Centrum Leczenia Niepłodności NOVOMEDICA

Istnieje od 1999 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:

Dane placówki

pin

Adres:

Mysłowice,41-400
ul. Ks. N. Bończyka 34

phone

Telefon:

32 318 27 41
604 952 503

Nasza lokalizacja

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka Novomedica
Data przeprowadzonego monitoringu 19.01.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
do ESHRE oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO 9001:2008.
Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE, uczestniczy w szkoleniach
ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE (jedna osoba ma certyfikat embriologa
klinicznego ESHRE). Ośrodek zadeklarował znajomość „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych przez
Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek wykonuje niektóre badania/zabiegi w
ramach umowy z NFZ.



2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się na parterze wielokondygnacyjnego budynku
mieszkalnego. Budynek jest oznaczony dużym szyldem z nazwą Ośrodka.
Przed budynkiem znajduje się wystarczających rozmiarów parking, nie ma
na nim oznaczonych miejsc dla niepełnosprawnych jednak wielkość i
usytuowanie parkingu (tuż przy wejściu) sprawiają, że parking wydaje
się stwarzać dobre warunki dla osób z ograniczeniami w ruchu.


Poczekalnia jest niewielkich rozmiarów, jednak wydaje się wystarczająca
mając na uwadze wielkość Ośrodka. Poczekalnia jest czysta i komfortowa,
znajdują się tam krzesła, kanapy, wieszaki na odzież wierzchnią.
Pacjenci mają zapewniony dostęp do bezpłatnych ciepłych i zimnych
napojów. W poczekalni znajduje się telewizor, prasa kolorowa oraz
zabawki dla dzieci. Przygotowano również skrzynkę, do której można
wrzucić opinię o Ośrodku. W poczekalni znajduje się jedna toaleta,
wspólna dla kobiet i mężczyzn. Toaleta jest dostosowana do potrzeb osób
niepełnosprawnych. Toaleta jest czysta, z dostępem do ciepłej i zimnej
wody, mydła i ręczników papierowych. W poczekalni nie ma tablicy
informacyjnej, jednak na ladzie recepcji wyłożono ulotki z cennikiem i
ofertą Ośrodka, foldery reklamowe Ośrodka oraz teczki dla pacjentów
zawierające pakiet informacji (opis wybranych zabiegów, wybrane umowy).
W poczekalni nie wyłożono w widocznym miejscu Karty Praw Pacjenta, jest
ona udostępniana na życzenie pacjenta.


Rejestracja znajduje się tuż przy wejściu, w centrum poczekalni.
Usytuowanie stanowiska utrudnia zapewnienie pacjentom intymności
podczas rozmów z rejestratorką. Potwierdzają to nasze obserwacje oraz
wypowiedzi pacjentów:


„Z tą recepcją trzeba by jakoś
inaczej, tylko tam jest za mało miejsca... słychać wszystkie rozmowy w
rejestracji, wszystko jest blisko, na kupie, słychać nawet jak pani
przez telefon podaje czasem jakieś wyniki, … i nazwiska słychać”,
„wszystko słychać, w ogóle nie ma intymności”, „recepcja jest za bardzo
w poczekalni, wszystko słychać”
.


Wejścia do gabinetu lekarskiego, pokoju zabiegowego, pokoju do
oddawania nasienia znajdują się w zasięgu wzroku oczekujących na wizytę
pacjentów. Wynika to głównie z niewielkich rozmiarów Ośrodka. Pacjenci
zwracają uwagę: „można domyślić się
kto gdzie idzie”
.


Wszystkie pomieszczenia Ośrodka znajdują się na jednej kondygnacji
(parter).


Sytuacja badawcza:


Monitoring odbywał się w dniu regularnej pracy Ośrodka. Z częścią
pacjentek przeprowadzono wywiady poza Ośrodkiem, z częścią na miejscu.
Pacjentki zgłaszały się do wywiadów spontanicznie, nie były
„przysyłane” przez personel.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Strona www


Ośrodek posiada własną stronę internetową. Strona w ocenie pacjentów, z
którymi rozmawiałyśmy, jest przejrzysta i łatwo się po niej nawiguje.
Dane teleadresowe Ośrodka są łatwo dostępne, na stronie umieszczono
również informację o godzinach pracy Ośrodka. Oferta Ośrodka opisana na
stronie internetowej jest niemal kompletna (brakuje informacji o
zabiegach z wykorzystaniem gamet dawców)  i znajduje się w niej
także informacja, jakie badania można wykonać w ramach NFZ. 
Ośrodek umieścił również informacje o swojej ofercie w ogólnodostępnym
folderze reklamowym dostępnym w poczekalni.


Na stronie internetowej znajdują się wizytówki wszystkich pracowników
wraz ze zdjęciami. Do wizytówek załączono również krótkie biogramy
personelu, co uważamy za dobrą praktykę.  Na stronie nie ma
funkcjonalności umówienia się na wizytę przez Internet.


Jeśli idzie o informację dotyczącą oferowanych badań i zabiegów, na
stronie opisano jedynie zabieg inseminacji, badanie nasienia i biopsję
jąder. Wszystkie informacje należy uznać za pobieżne: opisano przebieg
badań, przygotowanie (tylko badanie nasienia i IUI), ale nie
poinformowano o  skuteczności i skutkach ubocznych/powikłaniach.
Nie ma również informacji na temat innych procedur, które znajdują się
w ofercie Ośrodka. Pacjenci potwierdzali w rozmowach z nami: „Jest tam mało wiadomości”.


Jeśli idzie o linię dyżurną
dla pacjentów:


Zgodnie z informacją uzyskaną od osoby zarządzającej, Ośrodek realizuje
zasadę „linii dyżurnej” w postaci dyżurów telefonicznych wymieniających
się lekarzy: „Są to wymieniający się
dyżurami telefonicznymi lekarze”
. Wskazano również na: „jednego z lekarzy, który jest
jednocześnie ordynatorem w pobliskim szpitalu, w razie czego można
szybko interweniować”
.
Linia w deklaracji osoby zarządzającej jest adresowana do pacjentów po
zabiegach. Jeśli idzie o deklaracje pacjentów to dzielili się z nami
różnymi doświadczeniami: „Tak, niby
jest ale nie do końca, w weekendy nie da się dodzwonić... jak
dzwoniliśmy w niedzielę to doktor nie odbierał... jak dodzwoniliśmy
się, ale w poniedziałek do kliniki, to już po wszystkim było”, 
„Mamy numer do doktora, miał być właśnie na wszelki wypadek, ale jak
zadzwoniliśmy w niedzielę to doktor nie odebrał telefonu, dopiero w
tygodniu się dodzwoniliśmy”, „doktor dał numer telefonu w związku z
badaniami, żeby zadzwonić z wynikami. Wtedy dał, teraz mamy więc
zadzwonilibyśmy gdyby było coś niepokojącego”, „tak, dostałam numer do
doktora, ale nie miałam potrzeby korzystać”
.


Jeśli idzie o materiały
informacyjne dostępne w Ośrodku:


Ośrodek dystrybuuje na piśmie informacje o większości wykonywanych
zabiegów. Jakość i dostępność tych materiałów jest różna. Np.
informacja o punkcji, jej przebiegu, powikłaniach, wydaje się być
bardzo rzetelna i ogólnodostępna (w teczkach wyłożonych na ladzie
recepcji), informacja o zabiegu sonoHSG również jest bardzo dokładna,
jednak drukowana tylko dla konkretnych, potrzebujących jej pacjentów
(wg recepcji: „lekarz wychodzi z
pacjentką i prosi, żeby dać jej informację o konkretnym zabiegu czy
badaniu”
).
Podstawowe informacje na temat stosowanych metod wspomaganego rozrodu
znajdują się w ogólnodostępnym folderze reklamowym Ośrodka. Wiele
informacji pisemnych to jednocześnie formularze zgody na
przeprowadzenie konkretnego zabiegu/badania.


Największą wadą materiałów drukowanych jest brak informacji o ich
skuteczności oraz o możliwych skutkach ubocznych zabiegów. Żaden z nich
nie posiadał również informacji o źródłach (metodologii), na których
oparto jego treść. Dostępność materiałów drukowanych jest różna, jedne
wyłożone w przestrzeni ogólnodostępnej, inne dostępne na życzenie
pacjenta. Są również takie, których nie udało nam się uzyskać, pomimo
deklaracji, że istnieją (histeroskopia, regulamin refundacji MZ).


Lekarze jednak deklarują szerokie, pisemne informowanie pacjentek o
wszelkich zabiegach i badaniach podczas wizyty.  Wydaje się, że
nie wszystkie z nich mają odbicie w rzeczywistości; np. lekarz, z
którym rozmawiałyśmy, deklarował wręczanie pacjentkom pisemnej
informacji o histeroskopii, kiedy poprosiłyśmy o ich wzór, otrzymałyśmy
ulotki na temat tego badania. Ponadto zostałyśmy po nie odesłane do
rejestracji, w gabinecie lekarskim w dniu monitoringu ich nie było.


Pacjenci deklarowali otrzymywanie od lekarzy różnych informacji, nie
wszystkie odpowiedzi pacjentów były w tym zakresie zgodne, jednak 
rozmawiałyśmy z pacjentami leczącymi się u różnych lekarzy w Ośrodku,
więc możliwe, iż wynikało to z odmiennych praktyk przyjętych przez
poszczególnych lekarzy.  Ponadto wszystkie ankietowane pary, z
którymi rozmawiałyśmy, były w trakcie procedury ivf w ramach rządowego
programu i zgodnie deklarowały dużą wiedzę na temat leczenia i
procedur. Padały wypowiedzi: „my to
już przechodziliśmy wcześniej, dokładnie wiemy jak co będzie
wyglądało”, „to nasz trzeci program, wiemy naprawdę dużo”
.


Jeśli idzie o politykę
informacji o kosztach leczenia w Ośrodku:
 


Ośrodek udostępnia na swojej stronie cennik. Wydaje się być kompletny
za wyjątkiem informacji o cenie zabiegu inseminacji z nasieniem dawcy i
procedury in vitro z komórką dawczyni, nie ma w nim także informacji o
koszcie procedury adopcji zarodka. Porównując ceny ze strony
internetowej z cennikiem wydrukowanym na ulotkach dostępnych w
poczekalni można znaleźć kilka niewielkich i kilka dużych różnic w
cenach. Różnice są poważne w przypadku zabiegu histeroskopii - wg
cennika na stronie koszt tego zabiegu wynosi  460 i 520 PLN,
według ulotki: 750 i 950 PLN - odpowiednio histeroskopia diagnostyczna
i zabiegowa.


Połowa z ankietowanych pacjentów odpowiedziała, że lekarz informuje ich
o kosztach zleconych badań, zabiegów i leków. Druga połowa nie
otrzymała takiej informacji od lekarza prowadzącego.


Jeśli idzie o procedurę
składania skarg:


Osoba zarządzająca zadeklarowała, iż pacjenci Ośrodka mogą złożyć
skargę na pracę personelu i wyjaśniła,  iż można to uczynić
bezpośrednio w rejestracji lub za pośrednictwem strony internetowej, w
części „opinie pacjentów”. Mamy wątpliwość co do drugiej wskazanej
ścieżki, jako iż dział „opinie pacjentów” zawiera opinie (z reguły
pozytywne lub bardzo pozytywne) umieszczane tam anonimowo,
ewentualnie  z podaniem imienia bądź inicjałów. Tym samym nie jest
możliwe udzielenie odpowiedzi na taką skargę, szczególnie iż w dziale
umieszcza się jedynie opinie pacjentów bez odpowiedzi personelu
Ośrodka. Nie uzyskałyśmy odpowiedzi na pytanie, czy Ośrodek stosuje
jakąś procedurę przyjmowania i rozpatrywania skarg, ani kto z personelu
ją rozpatruje, w jaki sposób udzielana jest odpowiedź na skargę oraz
czy pacjenci mogą się od tej odpowiedzi odwołać.  Osoba
zarządzająca poinformowała nas, iż Ośrodek nie odnotował do tej pory
żadnych skarg na swoją pracę.


Jeśli idzie o politykę
informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:


Wydaje się, iż statystyki skuteczności są dość problematyczną kwestią
związaną ze stroną internetową Ośrodka. Statystyki te pozbawione są
informacji o metodologii, nie wiadomo czego dotyczą, jaki okres pracy
Ośrodka obrazują, do jakich konkretnie zabiegów się odnoszą.  W
zakładce „nasza skuteczność” opublikowano następującą informację
(pisownia oryginalna):


„Novomedica od 12 lat raportuje
wyniki zabiegów In vitro do rejestru Europejskiego Towarzystwa
Wspomaganego Rozrodu do Białegostoku ( prof.W. Kuczyński). Wyniki
różnią się w kolejnych latach co zależne jest od populacji pacjentów
ale SA wiarygodne i mieszczą się w statystyce europejskiej tj. powyżej
25% ciąż. W 2012 roku wskaźnik ciąż wynosił 39%.”


Z publicznie dostępnych raportów European IVF Monitoring Polska
(zbieranych przez sekcję płodności i niepłodności Polskiego Towarzystwa
Ginekologicznego) wynika, iż Ośrodek raportuje swoją skuteczność
właśnie w ramach tego programu, mimo to w zakładce wspomniano jedynie o
Europejskim Towarzystwie Wspomaganego Rozrodu. Dodatkowo zbiorczy wynik
39% ciąż wydaje się być bardzo enigmatyczną i niemożliwą do
zinterpretowania informacją dla pacjentów, ponieważ nie zostało
wyjaśnione:

  • do skuteczności których procedur nawiązuje ten wskaźnik:
    zapłodnień pozaustrojowych z wykorzystaniem gamet pary, zabiegów z
    wykorzystaniem gamet od dawców, adopcji zarodka?
  • czy mierzono ciąże biochemiczne (potwierdzone pozytywnym wynikiem
    próby ciążowej z krwi) czy też ciąże kliniczne (potwierdzone USG), a
    może wskaźnik take home baby (ilość urodzonych dzieci)?
  • do jakiej metodologii odnosi się wartość procentowa: ciąż w
    przeliczeniu na transfer; ciąż w przeliczeniu na procedurę stymulacji;
    ciąż w przeliczeniu na pełną procedurę in vitro (tzw. wskaźnik
    kumulatywny);  ciąż w przeliczeniu na pacjentkę?



Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:


Na stronie internetowej Ośrodka, jak również w drukowanych materiałach
informacyjnych nie ma informacji o polityce SET (monotransferu). Lekarz
zapytany o to, czy pacjenci są informowani o ryzyku związanym z
transferem więcej niż jednego zarodka udzielił odpowiedzi twierdzącej: „Tak,
w  umowie o in vitro jest punkt o ryzyku ciąży mnogiej, poza tym
rozmawiam o tym z pacjentami, rozmawia też z nimi na ten temat
embriolog przed transferem.”


Jednakże wszyscy pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, zadeklarowali, iż
lekarz nie rozmawiał z nimi o zasadności transferu pojedynczego
zarodka. Jak zauważono wcześniej, pacjenci leczyli się u różnych
lekarzy w Ośrodku, można jednak wnioskować, iż taka informacja nie jest
rutynowo im przekazywana. Dodatkowo w części „Często zadawane pytania”
znajdującej się na stronie internetowej, można znaleźć informację:


Dlaczego implantuje się kilka
zarodków?


Dlatego, że po wprowadzeniu zarodków
do macicy większość z nich nie zagnieżdża się i w związku z tym nie
może się rozwijać. Dla uniknięcia ryzyka ciąży mnogiej nie podaje się
jednorazowo więcej niż 4 zarodki.


Chciałybyśmy zauważyć, iż zgodnie z zaleceniami ESHRE (Europejskiego
Towarzystwa Ludzkiego Rozrodu i Embriologii) jednoczasowo powinno się
transferować jeden zarodek z uwagi na bezpieczeństwo kobiety i
ewentualnej ciąży, w szczególnych sytuacjach dwa zarodki. Ponadto
ryzyko ciąży mnogiej znacząco podnosi już transfer dwóch zarodków, więc
sugestia zawarta w odpowiedzi („dla
uniknięcia ryzyka ciąży mnogiej nie podaje się jednorazowo więcej niż 4
zarodki”
) wydaje się wprowadzać pacjentów w błąd.


4. Program refundacyjny


Ośrodek jest realizatorem programu rządowego. Informacja o realizacji
programu znajduje się na stronie internetowej oraz dostępna jest
fizycznie w Ośrodku (ministerialne oznaczenia, które przynależą każdemu
z realizatorów).  Po szczegóły związane z programem strona Ośrodka
odsyła na stronę rządową (invitro.gov.pl). W Ośrodku nie otrzymałyśmy
żadnych dokumentów dotyczących programu. Ankietowani pacjenci zapytani
o regulamin programu deklarowali jednak, że otrzymali go w wersji
pisemnej w rejestracji. Jedna para odpowiedziała,  że otrzymała
program w formie pisemnej, ale  jedynie do zapoznania się z nim na
miejscu, w Ośrodku.


Bardzo dobrą praktyką jest umieszczenie na stronie „skierowania” do
programu, które wypełnia dotychczasowy lekarz. Znajdują się tam
informacje o przebiegu i czasie leczenia oraz informacja o konieczności
dostarczenia kopii dokumentacji leczenia (
http://www.novomedica.pl/wp-content/uploads/2013/07/Skierowanie_do_programu_INVITRO.pdf
)


Pacjenci deklarują, że o realizacji programu przez Ośrodek dowiedzieli
się ze strony internetowej oraz od lekarza. Wszyscy respondenci
potwierdzali, że jako pacjenci w ramach programu MZ są traktowani
identycznie jak pacjenci komercyjni.


5. Rejestracja wizyty


Rejestrowanie wizyt odbywa się sprawnie, na pierwszą wizytę, w
zależności od preferowanej godziny czeka się tydzień do dwóch tygodni
(informacja od pracowników rejestracji). W Ośrodku nie ma możliwości
umówienia się na konsultację przez Internet.


Personel zwraca się do pacjentów w uprzejmy  sposób, potwierdzają
to zarówno nasze obserwacje, jak i rozmowy z samymi pacjentami. Jak
wynika z wywiadów z pacjentami opóźnienia wizyt zdarzają się
sporadycznie i są niewielkie (kilka do kilkunastu minut), jednak jeśli
się zdarzą pacjenci są informowani o tym przez pracowników rejestracji,
co potwierdzono w wywiadach z pacjentami. W przypadku większych
opóźnień – zgodnie z deklaracją pracownika rejestracji – pacjenci są
informowani telefonicznie.


Jak wspomniano w części Opis Ośrodka poczekalnia jest niewielka, jednak
wydaje się być wystarczająca dla potrzeb pacjentów. Minusem jest
wspomniane wcześniej usytuowanie rejestracji w centrum poczekalni, co
uniemożliwia pełną dyskrecję podczas rozmów pacjentów z rejestratorką.
Wszystkie ankietowane pary podnosiły tę kwestię skarżąc się na brak
dyskrecji, który nie wynikał ze złej woli pracowników czy z ich
niedbałości, ale z kwestii rozwiązań architektonicznych. W rozmowach
deklarowano, iż personel stara się w tej trudnej sytuacji poradzić
sobie jak najlepiej i zapewnić pacjentom taką dyskrecję, na jaką
pozwalają warunki przestrzenne.


Ośrodek umożliwia płatność bezgotówkową. Wszyscy ankietowani pacjenci
odpowiedzieli, że zawsze przy płatności otrzymują paragon/rachunek.


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Zgodnie z relacjami pacjentów pierwsza wizyta w Ośrodku, tzw.
informacyjna trwa ok. 20 minut do jednej godziny. Czas trwania
standardowej wizyty w procesie leczenia został przez pacjentów
oszacowany na 15-20 minut. Pacjenci z którymi rozmawiałyśmy nie mieli
zastrzeżeń co do sposobu, w jaki zwracał się do nich lekarz (per
pan/pani). Troje z czterech ankietowanych pacjentów uznało język
lekarza za zrozumiały. Jedna z par powiedziała, że język lekarza bywa
trudny, jednak dodała, że lekarz poproszony o wyjaśnienia zawsze ich
udziela: „Doktor mówi terminologią
medyczną, ale ja dopytuję i doktor zawsze wyjaśnia. Teraz coraz mniej
dopytuję, bo po tylu latach coraz więcej wiem.”


Ankietowany lekarz zadeklarował, że Ośrodek posiada pisemną procedurę
prowadzenia wizyt. Zapytany o jej zawartość powołał się na tajemnicę, z
wywiadu jednak można wnioskować, że procedura zawiera przede wszystkim
wewnętrzny algorytm leczenia. Poza tym - wedle deklaracji lekarza -
znajdują się tam wytyczne dotyczące konieczności omówienia zabiegów i
ewentualnych powikłań.  Zgodnie z trzema wywiadami pacjenckimi
czas wizyt jest wystarczająco długi, pozwala na zadanie dowolnej liczby
pytań. Jedna z par odpowiedziała, że: „wizyty
są zbyt krótkie, lekarz nie skupia się na pacjencie, taka taśma”.

Tym samym bardzo trudno spójnie opisać przebieg wizyt pod kątem prawa
do informacji. Wypowiedzi poszczególnych par są rozbieżne, np. pacjenci
deklarowali, że lekarz nie podsumował pisemnie wizyty, w kolejnym
pytaniu odpowiadali jednak, że wizyta kończyła się pisemną informacją
dotyczącą ustaleń, które zapadły na wizycie. Według kolejnej pary było
odwrotnie. Wypowiedzi pacjentów na powyższy temat były bardzo
niespójne. Zgodnie z wypowiedziami trzech z czterech par, lekarze nie
upewniają się, czy pacjenci rozumieją proponowany tok postępowania.
Jedna para podała natomiast, iż lekarz upewnił się co do powyższej
kwestii: „zawsze można zadać
pytania, nie poganiają...”
. Inna ankietowana para określiła
kontakt z lekarzem jako trudny i lekceważący: „Z
doktorem jest trudny kontakt, poza tym odbiera telefony prywatne
podczas wizyty, potrafi gadać 10 min. Takie lekceważenie, zlewka”
,
ale kolejni rozmówcy tego nie potwierdzili.


Z rozmów z pacjentami można wnioskować, że o wynikach badań informuje
lekarz, czasami rejestracja. Nie ma możliwości zapoznania się z
wynikami za pośrednictwem Internetu.


7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajduje się jeden pokój do oddawania nasienia. W dniu
monitoringu był czysty, wydaje się być komfortowy i jest zamykany od
wewnątrz. Jest w nim dostęp do umywalki (ciepła woda, mydło, ręczniki
papierowe), filmów i prasy erotycznej. Jest również przewidziane
miejsce dla drugiej osoby. Pomieszczenie nie posiada śluzy (okienka do
bezkontaktowego przekazania próbki do laboratorium):  próbkę z
nasieniem zostawia się w oznaczonym miejscu, na stoliku. Wszyscy
ankietowani mężczyźni uznają całość procedury (od wywołania do badania
do oddania próbki) za komfortową, choć pojawiały się także głosy: „jest ok, tylko to okno tam mnie krępuje,
niby oklejone, ale jakoś tak dziwnie”.


 Jedyna zgłaszana uwaga dotyczyła usytuowania pokoju tuż przy
poczekalni, w związku z czym pacjenci udający się na badanie nasienia
byli widoczni dla osób oczekujących w poczekalni.

Personel deklaruje pełną dyskrecję w organizacji procedury oddawania
nasienia. Pielęgniarka opowiadając o procedurze opisała ją następująco:
„wezwanie odbywa się skinieniem
głową, czasem proszę: „panie Tomku”, idziemy do pokoju, tłumaczę
wszystko, gdzie zostawić próbkę, zawsze przy otwartych drzwiach, taki
mamy zwyczaj”.


Nie udało się zweryfikować informacji udzielanych na temat
alternatywnych metod oddawania nasienia tj. możliwości przywiezienia
nasienia pobranego poza Ośrodkiem czy możliwości oddania do badania
nasienia pobranego w trakcie stosunku do specjalnej prezerwatywy bez
środków plemnikobójczych. Według pielęgniarki zajmują się tym
pracownicy laboratorium podczas umawiania wizyty i to oni informują
pacjentów o takich możliwościach. Żaden z naszych respondentów nie
pytał o takie rozwiązania, ponieważ nie odczuwał potrzeby skorzystania
z alternatywnych metod pobrania nasienia.


8. Opieka nad kobietą


w Ośrodku znajduje się jeden gabinet ginekologiczny.  Znajdują się
w nim trzy krzesła, co pośrednio wskazuje na rozpoznaną przez Ośrodek
możliwość i zarazem potrzebę pacjentów, aby w wizycie mogła towarzyszyć
osoba bliska. Gabinet posiada wydzieloną część do przeprowadzania
badań, co sprawia, iż ewentualne wejście do gabinetu osoby trzeciej nie
narazi badanej pacjentki na dyskomfort. Dwie z ankietowanych par
przyznały, że zdarzyło się, że podczas wizyty/badania do gabinetu
weszła pielęgniarka, obie pary dodały jednak,  że ich intymność
nie została przy tym naruszona. Rozdzielenie gabinetu na dwie części o
różnych funkcjach zdaje się wyjątkowo sprzyjać zachowaniu prawa do
intymności pacjenta.


Tylko jedna pacjentka przyznała, że lekarz uprzedza ją podczas badania
o wykonywanych czynnościach (np. „teraz
może pani poczuć ukłucie”, „pobieram cytologię”
).
Druga respondentka nie potrafiła odpowiedzieć na to pytanie, dwie
kolejne odpowiedziały przecząco. Ankietowany lekarz deklarował, że
zawsze tłumaczy wykonywane czynności i że jest to przyjęta w Ośrodku
procedura.


Do gabinetu przylega bezpośrednio łazienka, co jest zgodne z
Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w tym zakresie. Stan łazienki w dniu
monioringu był bez zarzutu: przyjemny zapach, bieżąca ciepła i zimna
woda, w łazience znajduje się umywalka, bidet, dostępne są środki
higieny osobistej (środek do higieny intymnej, wkładki higieniczne,
ręczniki papierowe, papier toaletowy), do dyspozycji pacjentki jest
również jednorazowa odzież (spódniczka, kapcie, tunika etc.), łazienka
była zamykana od wewnątrz. Pacjentki również określały stan pomieszczeń
i urządzeń sanitarnych jako bardzo dobry.  Nie wiedziały jednak o
dostępności (według deklaracji personelu i naszej obserwacji) odzieży
jednorazowej – tylko jedna pacjentka odpowiedziała, że jest taka
możliwość w Ośrodku. Tym samym należy określić stan pomieszczeń
sanitarnych i pielęgnacyjnych jako dobry/bardzo dobry.


Ośrodek dysponuje również jednym pomieszczeniem pielęgnacyjnym
przeznaczonym dla pacjentek po zabiegach. Pacjentki uznawały opiekę w
pokoju pozabiegowym za dobrą;  wszystkie pacjentki odpowiedziały,
że personel sprawdzał jak się czują, miały dostęp do wody i mogły
pozostawić swoje osobiste rzeczy w zamykanych szafkach. Żadnej z
pacjentek w pomieszczeniu tym nie towarzyszyła osoba bliska – nikt z
personelu tego nie zaproponował, a same nie zapytały o taką możliwość.


9. Umowy z NFZ


Jedyną usługą świadczoną przez Ośrodek w ramach kontraktu z NFZ są
badania prenatalne. Większość pacjentek przystępujących do badań to
pacjentki spoza Ośrodka, a więc osoby, które nie leczyły się w Ośrodku
i przychodzą w ciąży na wykonanie samych badań prenatalnych. Osoba
zarządzająca Ośrodkiem nie potrafiła określić limitu badań prenatalnych
dostępnych w ramach NFZ, zaznaczyła jednak, że jest on wystarczający
dla potrzeb pacjentów: „Nie wiem
dokładnie, ale każdy może z nich skorzystać, w zeszłym roku nie
wyczerpaliśmy limitu”
. Informacja o wykonywaniu badań
prenatalnych w ramach NFZ została umieszczona na stronie internetowej
Ośrodka.


Dobrą praktyką, na którą należy zwrócić uwagę,  jest bliska
współpraca Ośrodka z miejscowym szpitalem w zakresie zabiegów
wykonywanych w ramach NFZ, głównie laparoskopii i histeroskopii.
Podczas jednej z rozmów z pacjentami otrzymałyśmy potwierdzenie tej
deklaracji: pacjentka została poinformowana przez lekarza o możliwości
wykonania zabiegu w szpitalu, w ramach NFZ, i skorzystała z takiej
możliwości.


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została
udostępniona drogą elektroniczną przed monitoringiem bezpośrednim oraz
dostarczono ją również z formie drukowanej podczas wizyty
Obserwatorek.  Składały się na nią następujące dokumenty:


  1. Rozród wspomagany- umowa przeprowadzenia zapłodnienia
    pozaustrojowego IVF/ET
  2. Umowa przechowywania zarodków w niskich temperaturach
  3. Zgoda na zapłodnienie i transfer komórek jajowych uzyskanych od
    anonimowej dawczyni
  4. Zgoda na transfer embrionów powstałych z komórek jajowych dawczyni
  5. Zgoda na przeprowadzenie leczenia operacyjnego/punkcji jajników


 Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym
stanowi tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej
przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości:


1. Rozród wspomagany- umowa
przeprowadzenia zapłodnienia pozaustrojowego IVF/ET


W części dotyczących danych osobowych pacjentów znajdują się określenia:


"My (nazwisko i imię żony), (nazwisko
i imię męża)"


Zwracamy uwagę, iż umowa nie jest dostosowana terminologicznie do
sytuacji par pozostających w związkach niemałżeńskich, a i takie są
pacjentami Ośrodka. Nie przedstawiono nam wzorca umowy odnoszącego się
do pacjentów niepozostających w związku małżeńskim oraz dla kobiet
samotnych (analizę dokumentacji i monitoring przeprowadzano w okresie,
w którym nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu niepłodności).


"Zwróciliśmy się do personelu
medycznego NZOZ Novomedica (...) z prośbą o przeprowadzenie
zapłodnienia pozaustrojowego IVF ET"


Zgodnie z poglądami wyrażanymi w piśmiennictwie prawniczym umowy
zawarte pomiędzy ośrodkami medycznymi i pacjentami to umowy o
świadczenie wysokospecjalistycznej usługi medycznej o charakterze
konsumenckim. (por.: Tamara Zimna, „Zawieranie
umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej”: "Analizując umowę o
świadczenie usług medycznych jako rodzaj umowy zawieranej bezpośrednio
z pacjentem, nie sposób pominąć wymiaru konsumenckiego zawieranego
kontraktu, gdzie stroną umowy jest nie tylko pacjent, lecz zarazem
konsument otoczony szczególną ochroną prawną."  "Umowa zawarta
bezpośrednio z pacjentem ma charakter umowy nienazwanej, do której
zastosowanie znajdują odpowiednio przepisy o zleceniu (art.750 k.c. w
związku z art. 734 i n. k.c.)."
).


Wobec powyższego należałoby przyjąć pogląd, iż stosunek Ośrodek -
pacjent to stosunek konsumencki. Zastosowanie określenia „prośba” nie
odzwierciedla charakteru konsumenckiego stosunku prawnego Ośrodek -
pacjent, ponieważ stawia pacjentów nie na pozycji świadczeniobiorców
(którymi są), a na pozycji osób proszących o pomoc („zwróciliśmy się z prośbą (...)”.
Stosunek pomiędzy Ośrodkiem i pacjentami jest zawsze stosunkiem
nierównym, w którym pacjent jest stroną słabszą. Podkreślanie tego
stosunku paternalistycznym brzmieniem prośby tylko pogłębia tę
nierówność.


"1. Zostaliśmy w sposób należyty
pouczeni (...)"


Użycie formy „pouczona/pouczeni” nie odzwierciedla charakteru
konsumenckiego stosunku prawnego Ośrodek – pacjent. Pacjenci nie
powinni być pouczani, mogą być informowani. Stosunek pomiędzy Ośrodkiem
i pacjentami jest zawsze stosunkiem nierównym, w którym pacjent jest
stroną słabszą. Podkreślanie tego stosunku paternalistycznymi terminami
tj. „zostaliśmy pouczeni” 
tylko pogłębia tę nierówność.


"1. a) zapłodnienie pozaustrojowe
zostanie przeprowadzone nasieniem

  • męża
  • dawcy"

Podobnie jak zauważono wcześniej, zapis nie odzwierciedla sytuacji, w
której zapłodnienie zostanie dokonane nasieniem pochodzącym od partnera
kobiety, z którym kobieta nie pozostaje w związku małżeńskim.


7. Przyjmujemy również do wiadomości,
że w przypadku dziecka urodzonego między sto siedemdziesiątym a
trzechsetnym dniem od zapłodnienia w przypadkach zabiegów z użyciem
nasienia z banku dawców nasienia, przeprowadzonego za zgodą partnera,
nie można zaprzeczyć ojcostwu, chyba że zostało udowodnione, iż matka
zaszła w ciążę inaczej, aniżeli w wyniku inseminacji przez dawcę


Zapis należy uznać za co najmniej niejasny w świetle obowiązującego
prawa. Zgodnie z art. 62 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy w
związkach małżeńskich istnieje domniemanie, iż ojcem jest mąż matki, a
nie że jest nim partner matki, o czym mówi zacytowany zapis. Zapis
byłby zgodny z k.r.i.o. jeśli jasno określałby, iż mowa w nim o mężu
matki, ponieważ zgodnie z art. 68 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy
zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało
poczęte w następstwie zabiegu medycznego, na który mąż matki wyraził
zgodę. K.r.i.o. określa jednak jasno, że chodzi o męża matki, a nie o
jej partnera.  Dodatkowo w świetle obowiązującego prawa (analiza
dokumentacji wykonana przed wejściem w życie Ustawy o leczeniu
niepłodności i zmianą przepisów w zakresie k.r.i.o.) każdy mężczyzna
niebędący mężem matki ma prawo wystąpić z wnioskiem o zaprzeczenie
ojcostwa, co wynika bezpośrednio z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego
(Art. 63, Art. 67 i Art. 69), a co sprawia, iż złożenie oświadczenia
nie obliguje przyszłego ojca do zaniechania zaprzeczeń ojcostwa, jeśli
taką będzie mieć wolę. Kodeks daje mu taką możliwość i zgoda
podpisywana z Ośrodkiem nie może znosić przepisów prawa wyższego rzędu.
Tym samym zapis wprowadza pacjentów sygnujących ten dokument w błąd co
do rzeczywistej sytuacji prawnej.


8. W interesie dziecka poczętego w
wyniku inseminacji przez dawcę zobowiązujemy się zachować tajemnicę na
temat wszystkich faktow związanych z wyżej wymienionymi metodami
(dotyczy zabiegów z banku dawców nasienia).


Zapis należy uznać za niezrozumiały i niepoparty żadnym istniejącym
przepisem polskiego prawa. Rodzice nie są zobowiązani do składania
jakichkolwiek oświadczeń oraz zobowiązań wobec Ośrodka w tym zakresie.
Kwestie zachowania tajemnicy odnośnie pochodzenia genetycznego dziecka
są pozostawione ich prywatnej decyzji i wynikają także z Europejskiej
Konwencji Praw Człowieka, Art.8, prawo do poszanowania życia prywatnego
i rodzinnego, a Ośrodek nie ma podstawy ingerować w decyzję rodziców w
tym względzie ani zobowiązywać pacjentów do składania takiego
oświadczenia w Umowie. Ponadto powoływanie się w tym przypadku na
interes dziecka należy uznać za co najmniej niejasne, również w świetle
zapisów Konwencji o Prawach Dziecka mówiącej explicite o prawie dziecka
do wiedzy o swojej tożsamości.


Ponadto umowa cywilnoprawna powinna zawierać spis wzajemnych zobowiązań
stron, tymczasem analizowany dokument nie zawiera ani jednego punktu z
obowiązkami/powinnościami Ośrodka wobec pacjentów, wszystkie dotyczą
zobowiązań pacjentów wobec Ośrodka, co należy uznać za znaczącą
nierówność stron.


2. Umowa przechowywania zarodków w
niskich temperaturach


§ 4, ust. 2:

"(...) Jeżeli w ciągu miesiąca po
wygaśnięciu umowy nie zostanie odnotowana kolejna wpłata, fakt ten
zostanie potraktowany jako rezygnacja z dalszego przechowywania
zarodków (zarodka).

§ 6

Umowa ulega rozwiązaniu w
następujących przypadkach:

c) upływ okresu, na jaki zawarto umowę

d) rozwodu małżonków - Pacjentów
zawierających umowę

e) śmierci jednego lub obojga
Pacjentów

f) rażącego naruszenia przez strony
warunków tej umowy


§ 7

W przypadku niedotrzymania warunków
umowy, z przyczyn leżących po stronie Centrum, przez co rozumie się
awarię sprzętu przeznaczonego do przechowywania zarodków, Centrum
zobowiązuje się zwrócić Pacjentom proporcjonalnie do całości kosztów
niniejszej umowy koszty zamrożenia i przechowywania zarodków za okres,
tj. od daty wystąpienia awarii do końca okresu umownego. Jednocześnie
Centrum zobowiązuje się powiadomić Pacjentów o zaistniałym zdarzeniu w
możliwie najkrótszym czasie w celu ustalenia dalszych działań
zmierzających do zabezpieczenia przechowywanych zarodków lub ich
przekazania do innej placówki przechowującej zarodki, o ile działania
takie będą stwarzać realne szanse na zachowanie ich w prawidłowym
stanie. Strony ustalają, że uregulowania te wyczerpują roszczenia
Pacjentów w powyższym zakresie. (…)


§ 8, Ust. 2

W przypadku nieprzedłużenia umowy o
kolejny okres lub jej rozwiązania z przyczyn niezależnych od Centrum,
Pacjenci zgodnie decydują o pozostawieniu zarodków do dyspozycji
Centrum w "banku zarodków" celem anonimowego darowania ich do zabiegu
transferu innej parze Pacjentów, dla których byłaby to jedyna możliwość
posiadania własnego potomstwa.”


Analizowane łącznie zapisy powyższej Umowy nasuwają kilka poważnych
wątpliwości:


  1. Umowa dotycząca przechowywania zarodków w niskich temperaturach
    (mrożenia zarodków) okazuje się być w rzeczywistości również umową
    dotyczącą dawstwa zarodka w przypadku nieprzedłużenia umowy lub jej
    rozwiązania. Należy zauważyć, iż wymóg udzielenia uprzedniej zgody
    na  przekazanie zarodków do dawstwa nie pozostaje w bezpośrednim
    związku funkcjonalnym z przechowywaniem zarodków, czego dotyczy Umowa
    (przekazanie zarodków do adopcji nie jest konieczną i każdorazową
    konsekwencją przechowywania zarodków). Tym samym żądanie od pacjentów
    wyrażania zgody na przekazanie zarodków do adopcji jako konsekwencji i
    jednocześnie kary za niewniesienie opłaty za ich przechowywanie zdaje
    się posiadać cechy tzw. rażącej niewspółmierności – zarodki, które nie
    mają określonej wartości (są bezcenne dla pacjentów), są im „odbierane”
    za nieopłacenie określonej, stosunkowo niewielkiej kwoty. Tym samym
    pacjenci podpisujący umowę z zacytowanymi zapisami wyrażają zgodę nie
    tylko na przechowywanie swoich zarodków, ale również na przekazanie ich
    biorcom – zatem w rzeczywistości Umowa dotycząca przechowania zarodków
    jest również Umową o dawstwo zarodków. Tymczasem zgodnie z art. 3853
    pkt 7) Ustawy kodeks cywilny: „W
    razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi
    są te, które w szczególności:
7) uzależniają
zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej
   bezpośredniego związku z umową zawierającą oceniane
postanowienie,”
  1. Utrzymując powyższe zastrzeżenie zauważamy także, iż jednymi z
    okoliczności wymienionymi przez Umowę, a określającymi okoliczności jej
    automatycznego rozwiązania,  są rozwód małżonków lub śmierć
    jednego lub obojga pacjentów. Nie jest jasne, dlaczego rozwód pacjentów
    miałby skutkować automatycznym rozwiązaniem umowy z Ośrodkiem,
    szczególnie iż rozwiedzeni małżonkowie mogą nadal zgodnie deklarować
    chęć opłacania i przechowywania zamrożonych zarodków, jak również mogą
    podjąć inną zgodną decyzję w tym zakresie. Ponadto zgodnie z informacją
    udzieloną przez osobę zarządzającą – żadna z umów i zgód nie jest w
    Ośrodku negocjowalna. Oznacza to, iż pacjenci nie otrzymują wyboru w
    zakresie akceptacji bądź nieakceptacji powyższych zapisów, których
    skutki mogą być bardzo poważne: zgodnie z zapisami sam fakt rozwodu
    pacjentów spowoduje automatyczną i domyślną zgodę na przekazanie
    zarodków pacjentów do anonimowego dawstwa.
  2. Umowa w żadnym swoim punkcie nie określa, w jaki sposób Ośrodek
    zrealizuje skuteczne doręczenie wezwania do zapłaty za przechowywanie
    zarodków. W Umowie wspomina się o zobowiązaniu pacjentów do
    aktualizowania swoich danych teleadresowych (§ 5, ust. 1 a) ), ale nie
    określono, czy na Ośrodku będzie spoczywać obowiązek skontaktowania się
    z pacjentami i wezwania ich do zapłaty, w jaki sposób zostanie on
    zrealizowany i w jaki sposób Ośrodek przedsięweźmie pewność, iż
    pacjenci odmówili uiszczenia należności z powodu świadomej decyzji, a
    nie np. zdarzenia o charakterze losowym (ciężka choroba lub inne
    wydarzenie, które uniemożliwiło odebranie korespondencji i dokonanie
    wpłaty). Tymczasem brak wniesionej opłaty w terminie jednego miesiąca
    od daty określonej w umowie, powoduje wygaśnięcie Umowy i automatyczne
    przekazanie zdeponowanych zarodków do dyspozycji Ośrodka.
  3. Odnosząc się do zapisu o uregulowaniu roszczeń przywołanego w § 7
    cytowanej Umowy, należy zauważyć, iż każdy podmiot udzielający
    świadczeń opieki zdrowotnej jest zobowiązany do udzielania świadczeń
    świadczeniobiorcom z zachowaniem należytej staranności. Cytując Ustawę
    o zawodzie lekarza: "Lekarz ma obowiązek wykonywać zawód (...) z
    należytą starannością” (art. 4 u.z.l.). Warunek ten znajduje się także
    w art. 8 KEL: "Lekarz powinien
    przeprowadzić wszelkie postępowanie diagnostyczne, lecznicze i
    zapobiegawcze z należytą starannością, poświęcając im niezbędny czas"
    .
    Tym samym podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych poniesie
    odpowiedzialność za niedołożenie należytej staranności, za wszelką winę
    nieumyślną i umyślną, niezależnie od zastrzeżeń zawartych w umowie
    cywilnoprawnej, będącej dokumentem niższego rzędu. Zauważamy, iż w
    analizowanym dokumencie w żadnym punkcie nie ma wzmianki o obowiązku
    dołożenia należytej staranności ze strony Ośrodka jako zleceniobiorcy.
    Dlatego też brzmienie paragrafu siódmego może sugerować pacjentowi,
    który nie jest prawnikiem i nie potrafi prawidłowo ocenić całości
    sytuacji pod względem medycznym i prawnym, iż nie przysługuje mu prawo
    podnoszenia  roszczeń odszkodowawczych wobec utraty zarodków,
    podczas gdy każdorazowo ocena zasadności podnoszenia roszczeń należy do
    właściwego sądu.


Rozważane łącznie zapisy zdają się w sposób znaczący naruszać prawa
konsumentów – pacjentów.


3. Zgoda na zapłodnienie i transfer
komórek jajowych uzyskanych od anonimowej dawczyni


Dla dobra Pacjentów, mającego się począć dziecka lub dzieci 
(określanego dalej jako „Dziecko”), lekarzy Centrum NOVOMEDICA oraz
Dawczyni strony uzgadniają:


2. 3)


Pacjenci w imieniu własnym oraz
Dziecka rezygnują
z wszelkich roszczeń prawnych wobec lekarzy Centrum NOVOMEDICA oraz
samego Centrum w tym także w przypadku wszelkich możliwych powikłań
związanych z samym zabiegiem
ale także ciążą będącą wynikiem
zabiegu, porodem i połogiem u Pacjentki czy ewentualnej jakiejkolwiek
patologii u Dziecka,

Pacjenci zobowiązują się uwolnić
lekarzy Centrum NOVOMEDICA od ewentualnych roszczeń Dziecka wobec nich
i ponosić w pełni wszelkie koszty lekarzy Centrum NOVOMEDICA  oraz
samej Centrum związane z ewentualnymi procesami dotyczącymi takich
roszczeń oraz w pełni pokryć takie ewentualne roszczenia w przypadku
ich zasądzenia w wyniku procesu.


Zapis powyższy w części dotyczącej zrzeczenia roszczeń należy uznać za
klauzulę niedozwoloną zgodnie z art. 3853 pkt 2) Ustawy kodeks
cywilny:  „W razie wątpliwości
uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w
szczególności:


2) wyłączają lub istotnie ograniczają
odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte
wykonanie zobowiązania;”


Ponadto, zgodnie z Art.4.1. Ustawy o prawach pacjenta i rzeczniku praw
pacjenta: „W razie zawinionego naruszenia praw pacjenta sąd może
przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia
pieniężnego zza doznaną krzywdę na podstawie art. 448 Kodeksu
cywilnego”. Tym samym przywołane zapisy są sprzeczne z Kodeksem
cywilnym oraz Ustawą o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta, a
dodatkowo sugerują pacjentowi, iż podpisanie przezeń zgody znosi prawo
do odszkodowania za błędy w sztuce lekarskiej i naruszenie praw
pacjenta, co w rzeczywistości nie zachodzi. Ośrodek nie powinien
odbierać od pacjentów oświadczenia o zrzeczeniu się wszelkich roszczeń
cywilno-prawnych w przyszłości w sytuacji, w której przyjęcie takiego
oświadczenia jest niezgodne z aktami prawnymi wyższego rzędu, m.in.
cytowanym wyżej Kodeksem cywilnym oraz Ustawą o prawach pacjenta i
rzeczniku praw pacjenta. Nie jest również jasne, dlaczego dobro
pacjentów oraz dziecka miałoby się zrealizować w wyżej wykazanej
niezgodności z Kodeksem cywilnym.


Dodatkowo należy wskazać bezskuteczność oświadczenia woli złożonego w
imieniu nieistniejącego dziecka. Polskie prawo cywilne przewiduje
instytucję nasciturusa (dziecka poczętego, które może nabyć prawa
majątkowe pod warunkiem, że urodzi się żywe), lecz  nie przewiduje
możliwości składania oświadczeń woli za nieistniejący podmiot (dziecko,
którego poczęcie  będzie dopiero przedmiotem działań medycznych).


Ponadto zgodnie z art. 101 § 3 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy
„Rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności
przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na
dokonywanie takich czynności przez dziecko”
. Zrzeczenie się
roszczeń, praw o charakterze majątkowym należy uznać za przekroczenie
zakresu zwykłego zarządu i może dotyczyć tylko już urodzonych, żywych
dzieci.


Zwracamy także uwagę na kwestię społeczną: nakłanianie pacjentów –
przyszłych rodziców do złożenia oświadczenia, iż w przyszłości wystąpią
przeciwko własnemu dziecku podnoszącemu roszczenia (do których
podniesienia będzie mieć prawo, a zasadność roszczeń oceni sąd), a
staną po stronie Ośrodka, wydaje się być społecznie naganne, a przy tym
niezgodne z prawem do życia prywatnego opisanym w Konwencji Praw
Człowieka.


4) Pacjenci rezygnują z jakichkolwiek
roszczeń w stosunku do Dawczyni i zobowiązują się chronić ją na
zasadzie opisanej w pkt. 3 powyżej, przed roszczeniami Dziecka


Ta sama uwaga jak powyżej


5) Pacjenci zobowiązują się wobec
prawa uznać poczęte Dziecko za własne


Nie jest zasadne złożenie takiego zobowiązania przez pacjentów, gdyż
kwestie te reguluje k.r.i.o. Zapis ten mógłby brzmieć ewentualnie:
„Jesteśmy świadomi tego, że każde…”. Ponadto  Ośrodek nie jest
podmiotem, wobec którego składa się oświadczenia o uznaniu dziecka.
Właściwym podmiotem są urzędy stanu cywilnego.


6) Pacjenci rezygnują nieodwołalnie z
możliwości zaprzeczenia ojcostwa czy macierzyństwa wobec poczętego
Dziecka;


W świetle obowiązującego prawa (analiza dokumentacji wykonana przed
wejściem w życie Ustawy o leczeniu niepłodności) każdy mężczyzna ma
prawo wystąpić z wnioskiem o zaprzeczenie ojcostwa, co wynika
bezpośrednio z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (Art. 63, Art. 67 i
Art. 69), z zastrzeżeniem Artykułu 68 k.r.i.o. stanowiącego:


„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest
dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu
medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”


Artykuł odnosi się do męża matki, a nie do partnera matki, natomiast
zgoda odnosi się do obu tych sytuacji (nie precyzuje, czy para
pozostaje w związku małżeńskim czy nie), co sprawia, iż złożenie
cytowanego wyżej oświadczenia nie obliguje przyszłego ojca (partnera
matki) do zaniechania zaprzeczeń ojcostwa, jeśli taką będzie mieć wolę.
Kodeks daje mu taką możliwość i Zgoda zawierana z Ośrodkiem nie może
być sprzeczna z Kodeksem Rodzinnym i Opiekuńczym. Należy wskazać
ponadto, iż wszelkie oświadczenia dotyczące uznania rodzicielstwa i
wynikających z niego obowiązków, złożone przed poczęciem dziecka, nie
mają mocy prawnej. Obowiązki rodziców wobec dziecka powstają z chwilą
urodzenia żywego dziecka (dodatkowo – uznania dziecka przez jego ojca,
w sposób określony przez przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w
przypadku gdy rodzice dziecka nie pozostają w związku małżeńskim).
Ponadto należy podnieść, że na podstawie Art. 61(9) „matką dziecka jest
kobieta, która je urodziła” wobec czego kobieta taka nie może wystąpić
o zaprzeczenie macierzyństwa.


Pacjenci zgadzają się uznać niniejszy
podpisany przez siebie dokument za poufny i w związku z tym uzgadniają,
że:

  1. Oryginał pozostanie w
    posiadaniu Centrum NOVOMEDICA. Centrum nie będzie zobowiązane do
    sporządzania kopii niniejszego dokumentu;
  2. Centrum przysługuje
    jednostronnie nieodwołalne prawo do zniszczenia wszelkich dokumentow
    związanych z przeprowadzoną terapią, które w jakikolwiek sposób
    powodowałyby ujawnienie szczegółów lub danych faktu wykorzystania
    podczas Zabiegu komórki jajowej dawczyni oraz szczegółów związanej z
    tym terapii.
  3. Pacjenci nie będą się domagać
    wydawania pisemnych pokwitowań związanych z zabiegiem, opisów leczenia
    i wykonaną w związku z nim procedurą


Całość zapisu jest sprzeczna z Ustawą o prawach pacjenta i rzeczniku
praw pacjenta:


Ad 1. oraz 3.


 Art. 23.

1. Pacjent ma prawo do dostępu do
dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych
mu świadczeń zdrowotnych.


Art. 24. 1.

W celu realizacji prawa, o którym
mowa w art. 23 ust. 1, podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych jest
obowiązany prowadzić, przechowywać i udostępniać dokumentację medyczną
w sposób określony w niniejszym rozdziale oraz zapewnić ochronę danych
zawartych w tej dokumentacji.


Art. 27.

 Dokumentacja medyczna jest
udostępniana:


  1. do wglądu w siedzibie podmiotu
    udzielającego świadczeń zdrowotnych;
  2. poprzez sporządzenie jej
    wyciągów, odpisów lub kopii;
  3. poprzez wydanie oryginału za
    pokwitowaniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, jeżeli
    uprawniony organ lub podmiot żąda udostępnienia oryginałów tej
    dokumentacji.


Ośrodek nie może redefiniować ani odbierać pacjentom praw, które
przysługują im na mocy Ustawy.


Ad. 2


Art. 29. 1. Podmiot udzielający
świadczeń zdrowotnych przechowuje dokumentację medyczną przez okres 20
lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dokonano ostatniego
wpisu, z wyjątkiem: (…)


Tym samym zastrzeżenie, iż Ośrodek ma prawo zniszczenia dokumentacji
medycznej jest sprzeczne z ustawowym obowiązkiem Ośrodka jako podmiotu
udzielającego świadczeń zdrowotnych. Dodatkowo obowiązki podmiotu
udzielającego świadczeń zdrowotnych reguluje Rozporządzenie Ministra
Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów
i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania.
Kary za zniszczenie dokumentacji medycznej określa Kodeks karny:


Art. 268. § 1. Kto, nie będąc do
tego uprawnionym, niszczy, uszkadza, usuwa lub zmienia zapis istotnej
informacji albo w inny sposób udaremnia lub znacznie utrudnia osobie
uprawnionej zapoznanie się z nią, podlega grzywnie, karze ograniczenia
wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.


4. Zgoda na transfer embrionów
powstałych z komórek jajowych dawczyni


„W razie niezgłoszenia się po upływie
tego terminu (…) lub nieuregulowaniu płatności (do 30 dni po upływie
jej terminu)  (...) prosimy traktować ten fakt jako rezygnację
przez nas z dalszego przechowywania embrionów, jednocześnie upoważniamy
Centrum (…) do wykorzystania naszych embrionów dla potrzeb innej pary i
nie będziemy z tego tytułu wnosić żadnych roszczeń(...)”


Podnosimy tę samą uwagę co w przypadku dokumentu 2. Umowa
przechowywania zarodków w niskich temperaturach, a odnoszącą się do
przekazania zarodków na rzecz Ośrodka w przypadku nieuregulowania
płatności (do 30 dni po upływie jej terminu).


5. Zgoda na przeprowadzenie leczenia
operacyjnego/punkcji jajników


Brak uwag


6. Regulamin organizacyjny


Bez uwag


*


Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, potwierdzili otrzymanie wzorców
dokumentacji na co najmniej 24 godziny przed zabiegiem. Wszyscy
pacjenci potwierdzili także otrzymanie kopii podpisanej dokumentacji,
wyjątkiem była jedna para, która zadeklarowała nieotrzymanie kopii
umowy o mrożenie zarodków. Uzyskano także informację od osoby
zarządzającej, iż wszystkie dokumenty nie są negocjowalne.


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


Prawo do intymności:


Gabinety i sale zabiegowe dają pacjentom możliwość przygotowania się do
badań i zabiegów w odpowiednich warunkach (łazienki przy gabinecie i
sali zabiegowej, parawany). Obserwację tę potwierdzają wywiady z
pacjentkami – wszystkie ankietowane pacjentki potwierdzały, że zawsze
mogą się przygotować do badania w odpowiednich warunkach. W gabinecie
lekarskim w osobnym pomieszczeniu przeprowadza się rozmowy, w osobnym
bada pacjentki.


Pomieszczenie pielęgnacyjne jest oddzielone od strony korytarza
przedsionkiem, w którym znajdują się zamykane szafki dla pacjentów,
oraz z którego wchodzi się do łazienki i opisywanej sali pozabiegowej.
Uwagę można by jedynie podnieść wobec zauważonego podczas monitoringu
bezpośredniego tylko jednego parawanu przypadającego na pięć łóżek w
pomieszczeniu pielęgnacyjnym.


Pacjenci, którzy oddawali w Ośrodku nasienie potwierdzają, że personel
dokłada wszelkich starań, aby badanie było jak najbardziej komfortowe.
Wywołanie do badania następuje w sposób dyskretny. Wypowiedzi pacjentów
pokryły się w pełni z deklaracjami personelu. Podsumowaniem trudnej
sytuacji architektonicznej Ośrodka (opisanej szerzej w poprzednich
rozdziałach raportu) może być wypowiedź pacjenta, który na pytanie, czy
wywołanie pacjenta na badanie odbyło się w sposób dyskretny i
komfortowy, odpowiedział: „na tyle,
na ile to tam możliwe”.


Istotnym problemem, o którym wspomniano już wcześniej, wydaje się brak
możliwości zachowania dyskrecji w rejestracji.


Prawo do obecności osoby
bliskiej:


Ankietowany lekarz zadeklarował, że pacjenci są informowani o
możliwości obecności osoby bliskiej podczas badania przed pierwszą
wizytą w Ośrodku, ale nie informuje się o tej możliwości w przypadku
zabiegów. Tłumaczył: „nie jestem
zwolennikiem obecności partnera podczas inseminacji czy transferu, bo
taka obecność często przynosi odwrotne od zamierzonych efekty”
.
Dodał jednak, że zgadza się na obecność osoby bliskiej podczas
powyższych zabiegów, jeżeli pacjenci  sami o to poproszą. Z
rozmowy z osobą zarządzającą również wynikało, że prawo do obecności
osoby bliskiej podczas badań i zabiegów jest respektowane tylko na
prośbę samych pacjentów.


Z rozmów z pacjentami wnioskować można, że nikt nie informował ich o
możliwości obecności partnera/partnerki czy innej bliskiej osoby
podczas badania i zabiegu, ale też nikt z pacjentów nie spytał
personelu o taką możliwość. Jedna z par, z którą rozmawiałyśmy, 
przyznała że mimo to czasami chodziła na wizyty wspólnie: „Bo tak było w poprzedniej klinice”.


Ankietowana pielęgniarka odpowiadając na pytanie o możliwość obecności
partnerki podczas oddawania nasienia opowiedziała, że jest to normą i
korzystają z niej niemal wszyscy pacjenci.  Nie potwierdził tego
żaden z czterech panów, z którymi rozmawiałyśmy.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


Dokumentację medyczną wydaje się na życzenie pacjenta, bez żadnych
problemów i bez pobierania jakichkolwiek opłat. Rejestracja: „Wystarczy,
że (pacjent) poprosi. Ustawowo mamy 14 dni, ale jest szybciej. U
jednego doktora do tygodnia, u drugiego właściwie od ręki. Wszystko
wydajemy i kserujemy bezpłatnie”
. Wszyscy ankietowani pacjenci,
którzy prosili o dokumentację medyczną potwierdzili, że otrzymywali ją
od ręki.


Z rozmów z osobą z rejestracji, z pacjentami i osobą zarządzającą
wynika, że dokumentację medyczną wydaje wyłącznie lekarz prowadzący.


13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia


W wyniku obserwacji bezpośredniej wydaje się, iż Ośrodek jest w stanie
obsłużyć osoby niepełnosprawne. Ośrodek znajduje się na parterze, drzwi
są szerokie a w środku nie ma progów, które mogłyby utrudniać
poruszanie się. W Ośrodku znajduje się jedna ogólnodostępna łazienka
przystosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych. Jedyny fotel, na
którym można zbadać osobę niepełnosprawną jest łóżkiem/fotelem
zabiegowym i znajduje się w głównej sali zabiegowej. Lekarz i
pielęgniarka deklarują, że w razie potrzeby tam właśnie bada się
pacjentów ograniczonych ruchowo. Jednocześnie pielęgniarka wyjaśniła: „Problem w zasadzie nie istnieje, od
początku działalności mieliśmy może dwie takie Panie, na co dzień to
się nie zdarza”.

 

14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w styczniu
2015 roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu
niepłodności  uniemożliwiająca parom jednopłciowym i kobietom
samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności W związku z
powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych
grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez
każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa,
jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje
za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.


Jak opisano szeroko w części dotyczącej analizy wzorców dokumentacji,
język większości z umów (wszystkich, które mogą dotyczyć par) jest
dyskryminujący – umowy te nie zakładają przystąpienia do zabiegów przez
osoby samotne lub pozostające w związkach jednopłciowych. Ponadto umowa
o IVF/ET zawierała sformułowania określające jednoznacznie stan cywilny
pacjentów, np: „podpis żony...,
podpis, męża”, „do zabiegu zostanie użyte nasienie męża/dawcy”
.
W kolejnych wzorcach pojawiały się jednak już sformułowania „Pacjent..., Pacjentka...”.


Z rozmów z personelem wynikało, iż stan cywilny czy orientacja
seksualna pacjentów nie mają żadnego znaczenia w dostępie do leczenia i
jakości udzielanych świadczeń.


15. Opieka psychologiczna


Ośrodek nie zatrudnia psychologa. Deklarowana współpraca Ośrodka z
psychologiem realizuje się poprzez przekazywanie pacjentom numeru
telefonu do pani psycholog (zgodnie z deklaracją osoby zarządzającej
pani psycholog posiada specjalność psychologii klinicznej i
specjalizuje się w psychologii niepłodności). W Ośrodku i na stronie
internetowej Ośrodka nie znajduje się żadna informacja na temat
możliwości uzyskania pomocy psychologicznej w procesie leczenia. Z
rozmów z personelem wynikało, że ewentualne spotkania  z panią
psycholog odbywają się poza Ośrodkiem. Pracownica rejestracji dodała,
że w razie potrzeby spotkania w Ośrodku udostępniany jest gabinet
prezesa (znajduje się w nim biurko oraz trzy krzesła). Wszystkie
konsultacje psychologiczne są płatne i Ośrodek nie prowadzi w tym
względzie polityki zachęcania do psychologicznego wsparcia w leczeniu
niepłodności poprzez np. przyjęcie schematu jednej bezpłatnej wizyty
dla pacjentów korzystających z IVF, konsultacji dla dawczyń komórek etc.


Według osoby zarządzającej Ośrodkiem zapotrzebowanie na taki rodzaj
wsparcia jest bardzo małe: „To są
pojedyncze przypadki w skali roku”
. Zadeklarowano także: „U nas tu nie ma takiej potrzeby, może tam
u pań w Warszawie jest inaczej, ale tu nie...”.


Lekarz zapytany o rekomendowanie konsultacji psychologicznej pacjentom
odpowiedział: „Rekomenduję w
przypadku widocznej potrzeby”
,
natomiast zapytany o zalecanie rozmowy z psychologiem wobec pacjentów
rozważających skorzystanie z gamet dawców lub zastanawiających się nad
oddaniem własnych komórek/zarodków: „Tylko
jeśli widzę, że mają z tym problem”
.


Ankietowana pielęgniarka również odpowiedziała, że poleca wizytę u
psychologa, kiedy widzi potrzebę. Jednocześnie jest zdania, że oferta
psychologiczna Ośrodka zaspokaja potrzeby pacjentów. Od żadnej z osób z
personelu nie udało nam się uzyskać odpowiedzi na pytanie, jakiego
rodzaju zachowanie/wypowiedź pacjentów mogłaby wskazywać na istnienie
potrzeby psychologicznego wsparcia. Żaden z ankietowanych pacjentów nie
korzystał z konsultacji psychologicznej ani nie wiedział, czy w Ośrodku
jest taka możliwość (nie był o tym informowany).


Psycholog nie współpracuje z personelem w zakresie organizacji szkoleń
dla personelu. Lekarz, pielęgniarka i rejestratorka nie brali udziału w
szkoleniach z zakresu psychologii i psychologicznej opieki nad
pacjentem organizowanych przez Ośrodek. Lekarz, z którym rozmawiałyśmy
zapytany o możliwość konsultacji z psychologiem odpowiedział: „Nie mam takiej potrzeby. Gdybym miał mogę
zadzwonić do Pani psycholog”.
Pielęgniarka powiedziała nam: „Mogę zawsze liczyć na koleżanki, jak jest
źle zawsze pogadają i od razu robi się człowiekowi lżej”
.


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).


Ośrodek prowadzi własny bank nasienia oraz komórek jajowych. Ośrodek
nie korzysta banków zewnętrznych. Do rozmowy na temat części
kwestionariuszy dotyczących dawstwa osoba zarządzająca zaprosiła
również panią embriolog zajmującą się m.in. rekrutacją kandydatów na
dawców nasienia.


Dawstwo nasienia:


Ośrodek prowadzi własny bank nasienia i nie korzysta z banków
zewnętrznych. Prowadzi dawstwo od osób niespokrewnionych i dawstwo
wewnątrzrodzinne. Dawstwo od osób niespokrewnionych jest wyłącznie
anonimowe. Kandydaci na dawców nasienia nie są konsultowani
psychologicznie w procesie rekrutacji. Według osoby zarządzającej: „To
może płoszyć”, „Nie polecamy takich wizyt, jak coś nam się nie podoba
to odrzucamy kandydata, dziewczyny (embriolożki) to mają takie sito, że
gdyby coś było nie tak, to nie przyjmą. Ja też kiedyś odrzuciłem
dawczynię, bo coś mi się w niej nie podobało, jakaś dziwna była”
.
Dawcy nasienia są rekrutowani przez laboratorium embriologiczne. Z
rozmów z personelem wynika, że dawcę do zabiegu wybiera embriolog na
podstawie cech określonych przez pacjentów.  Według pani embriolog
pacjenci otrzymują następujące informacje o dawcach: grupa krwi, stan
zdrowia, cechy fenotypowe, wykształcenie, wiek. Nie otrzymują
informacji o opinii psychologa (dawcy, jak wspomniano, nie przechodzą
rekrutacji pod kątem psychologicznym) oraz pochodzeniu (Ośrodek
prowadzi własny bank i deklaruje: „Wszyscy
dawcy miejscowi”
).
Według lekarza informacja o wykształceniu dawcy pojawia się tylko na
prośbę pacjenta. Ośrodek zbiera również informacje o zainteresowaniach
dawców, są one udostępniane biorcom.


Pani embriolog zapewniła w rozmowie, że istnieje możliwość
zarezerwowania materiału dawcy na wypadek starań o kolejne dziecko
danej pary, aby rodzeństwo było ze sobą spokrewnione. Lekarz zapytany o
informowanie pacjentów o takiej możliwości odpowiedział: „Jeżeli
jest możliwość. Może być problem przy „rzadkich dawcach”, chodzi np. o
rzadką grupę krwi, wtedy nie możemy rezerwować dawcy na nie wiem jak
długo, bo to uniemożliwia innym pacjentom wykorzystanie tego nasienia”.


Lekarz deklarował również, że informuje pacjentów o limicie
biologicznego potomstwa przypadającego na jednego dawcę, osoba
zarządzająca na pytanie o limity odpowiada: „na pewno istnieją”, nie umiała
jednak powiedzieć, jakie przyjęto limity.


Dawstwo komórek jajowych i
zarodków:

Ośrodek prowadzi dawstwo osób niespokrewnionych, dawstwo
wewnątrzrodzinne i międzypacjenckie  (ostatnie dotyczy wyłącznie
zarodków). Dawstwo - z wyjątkiem wewnątrzrodzinnego -jest anonimowe.
Dawczynie są rekrutowane przez lekarza. Lekarz pytany o informowanie
potencjalnych dawców zarodków o możliwość zostawienia
nieidentyfikującej informacji o sobie odpowiedział: „Nie,
ale ja mam takie informacje, robię zawsze dokładny wywiad na pierwszej
wizycie, dotyczący pracy, zainteresowań, sportów, spędzania wolnego
czasu, dzięki temu mam obraz trybu życia pacjentów, to ważne w
leczeniu. I mam ten wywiad w kartotece”
. Nie uzyskałyśmy jednak
informacji, czy dane zbierane przez lekarza są udostępniane
pacjentom-biorcom zarodków, ani czy dawcy zarodków są informowani o
ewentualnym przekazaniu dostarczonych danych pacjentom-biorcom
zarodków. Ponadto zanotowałyśmy rozbieżne odpowiedzi dotyczące polityki
informowania dawców o ewentualnej ciąży biorców. Według embriologa
dawca mógłby otrzymać taką informację, według lekarza – nie. Z
deklaracji osoby zarządzającej wynikało, że biorcy są informowani o
skuteczności Ośrodka w zakresie dawstwa, o stanie prawnym oraz
aspektach psychologicznych i społecznych biorstwa. Jest to informacja
ustna.


Lekarz zapytany o rozmowę z biorcami na temat jawności dawstwa
odpowiedział: „Polecam jawność w
odpowiednim czasie”
. Pacjenci jednak nie otrzymują żadnych
materiałów edukacyjnych na ten temat, np. poradników Powiedzieć i
Rozmawiać.


Powyższych informacji nie udało się zweryfikować podczas rozmów z
pacjentami – żadna z ankietowanych par nie korzystała z
dawstwa/biorstwa w tym Ośrodku.


17. NASZE REKOMENDACJE

Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych
praktyk oraz rekomendacji


Dobre praktyki:


  1. Zwróciłyśmy uwagę na przygotowanie dla pacjentów ogólnodostępnych
    ulotek zawierających cennik i ofertę Ośrodka, jak również miejsce na
    wpisanie terminu wizyty. Tym samym pacjent wraz z terminem wizyty
    dostaje komplet informacji, który może zabrać ze sobą do domu;
  2. Za dobrą praktykę należy uznać umieszczenie na stronie
    internetowej Ośrodka „skierowania” do programu refundacyjnego, które
    wypełnia dotychczasowy lekarz. Jest to działanie przyjazne wobec
    pacjentów, które jednocześnie ułatwia im przystąpienie do programu
    i  stanowi cenną pomoc w dokonaniu pierwszych kroków w
    przygotowaniu się do uczestnictwa w programie;
  3. Należy zwrócić uwagę na praktyczny brak opóźnień w realizacji
    wizyt oraz przyjęcie  przez Ośrodek spójnej polityki w tym
    zakresie: pacjenci w takim przypadku są informowani o opóźnieniu przez
    rejestrację osobiście bądź telefonicznie;
  4. Za bardzo dobrą praktykę należy uznać rozdzielenie gabinetu
    ginekologicznego na dwie części o różnych funkcjach, które eliminuje
    ryzyko narażenia badanej pacjentki na dyskomfort z tytułu ewentualnego
    wejścia osoby trzeciej. Również relacje pacjentów potwierdziły, iż
    właśnie z powodu takiego rozwiązania architektonicznego, ich poczucie
    intymności zostało uszanowane;
  5. Ośrodek udostępnia dokumentację medyczną pacjentów bezpłatnie,
    pomimo iż ma prawo (zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia) do
    naliczania opłat. Należy tę praktykę uznać za zdecydowanie propacjencką.

Rekomendacje:


  1. Rekomendujemy ponowne przyjrzenie się dokumentacji podpisywanej
    przez pacjentów i zweryfikowanie jej zapisów;
  2. Sugerujemy ponowną refleksję dotyczącą obecności psychologa,
    szczególnie w sytuacji biorstwa i dawstwa gamet oraz z uwagi na fakt,
    iż Ośrodek prowadzi banki gamet dla dawców. Personel Ośrodka zdaje się
    nie dostrzegać zalet włączenia we współpracę psychologa
    specjalizującego się we wspomaganiu leczenia niepłodności. Być może
    wiąże się to z brakiem dobrych doświadczeń. Dlatego rekomendujemy
    nawiązanie kontaktu choćby z Polskim Stowarzyszeniem Psychologów
    Niepłodności w celu uzyskania szerszych informacji;
  3. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
    grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
    pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
    pacjenckich podlega ścisłej moderacji merytorycznej i jest prowadzona w
    zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
    i wiarygodne źródłoinformacji ( www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl,
    www.nieplodnoscboli.pl);
  4. Proponujemy podjęcie próby przeorganizowania przestrzeni
    ogólnodostępnej tak, aby rozmowy w rejestracji mogły być bardziej
    dyskretne – wszyscy ankietowani pacjenci zwrócili uwagę na to, iż
    stanowiło to dla nich problem. Rozumiemy, iż z uwagi na przestrzeń
    Ośrodka może być to duże wyzwanie, jednak być może udałoby się w tym
    zakresie coś zmienić;
  5. Zachęcamy do  poprawienia dostępu do informacji poprzez
    zebranie wszelkich materiałów informacyjnych w jednym, ogólnodostępnym
    miejscu i umieszczenie ich na stronie internetowej. Sugerujemy także
    udostępnienie statystyk Ośrodka wraz z podaniem metodologii i
    przeanalizowanie komunikowania pacjentom zalet transferu pojedynczego
    zarodka;
  6. Rekomendujemy także publiczne udostępnienie Karty Praw Pacjenta.
    Warto również rozważyć udostępnienie większej ilości materiałów, o
    które warto wzbogacić poczekalnię i rejestrację, np. o czasopisma i
    książki z zakresu leczenia niepłodności (np. Chcemy być rodzicami, z
    książek – poradniki adresowane do osób niepłodnych, np. „Zajść w ciążę”
    Piotra Pierzyńskiego, „Nadzieja na nowe życie. Poradnik dla marzących o
    dziecku” Agnieszki Doboszyńskiej i in., „Drogi ku płodności”, wyd.
    zbiorowe i inne), ale również publikacje dotyczące adopcji, dawstwa i
    biorstwa gamet i zarodków (np. bezpłatne poradniki „Powiedzieć i
    Rozmawiać” Stowarzyszenia NASZ BOCIAN). Lista publikacji, którą warto
    uwzględnić na stronie WWW dla pacjentów:


Poradniki:

Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo
CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec,
Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec,
Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach
wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom
Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet,
Wydawnictwo Esprit

Publikacje popularnonaukowe i
beletrystyka:

Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie
reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena
Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń,
Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek,
Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna
Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red.
Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka,
Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara
Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo
Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo
PZWL

Publikacje naukowe:

Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i
Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red.
Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii
Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS


Data wypełnienia ankiety
pt., 07/03/2015 - 15:08 Zobacz ankietę
Zaloguj się aby wypełnić ankietę.