Centrum Zdrowia GAMETA Gdynia

Istnieje od 2009 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:

Dane placówki

pin

Adres:

Gdynia,81-347
ul. Św. Piotra 21

phone

Telefon:

58 526 10 02

Nasza lokalizacja

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Gameta Gdynia
Data przeprowadzonego monitoringu 02.03.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
do ESHRE od 2011 roku oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO
9001:2008. Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE i 
uczestniczy w szkoleniach ESHRE. Ośrodek zadeklarował znajomość
„Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych
przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek wykonuje niektóre
badania/zabiegi w ramach umowy z NFZ.



2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się w centrum Gdyni (około pięciu minut drogi od dworca
kolejowego) w pięciokondygnacyjnym budynku mieszkalnym. Ośrodek posiada
osobne wejście. Na przylegającej do posesji działce istnieje możliwość
zaparkowania samochodu. W szczególnych przypadkach – po wcześniejszym
ustaleniu – można skorzystać ze służbowego parkingu podziemnego (
wiadomość uzyskana w sekretariacie). Ośrodek Gameta Gdynia Centrum
Zdrowia zajmuje się nie tylko leczeniem niepłodności. W skład Ośrodka
wchodzą między innymi poradnie: ginekologiczno-położnicza,
diabetologiczna, żywienia, chorób piersi, okresu przekwitania. Jedną z
istotniejszych informacji dotyczących przejrzystości Ośrodka  jest
fakt braku połączeń sieciowych pomiędzy Ośrodkami Gameta pracującymi
pod tą samą nazwą. Ośrodki łączy strona www, wspólne logo oraz
powiązania osobowo-kapitałowe. Początkowo Ośrodek pracował pod
skrzydłami łódzkiej kliniki, teraz współpraca opiera się na wymianie
doświadczeń. Nie ma więc wspólnych procedur, zasad postępowania oraz
wzorów dokumentów.



Ośrodek zajmuje dwa piętra. Przy wejściu do Ośrodka znajduje się duża
tablica informacyjna z godzinami przyjęć lekarzy. Na parterze
naprzeciwko wejścia znajduje się rejestracja z trzema stanowiskami (po
dwa krzesła dla pacjentów przy każdym stanowisku). Pośrodku
pomieszczenia znajdziemy wygodne kanapy, stoliki z prasą i ulotkami
oraz automat z wodą. W poczekalni znajduje się również
szafa/miniszatnia oraz toaleta dostosowana do potrzeb
niepełnosprawnych. Na parterze umiejscowiono także gabinet zabiegowy,
konsultacyjny i jeden gabinet ginekologiczny.

Na piętro można dotrzeć schodami lub windą. Znajdują się tam cztery
gabinety ginekologiczne, szafa/miniszatnia, toalety, pokój do oddawania
nasienia (Ośrodek udostępnia dwa takie pokoje),  pracownia
seminologiczna bez osobnej poczekalni oraz część zabiegowa z dwiema
dwuosobowymi salami wypoczynkowymi. Liczba krzeseł w obu poczekalniach
sprawia wrażenie wystarczającej wobec potrzeb pacjentów. Ośrodek
sprawia komfortowe i estetyczne wrażenie.



Sytuacja badawcza:



Na dzień monitoringu zaplanowano mniej zabiegów niż zazwyczaj.
Pacjentki do rozmów z nami zgłaszały się spontanicznie. Jedna
porozmawiała z nami na miejscu, a z dwiema umówiłyśmy się na rozmowy
telefoniczne. Jedna z rozmów telefonicznych się nie odbyła się –
pacjentka wycofała się.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Ośrodek prowadzi swoją
stronę internetową, w części merytorycznej jest to strona wspólna dla
grupy Gameta. Można ją nazwać „kopalnią wiedzy”. Strona może służyć
jako kompendium nie tylko pacjentom leczącym się w tym Ośrodku, ale
wszystkim pacjentom pragnącym poszerzyć swoją wiedzę o leczeniu
niepłodności. Na stronie znajdziemy szczegółowe informacje o
diagnostyce i leczeniu niepłodności, informacje o przebiegu zabiegów
oraz skutkach ubocznych. Jak wspomniano, strona placówki jest ogólną
stroną dla trzech różnych podmiotów działających w ramach sieci Gameta
– Rzgowa k. Łodzi, Kielc i Gdyni (przy opisie zakresu usług jest
adnotacja, które usługi są dostępne w której lokalizacji). Bardzo łatwo
odnajdujemy dane teleadresowe Ośrodka – podano numery telefonów,
godziny pracy Ośrodka i mapkę dojazdową. Ponieważ placówki prowadzą
także działalność szerszą niż tylko leczenie niepłodności, informacje o
usługach są ze sobą wymieszane (np. w zakresie usług, w
aktualnościach).



Na stronie WWW Ośrodka znajduje się spis specjalistów zatrudnionych w
Placówce w domyślnym podziale na grupy personelu: lekarze,
pielęgniarki/położne, embriolodzy, pracownicy laboratorium, psycholog.
Domyślność podziału polega na kolejności uszeregowania wizytówek na
dziewięciu stronach spisu, począwszy od lekarzy a skończywszy na
personelu pielęgniarskim. Taka konstrukcja spisu wydaje się
nieczytelna, przede wszystkim uniemożliwia pacjentowi uzyskanie jasnej
informacji, kto dokładnie pracuje w Ośrodku wybranym przez pacjenta,
skoro Gameta prowadzi aż trzy ośrodki w różnych miejscach Polski. Na
stronie znajduje się wprawdzie wyszukiwarka, w której można zaznaczyć,
iż szukamy personelu konkretnego Ośrodka (Łódź, Gdynia lub Kielce),
niemniej być może godne rozważenia byłoby wydzielenie podstron każdego
z Ośrodków. Nie wszystkie wizytówki są zaopatrzone w zdjęcia. Brakuje
również informacji o kwalifikacjach kadry i ich biogramów, jedynie
niektórzy pracownicy mają takie opisy przy swoich wizytówkach. Być może
warto byłoby rozważyć podział list personelu w zależności od miejsca
zatrudnienia, aby pacjent leczący się w Gdyni czy w Kielcach mógł z
łatwością poznać pracujący tam zespół.



Jakość  informacji o diagnostyce i metodach leczenia należy uznać
za bardzo dobrą, jednak nie kompletną – brakuje szczegółowych
informacji o punkcji jąder, banku nasienia, brakuje informacji o
możliwości adopcji zarodka i wykonania procedury in vitro z komórką
dawczyni lub z nasieniem dawcy. Przy opisie poszczególnych
badań/zabiegów (z wyjątkiem wyżej wymienionych) znajdują się informacje
o ich przebiegu, sposobie przygotowania do nich,  skutkach
ubocznych i prognozowanej skuteczności.  Naszą uwagę zwróciło
także uźrodłowienie informacji w Rekomendacjach Polskiego Towarzystwa
Medycyny Rozrodu i Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, co należy
uznać za modelową praktykę konstruowania informacji dla pacjentów (w
tym również zamieszczono krótkie i czytelne objaśnienia, jakie metody
diagnostyczne nie są zalecane przez Rekomendacje/jakie warunki należy
spełnić przy np. stymulacji jajeczkowania cytrynianem klomifenu, co
stanowi ważne źródło edukacji pacjentów). Dobrym rozwiązaniem jest
szczegółowe opisanie pierwszej wizyty w Ośrodku, wyszczególnienie co na
wizytę należy zabrać. Dzięki temu pacjenci będą do wizyty dobrze
przygotowani co jest istotne szczególnie dla pacjentów mieszkających
poza Gdynią. Strona zawiera ponadto dział „Najczęściej zadawane
pytania”, tzw. FAQ, który szereguje odpowiedzi na szereg istotnych
pytań począwszy od różnicy między niepłodnością i bezpłodnością, a
skończywszy na objaśnieniu, czym jest endometrium. Również tę praktykę
należy uznać za bardzo wartościową edukacyjnie.



Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:



Ośrodek udostępnia pacjentom numer telefonu lekarza dyżurnego. Ponadto
pacjenci – zgodnie z deklaracją osoby zarządzającej – otrzymują również
numer telefonu komórkowego lekarza prowadzącego. Pacjenci w rozmowie z
nami potwierdzili, iż udostępniono im kontakt telefoniczny do lekarza
prowadzącego i mogli z niego korzystać (lekarz odbierał połączenie lub
oddzwaniał).



Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:



Ośrodek posiada bardzo dobrze przygotowane w części informacyjnej
dokumenty cywilnoprawne. Podobnie jak strona www, formularze zgody i
informacje dla pacjentów zawierają opisy procedur oraz wszystkie ważne
informacje.



W Ośrodku w przestrzeni ogólnodostępnej można znaleźć pojedyncze ulotki
związane z leczeniem niepłodności. Większość ulotek stanowi jednak
materiał reklamowy dla przyszłych rodziców (informacje o banku krwi
pępowinowej, reklamy suplementów dla przyszłych mam, a nawet apele o
przekazanie 1% na chore dziecko) co może wydawać się niestosownością.
Brakuje udostępnionej literatury przedmiotowej (książki, poradniki,
publikacje) oraz prasy związanej z leczeniem niepłodności (np. Chcemy
być rodzicami).



W rozmowach z nami pacjentki deklarowały, że otrzymały wyczerpujące
informacje o diagnozie, planie leczenia, zrozumiałe i czytelne
instrukcje postępowania. Deklarowały również, że mogły swobodnie
zadawać pytania, jeśli czegoś nie zrozumiały. Informacje na temat
zabiegów (przebiegu, przygotowania) są przekazywane ustnie przez
lekarza i położną. Informacje o skuteczności zabiegów znajdują się w
dokumentach zgody podpisywanych przez pacjentów przed przystąpieniem do
procedur.



Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 



Na stronie www znajduje się cennik. Z punktu widzenia pacjenta cennik
dotyczący zapłodnienia pozaustrojowego może być mało czytelny (nie ma
jednej ceny procedury in vitro, w części stymulacyjnej ceny ulegają
zmianie w zależności od ilości cykli). Według deklaracji pracowników
recepcji, pacjent może uzyskać telefonicznie pełną informacja o
kosztach leczenia. Fakt ten został potwierdzony w trakcie telefonicznej
rozmowy z pracownikiem recepcji: „Na
cały program musi pani liczyć około 10 -11 tysięcy… W skład programu
wchodzi stymulacja, procedura, ewentualne mrożenie oraz transfer,
podaję ceny „około” ponieważ wszystko zależy od ilości badań…trzeba
również doliczyć koszty leków”
. Osoba zarządzająca
zadeklarowała, że jedynie opłata dotycząca pierwszego podejścia jest
stała, pozostałe ceny są negocjowalne.



Jeśli idzie o procedurę składania skarg:



W Ośrodku można złożyć skargę na pracę placówki. Zgodnie z informacją
uzyskaną od osoby zarządzającej skargi rozpatrywane są przez dyrektora
medycznego. Forma odpowiedzi na skargę zależy od formy złożonej skargi:
na skargi mailowe odpowiedź udzielana jest elektronicznie, na skargi
ustne – ustnie, na skargi pisemne – pisemnie.  Zadeklarowano, iż w
ciągu pięciu lat pracy Ośrodka otrzymano dwie skargi: „nie było żadnego roszczenia w stosunku do Ośrodka”, „raz skarga dotyczyła rejestratorki”, „w takich sytuacjach spotykam się z pacjentami i rozmawiam”.



Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:



Ośrodek nie publikuje twardych wyników leczenia niepłodności. W
zakładce „wyniki leczenia” znajdujemy rozbudowaną  informację o
interpretacji wartości procentowych podawanych przez inne ośrodki:



http://www.gameta.pl/wyniki-leczenia/interpretacja-wynik%C3%B3w-leczenia



Takie działanie – jak również samą treść informacji – należy uznać za
wartościowe edukacyjnie wobec pacjentów, którzy często nie są świadomi,
iż publikowane na stronach różnych ośrodków i  obiecująco
wyglądające statystyki mogą być w istocie np. wynikami prób beta HCG w
odniesieniu do wybranej grupy pacjentek (np. poniżej 30 roku życia) i
wprowadzać w błąd co do ogólnej skuteczności terapii.



Ośrodek pracuje na stworzonym przez jednego z lekarzy programie do
zbierania danych o przebiegu i wynikach leczenia. Podczas monitoringu
miałyśmy wgląd w dane statystyczne, zarówno wskaźnik implantacyjności
jak i ilość żywo- i martwourodzonych dzieci (Ośrodek rozdaje pacjentkom
ankiety i prosi o odesłanie ich po zakończeniu ciąży, w przypadku braku
zwrotu ankiety przedstawiciel kliniki kontaktuje się z pacjentami w
celu zebrania informacji). Możemy powiedzieć, że z danych które nam
pokazano (miałyśmy wgląd w system i nie widzimy możliwości aby dane
były zafałszowane) wynika, że Ośrodek osiąga wyniki na poziomie
europejskim. Mimo to źródłem informacji dla pacjentów o skuteczności
danego Ośrodka nie powinien być raport monitoringowy, a informacje
uzyskane od samego Ośrodka. Wprawdzie w trakcie rozmowy z lekarzem oraz
osobą zarządzającą poinformowano nas, że z pacjentami omawia się ich
indywidualne szanse na ciążę i wtedy możliwy jest również wgląd w
statystyki, a pary z którymi rozmawiałyśmy potwierdziły te informacje –
jednak pomimo powyższego sugerujemy poszukanie złotego środka, który
pozwoli na utrzymanie dalszych wysokich standardów odpowiedzialności za
rzetelność informacji, a jednocześnie wyjdzie bardziej naprzeciw
oczekiwaniom pacjentów w zakresie ich prawa do informacji. Ponadto na
stronie internetowej w zakładce „wyniki leczenia” znajdziemy informację:



„Dzięki temu, że jesteśmy w stanie
zastosować wszystkie aktualnie dostępne na świecie metody diagnostyki i
leczenia niepłodności zaliczamy się do najlepszych ośrodków w Europie.




W naszym Ośrodku od wielu lat
wykonujemy bardzo dużo prób leczenia metodą pozaustrojowego
zapłodnienia. Pomimo tego, że zebraliśmy w tym czasie setki tysięcy
pozycji w analizach statystycznych nie możemy przedstawić przed
leczeniem idealnie określonego rokowania w przeliczeniu na próbę
leczenia, którą Państwo podejmujecie. Dlaczego? Dlatego, że przed
Państwem leczyliśmy wiele par, których czynniki rokownicze były bardzo
zbliżone do Państwa jednak nie identyczne. Pamiętajmy o tym, że każda
para ma indywidualne czynniki, które wpływają na szansę na urodzenia
dziecka. Dlatego też ważne jest to aby dopasować jak najlepiej sposób
leczenia. Jest to możliwe wtedy, gdy Ośrodek zapewnia wszystkie możliwe
metody leczenia niepłodności”




Ponownie: rozumiejąc założenia Ośrodka wynikające z przyjęcia
wspomnianego wysokiego standardu w zakresie odpowiedzialności za
informację, zwracamy uwagę, iż – przynajmniej ogólne -  informacje
o skuteczności byłyby zasadne szczególnie dla pacjentów rozważających
podjęcie leczenia w tym Ośrodku. W rozmowach z pacjentami
zweryfikowałyśmy informacje otrzymane w tym zakresie przez personel
medyczny i wszyscy pytani pacjenci potwierdzili, że podczas wizyt
rozmawiano z nimi o skuteczności zabiegów. Informacji udzielał lekarz.
W rozmowie z lekarzem uzyskałyśmy również wiadomość, iż Ośrodek dla
wyliczania własnych statystyk przyjął, że o pozytywnym wyniku procedury
świadczy potwierdzenie ciąży w badaniu usg (tzw. ciąża kliniczna w
odróżnieniu od ciąży biochemicznej). W trakcie rozmowy z lekarzem oraz
osobą zarządzającą wspomniano również o współczynniku Take Home Baby
czyli: „ile procedur kończy się urodzeniem zdrowego dziecka”.



Jak wspomniano powyżej, Ośrodek dla potrzeb własnych (wewnętrznego
monitorowania własnej skuteczności)  zbiera informacje
statystyczne poprzez ankiety pacjenckie: zarówno jeśli chodzi o odsetek
implantacyjności zarodków, jak i odsetek urodzonych dzieci.  Tę
praktykę potwierdzają dokumenty dotyczące  programu zapłodnienia
pozaustrojowego, w których czytamy:



„Zdrowie dzieci poczętych dzięki
procedurze IVF-ICSI jest przedmiotem licznych analiz dotyczących
bezpieczeństwa metody leczenia. Ciężarnym parom po programie
pozaustrojowego zapłodnienia wydajemy ankiety dotyczące przebiegu
porodu i stanu zdrowia dziecka/dzieci po narodzinach. Część spośród
kilkuset ciąż już zakończyła się , wiele nadal trwa. Do końca lutego
2013 uzyskaliśmy wyniki ze 109 porodów w wyniku których urodziło się
136 dzieci poczętych dzięki metodzie INV- ICSI, 108 dzieci pochodziło z
leczenia na świeżym cyklu INF-ICSI (62 ciąże pojedyncze i 23 pary
bliźniaków) a 28 dzieci (20 ciąż pojedynczych i 4 pary bliźniaków) było
efektem transferu zarodków zamrożonych. Chłopców urodziło się w sumie
70-ciu a dziewczynek 66. Średnia waga urodzeniowa dziecka urodzonego z
ciąży pojedynczej to 3487g., a z mnogiej 2427g. Średni czas trwania
ciąży pojedynczej to 39 i pół tygodnia, a ciąży bliźniaczej to
niespełna 36 tygodni.




Liczymy, że na zwrot wypełnionych
ankiet w przyszłości będzie jeszcze większy, ponieważ informowanie nas
o zakończeniu ciąży jest jedynym sposobem na uzyskanie ostatecznych
wyników przeprowadzonego leczenia. Jest to możliwe wyłącznie dzięki
współpracy pacjentów z Ośrodkiem leczenia niepłodności.”




Pomijając inicjatywę Ośrodka w zakresie zbierania takich danych, którą
należy uznać za wzorcową, w przywołanym cytacie zwróciłyśmy uwagę na
określenie „ciężarnym parom”, które sugeruje że niepłodność jest w
Ośrodku traktowana jako wspólny problem.



Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:



Z rozmów z lekarzem oraz osobą zarządzającą ( dyrektor medyczny, lekarz
zajmujący się niepłodnością) wynika, że klinika przestrzega zasad
monotransferu czyli transferu pojedynczego zarodka. Lekarz w rozmowie z
nami przyznał: „Początkowo byliśmy przestraszeni zasadami programu MZ, jednak teraz widzimy, że to ma sens”. Lekarz zaznaczył również, że doświadczenie go uczy, że: „transfer jednego zarodka jest jedyną słuszną drogą”.
Pacjentka, z którą rozmawiałyśmy powiedziała, ze lekarz kładł duży
nacisk na SET oraz podkreślał jego zalety.  W informacji dla
pacjentów oraz formularzu świadomej zgody ( s. 2 , punkt IV ) czytamy
jednak „…Aby zmniejszyć ryzyko ciąży mnogiej ogranicza się liczbę przenoszonych embrionów do 1,2 lub 3…” . Jednocześnie w tym samym dokumencie czytamy ( s. 4 punkt 6.5 i 6.5) „W
wyniku terapii metodą pozaustrojowego zapłodnienia istnieje większe
prawdopodobieństwo wystąpienia ciąży wielopłodowej. Ciąża wielopłodowa
niesie za sobą ryzyko: poronienia, przedwczesnego porodu oraz większe
ryzyko zakończenia ciąży cesarskim cięciem. Należy pamiętać, że nawet
przeniesienie 1 zarodka w bardzo rzadkich sytuacjach prowadzić do ciąży
mnogiej przez podzielenie zarodka(….) Ryzyko wystąpienia powikłań
podczas ciąży i połogu jest większe w przypadku ciąży wielopłodowej…”
.



Polityka SET nie została jednak opisana na stronie internetowej
Ośrodka, ta uwaga dotyczy wszystkich placówek Gamety. Tym samym
realizacja tej polityki oparta jest na informacjach ustnych udzielanych
pacjentom przez lekarza, co wydaje się dość niestabilną procedurą z
uwagi na fakt, iż nie każdy lekarz może prezentować podejście
analogiczne do stanowiska naszego rozmówcy, a w związku z tym
informacje przedstawiane pacjentom mogą nie być spójne.


4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem programu rządowego od początku jego trwania,
to jest od lipca 2013 roku. Ośrodek posiada własną zakładkę dotyczącą
programu rządowego. Przekierowanie na zakładkę następuje bezpośrednio
ze strony głównej poprzez kliknięcie w baner „IN VITRO z
dofinansowaniem – Program Rządowy”



Strona zawiera wszystkie istotne dla pacjenta informacje tj. warunki
uczestnictwa, zakres programu, informacje o wymaganych badaniach i
dokumentacji, wzory dokumentów, informacje kto kwalifikuje się do
programu i co należy uczynić, aby taką kwalifikację uzyskać.



Dodatkowo na każdej podstronie strony głównej umieszczony jest baner
programu, który jest jednocześnie linkiem do strony ministerialnej
invitro.gov.pl. Żadna z naszych rozmówczyń-pacjentek nie była
uczestniczką programu rządowego, więc nie mogłyśmy potwierdzić
deklaracji personelu, iż wszyscy pacjenci – zarówno refundacyjni, jak i
pełnopłatni – są traktowani w sposób równy.


5. Rejestracja wizyty


W Ośrodku znajdują się trzy oddzielone od siebie stanowiska
rejestracyjne. Przy każdym stanowisku zapewniono dwa krzesła pacjentom.
W monitoringu bezpośrednim zaobserwowałyśmy, iż personel rejestracji
zachowuje się uprzejmie i dyskretnie. W pobliżu rejestracji znajdują
się komfortowe kanapy i dystrybutor z wodą (bezpłatnie). Według opinii
pacjentów wizyty umawiane są sprawnie i w miłej atmosferze. Istnieje
możliwość płatności kartą lub przelewem, pacjenci otrzymują paragony.
Personel deklaruje, że o opóźnieniach powyżej 40 minut informuje
pacjentki telefonicznie. Nie miałyśmy jednak okazji potwierdzić tej
informacji, gdyż żadna z pacjentek, z którymi rozmawiałyśmy nie miała
do czynienia z większym opóźnieniem wizyty. Podczas monitoringów
sprawdzałyśmy również dostępność Karty Praw Pacjenta. W przypadku tego
Ośrodka Karta Praw Pacjenta nie została udostępniona publicznie,
znajdowała się w szufladzie i była: „udostępniana na żądanie”
(cytat: rejestracja). Zwracamy uwagę, iż Karta Praw Pacjenta powinna
być dostępna w przestrzeni ogólnej, aby każdy pacjent mógł się z nią
zapoznać bez proszenia o jej pokazanie.



Zgodnie z informacjami uzyskanymi od personelu rejestracji, na
umówienie pierwszej wizyty w Ośrodku oczekuje się średnio od dwóch do
trzech tygodni, choć personel zastrzegł również: „Czas oczekiwania może zależeć od wyboru lekarza, którego dokonają pacjenci”.
Na wizytę można umówić się osobiście lub telefonicznie, Ośrodek nie
praktykuje zapisów internetowych, choć na stronie znajduje się
formularz kontaktowy. Pracownicy recepcji oraz personel
położniczo-pielęgniarski są szkoleni średnio dwa razy w roku
(otrzymałyśmy w tym zakresie spójne informacje od przedstawicieli
wszystkich grup pracowników). Wszyscy pracownicy deklarują również
możliwość konsultacji z psychologiem, także w sprawach niezwiązanych
bezpośrednio z pracą: „Z panią psycholog mogę porozmawiać o wszystkim, również np. o mojej siostrzenicy” (cytat: szefowa położnych), „Każdy ma dostęp do pani psycholog, mam możliwość rozmowy z psychologiem w razie sytuacji kryzysowych” (cytat rejestracja).


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Zgodnie z informacjami uzyskanymi od pacjentek wizyty lekarskie
odbywają się planowo.  Czas trwania pierwszej wizyty tzw.
informacyjnej wynosi zgodnie z relacją pacjentek około 30 minut, zaś
czas trwania wizyty standardowej (w trakcie leczenia) był szacowany na
około 15 minut. Lekarz z kolei deklarował, iż czas trwania wizyty
zależy ściśle od sytuacji: „jeśli
wizyta jest bez omówienia wyników może trwać 15 minut, ale jeśli para
przychodzi z dokumentacją i historią ten czas się wydłuża do pół
godziny, czasem do godziny”
.  Pacjenci deklarowali, że mają
nieograniczoną możliwość zadawania pytań i rozwiewania wątpliwości. Z
wizyty wychodzą ze spisanymi zaleceniami: „na
życzenie pacjenta drukuję podsumowanie wizyty, często zresztą drukuję
bez życzenia, wynika to z praktyki popartej doświadczeniem”
(cytat:
lekarz). Pacjentki potwierdziły tę praktykę dodając, iż omówienie
kosztów zalecanych badań/zabiegów odbywało się z pracownikami
rejestracji, a podsumowanie wizyty w ich przypadku miało formę
odręcznej notatki lekarza przekazanej im pod koniec wizyty. Ośrodek nie
przyjął pisemnego schematu przebiegu wizyty (pisemnej procedury),
opiera się na doświadczeniu lekarzy, co może jednak skutkować brakiem
standaryzacji (ostateczny kształt wizyty zależy od zwyczajów i
doświadczenia konkretnego lekarza). Zgodnie z informacjami uzyskanymi
od lekarza, pacjentki podczas badania są każdorazowo informowane o
podejmowanych czynnościach (np. „zakładam teraz wziernik”).
Pacjentki potwierdziły ten zwyczaj. Lekarz z którym rozmawiałyśmy
przekazał nam ponadto, że wszyscy koledzy przestrzegają wypracowanych
przez siebie standardów wynikających z ich doświadczenia oraz
przestrzegają wytycznych PTMR i PTG (deklaracja osoby zarządzającej).
Tej informacji nie mogłyśmy zweryfikować.  Jedną z zaobserwowanych
przez nas dobrych praktyk w zakresie organizacji wizyty lekarskiej jest
pokazywanie pacjentom rozrysowanych schematów stymulacji. Według opinii
lekarza: „pacjent jest partnerem i konsumentem i im więcej wie tym łatwiej się z nim współpracuje”.
Dowodem na chęć aktywnej współpracy z pacjentem jest też konstrukcja
dokumentów opisana bardziej szczegółowo w części poświęconej analizie
dokumentów cywilnoprawnych. Lekarz opisał przyjęcie tej praktykit w
sposób następujący „Długo
zastanawialiśmy się co zrobić aby pacjenci nie tylko podpisywali, ale
również czytali wszystkie dokumenty, które od nas dostają i wymyśliłem,
że na każdej stronie musi być część do uzupełnienia przez pacjenta…i to
faktycznie działa, bo pacjent czyta”
.



Odwołując się do opinii pacjentów odnośnie przebiegu wizyt lekarskich i
kontaktu z lekarzami, jedna z par nadmieniła, że bardzo ceni sobie w
Ośrodku to, iż: „Nigdy nie było nacisku na kasę i na to aby badania wykonać u nich (w Ośrodku- dopisek Obserwatorek)”,  „nie ma problemu z kontaktem z lekarzem”, „Mamy
porównanie z innymi ośrodkami, wróciłam tutaj leczyć się dalej: możemy
przyjeżdżać ze swoimi badaniami, wynikami, honorują wszystkie badania
zewnętrzne i informują, że można je zrobić bliżej swojego miejsca
zamieszkania. Wielki, wielki plus”
.


7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajdują się dwa pokoje do oddawania nasienia. Procedura
oddawania nasienia opisana przez personel wygląda następująco: pacjent
przychodzący na badanie nasienia zaczyna od rejestracji, gdzie jest
informowany dokąd ma się dalej udać. Czasami położna zaprowadza
pacjenta do pokoju do oddawania nasienia. Część seminologiczna Ośrodka
znajduje się za drzwiami z napisem „POKÓJ M”.  Wydaje się to
brzmieć bardziej miękko niż „seminologia”. Część seminologiczna składa
się z 2 bliźniaczych pokoików (wymiary około 2x2,5 m) umiejscowionych
po lewej i prawej stronie korytarza, oraz z laboratorium z okienkiem do
przekazywania próbki nasienia (nie ma bezkontaktowej śluzy; pacjent
oddaje pojemnik z nasieniem osobiście do okienka laboratoryjnego).
Formalności przed badaniem dopełnia pracownik laboratorium płci
męskiej,co podkreślano w rozmowach z nami.



Oba pokoje są niewielkie, estetyczne, z dostępem do umywalki. W obu
znajduje się jeden duży fotel, materiały erotyczne (prasa i filmy) oraz
dyskretne oświetlenie. Pokoje zamykane są od wewnątrz. Wątpliwości
budzi brak toalety, bezkontaktowej śluzy oraz organizacja procedury:
pacjenci nie są umawiani na godziny i istnieje możliwość dłuższego
oczekiwania w kolejce przed „Pokojem M”. Mimo, iż pacjenci z którymi
rozmawiałyśmy byli zadowoleni z poziomu intymności, być może komfort
pacjentów wymagałby wypracowania innego systemu. Pracownia
seminologiczna bada także nasienie dowiezione z domu (pod warunkiem, że
nie upłynie więcej niż 20 minut od czasu ejakulacji), ale nie wypożycza
ogrzewanych kontenerów do transportu materiału. Pracownik laboratorium
zastrzegł, że przywiezione nasienie może być gorszej jakości i zawsze
informuje o tym pacjentów odradzając im ten sposób dostarczenia
nasienia. W rozmowie z pacjentami-mężczyznami potwierdzono, iż zostali
poinformowani przez lekarza o możliwości oddania nasienia poza
Ośrodkiem. Jeden pacjent zadeklarował, że z takiej możliwości
skorzystał. Na nasze pytanie „jak się do pańskich wątpliwości i odmowy oddania nasienia w Ośrodku odnieśli lekarz i personel?” pacjent odpowiedział: „pozytywnie”.
Pacjent jednak nie został poinformowany o możliwości oddania nasienia
do prezerwatywy bez środków plemnikobójczych (w takim przypadku
nasienie można pobrać również w trakcie stosunku płciowego), a z
informacji uzyskanych od personelu wynika, iż Ośrodek takimi
prezerwatywami nie dysponuje, mimo to posiada wiedzę o ich istnieniu i
cenie (100 zł).


8. Opieka nad kobietą



W Ośrodku znajdują się cztery gabinety ginekologiczne. Do wszystkich
przylegają łazienki, co zgodne jest z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia
w tym zakresie. Na wyposażenie łazienek składają się: bidet, sedes,
umywalka, jednorazowa bielizna, wkładki higieniczne, ręczniki
papierowe, papier toaletowy. Łazienki są zamykane od wewnątrz,
pacjentki mogą się w nich przygotować do wizyty.



Ośrodek dysponuje również pomieszczeniami pielęgnacyjnymi
przeznaczonymi dla pacjentek po zabiegach. W pomieszczeniach zapewniono
pacjentkom dostęp do wody pitnej. Pacjentki przygotowujące się do
zabiegów mogą pozostawić swoje prywatne rzeczy w zamykanych szafkach
oraz skorzystać z jednorazowej odzieży (Ośrodek namawia jednak
pacjentki do korzystania z własnej odzieży, tj. koszul nocnych). W
pomieszczeniach przewidziano również miejsce dla osoby
towarzyszącej  pacjentkom po zabiegach, jak również zapewniono w
nich bezpośredni dostęp do łazienki (stan czystości łazienek w dniu
monitoringu był bez zarzutu, znajdowały się w nich umywalka, bidet i
sedes oraz środki do higieny osobistej, wkładki higieniczne, odzież
jednorazowa). Charakter pomieszczeń pielęgnacyjnych można określić jako
„szpitalny”. 



Pacjenci zgodnie informowali o możliwości telefonicznego kontaktu po zabiegach: „pan doktor dał mi swój nr telefonu”. Zaangażowanie personelu i poczucie „bycia zaopiekowanym” powtarzało się w obu rozmowach.


9. Umowy z NFZ


W rozmowie z osobą zarządzającą uzyskałyśmy informację, iż Ośrodek
posiada podpisany kontrakt w ramach NFZ na poradnię
ginekologiczno-położniczą (w ramach poradni można wykonać badania
hormonalne) oraz zabiegową diagnostykę niepłodności, w tym
histeroskopię (limit 200 zabiegów) oraz SONOhsg (limit 50 zabiegów).
Pracownicy Ośrodka (osoba zarządzająca, lekarz, położna i pracownik
rejestracji) deklarowali w rozmowach z nami, iż pacjenci są informowani
o możliwości wykonania diagnostyki w ramach funduszu.  Pacjentka,
z którą rozmawiałyśmy w Ośrodku powiedziała: „Pan doktor informował o możliwości wykonania badania w ramach NFZ”, „dostałam rutynową informację, że można skorzystać z badań w ramach NFZ”, „lekarz poinformował rutynowo”, „miałam informację o NFZ ze strony internetowej ośrodka”.


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została
udostępniona drogą korespondencyjną na ponad tydzień przed datą
monitoringu bezpośredniego (Ośrodek nie przesłał dokumentacji drogą
elektroniczną) i  składały się na nią następujące dokumenty:


  1. Umowa o przechowywanie depozytu nasienia
  2. Umowa o przechowywanie depozytu nasienia do procedur ART (IUIH lub IVF-ICSI)
  3. Umowa o przechowywanie oocytów
  4. Umowa o przechowywanie zarodków
  5. Informacja dla pacjenta oraz formularz świadomej zgody na przeprowadzenie pobrania plemników z jąder lub najądrzy
  6. Zgoda na leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia(ICSI) z wykorzystaniem nasienia anonimowego dawcy z banku nasienia
  7. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą inseminacji domacicznej
  8. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    leczenie metodą inseminacji domacicznej nasieniem anonimowego dawcy z
    banku nasienia
  9. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    leczenie metodą transferu zarodków mrożonych w ramach Programu –
    Leczenie Niepłodności Metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata
    2013-2016
  10. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą transferu zarodków mrożonych
  11. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia z wykonaniem procedury
    ICSI z mrożonych komórek jajowych
  12. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia z mrożeniem komórek
    jajowych i zarodków ramach Programu - Leczenie Niepłodności Metodą
    Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata 2013-2016
  13. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia z mrożeniem komórek
    jajowych i zarodków
  14. Oświadczenie dawców o zrzeczeniu się zarodków zdeponowanych w Gameta Gdynia
  15. Oświadczenie dawczyni o zrzeczeniu się komórek jajowych
  16. Oświadczenie o przyjęciu komórek jajowych od dawczyni
  17. Informacja dla Pacjentów oraz formularz świadomej zgody na
    leczenie poprzez przeniesienie do macicy zarodka pochodzącego od
    anonimowych dawców poddanego procesowi mrożenia i rozmrożenia
  18. Regulamin organizacyjny podmiotu leczniczego

 

 Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym
stanowi tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej
przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości i uwagi:



Po przeanalizowaniu umów, zgód oraz oświadczeń można stwierdzić, iż
dokumenty posługują się nazewnictwem neutralnym ze względu na stan
cywilny pacjentów stosując zamiennie słowa pacjent, mężczyzna, dawca.
Zwróciłyśmy jednak uwagę na to, iż każda „Informacja dla pacjentów(…)”
wymaga podpisu mężczyzny, co dyskryminuje pary jednopłciowe (monitoring
został przeprowadzony w okresie sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu
niepłodności, która uniemożliwia parom jednopłciowym korzystanie z
metod wspomaganego rozrodu).



1. Umowa o przechowywanie depozytu nasienia



§ 3, ust. 5.



„W przypadku nieuiszczenia opłaty
rocznej w terminie, za jeden pełen rok z góry, Gameta Gdynia
zobowiązany jest wezwać uprawnionych do dysponowania nasieniem do
zapłaty  zaległości w terminie 30 dni od daty doręczenia wezwania
zobowiązanemu. Strony uznają zawiadomienie za skutecznie doręczone po
upływie 5 dni roboczych od dnia nadania pod ostatni adres podany przez
uprawnionych do dysponowania nasieniem. Po bezskutecznym jego upływie
Gameta Gdynia może wypowiedzieć umowę z z zachowaniem miesięcznego
terminu wypowiedzenia.




Ust. 6.



W przypadku niepowiadomienia przez
pacjenta Gamety Gdynia o zmianie danych teleadresowych lub w przypadku
braku odbioru przesyłki uznaje się, że korespondencja dotarła
prawidłowo w terminie, w którym zapoznanie się z przesyłką było możliwe.




Ust. 7.



Rozwiązanie umowy w następstwie jej
wypowiedzenia lub wygaśnięcia umowy skutkuje przejściem prawa do
dysponowania nasieniem na Gameta Gdynia, który może wydać dyspozycję,
co do jego  dalszych losów, w szczególności przekazać do
zniszczenia tj. spalenia.




Powyższe zapisy zawierają tzw. fikcję doręczenia, a więc przyjmują
założenie, iż druga strona otrzymała korespondencję, której w
rzeczywistości nie odebrała. Zgodnie z trwałą praktyką Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów, zapisy w umowach zawieranych pomiędzy
przedsiębiorcami a konsumentami, które pozwalają uznać za doręczone
dokumenty, których konsumenci w rzeczywistości nie otrzymali i nie
mieli możliwości się z nimi zapoznać, traktowane są jako klauzule
abuzywne (niedozwolone).



§ 8, ust. 3.



Prawa i obowiązki Gameta Gdynia
wynikające z niniejszej umowy mogą być przenoszone na profesjonalny
podmiot świadczący usługi będącej przedmiotem umowy bez zgody pacjenta,




Powołując się na Rejestr Klauzul Niedozwolonych, sygn. akt XVII AmC 162/05, Rejestr klauzul niedozwolonych – klauzula nr: 1019.



Postanowienie uznane za niedozwolone: „Zleceniobiorca ma prawo przekazywania praw

i obowiązków wynikających z niniejszej umowy osobom trzecim”





2. Umowa o przechowywanie depozytu nasienia do procedur ART (IUIH lub IVF-ICSI)



Podnosimy te same uwagi co w przypadku dokumentu nr 1.  w zakresie
fikcji doręczenia korespondencji i wynikających z niej skutków dla
pacjenta, jak również w zakresie przenoszenia na osoby trzecie praw i
obowiązków zleceniobiorcy.



3. Umowa o przechowywanie oocytów



Podnosimy te same uwagi co w przypadku dokumentu nr 1. w zakresie
fikcji doręczenia korespondencji i wynikających z niej skutków dla
pacjenta, jak również w zakresie przenoszenia na osoby trzecie praw i
obowiązków zleceniobiorcy.



4. Umowa o przechowywanie zarodków




Uwagi podniesione w przypadku dokumentów nr 1., 2. i 3. zasadne są
także w przypadku Umowy o przechowanie zarodków, jednak w odniesieniu
do zarodków skutki tych zapisów nabierają dodatkowego znaczenia z uwagi
na pojawienie się kwestii niewspółmierności. W paragrafie trzecim
pojawia się następujący zapis:



§ 3, ust. 7.

Rozwiązanie umowy w następstwie jej
wypowiedzenia lub wygaśnięcia umowy skutkuje przejściem prawa do
dysponowania powierzonymi zarodkami  na Gameta Gdynia, który może
wydać dyspozycję, co i ich dalszych losów, w szczególności polecić
anonimowe wykorzystanie w terapii biorców niespokrewnionych. W
przypadku niewykorzystania w terapii biorców niespokrewnionych lub
braku dyspozycji, co do ich dalszych losów Gameta Gdynia obciąży
pacjenta opłatą roczną w podwójnej wysokości za każdy rok
przechowywania.




Należy zauważyć, iż wymóg udzielenia uprzedniej zgody na 
przekazanie zarodków do dawstwa nie pozostaje w bezpośrednim związku
funkcjonalnym z przechowywaniem zarodków, czego dotyczy Umowa
(przekazanie zarodków do adopcji nie jest konieczną i każdorazową
konsekwencją przechowywania zarodków). Żądanie od pacjentów wyrażania
zgody na przekazanie zarodków do adopcji jako konsekwencji i
jednocześnie kary za niewniesienie opłaty za ich przechowywanie zdaje
się posiadać cechy tzw. rażącej niewspółmierności – zarodki, które nie
mają określonej wartości (są bezcenne dla pacjentów), są im „odbierane”
za nieopłacenie określonej, stosunkowo niewielkiej kwoty. Tym samym
pacjenci podpisujący umowę z zacytowanymi zapisami wyrażają zgodę nie
tylko na przechowywanie swoich zarodków, ale również na przekazanie ich
biorcom – zatem w rzeczywistości Umowa dotycząca przechowania zarodków
jest również Umową o dawstwo zarodków. Tymczasem zgodnie z art. 3853
pkt 7) Ustawy kodeks cywilny:



 „W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności:

7) uzależniają zawarcie, treść lub
wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej bezpośredniego
związku z umową zawierającą oceniane postanowienie,”




Wątpliwości budzi również ustęp 3. paragrafu piątego:



„W razie utraty powierzonych zarodków
z przyczyn zawinionych przez Gameta Gdynia, Gameta Gdynia zobowiązuje
się zwrócić roczną opłatę za usługi wykonane na podstawie niniejszej
umowy w ciągu 30 dni od daty otrzymania stosownego oświadczenia od
uprawnionych do dysponowania nimi z numerem konta, na które maja być
przekazane pieniądze. Zobowiązanie to wyczerpuje odpowiedzialność
materialną Gameta Gdynia wobec uprawnionych za utratę zarodków.”




Zapis ten pojawia się także w dokumentach nr 1., 2. i 3., jednak
przywołujemy go właśnie w kontekście zarodków z uwagi na ich
potencjalną i szczególną wartość dla pacjentów. Podnosimy w tym
kontekście, iż każdy podmiot udzielający świadczeń opieki zdrowotnej
jest zobowiązany do udzielania świadczeń świadczeniobiorcom z
zachowaniem należytej staranności. Cytując Ustawę o zawodzie lekarza: "Lekarz ma obowiązek wykonywać zawód (...) z należytą starannością” (art. 4 u.z.l.). Warunek ten znajduje się także w art. 8 KEL:
"Lekarz powinien przeprowadzić wszelkie postępowanie diagnostyczne,
lecznicze i zapobiegawcze z należytą starannością, poświęcając im
niezbędny czas"
. Tym samym podmiot udzielający świadczeń
zdrowotnych poniesie odpowiedzialność za niedołożenie należytej
staranności, za wszelką winę nieumyślną i umyślną, niezależnie od
zastrzeżeń zawartych w umowie cywilnoprawnej, będącej dokumentem
niższego rzędu. Zauważamy, iż w analizowanym dokumencie – ani w
dokumentach już przywołanych - w żadnym punkcie nie ma wzmianki o
obowiązku dołożenia należytej staranności ze strony Ośrodka jako
zleceniobiorcy. Dlatego też brzmienie zapisu trzeciego w paragrafie
piątym może sugerować pacjentowi, który nie jest prawnikiem i nie
potrafi prawidłowo ocenić całości sytuacji pod względem medycznym i
prawnym, iż nie przysługuje mu prawo podnoszenia  roszczeń
odszkodowawczych wobec utraty zarodków, podczas gdy każdorazowo ocena
zasadności podnoszenia roszczeń należy do właściwego sądu. Uwaga odnosi
się także do wymienionych już wyżej dokumentów.



Do dokumentu odnosi się również wymieniona już wcześniej uwaga o 
przenoszeniu na osoby trzecie praw i obowiązków zleceniobiorcy.



5. Informacja dla pacjenta oraz formularz świadomej zgody na przeprowadzenie pobrania plemników z jąder lub najądrzy



Bez uwag



6. Zgoda na leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia(ICSI) z wykorzystaniem nasienia anonimowego dawcy z banku nasienia



Bez uwag



7. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą inseminacji domacicznej



Bez uwag formalnych. Naszą pozytywną uwagę jednak zwróciło
zamieszczenie w treści Informacji odniesienie do zaleceń ESHRE i
zalecenie odstąpienia od inseminacji, jeśli dojrzałych pęcherzyków
będzie więcej niż trzy.



8. Informacja dla pacjentów oraz
formularz świadomej zgody na leczenie metodą inseminacji domacicznej
nasieniem anonimowego dawcy z banku nasienia




Dokument nie został poddany analizie



9. Informacja dla pacjentów oraz
formularz świadomej zgody na leczenie metodą transferu zarodków
mrożonych w ramach Programu – Leczenie Niepłodności Metodą Zapłodnienia
Pozaustrojowego na lata 2013-2016




Dokumenty dotyczące Programu ministerialnego nie były poddawane analizie



10. Informacja dla pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą transferu zarodków mrożonych



6. (…) Zgadzamy się na zbieranie i
publikowanie danych medycznych oraz wykonywanie zdjęć fotograficznych i
nagrań audiowizualnych podczas leczenia metodą IVF, w celu polepszenia
edukacji medycznej i badań naukowych. Nasze dane personalne w żadnym
przypadku nie mogą zostać ujawnione.




Wydaje się, iż szeroko ujmowane zgody na przetwarzanie przez Ośrodek
danych uzyskanych podczas procedury (z zastrzeżeniem, iż nie zostanie
ujawniona tożsamość pacjentów) powinny mieć charakter fakultatywny,
ponieważ udzielanie tych zgód powinno być prawem a nie obowiązkiem
pacjenta. Tym samym warto byłoby rozważyć umożliwienie pacjentom
wyrażenie takiej zgody lub jej niewyrażenie (np. poprzez pozostawienie
okna wyboru TAK/NIE) tak jak dzieje się to ze zgodami na przetwarzanie
danych osobowych umieszczonych na końcu dokumentu.



11.    Informacja dla
pacjentów oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą
pozaustrojowego zapłodnienia z wykonaniem procedury ICSI z mrożonych
komórek jajowych




Podnosimy tę samą uwagę dotyczącą zgody na wykorzystanie danych
medycznych, co w dokumencie nr 10. oraz uwagę dotyczącą zgody na
przekazanie komórek jajowych do dawstwa w przypadku zaniechania
płatności (opisaną przy analizie dokumentu nr 4). Również w tym
przypadku Zgoda na leczenie metodą IVF ICSI z wykorzystaniem mrożonych
komórek jajowych jest jednocześnie zgodą na dawstwo komórek jajowych
(pkt. 5, Ust. 4) , choć należy zauważyć, iż w przypadku tego dokumentu
Ośrodek przewidział pola wyboru w formularzu, dając tym samym pacjentom
możliwość niewyrażenia zgody na przekazanie zarodków do dawstwa.
Wątpliwości budzi natomiast fakt, iż pole wyboru odnosi się
jednocześnie do mrożenia uzyskanych zarodków i ich przekazania do
dawstwa, zatem nie można wyrazić zgody na zamrożenie zarodków i
jednocześnie nie wyrazić zgody na ich przekazanie do dawstwa w
przypadku nieuregulowania płatności.



12. Informacja dla pacjentów oraz
formularz świadomej zgody na leczenie metodą pozaustrojowego
zapłodnienia z mrożeniem komórek jajowych i zarodków ramach Programu -
Leczenie Niepłodności Metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata
2013-2016




Dokumenty dotyczące Programu ministerialnego nie były poddawane analizie



13.  Informacja dla pacjentów
oraz formularz świadomej zgody na leczenie metodą pozaustrojowego
zapłodnienia z mrożeniem komórek jajowych i zarodków




Podnosimy opisaną już wcześniej uwagę dotyczącą wykorzystania danych medycznych



14. Oświadczenie dawców o zrzeczeniu się zarodków zdeponowanych w Gameta Gdynia



§ 10, ust. 1

Zapis może być potraktowany jako dotyczący fikcji doręczenia korespondencji



15. Oświadczenie dawczyni o zrzeczeniu się komórek jajowych



Bez uwag



16. Oświadczenie o przyjęciu komórek jajowych od dawczyni



§ 3

Pacjentka i pacjent oświadczają, że:

4. Będą traktować dziecko urodzone w wyniku zabiegu tak, jak dziecko własne

(poczęte z ich własnych komórek rozrodczych).

5. Oświadczają, że biorą na siebie wszystkie obowiązki związane z wychowaniem i utrzymaniem dziecka urodzonego w wyniku zabiegu.

6. Nigdy nie będą obciążać Gameta
Gdynia jakimikolwiek kosztami związanymi z utrzymaniem dziecka
urodzonego w wyniku zabiegu i niniejszym oświadczają, iż zrzekają się
wszelkich roszczeń w tym zakresie.


9. Pacjenci zobowiązują się, że nigdy nie wystąpią z żądaniem zaprzeczenia ojcostwa ani z żądaniem zaprzeczenia macierzyństwa



Ad. 9.

W świetle obowiązującego prawa (analiza dokumentacji wykonana przed
wejściem w życie Ustawy o leczeniu niepłodności) każdy mężczyzna ma
prawo wystąpić z wnioskiem o zaprzeczenie ojcostwa, co wynika
bezpośrednio z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (Art. 63, Art. 67 i
Art. 69), z zastrzeżeniem Artykułu 68 k.r.i.o. stanowiącego:



„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest
dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu
medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”




Artykuł odnosi się do męża matki, a nie do partnera matki, natomiast
zgoda może się odnosić się do obu tych sytuacji, co sprawia, iż
złożenie cytowanego wyżej oświadczenia nie obliguje przyszłego ojca
(partnera matki) do zaniechania zaprzeczeń ojcostwa, jeśli taką będzie
mieć wolę. Kodeks daje mu taką możliwość i umowa zawierana z Ośrodkiem
nie może być sprzeczna z Kodeksem Rodzinnym i Opiekuńczym. Należy
wskazać ponadto, iż wszelkie oświadczenia dotyczące uznania
rodzicielstwa i wynikających z niego obowiązków, złożone przed
poczęciem dziecka, nie mają mocy prawnej. Obowiązki rodziców wobec
dziecka powstają z chwilą urodzenia żywego dziecka (dodatkowo – uznania
dziecka przez jego ojca, w sposób określony przez przepisy Kodeksu
rodzinnego i opiekuńczego, w przypadku gdy rodzice dziecka nie
pozostają w związku małżeńskim).



Ponadto należy podnieść, że na podstawie Art. 61(9) „matką dziecka jest
kobieta, która je urodziła” wobec czego kobieta taka nie może wystąpić
o zaprzeczenie macierzyństwa.



Ad. 5

Wydaje się wątpliwe, czy pacjenci powinni składać takie oświadczenie
przed Ośrodkiem, który nie jest podmiotem uprawnionym do odbierania
oświadczeń w zakresie obowiązków wynikających z afiliacji
rodzicielskich. Jak rozumiemy intencją zapisu jest potwierdzenie ze
strony pacjentów, iż są świadomi istnienia obowiązków rodzicielskich,
ale właściwszą formą wydaje się forma „oświadczamy, iż jesteśmy
świadomi...” aniżeli „oświadczamy, iż bierzemy na siebie obowiązki”. Te
obowiązki reguluje bowiem k.r.i.o.



Ad.6.

Należy także zauważyć, iż na gruncie prawa cywilnego, w szczególności
Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny obciąża
krewnych w linii prostej (wstępni, zstępni), rodzeństwo oraz w
szczególnych przypadkach małżonków lub byłych małżonków. Ośrodek jako
osoba prawna, spółka prawa handlowego (spółka z ograniczoną
odpowiedzialnością) nie ma możliwości pozostawania w stosunku
powinowactwa lub pokrewieństwa w stosunku do pacjentów – osób
fizycznych,  wobec czego nie znajdują do niej zastosowania
przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego (zapisy o utrzymaniu
dziecka).



Ad. 4.

Zwracamy także uwagę, iż zapis o „traktowaniu dziecka jak własne” jest
zapisem dyskryminującym dzieci urodzone w wyniku metod wspomaganego
rozrodu i sugerującym, że wymagają one dodatkowego „uważnienia” jako
dzieci swoich rodziców.



17. Informacja dla Pacjentów oraz
formularz świadomej zgody na leczenie poprzez przeniesienie do macicy
zarodka pochodzącego od anonimowych dawców poddanego procesowi mrożenia
i rozmrożenia




6. Pacjentka i pacjent oświadczają, że:

d) będą traktować dziecko urodzone w wyniku zabiegu tak, jak dziecko własne

(poczęte z ich własnych komórek rozrodczych),

f) Nigdy nie będą obciążać Gameta
Gdynia jakimikolwiek kosztami związanymi z utrzymaniem dziecka
urodzonego w wyniku zabiegu i niniejszym oświadczają, iż zrzekają się
wszelkich roszczeń w tym zakresie,


i) Pacjenci zobowiązują się, że nigdy nie wystąpią z żądaniem zaprzeczenia ojcostwa ani z żądaniem zaprzeczenia macierzyństwa



W świetle obowiązującego prawa (analiza dokumentacji wykonana przed
wejściem w życie Ustawy o leczeniu niepłodności) każdy mężczyzna ma
prawo wystąpić z wnioskiem o zaprzeczenie ojcostwa, co wynika
bezpośrednio z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (Art. 63, Art. 67 i
Art. 69), z zastrzeżeniem Artykułu 68 k.r.i.o. stanowiącego:



„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest
dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu
medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”




Artykuł odnosi się do męża matki, a nie do partnera matki, natomiast
zgoda może się odnosić się do obu tych sytuacji, co sprawia, iż
złożenie cytowanego wyżej oświadczenia nie obliguje przyszłego ojca
(partnera matki) do zaniechania zaprzeczeń ojcostwa, jeśli taką będzie
mieć wolę. Kodeks daje mu taką możliwość i umowa zawierana z Ośrodkiem
nie może być sprzeczna z Kodeksem Rodzinnym i Opiekuńczym. Należy
wskazać ponadto, iż wszelkie oświadczenia dotyczące uznania
rodzicielstwa i wynikających z niego obowiązków, złożone przed
poczęciem dziecka, nie mają mocy prawnej. Obowiązki rodziców wobec
dziecka powstają z chwilą urodzenia żywego dziecka (dodatkowo – uznania
dziecka przez jego ojca, w sposób określony przez przepisy Kodeksu
rodzinnego i opiekuńczego, w przypadku gdy rodzice dziecka nie
pozostają w związku małżeńskim).



Ponadto należy podnieść, że na podstawie Art. 61(9) „matką dziecka jest
kobieta, która je urodziła” wobec czego kobieta taka nie może wystąpić
o zaprzeczenie macierzyństwa.

Należy także zauważyć, iż na gruncie prawa cywilnego, w szczególności
Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny obciąża
krewnych w linii prostej (wstępni, zstępni), rodzeństwo oraz w
szczególnych przypadkach małżonków lub byłych małżonków. Ośrodek jako
osoba prawna, spółka prawa handlowego (spółka z ograniczoną
odpowiedzialnością) nie ma możliwości pozostawania w stosunku
powinowactwa lub pokrewieństwa w stosunku do pacjentów – osób
fizycznych,  wobec czego nie znajdują do niej zastosowania
przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego (zapisy o utrzymaniu
dziecka). Zwracamy także uwagę, iż zapis o „traktowaniu dziecka jak
własne” jest zapisem dyskryminującym dzieci urodzone w wyniku metod
wspomaganego rozrodu i sugerującym, że wymagają one dodatkowego
„uważnienia” jako dzieci swoich rodziców.



18. Regulamin organizacyjny podmiotu leczniczego




Bez uwag



*

W rozmowach z pacjentami uzyskano potwierdzenie, iż dokumenty były im
przekazywane co najmniej 24 godziny przed planowanym zabiegiem i
otrzymywali kopie podpisanych dokumentów. Zgodnie z informacją uzyskaną
od osoby zarządzającej, zapisy zawarte w dokumentach nie są
negocjowalne. Dobrym przykładem zapisu, który powinien podlegać
negocjacji, jest zapis dotyczący wykorzystania danych medycznych
pacjentow opisywany w powyższej analizie. Wspomniany zapis byłby dobrym
zapisem (formalnie jest skonstruowany poprawnie) gdyby była możliwość
jego negocjacji. Są pacjenci, którzy nie chcą brać udziału w
jakichkolwiek badaniach naukowych, a taka forma umowy uniemożliwia im
dokonania decyzji.



Jak również wspomniano, zauważono paternalistyczne podejście Ośrodka do
pacjentów-biorców. W niektórych umowach/zgodach dotyczących biorstwa
gamet i zarodków zawarto zapisy, które nie muszą się w nich znajdować,
ponieważ reguluje je Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy. Dotyczy to głównie
kwestii alimentów oraz kwestii zaprzeczenia macierzyństwu bądź
ojcostwu. Widzimy również pewną niespójność: dokumenty, w których
pojawiły się takie zapisy, dotyczą zarodków oraz komórek jajowych.
Jednakże w dokumencie „Informacja dla pacjentów oraz formularz
świadomej zgody na leczenie metodą inseminacji domacicznej nasieniem
anonimowego dawcy z banku nasienia” problematyczne zapisy się nie
pojawiają. Uważamy, że jest to wzorcowa zgoda i na jej kanwie powinny
powstać pozostałe dokumenty.



Mimo wszystko pragniemy napisać, iż umowy są skonstruowane w bardzo
przejrzysty sposób. Na każdej stronie dokumentów są pola, które muszą
wypełnić albo pacjenci albo lekarze. Daje to większe szanse, iż
pacjenci przeczytają cały dokument przed jego podpisaniem. Zawierają
one szereg ważnych informacji dla pacjenta zaczynając od krótkiego
opisu zabiegu/procedury, na którą mają wyrazić zgodę. Poprzez
przedstawienie przewidywanej szansy na wyleczenie, gdzie są
przedstawione statystyki i możliwe czynniki obniżające te szanse po
alternatywne leczenie i rokowanie oraz możliwość wystąpienia powikłań.
W jednym dokumencie (Informacja dla pacjenta oraz formularz świadomej
zgody na przeprowadzenie pobrania plemników z jąder lub najądrzy)
znajduje się punkt noszący tytuł: „Rozmowa z lekarzem”, w którym
zawarta jest prośba do pacjenta aby zapytał o wszystko, co chciałby
wiedzieć w związku z planowanym zabiegiem, gdzie może te informacje
uzyskać oraz zapewnienie, że lekarze chętnie odpowiedzą na wszystkie
pytania. Jest to dobry zapis, gdyż przypomina pacjentowi o jego prawie
do zadawania pytań. Pokazuje również, iż pacjent jest traktowany jak
partner.

 

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


W trakcie monitoringu zaobserwowałyśmy, iż z jednej strony Ośrodek
przykłada dużą wagę do komfortu  pacjenta: mamy do czynienia z
bardzo estetyczną i komfortowo zaplanowaną infrastrukturą tj.
komfortowa poczekalnia z kanapami na parterze, dostęp do wody, szafa na
ubrania, część zabiegowa całkowicie oddzielona od poczekalni, część
seminologiczna za drzwiami z tabliczką POKÓJ M, toalety dostosowane do
potrzeb niepełnosprawnych, opuszczane fotele ginekologiczne, komfortowe
pomieszczenia pielęgnacyjne przy wszystkich gabinetach ginekologicznych
(obuwie i bielizna jednorazowa).



Z drugiej jednak strony nasze wątpliwości budzi usytuowanie foteli
ginekologicznych. Szefowa położnych przyznała: „długo walczyłyśmy aby
fotele nie były ustawione przodem do wejścia tylko trochę po skosie”.
Przy okazji warto zauważyć duże wyczucie i empatię personelu
pielęgniarsko-położniczego. Mimo to wydaje się, że fotele nadal nie są
ustawione w sposób komfortowy dla badanej. Na naszą uwagę o usytuowaniu
foteli, lekarz pokazał, że zasuwa parawan. Mamy jednak podstawy uważać,
ze parawan nie jest używany (w dniu monitoringu parawan był zastawiony
koszem a jego użycie utrudniłoby poruszanie się po gabinecie).
Dodatkowo ewentualny parawan odgradzałby jedynie od osoby towarzyszącej
w gabinecie, a nie od  osoby potencjalnie wchodzącej,  choćby
przez przypadek. Należy jednak nadmienić, że żadna z pacjentek nie
skarżyła się na zakłócenie intymności. Personel zgodnie twierdzi, że
podczas badania nikomu do gabinetu wejść nie wolno.



Drugą wątpliwość budzi organizacja oddawania nasienia. Pracownia
seminologiczna jest na końcu korytarza, lecz nie posiada własnej
poczekalni, a pacjenci nie są umawiani na godziny. Może to spowodować,
że kilku panów będzie czekało na swoją kolej, co wzbudza nasze
wątpliwości w zakresie dyskrecji całego procesu.

Ośrodek stwarza warunki do obecności osoby bliskiej w gabinecie i
pomieszczeniach pielęgnacyjnych. Zadeklarowano też możliwość obecności
podczas niektórych zabiegów z wyjątkiem sonoHSG, histeroskopii, punkcji
jajników, biopsji jąder. W pokoju do oddawania nasienia jest tylko
jeden fotel, personel nie zachęca i nie informuje o możliwości
wspólnego oddawania nasienia, jednak wg deklaracji personelu możliwe
jest wspólne wejście do pokoju.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


Zgodnie z deklaracją personelu – potwierdzoną rozmowami z pacjentami -
Ośrodek wydaje dokumentację medyczną w ciągu dwóch dni nie pobierając
za to opłat, pomimo iż ma prawo do uczynienia tej procedury odpłatną
(na mocy Rozporządzenia Ministra Zdrowia).


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


 
Ośrodek należy uznać za w pełni dostosowany do potrzeb osób
niepełnosprawnych. W Ośrodku znajdują się toalety dostosowane do
potrzeb osób niepełnosprawnych, winda, opuszczane fotele
ginekologiczne. Osoba zarządzająca deklaruje, iż badania ginekologiczne
osób niepełnosprawnych przyjeżdżających na wózkach oraz bankowanie
nasienia osób z urazami kręgosłupa wykonuje za darmo, co zgodnie z
naszą wiedzą jest wyjątkiem na skalę kraju. Podczas rozmów z osobą
zarządzającą dowiedziałyśmy się również, że Ośrodek jest laureatem
statuetki „Gdynia bez barier” za stworzenie miejsca przyjaznego dla
osób niepełnosprawnych.


14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu
niepłodności  uniemożliwiająca parom jednopłciowym i kobietom
samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności W związku z
powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych
grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez
każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa,
jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje
za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.




W trakcie obserwacji oraz rozmów z personelem nie wydarzyło się nic, co
mogłoby nas skłonić do wniosków o możliwym, nierównym traktowaniu ze
względu na orientację seksualną, stan cywilny etc. Według deklaracji
personelu, osobą towarzyszącą podczas wizyty może być każda wskazana
przez pacjentkę osoba, również partnerka tej samej płci. 


15. Opieka psychologiczna


Z Ośrodkiem na zasadach kontraktu współpracuje psycholog kliniczny.
Godziny pracy psychologa są umieszczone na tablicy informacyjnej.
Psycholog obecny jest w Ośrodku dwa razy w tygodniu i osoba
zarządzająca zadeklarowała, iż psycholog jest częścią zespołu oraz
uczestniczy w zebraniach personelu. Zgodnie z informacjami uzyskanymi
od personelu, wszystkim pacjentom podchodzącym do in vitro zalecana
jest darmowa konsultacja psychologiczna, choć jedna z naszych
rozmówczyń, która podchodziła do IVF, nie otrzymała od lekarza takiej
informacji. O obecności psychologa w Ośrodku wiedziała jednak ze strony
internetowej. Ponadto na karcie stymulacyjnej do IVF widnieje zapis „W trakcie in vitro rekomendujemy również bezpłatną konsultację psychologiczną”
- należy uznać ten zapis na bardzo dobrą praktykę.  O poważnym
podejściu do tematu świadczy fakt, iż szefowa położnych powiedziała
nam, że konsultacje psychologiczne są w pakiecie procedury in vitro w
ramach programu rządowego – jest to inicjatywa własna Ośrodka, ponieważ
wycena świadczenia w ramach programu refundacyjnego nie obejmuje
konsultacji z psychologiem. Uzyskałyśmy także informację, iż poza
oferowaniem pacjentom możliwości konsultacji psychologicznych, Ośrodek
organizuje również grupy wsparcia. W rozmowach z wszystkimi
przedstawicielami Ośrodka potwierdziło się, że szczególny nacisk na
konsultacje psychologiczne przykładany jest w przypadku biorstwa i
samotnego macierzyństwa. Na pytanie o ewentualne zmiany w obszarze
psychologicznym szefowa położnych powiedziała: „psychologa nigdy nie
będzie wystarczająco”. Psycholog prowadzi również szkolenia dla
personelu, w tym zakresie wymieniono szkolenie na temat kontaktu z
pacjentem trudnym, postępowanie z parami niepłodnymi oraz omawianie
indywidualnych przypadków, głównie związanych z problematyką dawstwa
wewnątrzrodzinnego. Jedyne, na co można by zwrócić uwagę w zakresie
poprawienia standardu obsługi pacjentów, to charakter gabinetu
psychologicznego. W tej chwili rolę gabinetu psychologicznego pełni
gabinet konsultacyjny, z którego poza psychologiem korzysta internista
i dietetyk. Mimo, że pacjenci z którymi rozmawialiśmy nie narzekali na
standard ponieszczenia konsultacyjnego, można zasugerować wizualne
ocieplenie pomieszczenia i stworzenie bardziej intymnych warunków do
rozmów.


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).


Żaden z naszych rozmówców-pacjentów
nie korzystał z programów dawstwa/biorstwa gamet lub zarodków, więc
opisane w tej części raportu informacje pochodzą od personelu Ośrodka.




Dawstwo nasienia:



Ośrodek nie prowadzi własnego banku nasienia. W tym zakresie korzysta z
duńskiego banku nasienia CRYOS.  Dyrektor medyczny oraz lekarz
zgodnie zapewnili, że działają w zgodzie z przyjętymi przez bank
zasadami. Zgłaszają uzyskane dzięki biorstwu  nasienia ciąże do
CRYOS.



Dawstwo komórek jajowych i zarodków:




Ośrodek prowadzi międzypacjenckie dawstwo komórek jajowych. Pacjentki
mogą przekazać swoje komórki jedynie anonimowo i są to komórki uzyskane
od pacjentek podchodzących do programu ministerialnego. Adopcja zarodka
odbywa się również anonimowo.



Lekarz oraz dyrektor medyczny deklarują, iż informują pacjentów o
skuteczności jaką posiada Ośrodek w zakresie leczenia z wykorzystaniem
gamet/zarodków dawców, stanie prawnym biorstwa i dawstwa. Informacja ta
jest spisana i dostępna w zgodzie na leczenie metodą inseminacji 
domacicznej nasieniem anonimowego dawcy z banku nasienia oraz w zgodach
na leczenie metodą pozaustrojowego zapłodnienia. Ośrodek udostępnia
pacjentom- biorcom bezpłatną konsultację psychologiczną. Jest ona
obligatoryjna dla każdego pacjenta-biorcy i wynika ze spisanej przez
Ośrodek procedury. Lekarz oraz dyrektor medyczny deklarują, iż pacjenci
mogą samodzielnie wybrać dawcę/dawczynię z przedstawionej przez Ośrodek
listy. Informacje nieidentyfikujące o dawcach/dawczyniach to grupa
krwi, badania jakim został poddany dawca/dawczyni, cechy fenotypowe,
wiek, pochodzenie etniczne oraz - na życzenie biorcy - opinia
psychologa. Lekarz zadeklarował, iż przy korzystaniu z banku nasienia
ogranicza ilość potomstwa przypadającego na jednego dawcę i jest to
zgodne z zasadami w CRYOS. Nie uzyskałyśmy jednak informacji, na jakiej
liczbie potomstwa dawcy został ustalony limit. W przypadku adopcji
zarodka Ośrodek przyjął założenie, iż wszystkie zarodki od jednej pary
dawców przekazywane są jednej parze biorców (wyjątek: jeśli w dwóch
kolejnych próbach stwierdzi się brak ciąży). Podobnie dzieje się w
przypadku korzystania z komórek dawczyni.



W przypadku korzystania z banku nasienia pacjenci biorcy mogą
zarezerwować materiał genetyczny wybranego dawcy na przyszłość w celu
wykorzystania przy staraniach o kolejną ciążę. Dzieje się to na
zasadach panujących w CRYOS. W przypadku korzystania z komórki dawczyni
i adopcji zarodka nie ma takiej możliwości. Lekarz oraz dyrektor
medyczny deklarują, iż pacjenci-biorcy korzystający z banku nasienia
CRYOS są informowani o tym, że mogą wybrać pomiędzy dawstwem anonimowym
i nieanonimowym. Jednak zwracamy tu uwagę na niespójność płynących z
Ośrodka informacji. Zgody na leczenie z wykorzystaniem nasienia od
dawcy noszą tytuł : „Zgoda na leczenie metodą pozaustrojowego
zapłodnienia (ICSI) z wykorzystanie ANONIMOWEGO dawcy z banku
nasienia.” Zawiera ona zdanie: „Zarówno dawca, jaki i biorcy nasienia akceptują pełną wzajemną anonimowość.” W rozmowie z nami lekarz powiedział: „Zdarza się coraz częściej, że pacjenci o to pytają”.
 Wnioskujemy z tego, iż informowanie o możliwości korzystania z
anonimowego oraz nieanonimowego biorstwa nasienia jest jedynie
deklaratywne. 



 Ośrodek nie zbiera rozszerzonych, nieidentyfikujących informacji
o dawcach. Nie uzyskaliśmy od lekarza oraz dyrektora medycznego spójnej
informacji o tym czy dawcy/dawczyni otrzymają zwrotną informację od
Ośrodka odnośnie ewentualnej ciąży biorczyni uzyskanej dzięki ich
gametom lub zarodkom. Dyrektor medyczny zadeklarował, ze takiej
informacji by udzielił, natomiast lekarz, ze jeszcze nigdy taka
sytuacja mu się nie przydarzyła i o tym nie myślał. 

Pacjenci biorcy nie otrzymują materiałów edukacyjnych na temat dawstwa.
Są im natomiast wskazywane grupy wsparcia oraz wymaga się odbycia
wizyty psychologicznej. Dawczynie rekrutowane są przez lekarzy, którzy
widząc sytuację kliniczną pacjentki stwierdzają czy mogłaby być
dawczynią komórek i proponują wtedy oddanie oocytów. Lekarz
potencjalnym dawczyniom przekazuje informację o możliwości konsultacji
psychologicznej i ją rekomenduje.

Jak wspomniano, informacji o dawstwie/biorstwie nie udało nam się potwierdzić w rozmowie z pacjentami.

 


17. NASZE REKOMENDACJE

Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji



Dobre praktyki:

  1. Zwracamy uwagę na komfortową infrastrukturę Ośrodka dostosowaną do potrzeb niepełnosprawnych;
  2. Za dobrą praktykę należy uznać (skrzyżowane we wszystkich
    rozmowach z personelem) poważne podejście do opieki psychologicznej nad
    pacjentem niepłodnym;
  3. W trakcie monitoringu zauważyłyśmy również nacisk kładziony na
    politykę SET w kontekście zaleceń europejskich oraz odpowiedzialności
    za kobietę i dalsze losy ciąży. Brakuje jedynie „domknięcia” tej
    polityki poprzez informowanie o niej na stronie Ośrodka i w materiałach
    edukacyjnych. Nie jesteśmy w stanie potwierdzić, czy zadeklarowana
    polityka jest stosowana w praktyce, choć z rozmów z personelem oraz z
    pacjentami wynikało, iż informacje o SET były przekazywane pacjentom;
  4. Za bardzo dobrą i rzadką praktykę (stosuje ją jedynie kilka
    ośrodków w Polsce) należy uznać prowadzenie przez Ośrodek własnej bazy
    danych dotyczącej ciąż klinicznych, urodzeń i kondycji urodzonych
    dzieci. Ośrodek w ten sposób sam weryfikuje własną skuteczność i może
    wprowadzać korekty do procedur, ulepszać protokoły etc.;
  5. Uwagę zwraca także merytoryczna jakość strony www, która dotyczy wszystkich ośrodków grupy Gameta;
  6. Dokumenty, które podpisują pacjenci – aczkolwiek zawierające
    zapisy budzące wątpliwości – są skonstruowane w sposób przejrzysty i
    czytelny, z dużą ilością informacji o danym zabiegu, jego możliwych
    powikłaniach i skuteczności.

Rekomendacje:

  1. Rekomendujemy ponowną analizę dokumentacji, którą podpisują
    pacjenci oraz rozważenie możliwości negocjowalności umów, które z
    natury prawnej powinny być negocjowalne;
  2. Sugerujemy rozważenie umawiania pacjentów oddających nasienie na
    godziny, aby uniknąć ryzyka oczekiwania pod „pokojem M.” w kolejce;
  3. Warto poświęcić uwagę uusytuowaniu fotelów ginekologicznych naprzeciw drzwi i zadbać o większą intymność badanych pacjentek;
  4. Na stronie www brakuje informacji, jakie są relacje pomiędzy
    ośrodkami Gameta. Wydaje się, iż pacjent trafiający na stronę
    internetową może traktować ośrodki Gameta jak tzw. „sieciówkę”, w
    której obowiązuje jednakowy standard bez względu na lokalizację, a tak
    nie jest;
  5. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
    grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
    pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
    pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
    zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
    i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl, www.nieplodnoscboli.pl);
  6. Zwróciłyśmy uwagę na niewielką ilość drukowanych materiałów
    informacyjnych o niepłodności, za to dużą liczbę ulotek i broszur
    związanych z macierzyństwem, co może być niekomfortowe dla pacjentów.
    Rekomendujemy zatem udostępnienie materiałów drukowanych w poczekalni i
    – przede wszystkim – publiczne udostępnienie Karty Praw Pacjenta oraz
    wyjęcie jej z szuflady. Materiały, o które warto wzbogacić poczekalnię
    i rejestrację, to ulotki, czasopisma i książki z zakresu leczenia
    niepłodności (np. Chcemy być rodzicami, z książek – poradniki
    adresowane do osób niepłodnych, np. „Zajść w ciążę” Piotra
    Pierzyńskiego, „Nadzieja na nowe życie. Poradnik dla marzących o
    dziecku” Agnieszki Doboszyńskiej i in., „Drogi ku płodności”, wyd.
    zbiorowe i inne), ale również publikacje dotyczące adopcji, dawstwa i
    biorstwa gamet i zarodków (np. bezpłatne poradniki „Powiedzieć i
    Rozmawiać” Stowarzyszenia NASZ BOCIAN). Lista publikacji, którą warto
    uwzględnić na stronie WWW dla pacjentów:

Poradniki:

Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo
CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec,
Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec,
Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach
wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom
Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet,
Wydawnictwo Esprit

Publikacje popularnonaukowe i
beletrystyka:

Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie
reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena
Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń,
Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek,
Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna
Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red.
Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka,
Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara
Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo
Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo
PZWL

Publikacje naukowe:

Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i
Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red.
Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii
Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS

Data wypełnienia ankiety
ndz., 07/28/2019 - 10:10 Zobacz ankietę
śr., 08/26/2015 - 13:05 Zobacz ankietę
czw., 08/20/2015 - 12:26 Zobacz ankietę
sob., 06/27/2015 - 13:36 Zobacz ankietę
pt., 06/26/2015 - 22:15 Zobacz ankietę
czw., 06/25/2015 - 21:13 Zobacz ankietę
Zaloguj się aby wypełnić ankietę.