolog i lekarz. Żadna z par, z którymi
rozmawiałyśmy, nie korzystała z dawstwa/biorstwa gamet, więc informacje
zawarte w tej części raportu pochodzą od wymienionych wyżej rozmówców.


Ośrodek deklaruje, iż prowadzi trzy rodzaje dawstwa: dawstwo
międzypacjenckie, dawstwo wewnątrzrodzinne oraz dawstwo od osób
niespokrewnionych, płodnych. Zadeklarowano, iż pacjenci są informowani
o przeciętnym czasie oczekiwania na komórkę dawczyni. Ponadto
otrzymują: „72 godziny za zapoznanie
się z ofertą banku, pacjenci dostają hasło i mają możliwość
zastanowienia się nad wyborem dawcy lub dawczyni”
, mają więc
możliwość samodzielnego wyboru dawców z bazy, jak również
zarezerwowania materiału określonego dawcy na przyszłość. Lekarz
szczegółowo informuje o polityce Ośrodka w zakresie dawstwa i biorstwa,
jednak konsultacja psychologiczna dla biorców jest „zalecana na
podstawie procedury zwyczajowej”, a nie spisanej. Z danych
nieidentyfikujących udostępniane są cechy fenotypowe, grupa krwi,
pochodzenie etniczne, wiek, wykształcenie i stan zdrowia dawcy.
Preferowane są limity 4-5 ciąż pochodzących z dawstwa.  Osoba
zarządzająca, lekarz i embriolog podkreślali w rozmowie, że niemal
wszyscy dawcy pragną zachować anonimowość. Zapewniono nas również, iż
pacjenci korzystający z biorstwa gamet i zarodków otrzymują materiały
edukacyjne na temat stanu prawnego dawstwa i biorstwa, aspektów
psychologicznych i społecznych, jednak nie pokazano nam takich
materiałów i nie było ich również wśród materiałów dostępnych w Ośrodku.


Dawstwo nasienia:


Ośrodek korzysta z zewnętrznych banków nasienia, w związku z tym nie
posiada informacji o tym, w jaki sposób rekrutuje się dawców i poddaje
się ich obowiązkowym konsultacjom psychologicznym. Bank zewnętrzny, z
którego korzysta Ośrodek, zapewnia możliwość wyboru również
nieanonimowego dawcy nasienia, podobnie jak uzyskania tzw. profilu
rozszerzonego dawcy (zdjęcia z dzieciństwa, własnoręczny opis, nagranie
głosu etc.). Ośrodek deklaruje, iż informuje pacjentów-biorców o
wszystkich wymienionych kwestiach, również o możliwości dokonania
wyboru pomiędzy dawstwem jawnym, anonimowym i dawstwem na wyłączność.

 

Dawstwo komórek jajowych i zarodków:


Ośrodek prowadzi programy z wykorzystaniem komórek dawczyń, jednak nie
posiada własnego banku. W tym zakresie korzysta: „z pomocy centrali,
Invimed Warszawa, który zajmuje się rekrutacją dawczyń”. Z tego powodu
Ośrodek nie posiada informacji, czy dawczynie poddaje się obowiązkowym
konsultacjom psychologicznym. Zasady funkcjonowania banku komórek
jajowych w Invimed Warszawa zostały opisane w raporcie tego Ośrodka.


17. NASZE REKOMENDACJE


Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych
praktyk oraz rekomendacji


Dobre praktyki:


  1. Zwracamy uwagę na wystandaryzowanie jakości wizyt poprzez
    stworzenie specjalnych pisemnych procedur, które – jak wynika z
    przeprowadzonego monitoringu i relacji pacjentów – są stosowane w
    praktyce. Jest to przykład bardzo dobrej praktyki Ośrodka. Na początku
    raportu wspomniano o tym, że monitorki odniosły wrażenie, że
    organizacja pracy Ośrodka ma charakter korporacyjny.  W tym
    miejscu należy nadmienić, iż z krzyżowanych wywiadów z personelem i
    pacjentami wynika, że realizacja tej „korporacyjnej” idei  wydaje
    się strukturyzować zasady opieki medycznej nad pacjentami w sposób,
    który jest dla nich przyjazny i pozwala zapewnić wszystkim jednakową
    jakość usług. Wiele Ośrodków wprowadza podobną standaryzację, jednak w
    nielicznych rozmowy z pacjentami potwierdzają, że system w praktyce
    działa bez zarzutu, a to jest właśnie sytuacja zaobserwowana podczas
    monitoringu w katowickim Ośrodku;
  2. Polityka Ośrodka dotycząca prawa do intymności pacjentów wygląda
    na realizowaną bez zarzutu począwszy od zaplanowania rozmieszczenia
    pokojów do pobierania nasienia oraz ich estetycznego urządzenia, a
    skończywszy na wdrożeniu komputerowego systemu monitorowania wizyt, aby
    nie zakłócać przebiegu badania ginekologicznego przez personel;
  3. Z wywiadów  wynika, że Ośrodek zapewnia personelowi
    szkolenia psychologiczne (różnorodne zagadnienia, kształtowanie
    umiejętności miękkich), szkolenia te faktycznie się odbywają i
    organizowane są regularnie;
  4. Pacjenci w rozmowach z nami zgodnie podkreślali ciepłą i rodzinną
    atmosferę panującą w Ośrodku;
  5. Pozytywną uwagę należy zwrócić na jakość materiałów edukacyjnych
    udostępnionych w poczekalni. Choć wszystkie materiały są materiałami
    własnymi sieci Invimed, prezentują sobą bardzo dobrą jakość i używa się
    w nich propacjenckiego języka;


Rekomendacje:

  1. Sugerujemy uzupełnienie cennika na stronie o wszystkie zabiegi i
    badania oferowane przez Ośrodek;
  2. Rekomendujemy uzupełnienie biogramów i zdjęć personelu na stronie
    internetowej Ośrodka (embriolodzy, personel recepcji,
    położne/pielęgniarki);
  3. Rekomendujemy umożliwienie przebywania osoby najbliższej dla
    pacjentki w pomieszczeniu pielęgnacyjnym, jeśli nie ma ku temu
    przeciwwskazań medycznych i nie przeszkadza to innym pacjentkom. Warto
    również przyjąć zasadę rutynowego informowania pacjentów o możliwości
    przebywania osoby najbliższej w gabinecie w trakcie wizyt/badań;
  4. Rekomendujemy zweryfikowanie treści dokumentacji podpisywanej
    przez pacjentów;
  5. Sugerujemy zweryfikowanie informacji dotyczących skuteczności
    Kliniki w leczeniu niepłodności wraz z podaniem indywidualnej
    skuteczności Ośrodka oraz uzupełnieniem metodologii (jaka grupa
    wiekowa, jakie założenie pomiarowe, jaka liczba cykli, jaka metoda
    leczenia);
  6. Rekomendujemy włączenie do materiałów edukacyjnych dla pacjentów
    informacji o dawstwie i biorstwie gamet/zarodków z uwzględnieniem stanu
    prawnego dawstwa oraz aspektów psychologicznych i społecznych, w tym
    także udostępnienie pacjentom poradników na ten temat (np. bezpłatne
    poradniki „Powiedzieć i Rozmawiać”);
  7. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
    grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
    pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
    pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
    zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
    i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl,
    www.nieplodnoscboli.pl);
  8. Lista publikacji, którą warto uwzględnić na stronie WWW dla
    pacjentów lub włączyć do informacji pisemnych:


Poradniki:

Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo
CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec,
Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec,
Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach
wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom
Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet,
Wydawnictwo Esprit

Publikacje popularnonaukowe i
beletrystyka:

Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie
reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena
Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń,
Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek,
Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna
Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red.
Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka,
Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara
Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo
Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo
PZWL

Publikacje naukowe:

Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i
Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red.
Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii
Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS


18. Komentarz osrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



Data wypełnienia ankiety
śr., 08/26/2015 - 14:16 Zobacz ankietę
śr., 08/19/2015 - 07:46 Zobacz ankietę
wt., 08/04/2015 - 16:29 Zobacz ankietę
śr., 07/08/2015 - 11:02 Zobacz ankietę
sob., 07/04/2015 - 12:47 Zobacz ankietę
Zaloguj się aby wypełnić ankietę.