INVIMED Europejskie Centrum Macierzyństwa Gdynia

Istnieje od 2010 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ

Dane placówki

pin

Adres:

ul. 10 Lutego 16
81-364 Gdynia

phone

Telefon:

500 900 888

Nasza lokalizacja

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Invimed Gdynia
Data przeprowadzonego monitoringu 23.02.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE

18. Komentarz osrodka do raportu





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
do ESHRE jako  suma wyników sieci Invimed, nie indywidualnie jako
Invimed Gdynia. Ośrodek ma wdrożony system zarządzania jakością ISO
9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE i uczestniczy w
szkoleniach ESHRE (jeden embriolog ma certyfikat Senior Clinical
Embryologist). Ośrodek zadeklarował znajomość „Pacjenckich standardów w
leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych przez Stowarzyszenie NASZ
BOCIAN. Ośrodek nie wykonuje badań/zabiegów w ramach umowy z NFZ.
Dodatkowo z rozmowy z osobą zarządzającą wynika, iż pacjentki Ośrodka
od listopada 2014 roku mają całościową opiekę: jako pierwszy InviMed w
Polsce, w Gdyni została wprowadzona formuła koordynatora opieki dla
pacjenta. Obecnie rozważana jest dodatkowa usługa polegająca na
współpracy z dietetykiem: “Myślimy o opiece dietetycznej”. W dniu
przygotowywania raportu (lipiec 2015) potwierdzamy, iż w Ośrodku
zatrudniony został dietetyk, na co wskazuje informacja na stronie
(biogram dietetyka jako pracownika Ośrodka).



2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się w dużym budynku gdyńskiego Centrum Kwiatkowskiego. W
budynku mieszczą się liczne instytucje i firmy, jedną z nich jest
znajdujący się na drugim piętrze Invimed Gdynia. Budynek jest oznaczony
dużym szyldem z napisem Invimed. Przed centrum znajduje się parking.
Centrum jest dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych.
Bezpośrednio przy wejściu do Ośrodka znajduje się rejestracja. Jej
usytuowanie sprawia, iż do Ośrodka nie można wejść niezauważonym. 
Gabinety lekarskie znajdują się w ciągu korytarzowym, w którym
udostępniono  fotele i kanapy. Wielkość poczekalni wydaje się być
wystarczająca dla potrzeb niewielkiego Ośrodka. Pacjenci oczekujący na
wizytę mają zapewniony dostęp do napojów zimnych i gorących
(bezpłatnych). W czasie monitoringu w Ośrodku przebywało bardzo
niewielu pacjentów.


W Ośrodku nie ma tablicy informacyjnej, nie wywieszono również Karty
Praw Pacjenta (Karta jest dostępna jako wydruk wyłożony na ladzie w
rejestracji).  Cenniki dostępne są wyłącznie na stronie
internetowej, z wyjątkiem bardzo ogólnych informacji wynikających z
załącznika do Poradnika dla Pacjentów. Przestrzeń poczekalni jest
komfortowa, znajdują się w niej wygodne kanapy i fotele. Pacjenci
oczekujący na wizytę mają bezpłatny dostęp do wody oraz gorących
napojów. Na stolikach wyłożona jest prasa codzienna oraz ulotki
medyczne i publikacje własne Ośrodka.


W poczekalni znajduje się jedna toaleta (ogólnodostępna, dla kobiet i
mężczyzn), która jest przystosowana dla osób niepełnosprawnych.
Poczekalnia oraz toaleta są czyste, w toalecie jest dostęp do ciepłej i
zimnej wody, ręczników i papieru toaletowego oraz mydła.


Sytuacja badawcza:


Monitoring Ośrodka odbywał się  w dniu regularnej pracy Ośrodka.
Rozmawiałyśmy z jedną pacjentką, którą do rozmowy z nami zaprosił
Ośrodek.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Ośrodek posiada stronę
WWW, która jest jedną wspólną stroną dla wszystkich Ośrodków sieci
Invimed. Na stronie nie ma bezpośredniego numeru telefonu do Ośrodka w
Gdyni. Jest natomiast numer telefonu na ogólną infolinię, adres email
(ogólny) oraz formularz kontaktowy. Znajdują się na niej również
wizytówki lekarzy, psychologów oraz embriologów (niektóre wraz ze
zdjęciami), brakuje wizytówek położnych, pielęgniarek i pracowników
rejestracji.  Na stronie można znaleźć spis oferowanych zabiegów.
Nie jest on jednak kompletny, brakuje w nim informacji o procedurze
adopcji zarodka.  Na stronie udostępniono dużo fachowych
informacji wykorzystując przy tym zarówno informacje pisane, jak i
multimedialne (np. film o badaniu nasienia) i omówiono program
refundacji procedury In Vitro. Opisy procedur zawierają również
dokładnie opisany schemat leczenia: co się będzie działo i na którym
etapie, z jakich części dany etap będzie się składać i czego pacjent
może w związku z tym oczekiwać. Na stronie brakuje jednak statystyk
własnych Ośrodka (opisane poniżej w części poświęconej polityce Ośrodka
dotyczącej informowania o skuteczności) oraz opisu możliwych skutków
ubocznych i powikłań. Opisy skutków ubocznych zawarto jedynie w
dokumentacji podpisywanej z pacjentami, jednak dokumentację otrzymuje
się i podpisuje już w momencie decyzji o przystąpieniu do zabiegu,
podczas gdy taka informacja może wpływać na proces podejmowania tej
decyzji i jest częścią świadomej zgody. Na stronie nie ma 
funkcjonalności ‘umów się na wizytę przez internet’ oraz wzorów umów
cywilnoprawnych. Objaśnienia zabiegów napisane są prostym językiem,
wyjaśniono terminy medyczne. Język nie jest dyskryminujący ze względu
na stan cywilny, płeć oraz orientację seksualną. W zakładce poświęconej
Ośrodkowi w Gdyni nie podano adresu Ośrodka. W tym celu konieczne jest
przejście do zakładki KONTAKT a następnie odnalezienie na mapie Ośrodka
w Gdyni, bądź po przewinięciu strony w dół. Poniżej mapy rozpisano
adresy wszystkich Klinik Invimed w Polsce.



Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:


Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej, Ośrodek nie
prowadzi linii dyżurnej dla pacjentów; do dyspozycji pacjentów
dzwoniących z wątpliwościami  jest ogólne Call Center obsługujące
wszystkie placówki Invimed. Pacjenci podejmujący leczenie otrzymują
również numer telefonu do lekarza prowadzącego i mogą z tego numeru
korzystać, zgodnie ze słowami osoby zarządzającej: “w sytuacjach podbramkowych lekarze
odbierają te telefony”
, “od
listopada 2014 r. jest koordynator opieki pacjenta, koordynator
rozmawia z parą, pyta, czy para chciałaby się dowiedzieć czegoś więcej
o lekarzu. Koordynator opieki ma również telefon komórkowy, mail”
,
„zatem koordynator i lekarz
prowadzący – to są dwie osoby do awaryjnego kontaktu”
.
Pacjentka, z którą udało nam się porozmawiać zapewnia, iż taki kontakt
miała zapewniony. Lekarz podał jej swój numer telefonu pod który mogła
dzwonić: “lekarze mają telefon
służbowy komórkowy”
.


Jeśli idzie o materiały
informacyjne dostępne w Ośrodku:


W poczekalni Ośrodka znajdują się własne materiały edukacyjne Ośrodka
przygotowane w formie biuletynów i broszur. Jedną z publikacji jest
„Poradnik dla pacjentów” zawierający podstawowe i przystępnie podane
informacje o niepłodności, jej diagnozowaniu i schemacie przebiegu
leczenia w  Ośrodkach Invimed. Poradnik przybliża zagadnienie
leczenia dostarczając wielu istotnych dla pacjentów informacji,
począwszy od spisu badań niezbędnych i dodatkowych, poprzez objaśnienie
(również w postaci czytelnych grafów) różnych zabiegów i procedur, a
skończywszy na informacji o pomocy psychologicznej, która – cytując
poradnik- jest „stałym elementem
procesu leczenia w klinikach Invimed”
. Zauważamy również z
uznaniem, iż poradnik otwierają słowa: „Problem niepłodności, niezależnie od
strony po której leży – mężczyzny czy kobiety – zawsze dotyczy pary!”
.
Pozostałe broszury dotyczą zagadnień ogólnych („męskie sprawy”,
„zdrowie kobiety”), jak również szczegółowych informacji o
poszczególnych badaniach czy zabiegach („cytologia”, „sono-HSG”,
„histeroskopia”). W broszurach szczegółowych zawarto  opis wskazań
do danego zabiegu, opis przebiegu i przygotowania, w niektórych
broszurach znajduje się również bardzo skrótowy opis możliwych
powikłań.  Także w dokumentach podpisywanych przez Ośrodek z
pacjentami zawarto opis procedur, skuteczność i zalecenia.


Jeśli idzie o politykę
informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 


Cennik znajduje się na stronie WWW Ośrodka w zakładce dotyczącej
Invimedu Gdynia. Wydaje się być kompletny z wyjątkiem podania kosztów
procedury adopcji zarodka. W poczekalni Ośrodka nie ma tablicy
informacyjnej ani cennika. Zgodnie ze słowami personelu jest on
pokazywany pacjentom na żądanie. Nie jesteśmy wobec tego w stanie
stwierdzić czy ceny ze strony www oraz w Ośrodku są takie same. Nie
mogłyśmy tego również potwierdzić w rozmowie z pacjentką, gdyż
korzystała ona z programu ministerialnego. 


Jeśli idzie o procedurę
składania skarg:


Osoba zarządzająca poinformowała nas, iż w Ośrodku można złożyć skargę.
W tym celu należy wypełnić druk i złożyć go w rejestracji. Pacjent może
również wysłać skargę drogą elektroniczną do Call Center lub zadzwonić
i złożyć skargę ustną, którą Call Center przyjmie. Jest kilka poziomów
rozpatrywania skarg, generalnie skargi rozpatruje dyrektor
zarządzająca, ale jeśli skarga dotyczy: „sprawy wyższej rangi” (cytat
dyrektor zarządzająca) skargę może rozpatrzyć np. pełnomocnik do spraw
ISO. Tryb odpowiedzi na skargę może być pisemny lub ustny w zależności
od formy wniesionej skargi: “ale
polityka Invimedu jest taka, że staramy się rozpatrywać je pozytywnie”
.
W ostatnim roku wniesiono około dziesięciu skarg i – zgodnie z
informacją od dyrektor zarządzającej – dotyczyły one spraw związanych z
komunikacją: “z lekarzem jest tak
sobie”
, “chcę zmienić lekarza”.


Jeśli idzie o politykę
informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:


Ośrodek na swojej stronie internetowej podaje różne statystyki.
Pierwszą widoczną daną jest dana 89% ciąż, jednak bez podanej
metodologii. Nie wiadomo, do czego dokładnie odnosi się ten wynik- czy
ujęto w nim ciąże dzięki zapłodnieniu pozaustrojowemu? Inseminacji?
Zabiegom z użyciem  gamet dawców? Ciąże spontaniczne u pacjentów
leczonych farmakologicznie? Zagłębiając się w tekst 
odnajdujemy  również inne statystyki: „Średnia skuteczność zabiegu in vitro w
Polsce wynosi 35,2%, a w całej Europie 29,9%. Za Polską są Hiszpania
(34,0%) i Wielka Brytania (30,1%), dalej Niemcy (28,0%), a na końcu
Włochy (21,1%). Skuteczność in vitro w klinikach InviMed wynosi 50% w
grupie kobiet w wieku 35 lat i poniżej. Natomiast we wszystkich grupach
wiekowych skuteczność leczenia to 43%.’’
.  Z kolei w
trakcie rozmowy z osobą zarządzającą podano nam jeszcze inne statystyki: “in vitro: 62% InviMed Polska, ciąża
kliniczna, z pierwszych transferów”
, “83% do drugiego transferu”, “95% przy wszystkich transferach”.


Odbiorcy strony (jak również autorkom niniejszego raportu) może być
trudno zorientować się w czytelności tych statystyk, szczególnie iż nie
podano informacji, czy skuteczność ciążowa odnosi się do ciąż
biochemicznych, klinicznych czy do wskaźnika take home baby. Brak
podanej metodologii uniemożliwia pacjentom zatem wnioskowanie o
skuteczności sieci Invimed, a szczególnie uniemożliwia wnioskowanie o
skuteczności konkretnej placówki w ramach sieci.


Analiza strony została wykonana w lutym 2015 roku.


Jeśli idzie o politykę SET
(transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:

 

Lekarka zapytana o „politykę SET” poprosiła o wyjaśnienie. Nie jest
jasne, czy nie był jej znany powyższy skrót odnoszący się do
jednoczasowego transferu jednego zarodka zgodnego z zaleceniami ESHRE.
Po wyjaśnieniu poinformowała nas, iż pacjenci są informowani o ryzyku
związanym z transferem więcej niż jednego zarodka, jednak informacja
taka znajduje się dopiero w dokumentacji podpisywanej przed
rozpoczęciem leczenia: „pacjent jak
dostaje umowę to ma tam wszystko opisane”
. Jednocześnie na
stronie WWW nie ma informacji o polityce SET i taki termin nie pojawia
się w żadnym kontekście, jak również nie został wspomniany w broszurach
edukacyjnych przygotowanych dla pacjentów. Pacjentka, z którą
rozmawiałyśmy, zadeklarowała, że  nikt nie poruszył z nią
zagadnienia SET i ryzyka związanego z ciążą mnogą przy transferze dwóch
zarodków.


4. Program refundacyjny


Ośrodek nie jest realizatorem programu refundacyjnego.


5. Rejestracja wizyty


Zgodnie z informacjami uzyskanymi w rozmowie z rejestracją na pierwszą
wizytę umówić można się: “z dnia na
dzień”
(wypowiedź Rejestratorki). W Ośrodku jest możliwość
płatności bezgotówkowej (w Rejestracji znajduje się terminal), pacjenci
zgodnie z informacją od osoby zarządzającej zawsze otrzymują rachunek.
Personel zwraca się do pacjentów w sposób dyskretny i życzliwy,
stosując formę „Pan, Pani”, co potwierdziłyśmy obserwacją bezpośrednią.


Pracownicy rejestracji uczestniczą w szkoleniach dotyczących
umiejętności miękkich, ostatnie szkolenie odbyło się: „około dwóch miesięcy temu”, „dotyczyło komunikacji z pacjentami”.
Podobną informację uzyskałyśmy od położnej, która potwierdziła, iż
personel położniczy uczestniczy w szkoleniach. W rozmowie z osobą
zarządzającą uzyskałyśmy ponadto informację: „szkoleń komercyjnych nie zapewniamy, nie
wysyłam personelu na szkolenia”
“jestem człowiek orkiestra, ja szkolę
ludzi (uśmiech)”
[warto nadmienić, iż osoba zarządzająca ma
wieloletnie doświadczenie w pracy w branży medycznej, m.in. pracowała w
Narodowym Funduszu Zdrowia, w  Ministerstwie Zdrowia i przez wiele
lat tworzyła Centrum Medyczne Medicover], „Szkolenia opierają się o takie tematy jak
asertywność, komunikacja, osobowość, prowadzę także coaching”
, “co czwartek są 4 godziny szkoleniowe.
No, co dwa czwartki w miesiącu, to są bardziej warsztaty”


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Lekarze Ośrodka zgodnie z ich deklaracją przestrzegają algorytmów
diagnostyczno-terapeutycznych PTMR i PTG. Lekarka w rozmowie z nami
zadeklarowała, że informacje udzielane podczas wizyty są kompleksowe –
omawia się plan leczenia, proponowane badania i zabiegi, lekarze
upewniają się, czy ustalenia są dla Pacjentów zrozumiałe. Schemat
wizyty lekarskiej jest spisany i odbywa się w zgodzie z przyjętą
procedurą. Zgodnie z deklaracjami personelu średni czas trwania
pierwszej wizyty został określony jako 30 minut, co zgadza się również
z informacją uzyskaną od pacjentki. Kolejne wizyty w zgodnej opinii
lekarki i pacjentki trwają w zależności od potrzeby i od sytuacji, ale
przeciętnie ok. 20 minut. Wizyty nie są przerywane wejściem osób
trzecich, Ośrodek posiada system komputerowy zarządzający wizytami, z
którego wynika, kto oczekuje na wizytę, która wizyta się właśnie
odbywa. Po pacjentkę/parę oczekującą na wizytę wychodzi lekarz i
zaprasza do gabinetu. Nasza rozmówczyni – pacjentka oceniła ten sposób
postępowania jako: „całkowicie
dyskretny”
.


Pacjentka zadeklarowała ponadto, iż podczas wizyty uzyskiwała jasne i
wyczerpujące odpowiedzi od lekarza, który również zaproponował plan
leczenia, omówił przebieg zalecanych badań i zabiegów oraz upewnił się,
że pacjenci zrozumieli plan i przebieg zabiegów. Pacjentka potwierdziła
także, iż otrzymała pisemne podsumowanie wizyty, co należy uznać za
dobrą praktykę Ośrodka. Zapytano ją również, czy podczas wizyty życzy
sobie obecności osoby bliskiej.


7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajduje się jeden pokój do oddawania nasienia. Pokój jest
zamykany, nie posiada śluzy (okna do bezpośredniego przekazania próbki
do laboratorium), posiada dostęp do umywalki i sedesu, znajdują się w
nim podstawowe środki higieny (mydło, ręczniki papierowe, papier
toaletowy), zapewniono filmy i prasę erotyczną oraz przewidziano
miejsce dla partnerki, jeśli takie byłoby życzenie pary. Zgodnie z
informacjami uzyskanymi w rozmowie z personelem, procedura oddawania
nasienia w Ośrodku wygląda w sposób następujący: „Pacjent przychodzi do rejestracji ->
otrzymuje formularz osobowy – jeśli jest  w Ośrodku po raz
pierwszy, w tym momencie następuje również sprawdzenie dowodu
tożsamości. Pani z rejestracji daje pacjentowi w specjalnej torebeczce
pojemnik na nasienie. Pojemnik już ma naklejoną etykietę z imieniem i
nazwiskiem. Potem pacjent jest kierowany do właściwego pokoju i
otrzymuje do niego klucz. Po oddaniu nasienia pacjent zostawia materiał
w pokoju i wychodzi, po materiał przychodzi położna i zanosi go do
laboratorium”
.


Pacjentka, z którą rozmawiałyśmy, potwierdziła, iż procedura oddawania
nasienia jest zorganizowana w sposób dyskretny: „Mąż musiał przejść z torebeczką do pokoju
oddawania nasienia a następnie już z próbką przejść do pani położnej.
Cały  przebieg badania był komfortowy”
.


8. Opieka nad kobietą


W Ośrodku znajdują się trzy gabinety ginekologiczne. Zapewniono w nich
trzy krzesła, co wskazuje refleksję personelu Ośrodka wobec
towarzyszenia osoby bliskiej podczas wizyty. Każdy z gabinetów posiada
bezpośredni dostęp do łazienki, co jest zgodne z Rozporządzeniem
Ministra Zdrowia w tym zakresie. W toaletach przylegających do
gabinetów ginekologicznych dostępna jest odzież jednorazowa –
spódniczki i buty. Łazienki w dniu monitoringu były czyste, znajdowały
się w nich umywalka, sedes i bidet oraz środki higieny osobistej
(środek do higieny intymnej, wkładki jednorazowe, odzież jednorazowa).
Łazienki są zamykane od wewnątrz.


Część Ośrodka przeznaczona do wykonywania zabiegów jest oddzielona od
reszty placówki drzwiami, zatem pacjenci oczekujący na wizytę i
nieprzygotowujący się do zabiegów nie widzą tej części, ani osób z niej
korzystających. Za drzwiami znajduje się korytarz, który oddziela salę
zabiegową (po lewej) od pomieszczenia tzw. pielęgnacyjnego (po prawej).
Na wprost usytuowana jest toaleta, z której mogą korzystać pacjenci
przed i po zabiegach. W łazience znajduje się elektroniczny bidet,
środki higieny intymnej, ręczniki papierowe oraz odzież jednorazowa
(spódniczki i buty).  Pacjenci przychodzący na zabiegi (np.
inseminacja, pick-up, transfer, biopsja) mogą pozostawić swoje rzeczy w
szafce zamykanej na klucz, która znajduje się w korytarzu oddzielającym
salę zabiegową od pomieszczenia pielęgnacyjnego, tuż obok drzwi do
toalety. Pacjenci po zabiegu przewożeni są do pomieszczenia
pielęgnacyjnego z 3 łóżkami.  Wymiary tego pomieszczenia to
szacunkowo 3,5m x 7,5m.   W dniu monitoringu pościel była
świeża. Pacjentom nie zapewniono dostępu do wody pitnej (obserwacja
bezpośrednia w dniu monitoringu), jednakże pacjentka, z którą
rozmawiałyśmy, powiedziała iż po swoim zabiegu miała dostęp do wody
pitnej w pomieszczeniu pielęgnacyjnym. W pomieszczeniu pacjentowi może
towarzyszyć osoba bliska. Z pomieszczenia nie ma bezpośredniego dostępu
do łazienki, ale znajduje się ona w bliskiej odległości (ok 5m).
Personel medyczny czuwa nad stanem pacjentów, sprawdza jak się czują.


9. Umowy z NFZ


Ośrodek nie wykonuje świadczeń w ramach umowy z NFZ. W rozmowie z osobą
zarządzającą uzyskałyśmy jednak informację, iż personel (lekarz)
informuje pacjentów o możliwości wykonania badań w ramach NFZ: “jak wiemy, to mówimy tego poszukajcie na
NFZ”
, “pewne rzeczy można
wykonać na NFZ, pewne procedury można zrobić taniej, na przykład
badanie kariotypów”
. Ośrodek nie odsyła pacjentów na badania do
innych placówek komercyjnych: „To
jest nasza konkurencja”
.


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Karta Praw Pacjenta znajduje się w rejestracji, jest to wydruk: „na życzenie pacjenta może być zrobiona
kopia”
. Karta nie jest wywieszona na ścianie.


Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została
udostępniona drogą elektroniczną po monitoringu w dniach 06.02.2015 i
10.02.2015 roku, jak również przekazano ją w formie wydruków w dniu
monitoringu. Z analizy wynika, iż dokumentacja była prawie kompletna
(brakowało dokumentów oznaczonych numerami 14 oraz 15. Wniosek ten
formułujemy na podstawie numeracji dokumentacji zawartej w tytułach
plików) i  składały się na nią następujące dokumenty:


  1. Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro -
    formularz dla pary
  2. Zgoda na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro -
    formularz dla samotnej pacjentki
  3. Zgoda in vitro - główny formularz zgody dot. transferu mrożonych
    zarodków od anonimowego dawcy – dla pary
  4. Zgoda in vitro - główny formularz zgody dot. transferu mrożonych
    zarodków od anonimowego dawcy – dla samotnej pacjentki
  5. Zgoda/in vitro - formularz zgody biorcy oocytów- przeznaczony dla
    pary
  6. Zgoda in vitro- formularz zgody biorczyni oocytów- singielka
  7. Zgoda na użycie nasienia dawcy - formularz dla pary
  8. Zgoda na użycie nasienia dawcy - singielka
  9. Zgoda na zamrożenie i przechowywanie zarodków
  10. Zgoda na zamrożenie i przechowywanie oocytów
  11. Zgoda na zamrożenie i przechowywanie nasienia
  12. Zgoda na zniszczenie przechowywanych oocytów/nasienia
  13. Zgoda na transfer rozmrożonych zarodków
  14. Regulamin ZOZ Invimed
  15. Zgoda - inseminacja wewnątrzmacicznej– formularz dla samotnej
    pacjentki
  16. Zgoda - inseminacja wewnątrzmaciczna  - formularz dla pary


 Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym
stanowi tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej
przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości.


Dokumenty są przygotowane wyczerpująco jeśli idzie o część zawierającą
informację o potencjalnych skutkach ubocznych i powikłaniach zabiegów,
opisy przebiegu procedur i ich skuteczność.  Przewidziano odrębne
dokumenty dla pary i dla kobiety, która zgłasza się do Ośrodka sama.
Język dokumentów dyskryminuje jednak pary jednopłciowe – pojawiają się
określenia Pacjentka i Partner/Pacjent (monitoring przeprowadzono w
czasie sprzed wejścia w życie Ustawy o leczeniu niepłodności).
Pacjenci, który przystępują w Ośrodku do procedur komercyjnych,
podpisują zgody na przeprowadzenie procedur medycznych. Niektóre ze
zgód maja charakter uzupełniający w stosunku do zgód wiodących, tj.
Zgód na leczenie niepłodności metodą zapłodnienia in vitro. Zgodnie z
informacją uzyskaną od osoby zarządzającej: „treści zgód i umów nie są negocjowalne”.
Pacjenci otrzymują dokumenty na ok. trzy tygodnie przed planowanym
zabiegiem (informacja od osoby zarządzającej). Wzorce dokumentów nie są
dostępne na stronie internetowej Ośrodka, ale: „na nowej stronie mają być” (cytat
osoba zarządzająca). W dniu przygotowywania monitoringu (lipiec 2015
roku) nie ma wzorców dokumentów na stronie internetowej Ośrodka.


Należy wskazać, że pełnopłatne procedury wspomaganego rozrodu, których
przedmiotem jest świadczenie wysokospecjalistycznej usługi medycznej,
przeprowadzane są na podstawie ustnych umów zawartych pomiędzy
Ośrodkiem leczenia niepłodności, prowadzącym działalność gospodarczą w
formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a pacjentami. 
Warunki wykonania umowy w dokumentach podpisywanych przez strony
określone są jednak w zasadzie tylko co do jednej ze stron, tj.
pacjentów, i precyzują tylko obowiązki i zobowiązania pacjentów; nie są
wskazane zobowiązania Ośrodka, co tworzy sytuację nierównowagi stron,
niekorzystną dla pacjenta.

Zgodnie z poglądami wyrażanymi w piśmiennictwie prawniczym umowy
zawarte pomiędzy Ośrodkami medycznymi i pacjentami to umowy o
świadczenie wysokospecjalistycznej usługi medycznej o charakterze
konsumenckim. (por.: Tamara Zimna, „Zawieranie
umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej”
: "Analizując umowę o świadczenie usług
medycznych jako rodzaj umowy zawieranej bezpośrednio z pacjentem, nie
sposób pominąć wymiaru konsumenckiego zawieranego kontraktu, gdzie
stroną umowy jest nie tylko pacjent, lecz zarazem konsument otoczony
szczególną ochroną prawną."
  "Umowa zawarta bezpośrednio z pacjentem
ma charakter umowy nienazwanej, do której zastosowanie znajdują
odpowiednio przepisy o zleceniu (art.750 k.c. w związku z art. 734 i n.
k.c.)."
).

Wobec powyższego należałoby przyjąć pogląd, iż stosunek Ośrodek -
pacjent to stosunek konsumencki, a sama zgoda nie zabezpiecza należycie
interesów pacjenta.  Przedstawione dokumenty stanowią wzorce umów
i mają do nich zastosowanie art. 384 i następne ustawy Kodeks cywilny.


1. Zgoda na leczenie niepłodności
metodą zapłodnienia in vitro (formularz dla pary)


Ust. 2, zdanie ostatnie:  “Pacjentka
i Partner uiszczają solidarnie opłatę według cennika obowiązującego na
dzień wystawienia faktury VAT.”


Biorąc pod uwagę, że umowa o przechowywanie zarodków może być umową
długoterminową - należałoby rozważyć, czy -  przy dopuszczeniu w
umowie zmiany cennika (na co wskazuje odesłanie do obowiązującego w
dniu wystawienia faktury VAT)  nie powinien znaleźć się zapis
dający pacjentom możliwość odstąpienia od umowy po zmianie cen.
Nadmienić należy, że UOKiK wielokrotnie wskazywał, że zastrzeżenie w
umowie z konsumentem zmienności ceny tworzy zbyt daleko idącą swobodę w
kreowaniu stosunku prawnego po stronie przedsiębiorcy i stanowi
klauzulę niedozwoloną (vide art. 3853 pkt 20 kodeksu cywilnego). Uwaga
odnosi się również do pozostałych dokumentów, w których wykorzystano
zacytowany zapis.


*

Ust. 4 zdanie: „Brak terminowego
uiszczenia opłaty z tytułu przechowywania zamrożonego materiału
biologicznego skutkował będzie powiększeniem jej o odsetki ustawowe, a
w przypadku nasienia – jego utylizacją”


Zapis dotyczący odsetek ustawowych jest prawidłowy, gdyż Ośrodek jako
świadczący odpłatne usługi ma prawo żądać zapłaty z tytułu wykonywanych
czynności. Zastrzeżenie żądania zapłaty odsetek ustawowych w przypadku
opóźnienia płatności jest zwykłą praktyką przy zawieraniu umów.
Zastrzeżenia może budzić praktyka niszczenia materiału genetycznego
(nasienie) bez uprzedniego powiadomienia osoby składającej depozyt.


*

Ust. 8: „Zostaliśmy poinformowani,
że Klinika/Spółka nie ponosi odpowiedzialności za przypadki uszkodzenia
lub utraty materiału biologicznego będące następstwem zdarzeń od niej
niezależnych, w szczególności zaistnienia okoliczności siły wyższej np.
pożaru, wybuchu, niemożliwej do uniknięcia awarii sprzętu, aktu
terroryzmu, wojny, ataku, bombardowania lub innych działań militarnych,
strajków czy też wszelkich innych nadzwyczajnych okoliczności tego
rodzaju, na które Klinika/Spółka nie ma wpływu i których nie mogła
przewidzieć, lub zawinionego działania albo zaniechania pacjentów, albo
osób trzecich.”


Wobec faktu, iż Ośrodek jest przedsiębiorcą zobowiązanym do szczególnej
staranności w ramach dokonywanych czynności, powyższy zapis powinien
być uzupełniony o zapis „Z zastrzeżeniem zachowania przez Klinikę
należytej staranności”. Ponadto Sąd Ochrony Konkurencji i
Konsumentów  uznał  za niedozwolone postanowienie o treści: „Sprzedający może być zwolniony od
odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania
umowy, jeżeli niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy jest
następstwem siły wyższej. Zdarzeniami siły wyższej są takie zdarzenia,
które stoją na przeszkodzie wykonania obowiązku Sprzedającego
określonego w niniejszej umowie, które wystąpiły lub stały się stronom
po jej zawarciu, których nikt nie mógł przewidzieć w chwili zawarcia
umowy, które są zewnętrzne w stosunku do działalności Sprzedającego, a
w szczególności: pożar, susza, powódź, trzęsienia ziemi, strajk, uszkodzenie maszyny
i surowców niezbędnych do wykonania umowy i inne podobne zdarzenia”

(wyrok z dnia 22 listopada 2004r. sygn. akt XVII Amc 55/03),
podkreślenie nasze.


Postanowienie to zostało wpisane do rejestru klauzul
niedozwolonych  z numerem 367. SOKiK stwierdził, że postanowienie
to stanowi klauzulę niedozwoloną określoną w art. 385³  pkt 2
Kodeksu cywilnego. Zalicza bowiem do okoliczności siły wyższej
zwalniającej przedsiębiorcę z odpowiedzialności takie zdarzenia, które
w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego nie stanowią zdarzeń
egzoneracyjnych jak np. strajk czy uszkodzenie maszyn i surowców
niezbędnych do wykonania umowy.  Uwagi powyższe dotyczą także
następujących dokumentów:


  1. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz
    zgody dla samotnej pacjentki);
  2. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz
    zgody dotyczący transferu mrożonych zarodków od anonimowego dawcy) ;
  3. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz
    zgody dotyczący transferu mrożonych zarodków od anonimowego dawcy - dla
    samotnej pacjentki);
  4. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody
    dla biorczyni uczestniczącej w programie adopcji oocytów) - formularz
    dla pary
  5. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody
    dla samotnej pacjentki - biorczyni uczestniczącej w programie adopcji
    oocytów)
  6. Zgoda na zamrożenie i przechowywanie zarodków;
  7. Zgoda na zamrożenie i przechowywanie oocytów;
  8. Zgoda na zamrożenie i przechowywanie nasienia;
  9. Zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji
    wewnątrzmacicznej – formularz dla pary;
  10. Zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji
    wewnątrzmacicznej – formularz dla samotnej pacjentki;

*

 ust.  13 „Oświadczamy, że
uznajemy się za prawnych rodziców dziecka (dzieci) urodzonego wyniku
leczenia niepłodności metodą in vitro tak, jak dziecka pochodzącego z
małżeństwa (związku partnerskiego). Przyjmujemy na siebie wszelkie
obowiązki wobec dziecka wynikające z ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9 poz. 59 ze zm.), dalej k.r.o.
lub innymi przepisami prawnymi mającymi zastosowanie w Polsce i/lub w
kraju naszego zamieszkania (prawo rodzinne). Żadne z nas nie wystąpi z
roszczeniem o zaprzeczenie ojcostwa lub macierzyństwa.”


Ośrodek nie jest podmiotem uprawnionym do odbierania oświadczenia o
uznaniu ojcostwa, są to organy wskazane w Art. 73 i 74
k.r.i.o.   Dodatkowo w świetle obowiązującego prawa (analiza
dokumentacji wykonana przed wejściem w życie Ustawy o leczeniu
niepłodności) każdy mężczyzna ma prawo wystąpić z wnioskiem o
zaprzeczenie ojcostwa, co wynika bezpośrednio z Kodeksu Rodzinnego i
Opiekuńczego (Art. 63, Art. 67 i Art. 69), z zastrzeżeniem Artykułu 68
k.r.i.o. stanowiącego:


„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest
dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu
medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”


Artykuł odnosi się do męża matki, a nie do partnera matki, natomiast
umowa odnosi się do obu tych sytuacji, co sprawia, iż złożenie
cytowanego wyżej oświadczenia nie obliguje przyszłego ojca (partnera
matki) do zaniechania zaprzeczeń ojcostwa, jeśli taką będzie mieć wolę.
Kodeks daje mu taką możliwość i umowa zawierana z Ośrodkiem nie może
być sprzeczna z Kodeksem Rodzinnym i Opiekuńczym. Ponadto należy
podnieść, że na podstawie Art. 61(9)
„matką dziecka jest kobieta, która je urodziła”
wobec czego
kobieta taka nie może wystąpić o zaprzeczenie macierzyństwa. Należy
wskazać ponadto, iż wszelkie oświadczenia dotyczące uznania
rodzicielstwa i wynikających z niego obowiązków, złożone przed
poczęciem dziecka, nie mają mocy prawnej. Obowiązki rodziców wobec
dziecka powstają z chwilą urodzenia żywego dziecka (dodatkowo – uznania
dziecka przez jego ojca, w sposób określony przez przepisy Kodeksu
rodzinnego i opiekuńczego, w przypadku gdy rodzice dziecka nie
pozostają w związku małżeńskim).


Uwagi powyższe dotyczą także następujących dokumentów:

  1. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz
    zgody dla samotnej pacjentki);
  2. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro;
  3. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz
    zgody dotyczący transferu mrożonych zarodków od anonimowego dawcy - dla
    samotnej pacjentki);
  4. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody
    dla biorczyni uczestniczącej w programie adopcji oocytów);
  5. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody
    dla samotnej pacjentki - biorczyni uczestniczącej w programie adopcji
    oocytów);
  6. Zgoda na użycie nasienia dawcy - formularz dla pary;
  7. Zgoda na użycie nasienia dawcy - formularz zgody dla samotnej
    pacjentki;
  8. Zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji
    wewnątrzmacicznej – formularz dla pary;
  9. Zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji
    wewnątrzmacicznej – formularz dla samotnej pacjentki;


*

Ust.  14 „Oświadczamy, iż
uznajemy dziecko (dzieci) poczęte w wyniku leczenia niepłodności metodą
in vitro, jak nasze własne poczęte w sposób naturalny.”


Zapis z użyciem języka dyskryminującego, sugerujący, iż dzieci poczęte
wyniku leczenia niepłodności metodą in vitro wymagają dodatkowego
uznania (są gorsze niż dzieci poczęte w sposób naturalny).


Uwagi powyższe dotyczą także następujących dokumentów:

  1. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz
    zgody dla samotnej pacjentki);
  2. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz
    zgody dotyczący transferu mrożonych zarodków od anonimowego dawcy);
  3. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (główny formularz
    zgody dotyczący transferu mrożonych zarodków od anonimowego dawcy - dla
    samotnej pacjentki);
  4. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody
    dla biorczyni uczestniczącej w programie adopcji oocytów);
  5. Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz zgody
    dla samotnej pacjentki - biorczyni uczestniczącej w programie adopcji
    oocytów);
  6. Zgoda na użycie nasienia dawcy - formularz dla pary;
  7. Zgoda na użycie nasienia dawcy - formularz zgody dla samotnej
    pacjentki;
  8. Zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji
    wewnątrzmacicznej – formularz dla pary;
  9. Zgoda na leczenie niepłodności metodą inseminacji
    wewnątrzmacicznej – formularz dla samotnej pacjentki;

*


Ust. 15 „w przypadku braku zgody
Partnera na implantację zarodków lub cofnięcie takiej zgody,”


Brak zgody może dotyczyć także partnerki, więc zapis należałoby
uzupełnić w przypadku braku zgody Partnera/ Partnerki …”. Ponadto
implantacja zarodków jest procesem biologicznym zachodzącym w
organizmie kobiety i nie pociąga za sobą konieczności udzielania zgód.
Trafniejszym byłoby zastąpienie terminu „implantacja” terminem
„transfer”. Uwagi powyższe dotyczą także dokumentu:


1.  Zgoda na leczenie niepłodności metodą in vitro (formularz
zgody dla biorczyni uczestniczącej w programie adopcji oocytów) -
formularz dla pary;


*

Ust. 30 „Zobowiązujemy się
poinformować Klinikę/Spółkę o każdej zmianie adresu do korespondencji
wskazanego w niniejszym dokumencie. Zostałam/zostaliśmy poinformowani,
że korespondencję wysłaną pod ostatnio znany adres, a zwróconą wskutek
niedotrzymania obowiązku określonego w zdaniu pierwszym, uważać będzie
się za skutecznie doręczoną.”


Zgodnie z trwałą praktyką Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów,
zapisy w umowach zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami a konsumentami,
które pozwalają uznać za doręczone dokumenty, których konsumenci w
rzeczywistości nie otrzymali i nie mieli możliwości się z nimi
zapoznać, traktowane są jako klauzule abuzywne.


Uwagi powyższe dotyczą wszystkich analizowanych dokumentów, za
wyjątkiem Zgody na zniszczenie przechowywanych oocytów/nasienia oraz
Zgody na transfer rozmrożonych zarodków


W oświadczeniu
stanowiącym załącznik do opisywanej zgody:


„Wyrażenie powyżej zgody na
zapłodnienie komórek jajowych jest równoznaczne ze zgodą na każdorazową
implantację zarodków. Przyjmuję do wiadomości, iż niniejsza zgoda na
implantację zarodków, może być w każdym czasie cofnięta. Dla swojej
skuteczności wymaga ona formy pisemnej ze skutkiem wobec Kliniki/Spółki
od dnia doręczenia Klinice/Spółce oryginału stosownego oświadczenia o
cofnięciu zgody na implantację zarodków.” 


Implantacja zarodków jest procesem biologicznym zachodzącym w
organizmie kobiety i nie pociąga za sobą konieczności udzielania zgód.
Trafniejszym byłoby zastąpienie terminu „implantacja” terminem
„transfer”.

*

“W przypadku, gdy (…) nastąpi
rozwiązanie naszego małżeństwa przez rozwód/zaprzestanie życia w
związku partnerskim, oświadczamy niniejszym, że decyzje co do
przeznaczenia tych zarodków wymagać będą naszego wspólnego stanowiska.”

 

Należy zauważyć, że w polskim prawie nie została wprowadzona instytucja
“związku partnerskiego”, nie jest zatem jasne, jak interpretowany byłby
powyższy zapis.


2. Zgoda na leczenie niepłodności
metodą in vitro (główny formularz zgody dotyczący transferu mrożonych
zarodków od anonimowego dawcy) – formularz dla pary


Ust. 14 – „Jest nam wiadomym, że w
wyniku rozmrożenia w Klinice zamrożonych zarodków anonimowego dawcy,
personel Kliniki przeprowadzi ich badania, celem ustalenia przydatności
do dokonania ich transferu. Przyjmujemy zatem do wiadomości i wyrażamy
zgodę na zbadanie rozmrożonych zarodków anonimowego dawcy. Jeśli w
wyniku takiego badania okaże się, że zamrożone zarodki anonimowego
dawcy nie spełniają kryteriów upoważniających Klinikę – wedle
stosowanych przez nią standardów – do wykonania transferu, oświadczamy,
że z tego tytułu nie będziemy podnosić wobec Kliniki jakichkolwiek
roszczeń.”


Zapis powyższy w części dotyczącej zrzeczenia roszczeń można uznać za
klauzulę abuzywną zgodnie z art. 3853 pkt 2) Ustawy kodeks cywilny.
Ponadto przywołana Zgoda nie precyzuje dalszego postępowania Ośrodka
wobec Pacjentów w przypadku, gdy wybrane przez Ośrodek zarodki nie mogą
być transferowane (w szczególności kwestii odpłatności za niewykonany
zabieg).


Uwaga powyższa dotyczy także dokumentu: Zgoda na leczenie niepłodności
metodą in vitro (główny formularz zgody dotyczący transferu mrożonych
zarodków od anonimowego dawcy) - formularz dla samotnej pacjentki.


 3. Zgoda na leczenie
niepłodności metodą in vitro (formularz zgody dla samotnej
pacjentki-biorczyni uczestniczącej w programie adopcji oocytów)


Ust. 5. Wyrażam zgodę na użycie 8
komórek jajowych dostarczonych nam przez Klinikę. Jeżeli z 8
gwarantowanych w programie zwitryfikowanych komórek jajowych
rozmrożenie przeżyje mniej niż 6 oocytów, a u Pacjentki nie zostanie
stwierdzona ciąża kliniczna, zastosowanie mają zapisy Harmonogramu
kompensacji.


Zwracamy uwagę na przejrzystą informację wobec pacjentów odnośnie
przyjętej przez Ośrodek polityki kompensacji. Harmonogram kompensacji
nie został załączony do udostępnionej dokumentacji, więc nie możemy go
zweryfikować. Należy jednak podkreślić, iż zapis co do zasady jest
dobrą praktyką wobec pacjentów – biorców.


4. Zgoda na leczenie niepłodności
metodą in vitro (dla samotnej pacjentki)


Nie jest jasny zapis znajdujący się na str. 3 w pkt 12: „Oświadczam, że uznaję się za prawnego
rodzica dziecka (dzieci) urodzonego w wyniku leczenia niepłodności
metodą in vitro tak, jak dziecka pochodzącego z małżeństwa (związku
partnerskiego)”.


Wydaje się, że taki zapis w umowie zawieranej z pacjentką samotną nie
ma uzasadnienia z uwagi na treść przywołanego wyżej Art. 61(9) „matką
dziecka jest kobieta, która je urodziła” wobec czego kobieta taka nie
może wystąpić o zaprzeczenie macierzyństwa.


5.  Regulamin organizacyjny
Podmiotu leczniczego działającego pod firmą Invimed-T Sp. z o.o.


W § 2 Regulaminu wskazano, że:

“Podmiot leczniczy wykonuje działalność leczniczą w przedsiębiorstwach
pod nazwą:

a)      InviMed Europejskie Centrum
Macierzyństwa Warszawa;

b)     InviMed  Europejskie Centrum
Macierzyństwa Katowice”

Tymczasem Ośrodek, w którym odbył się monitoring – z siedzibą w Gdyni,
nie jest wskazany w przedstawionym Regulaminie.

  

Należy wskazać, iż w analizowanych dokumentach konsekwentnie używane są
określenia mąż/partner, żona/partnerka, co należy uznać za dobrą
praktykę. Podobną uwagę należy podnieść wobec osobnych formularzy dla
par i singielek.


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


Usytuowanie Ośrodka wewnątrz dużego budynku o przeznaczeniu
usługowo-handlowym sprawia, że osoby postronne nie wiedzą, dokąd udają
się Pacjenci. Z bezpośredniej obserwacji pracy Ośrodka nie wynika, aby
prawa pacjentów do poszanowania intymności były naruszane. Lokalizacja
pokoju do oddawania nasienia w dalszej części Ośrodka powoduje, iż
pacjent ma zapewnioną dyskrecję. W pomieszczeniu znajduje się miejsce
dla towarzyszącej pacjentowi partnerki, jeśli życzyłby sobie jej
obecności. W gabinetach ginekologicznych fotele i parawany są ustawione
w sposób zapewniający pacjentkom odpowiednią intymność. Pacjentka
przygotowuje się do badania w toalecie znajdującej się bezpośrednio
przy fotelu ginekologicznym.


Strefa zabiegowa jest wydzielona, natomiast budziło naszą wątpliwość,
czy pacjentki mogą się czuć swobodnie w pomieszczeniu pielęgnacyjnym z
uwagi na bezpośrednie sąsiedztwo z klatką schodową i dobiegające z niej
– słyszalne wyraźnie odgłosy/fragmenty rozmów. Również jedna ściana
złożona z okien nie do końca wydaje się zapewniać poczucie intymności z
uwagi na fakt, iż jest pokryta reklamą Kliniki (mleczne szyby). Być
może lepszym rozwiązaniem byłoby zastosowanie na ścianie okiennej oraz
na ścianie sąsiadującej z klatką schodową wertikali.


Z naszych obserwacji wynika ponadto, że personel zachowywał się
dyskretnie, pozwalało to zachować intymność każdego z pacjentów (np.
pracownice rejestracji zwracały się do pacjentów uzgadniających
szczegóły wizyty przyciszonym tonem). Położna na pytanie, czy pacjentom
podczas zabiegów i badań (w tym badania nasienia) mogą towarzyszyć
osoby bliskie udzieliła pozytywnej odpowiedzi oraz potwierdziła, że
może to być każda wskazana przez pacjentkę osoba, w tym partner tej
samej płci. Zgodnie z wypowiedziami Położnej taka informacja jest
udzielana jest udzielana rutynowo. Osoba zarządzająca poinformowała nas
ponadto, iż partnerzy mogą uczestniczyć podczas badań, zabiegów
inseminacji i transferów zarodka. Pacjentka, z którą rozmawiałyśmy,
potwierdziła, że była pytana przez lekarza, czy chciałaby, aby
towarzyszył jej partner.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


Ośrodek posiada przyjętą „procedurę wydawania kopii dokumentacji
medycznej na życzenie pacjenta”, którą nam okazano. Procedura określa
osoby odpowiedzialne za wydanie kopii oraz precyzuje schemat
udostępniania dokumentacji: pacjent zgłasza dyspozycję wydania kopii
dokumentacji, pracownik Rejestracji lub Call Center udziela informacji
niezbędnych do wypełnienia wniosku o wydanie dokumentacji oraz udziela
informacji o koszcie sporządzenia kopii. Wydarzenie jest odnotowywane w
Rejestrze Wydanej Dokumentacji. Lekarz potwierdza zgodność kopii z
oryginałem. Określono również czas przygotowania kopii, który: „nie może przekroczyć 5 dni roboczych
liczonych od dnia przekazania lekarzowi formularza zgłoszenia wraz z
kompletem skopiowanych dokumentów”
. Pacjent zostaje powiadomiony
o możliwości odbioru dokumentacji telefonicznie lub sms'em,
dokumentacja jest wydawana pacjentowi do rąk własnych . W wyjątkowych
sytuacjach procedura zezwala na przesłanie kopii dokumentacji pocztą
elektroniczną za każdorazową zgodą dyrektora zarządzającego.


Pracownica rejestracji poinformowała nas także, że Laboratorium Synevo,
z którym Ośrodek współpracuje, udostępniło ostatnio usługę
umożliwiającą sprawdzenie wyników badań przez Internet: “jest specjalna
karta synevo”, “położna ustala hasło i login”, “nie przesyłamy wyników
mailowo, telefonicznie też nie mówimy”.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


Ośrodek jest przystosowany architektonicznie do potrzeb osób
niepełnosprawnych (budynek jest wielokondygnacyjny – Klinika jest
usytuowana na piętrze, z dostępem do dużej windy). Ośrodek posiada
szerokie drzwi wejściowe, w miarę szerokie przejścia/korytarze,
łazienki dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych).  W
Ośrodku jest gabinet przeznaczony dla osób niepełnosprawnych ruchowo
(jest specjalny, obniżany fotel ginekologiczny).

 

14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności
wykluczająca osoby homoseksualne i kobiety samotne z prawa do leczenia
niepłodności. W związku z powyższym obserwacji monitoringowej poddano
również sytuację obu tych grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób
traktowania tej kwestii przez każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do
raportu pomimo zmiany prawa, jaka nastąpiła w trakcie projektu,
uważając mimo wszystko te obserwacje za cenne dla pacjentów i
uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.


Ośrodek deklaruje, iż z jego oferty mogą korzystać zarówno małżeństwa,
jak i pary niemałżeńskie, kobiety samotne i pary jednopłciowe. Ta
polityka została potwierdzona również w analizie dokumentacji, w której
znajdowały się wzorce zgód zarówno dla par, jak i dla kobiet samotnych.
W wywiadzie z lekarką uzyskano informację, iż w Ośrodku leczyły się
pary jednopłciowe: „miałam kilka
takich par, może dwie”
(cytat lekarz).  Jednocześnie w
trakcie zadawania pytań kwestionariuszowych z części poświęconej
polityce Ośrodka wobec par nieheteroseksualnych, lekarka z którą
rozmawiałyśmy zareagowała ze sporą rezerwą na pytanie, czy pacjentka
przychodziła na wizyty z partnerką i czy partnerka była zapraszana na
wizyty: „nie, ponieważ nigdy nie
wiadomo, czy to stała partnerka, czy taka na chwilę”
.


Zwracamy uwagę na nierówne traktowanie par hetero- i homoseksualnych
wynikające z zacytowanego fragmentu rozmowy.


15. Opieka psychologiczna


 
Ośrodek od niedawna zatrudnia psychologa na zasadzie “kontraktu
gospodarczego” (wypowiedź Dyrektor Zarządzającej): „jest to osoba która miała do czynienia z
niepłodnością w swoich prywatnych praktykach”
. Dyrektor
zarządzająca dodała także: “bardzo
często ja się spotykam z pacjentami”
. Faktycznie w czasie
monitoringu byłyśmy świadkami, jak do Dyrektor Zarządzającej przyszła
na wstępną rozmowę pacjentka po czterech nieudanych próbach IVF, chcąca
się zorientować w ofercie Ośrodka. Należy docenić fakt, iż pacjenci
czują się w Ośrodku na tyle bezpiecznie, że zwracają się w takich
sprawach do osoby zarządzającej, mimo wszystko jednak takie spotkania
nie są ekwiwalentem wsparcia psychologicznego i ich funkcja jest
odmienna.


Pacjentom są oferowane konsultacje psychologiczne. Pacjenci podchodzący
do procedury IVF mają prawo do jednej  bezpłatnej wizyty u
psychologa. Osoba Zarządzająca powiedziała: „zależy nam na tym, aby pacjent był
bezpieczny”
.  Gabinet psychologa mieści się w
pomieszczeniu, które – zgodnie z informacją udzieloną przez personel
„pierwotnie było
zaprojektowane jako gabinet USG
”. Gabinet nie zawiera okien,
jest dość duszny i niewielki.


W przyszłości Ośrodek zamierza również wprowadzić warsztaty
psychoedukacyjne prowadzone przez psychologa. W wywiadach z osobą
zarządzającą Ośrodkiem  oraz położną pojawiła się sprzeczność
odnośnie częstotliwości dostępności psychologa w Ośrodku. Osoba
zarządzająca powiedziała nam, że psycholog dostępny jest codziennie w
godzinach 9-11 lub 10-12. Natomiast położna, iż 4 dni w tygodniu.
Zgodnie z informacjami uzyskanymi od personelu w lutym 2015 roku z
porady psychologa skorzystało sześciu pacjentów. Osoba zarządzająca
Ośrodkiem poinformowała nas również o tym, iż personel Ośrodka: „współpracuje z psychologiem”, “przyszłe szkolenie chciałabym, aby
dotyczyło tego, jak zachęcić pacjentów do tego, aby chcieli korzystać z
porady psychologa”
. Z drugiej strony w wywiadzie z
lekarzem  uzyskałyśmy informację, że psycholog nie jest
postrzegany jako osoba istotna w pracy z pacjentami niepłodnymi: „mi się wydaje, że ja nie mam problemów z
komunikowaniem się z pacjentami, nie potrzebuję takich konsultacji”

(cytat lekarz). Jednocześnie położne wskazywały, iż odbywają się
szkolenia z zakresu umiejętności miękkich. Zgodnie z informacją
uzyskaną od osoby zarządzającej: „psycholog
jest członkiem zespołu Ośrodka i uczestniczy w zebraniach zespołu”
,
zgodnie z informacją od personelu: „Psycholog
nie uczestniczy w zebraniach zespołu, ale wiemy, że możemy mieć takie
wsparcie”
, . Zgodne odpowiedzi pojawiły się w przypadku pytania,
czy psycholog sprawuje opiekę konsultacyjną i  superwizyjną nad
personelem: wszyscy rozmówcy odparli, że nie. Personel ponadto
potwierdził, iż rekomenduje konsultacje psychologiczne pacjentom, ale
pacjentka, z którą rozmawiałyśmy poinformowała nas, że nigdy nie
otrzymała takiej informacji od lekarza ani od reszty personelu.


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).


W trakcie monitoringu zostałyśmy poinformowane, że kwestia dawstwa jest
koordynowana w Ośrodku przez Dyrektor Zarządzającą. Lekarka w trakcie
rozmowy wskazała, że w tej kwestii powinnyśmy rozmawiać z Panią
Dyrektor Zarządzającą.


Dawstwo nasienia:


Ośrodek nie prowadzi własnego banku nasienia. Korzysta w tym zakresie z
duńskiego banku  CRYOS. Jednak, jak zauważyła w rozmowie z nami
dyrektor zarządzająca: „Pacjenci
mogą też z innej bazy wybrać dawcę”
. W związku z korzystaniem z
banku CRYOS pacjenci mogą wybrać pomiędzy dawcą anonimowym i jawnym,
jak również dawcą z profilem rozszerzonym wraz ze wszystkimi
możliwościami udostępnianymi przez CRYOS, w tym samodzielnym wyborem
dawcy z bazy.


Dawstwo komórek jajowych i
zarodków:


Ośrodek – na miejscu w Gdyni – nie prowadzi Banku komórek jajowych,
prowadzi jednak dawstwo międzypacjenckie. Z uwagi jednak na fakt, że
jest jedną z filii InviMed w Polsce – korzysta z banku komórek jajowych
prowadzonego w Warszawie: „za własny
uznajemy prowadzony (bank komórek – dopisek nasz) w InviMed w Warszawie”
.
W związku z powyższym jeśli idzie o informacje o zasadach rekrutacji
dawczyń, konsultacji z psychologiem etc. należy w tej kwestii korzystać
z raportu opracowanego dla Ośrodka Invimed Warszawa. W odniesieniu do
pytania z kwestionariusza dotyczącego osoby odpowiedzialnej za
rekrutację dawczyń międzypacjenckich dyrektor zarządzająca wskazała: „Nie można tego określić “rekrutacją”,
“ Raczej wynika to z rozmowy u
lekarza”
. Na pytanie, czy konsultacja psychologiczna jest
rekomendowana przez lekarza prowadzącego potencjalnej dawczyni
międzypacjenckiej odpowiedzi była twierdząca. Otrzymałyśmy również
informację, iż: „jeśli rezygnują
(potencjalne dawczynie – dopisek nasz) z konsultacji trafiają na listę
rezerwową dawców”
. Być może są to informacje wynikające z
procedur stosowanych w Warszawie, nie umiemy tego określić. W ramach
banku komórek jajowych są także deponowane rozszerzone informacje o
dawczyniach, np. zdjęcia z dzieciństwa, czy zainteresowania. Pacjenci
również są o tym informowani – że mogą, o ile takie informacje są –
zapoznać się z nimi.


Pacjenci-biorcy nie otrzymują materiałów edukacyjnych na temat dawstwa
dotyczących aspektów psychologicznych czy społecznych. Personel
deklaruje, iż pacjenci-biorcy są zaznajamiani przez lekarza z prawną
sytuacją dawstwa/biorstwa gamet i zarodków w Polsce.


17. NASZE REKOMENDACJE


Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych
praktyk oraz rekomendacji


Dobre praktyki:

  1. Polityka Ośrodka dotycząca prawa do intymności pacjentów wygląda
    na realizowaną bez zarzutu począwszy od zaplanowania rozmieszczenia
    pokojów do pobierania nasienia oraz ich estetycznego urządzenia, a
    skończywszy na wdrożeniu komputerowego systemu monitorowania wizyt, aby
    nie zakłócać przebiegu badania ginekologicznego przez personel;
  2. Pozytywną uwagę należy zwrócić na jakość materiałów edukacyjnych
    udostępnionych w poczekalni. Choć wszystkie materiały są materiałami
    własnymi sieci Invimed, prezentują sobą bardzo dobrą jakość i używa się
    w nich propacjenckiego języka;
  3. Za dużą dogodność dla pacjentów należy uznać umożliwienie
    otrzymania wyników badań drogą elektroniczną poprzez współpracę z
    laboratorium Synevo, gdzie wszystkie dane wrażliwe są kodowane i
    bezpieczne.


Rekomendacje:

  1. Rekomendujemy umieszczenie w poczekalni tablicy z nazwiskami oraz
    godzinami przyjęć lekarzy pracujących w Ośrodku oraz wyeksponowanie
    Karty Praw Pacjenta.
  2. Sugerujemy uzupełnienie cennika na stronie o wszystkie zabiegi i
    badania oferowane przez Ośrodek;
  3. Rekomendujemy uzupełnienie biogramów i zdjęć personelu na stronie
    internetowej Ośrodka (personel recepcji, położne/pielęgniarki);
  4. Rekomendujemy zweryfikowanie treści dokumentacji podpisywanej
    przez pacjentów;
  5. Sugerujemy ponowną refleksję nad rolą psychologa w Ośrodku i
    kwestią współpracy pomiędzy personelem i psychologiem: jaki jest jej
    zakres, jakie są obowiązki psychologa, w jaki sposób personel
    rekomenduje pacjentom skorzystanie z możliwości konsultacji. Być może
    godna rozważenia jest procedura rutynowego informowania pacjentów o
    takiej możliwości zamiast funkcjonowania procedury zwyczajowej. Ponadto
    zachęcamy do włączenia psychologa w organizację szkoleń dla personelu z
    polityki antydyskryminacyjnej (nawet jeśli na mocy obowiązującej Ustawy
    o leczeniu niepłodności osoby homoseksualne nie mogą korzystać z oferty
    ośrodków leczenia niepłodności, warto poświęcić refleksję nastawieniu
    personelu do różnorodnych sytuacji, w jakich znajdują się pacjenci);
  6. Sugerujemy zweryfikowanie informacji dotyczących skuteczności
    Ośrodka w leczeniu niepłodności wraz z podaniem indywidualnej
    skuteczności Ośrodka oraz uzupełnieniem metodologii (jaka grupa
    wiekowa, jakie założenie pomiarowe, jaka liczba cykli, jaka metoda
    leczenia);
  7. Rekomendujemy włączenie do materiałów edukacyjnych dla pacjentów
    informacji o dawstwie i biorstwie gamet/zarodków z uwzględnieniem stanu
    prawnego dawstwa oraz aspektów psychologicznych i społecznych, w tym
    także udostępnienie pacjentom poradników na ten temat (np. bezpłatne
    poradniki „Powiedzieć i Rozmawiać”);
  8. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
    grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
    pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
    pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
    zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
    i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl,
    www.nieplodnoscboli.pl);
  9. Lista publikacji, którą warto uwzględnić na stronie WWW dla
    pacjentów lub włączyć do informacji pisemnych:

Poradniki:

Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo
CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec,
Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec,
Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach
wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom
Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet,
Wydawnictwo Esprit

Publikacje popularnonaukowe i
beletrystyka:

Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie
reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena
Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń,
Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek,
Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna
Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red.
Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka,
Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara
Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo
Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo
PZWL

Publikacje naukowe:

Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i
Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red.
Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii
Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS


18. Komentarz osrodka do raportu

It appears your Web browser is not configured to display PDF files. No worries, just click here to download the PDF file.



No submissions available.
Zaloguj się aby wypełnić ankietę.