Centrum Ginekologii Endokrynologii i Medycyny Rozrodu "Artemida" Domitrz i Partnerzy Spółka Partnerska

Istnieje od 2009 roku

  • bierze udział w monitoringu Stowarzyszenia NASZ BOCIAN
  • jest Realizatorem programu refundacji in vitro
  • raportuje przeprowadzone zabiegi IUI i IVF w ramach European IVF Monitoring
  • zapoznał się z oczekiwaniami pacjentów spisanymi w postaci Standardów Pacjenckich
  • deklaruje stosowanie standardów terapeutycznych PTG SPiN i PTMR
  • personel Ośrodka uczestniczy w szkoleniach ESHRE i posiada certyfikaty ESHRE
  • zapewnia swoim pacjentom bezpośredni dostęp do opieki psychologicznej w ramach leczenia niepłodności
  • posiada certyfikat ISO i/lub CMJ
  • wykonuje badania/zabiegi w ramach NFZ:

Dane placówki

pin

Adres:

Białystok,15-464
ul. Włókiennicza 9B/U

phone

Telefon:

85 651 45 44

Nasza lokalizacja

Raport finalny 2015


Nazwa Ośrodka ARTemida Białystok
Data przeprowadzonego monitoringu 24.02.2015



Spis treści raportu:

1. Podstawowe informacje o Ośrodku

2. Opis Ośrodka

3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i
przejrzystość pracy Ośrodka wobec pacjenta

4. Program refundacyjny

5. Rejestracja wizyty

6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty

7. Opieka nad mężczyzną

8. Opieka nad kobietą

9. Umowy z NFZ

10. Prawo: umowy
cywilnoprawne i prawa pacjenta

11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej

12. Prawo do
dokumentacji medycznej

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia

14. Pary nieheteroseksualne

15. opieka psychologiczna

16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków

17. NASZE REKOMENDACJE





1. Podstawowe informacje o Ośrodku


Ośrodek przestrzega algorytmów diagnostyczno-terapeutycznych Polskiego
Towarzystwa Medycyny Rozrodu oraz Sekcji Płodności i Niepłodności
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Ośrodek raportuje swoje wyniki
do ESHRE oraz ma wdrożony system zarządzania jakością ISO 9001:2008.
Personel Ośrodka posiada członkostwo w ESHRE i  uczestniczy w
szkoleniach ESHRE. W zakresie embriologii Ośrodek nie posiada własnego
laboratorium embriologicznego, a współpracuje ściśle w tym zakresie
z  Kliniką Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej
Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Białymstoku, przy ulicy M. C.
Skłodowskiej 24A w Białymstoku. Ośrodek zadeklarował znajomość
„Pacjenckich standardów w leczeniu niepłodności 2014” przygotowanych
przez Stowarzyszenie NASZ BOCIAN. Ośrodek kieruje pacjentów na badania
i zabiegi w ramach NFZ do wymienionej wyżej Kliniki Rozrodczości.



Jak już wspomniano,  Centrum ARTemida współpracuje z Kliniką
Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej, która należy do
struktury Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Białymstoku.



Obydwa Ośrodki wzajemnie uzupełniają swoją ofertę, co powoduje, że w
trakcie procedury in vitro pacjenci są pod opieką obu placówek w
zależności od etapu leczenia, na którym się znajdują.



Centrum ARTemida zajmuje się leczeniem niepłodności w zakresie:


  • stymulacji owulacji wraz z monitorowaniem,
  • zabiegów inseminacji domacicznej - AIH, AID,

natomiast programy IVF, ICSI, TESA, są wykonywane w Klinice
Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej Uniwersyteckiego Szpitala
Klinicznego w Białymstoku (dalej zwanej Kliniką GUSK).



Centrum ARTemida wykonuje także na miejscu, we własnym laboratorium,
wszystkie, niewymagające hospitalizacji badania, niezbędne w
diagnostyce niepłodności, m.in.:

  • badanie nasienia wg standardów WHO,
  • komputerową analizę badania nasienia,
  • wykonywanie depozytów nasienia,
  • pełen zakres badań hormonalnych, bakteriologicznych, biochemicznych
  • inne badania laboratoryjne.

Badania wymagające hospitalizacji, takie jak laparoskopia czy zabiegi operacyjne niezbędne

w trakcie leczenia niepłodności, są wykonywane w Klinice GUSK.
Wszystkie wizyty lekarskie, badania laboratoryjne, diagnoza
niepłodności i przygotowanie  do zabiegów lub procedur odbywają
się w Centrum ARTemida. Do Kliniki GUSK trafiają pacjenci na badania
wymagające hospitalizacji oraz część procedury IVF: punkcja i
transfer/kriotransfer.



Taki sam podział usług występuje także przy realizacji Programu MZ.

Z powodu wyżej naszkicowanej ścisłej współpracy pomiędzy tymi dwoma
podmiotami, niniejszy raport należy czytać łącznie z raportem Kliniki
Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej Uniwersyteckiego Szpitala
Klinicznego w Białymstoku, ponieważ niektóre części zabiegowe są
realizowane tylko w jednym z podmiotów. Zostało to każdorazowo
zaznaczone w niektórych rodziałach raportu, gdzie umieściłyśmy
odesłania do raportu drugiego podmiotu. Z uwagi na tę wyjątkową
sytuację monitoring ARTemidy został przeprowadzony w tym samym dniu, co
monitoring Kliniki GUSK i część informacji jest wspólna dla obu
podmiotów, część zaś rozłączna. Pod używanym w raporcie określeniem
„Ośrodek” każdorazowo rozumiemy Centrum ARTemida. Klinika GUSK
występuje w niniejszym raporcie  jako „Klinika GUSK”.



2. Opis Ośrodka


Ośrodek mieści się w budynku, w którym znajdują się również inne lokale
użytkowe, np. Instytut Żywienia oraz zakład fryzjerski. Ośrodek jest
usytuowany na parterze, stąd osoby z ograniczeniami w ruchu mają
nieograniczony dostęp do Ośrodka, włączając w to również brak progów i
szerokie przejścia w korytarzach.  Przed Ośrodkiem znajduje się
parking. Znalezienie Ośrodka może nastręczać problemów osobom udającym
się na wizytę po raz pierwszy: pomimo, iż na budynku umieszczono duży
baner informacyjny Ośrodka  (ze strzałką „20 metrów”) wejście do
Ośrodka znajduje się „od tyłu” budynku mieszczącego się przy ul.
Włókienniczej 9. Podchodząc/podjeżdżając do niego aleją Piłsudskiego
nie widać żadnej informacji o dokładnym umiejscowieniu Ośrodka. Dopiero
od strony ul. Poleskiej znajduje się wspomniany baner z dokładniejszą
informacją.



Rejestracja w Ośrodku znajduje się naprzeciwko drzwi wejściowych. W
poczekalni udostępniono cennik, certyfikat zarządzania jakością oraz
Kartę Praw Pacjenta. W poczekalni nie zauważyłyśmy tablicy
rejestracyjnej ze spisem pracowników i godzinami ich pracy. Poczekalnia
ma rozmiary, które wydają się być wystarczające dla potrzeb pacjentów.
Znajdują się w niej kanapy, krzesła i stoliki oraz wieszak na odzież
wierzchnią.  Na stolikach udostępniono wizytówki lekarzy
przyjmujących w Ośrodku. Pacjenci oczekujący na wizytę mają dostęp do
wody i napojów (bezpłatnie), do ich dyspozycji jest również
ogólnodostępna toaleta przystosowana także do potrzeb osób
niepełnosprawnych (w dniu monitoringu stan czystości bez zarzutu; w
łazience znajdowały się umywalka, sedes i środki higieny tj. mydło i
papier. W łazience nie ma bidetu). Pacjenci mają także dostęp do
wyłożonych na stolikach albumów ze zdjęciami dzieci, które urodziły się
w wyniku leczenia rodziców w Ośrodku.



Sytuacja badawcza:



Monitoring odbył się w dniu regularnej pracy Ośrodka. Pacjentki do rozmów z nami zgłaszały się spontanicznie.



3. Strona www Ośrodka, rzetelność informacji i przejrzystość pracy
Ośrodka wobec pacjenta


Strona WWW:



Ośrodek posiada stronę WWW, jest ona stosunkowo dokładna, znajdują się
na niej wszystkie informacje, które są niezbędne dla przyszłych i już
leczących się pacjentów, czyli dokładny opis oferowanych usług
(włącznie ze sposobem przygotowania się do nich, przebiegiem i
ewentualnymi powikłaniami). Zawartość zakładek informacyjnych należy
uznać za klarowną i rzetelną pod względem informacyjnym. Bardzo łatwo
odnajdujemy dane teleadresowe Ośrodka – podano jeden ogólny numer
telefonu i umieszczono mapkę dojazdową. Dobrą praktyką jest opisanie
przygotowania do pierwszej wizyty, dzięki czemu pacjenci dokładnie
wiedzą w którym dniu cyklu powinni się na nią umówić oraz jakie
dokumenty i informacje będą potrzebne lekarzowi. Ośrodek na swojej
stronie WWW komunikuje problem niepłodności jako problem wspólny i
zachęca pary do wspólnego przybycia na wizytę:



„WIZYTA WE DWOJE

Na wizytę warto wybrać się w towarzystwie Partnera. Problem z zachodzeniem w ciążę dotyczy pary, a nie pojedynczej osoby”



Należy uznać takie działanie za bardzo dobrą praktykę.



Co najważniejsze w kontekście ścisłej współpracy Ośrodka z Kliniką
GUSK, na stronie Ośrodka znajdują się dokładne informacje o współpracy
obu podmiotów (niestety brak jest takich danych w odniesieniu do
realizacji Programu MZ). Na stronie znajdziemy także wizytówki
zatrudnionego personelu – lekarzy, położnych i pracowników laboratorium
diagnostycznego wraz ze zdjęciami i biogramami. Inną dobrą praktyką
Ośrodka jest stworzenie na stronie WWW zakładki „ENCYKLOPEDIA WIEDZY”,
w której pacjenci znajdą bardzo szczegółowe informacje na temat m.in.
procedur medycznych związanych z leczeniem niepłodności. Ośrodek
prowadzi działalność szerszą niż tylko leczenie niepłodności, w związku
z tym informacje o usługach przez nią świadczonych również znajdują się
na stronie WWW, jednak są one wyraźnie wyodrębnione i nie mieszają się
ze sobą.



W Ośrodku nie można umówić się na wizytę przez stronę internetową.



Jeśli idzie o linię dyżurną dla pacjentów:



Zgodnie z informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej, Ośrodek
realizuje linię dyżurną poprzez udostępnianie pacjentkom numerów
telefonów komórkowych lekarzy oraz numeru dyżurującej położnej. W
rozmowach z pacjentkami potwierdziłyśmy istnienie tej praktyki:
deklarowano, iż otrzymano numery kontaktowe, korzystano z nich i lekarz
zawsze odbierał bądź oddzwaniał. Generalnie jednak nie jest to
procedura zwyczajowa i przyjęta odgórnie, zależy od praktyki każdego
lekarza. Pacjenci mają natomiast stały kontakt z Ośrodkiem za
pośrednictwem rejestracji (położnych).



Jeśli idzie o materiały informacyjne dostępne w Ośrodku:



Ośrodek nie dystrybuuje żadnych drukowanych materiałów informacyjnych
wśród pacjentów. Informacje o działalności Ośrodka podawane są tylko i
wyłącznie na stronie www. W samym Ośrodku brakuje ogólnodostępnych
informacji w formie tablicy, ulotek, materiałów informacyjnych (w tym
dotyczących Programu MZ). Wszelkich informacji udziela jedynie lekarz
podczas wizyty.



 Źródłem wiedzy na temat niepłodności dla pacjenta może być zatem
strona WWW, rozmowa z lekarzem oraz informacyjne części dokumentów
(zgód) podpisywanych przed zabiegami. W wywiadach pacjenci zgodnie
podawali, że informacji o poszczególnych etapach leczenia w sposób
zrozumiały i wyczerpujący udzielał im lekarz. Pacjenci mogli zadawać
pytania i upewniać się, czy dobrze rozumieją. Nie mieli zastrzeżeń co
do sposobu i jakości przekazywanych informacji o sposobie leczenia.
Informacje dotyczące planu leczenia, skuteczności, skutkach ubocznych
czy przebiegu badań były dla nich jasne i wystarczające.



Jeśli idzie o politykę informacji o kosztach leczenia w Ośrodku: 



Cennik znajduje się na stronie WWW oraz bezpośrednio w poczekalni
Ośrodka.  Wydaje się jednak, iż cennik umieszczony na stronie może
być niekompletny.

W opisanym na stronie WWW zakresie usług znajduje się informacja:



“Oferujemy m.in.:

·  wykonywanie depozytów nasienia,

·  pełen zakres badań hormonalnych, bakteriologicznych, biochemicznych

·  inne badania laboratoryjne

Centrum Artemida zapewnia diagnostykę:

·  hormonalną (testy czynnościowe)

·  badania laboratoryjne

·  USG tarczycy

·  USG nadnerczy

·  inne badania diagnostyczne.”



W cenniku dostępnym na stronie WWW jednak nie znajdziemy kosztów wyżej
wymienionych świadczeń. Należy zatem przyjąć, iż pacjent rozważający
podjęcie leczenia w Ośrodku będzie mógł uzyskać informację o koszcie
większości badań/zabiegów bez konieczności udania się na wizytę, jednak
nie będą to informacje kompletne.



Jeśli idzie o procedurę składania skarg:



Zgodnie z informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej, pacjenci mogą
złożyć skargę na pracę Ośrodka zgodnie z przyjętą przez Ośrodek
instrukcją postępowania ze skargami i wnioskami. Skargami zajmuje się
kierownik Ośrodka. Skargi pacjentów można umieścić w Księdze skarg i
zażaleń, odpowiedź na skargę zostanie udzielona pisemnie, wskazano na: „odpowiedź listem poleconym”.
Nie uzyskałyśmy odpowiedzi na pytanie, jak wygląda procedura odwołania
się od odpowiedzi na skargę, ponieważ zgodnie z wypowiedzią osoby
zarządzającej: „Dotychczas, w czasie
sześciu lat działania kliniki – była tylko jedna skarga. Nie ma trybu
odwołania, bo nie ma takiej potrzeby. Do tej pory żaden pacjent się nie
odwoływał”
.



Jeśli idzie o politykę informacyjną Ośrodka o skuteczności zabiegów:



Ośrodek publikuje na stronie informacje o skuteczności proponowanych
metod leczenia niepłodności (nie dotyczy to jednak realizacji Programu
MZ ani zabiegów inseminacji). Informacja ze strony WWW Ośrodka:



Skuteczność leczenie niepłodności
metodami wspomaganego rozrodu może być mierzona jedynie statystycznie.
Skuteczność zapłodnienia pozaustrojowego IVF/ICSI w Centrum Medycznym
ARTEmida w 2013 roku wyniosła 42%!




Nie podano jednak metodologii tego wyniku, więc nie wiadomo, czy podany
wskaźnik odnosi się do ciąż biochemicznych (mierzonych testem ciążowym
z krwi), klinicznych (potwierdzonych w badaniu USG) czy wskaźnika take
home baby. Dopiero podczas rozmowy bezpośredniej osoba zarządzająca
wyjaśniła nam, iż statystyka ta odnosi się do ciąż klinicznych
liczonych na procedurę.



Ośrodek podaje na swojej stronie także statystyki w podziale na wiek
pacjentek (również bez podania dokładniejszej metodologii) w
przedziałach 20-25 lat, 26-30 lat, 31-35 lat, 36-40 lat i powyżej 40
lat. Zaskakująco wysoki odsetek ciąż w przedziale 20-25 lat
(wynoszących według danych 100% w okresie styczeń – lipiec 2014) nie
został wyjaśniony podczas rozmowy z osobą zarządzającą.  Zapytana
o tak wysoką skuteczność odpowiedziała: „być może była to tylko jedna pacjentka”.



Jeśli idzie o politykę SET (transfer pojedynczego zarodka) w Ośrodku:



Na stronie internetowej Ośrodek nie informuje o tym, czy prowadzi
politykę SET czy nie, jak również nie posługuje się tą nazwą, jednak w
części dotyczącej powikłań po IVF („IVF-ET- powikłania”) można znaleźć
następującą informację:



„Drugim pod względem częstotliwości
występowania powikłaniem są ciąże mnogie. Ich odsetek zależy od ilości
przenoszonych zarodków. W większości ośrodków w Europie, u kobiet
poniżej 35 roku życia przenosi się dwa zarodki. U kobiet powyżej 35
roku życia - trzy. Ta strategia pozwoliła ograniczyć odsetek ciąż
mnogich do ok. 20% i są to głównie ciąże bliźniacze. Ciąże mnogie budzą
najczęściej u rodziców wiele entuzjastycznych odczuć. Rzadko
uświadamiają sobie oni, że jest to także zwiększone ryzyko poronień
oraz porodów przedwczesnych. W efekcie może mieć to wpływ na zdrowie i
rozwój noworodków i dzieci”




Zgodnie z zaleceniami ESHRE z uwagi na bezpieczeństwo kobiety i dziecka
rekomendowany powinien być transfer pojedynczego zarodka SET lub eSET,
co wynikło zresztą z rozmowy z lekarzem Ośrodka: „Tłumaczę
ustnie ryzyko transferu więcej niż jednego zarodka, wyjaśniam też
pozytywne aspekty zastosowania SET przeczące ogólnej opinii krążącej
wśród pacjentów, że SET zmniejsza szanse na ciążę związane np. z
odpowiednim endometrium i prawidłowym wykonaniem transferu”. Co więcej
także pacjenci potwierdzili, iż w praktyce rekomendowana jest polityka
SET: „Tak, lekarz mówił o transferze jednego zarodka i przy pierwszym
razie miałam transferowany jeden. Potem z uwagi na wskazania razem z
lekarzem podjęliśmy decyzję, że za drugim razem transferujemy dwa”
.



W tym świetle dziwi, że Ośrodek nie zdecydował się na objaśnienie
stosowanej polityki – będącej przecież dobrą praktyką stosowaną także w
treści zgód podpisywanych przez pacjentów, gdzie dopuszczany jest
wyłącznie transfer jednego lub dwóch zarodków, nigdy trzech– również na
stronie internetowej, będącej głównym źródłem informacji dla pacjentów.


4. Program refundacyjny


Ośrodek formalnie nie jest realizatorem Programu ministerialnego.
Należy jednak wskazać, że jest podwykonawcą części usług w ramach
Programu, na podstawie umowy o współpracę zawartą z Uniwersyteckim
Szpitalem Klinicznym w Białymstoku. Ani na stronie WWW Ośrodka ani też
w samym Ośrodku nie ma jednak podanej takiej informacji.



Pacjenci w Ośrodku odbywają kwalifikację, wizyty lekarskie, przechodzą
stmulację i przygotowanie do punkcji. Następnie kierowane są do
faktycznego Realizatora Programu czyli Kliniki GUSK (Ginekologicznego
Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego), gdzie odbywają się punkcje,
część laboratoryjna i transfery. Z relacji personelu oraz pacjentek,
pacjentki traktowane są dokładnie tak samo i przechodzą taką samą
„ścieżkę” jak pacjentki pełnopłatne. Z informacji uzyskanej od osoby
zarządzającej jasno wynikało, że Ośrodek jest Realizatorem Programu
ministerialnego. Z dokonanych przez nas ustaleń wynika jednak, że
pewnego rodzaju nadużyciem byłoby określanie Ośrodka jako Realizatora
Programu. Fakt wykonywania przez Ośrodek zabiegów/czynności medycznych
w ramach Programu wiąże się z umowa o współpracy zawartą ze Szpitalem
(Kliniką GUSK). W przedmiotowej umowie jednak to Szpital – jako
Realizator programu -  zleca ARTemidzie niektóre działania objęte
programem.

5. Rejestracja wizyty


Rejestracja znajduje się wprost naprzeciw wejścia do Ośrodka. Natomiast
tuż koło kontuaru rejestracji znajdują się miejsca dla oczekujących na
wizytę pacjentów. To wszystko sprawia, że rejestrujący się na wizytę
pacjenci nie mają zapewnionej dostatecznej intymności. Osoby oczekujące
na wizytę z łatwością mogą usłyszeć rozmowy położnych z innymi
pacjentami. W monitoringu bezpośrednim zaobserwowałyśmy, iż personel
rejestracji zwraca się do pacjentów życzliwie, stosuje formę Pan/Pani,
jednak z uwagi na warunki acrhitektoniczne Ośrodka, jak wspomniano,
trudno zachować dyskrecję. W rejestracji zatrudnione są osoby
posiadające wyłącznie wykształcenie położnicze. Należy uznać takie
rozwiązanie za przykład dobrej praktyki, zapewniającej pacjentom wysoki
poziom opieki. Rejestracja pracuje w mieszanym systemie, część
położnych pracuje na cały etat, część na część etatu. Naszą uwagę
zwróciła informacja wyłożona na kontuarze w rejestracji:



“Umówione godziny wizyt są godzinami orientacyjnymi. Za ewentualne opóźnienia ewentualnie przepraszamy.”



Pacjenci mają możliwość dokonywania płatności przy użyciu karty i
każdorazowo otrzymują paragon. Na wizyty można się umówić telefonicznie
oraz osobiście.


6. Wizyta lekarska: przebieg wizyty


Zgodnie z informacjami uzyskanymi od pacjentów pierwsza wizyta tzw.
informacyjna trwa ok. jednej godziny, choć zapytany o to lekarz
wskazał: „pierwsza wizyta około 15 minut”.  Być może różnica
między deklarowanym czasem jej trwania przez pacjentów (1godzina) a
lekarzem (15min) bierze się stąd, iż często zlecane jest badanie
nasienia. Pacjenci oczekują wtedy na jego wynik na korytarzu i wracają
z powrotem do gabinetu. Traktowane jest to jako jedna wizyta, ale w
praktyce są dwie.  Szacowany czas trwania kolejnych wizyt w
procesie leczenia został przez pacjentów i lekarza wskazany jako 10
minut, przy czym pacjenci dodawali, iż był to w ich przekonaniu czas
wystarczający na zadanie pytań i uzyskanie odpowiedzi. Ośrodek nie ma
przyjętego schematu przebiegu wizyty (procedury), a przebieg wizyty
lekarskiej jest w dużej mierze oparty na indywidualnych zwyczajach
lekarza prowadzącego.



Pacjentka, z którą rozmawiałyśmy potwierdziła, że informacje udzielane
podczas wizyty są kompleksowe – omawia się plan leczenia, proponowane
badania i zabiegi, lekarze upewniają się, czy ustalenia są dla nich
zrozumiałe. Pacjenci zwrócili również uwagę na rolę położnych: „Poza tym mogłam jeszcze o wszystko dopytać położnej i zdarzało mi się z tego korzystać”.



Wszystkie ankietowane pacjentki dysponowały numerem telefonu do lekarza
prowadzącego, z którego mogły skorzystać w razie potrzeby.

7. Opieka nad mężczyzną


W Ośrodku znajduje się jeden pokój do oddawana nasienia. W trakcie
monitoringu otrzymałyśmy rozbieżne informacje dotyczące postępowania z
pacjentami zgłaszającymi się na badanie nasienia.



Pokój do oddawania nasienia mieści się w pobliżu poczekalni, więc
pacjenci oczekujący na wizytę mogą obserwować, kto do niego wchodzi i
kiedy wychodzi. Sam pokój jest czysty, wyposażony w przylegającą do
niego łazienkę (w dniu monitoringu stan czystości łazienki był bez
zarzutu), znajdują się w nim także umywalka, materiały erotyczne (filmy
i prasa), środki do higieny osobistej (mydło i ręczniki papierowe),
przewidziano w nim także miejsce dla partnerki, jeśli takie byłoby
życzenie pary, oraz zainstalowano przyćmione światło. Stan pokoju
wydaje się umożliwiać komfort pacjenta. W pokoju nie ma śluzy
bezkontaktowej (okna łączącego pokój z laboratorium), więc pacjent –
zgodnie z relacją personelu – pozostawia próbkę materiału w pokoju,
skąd odbiera ją pracownik Ośrodka. W tym czasie pokój pozostaje
otwarty. Sugerowałybyśmy wprowadzenie zmiany polegającej na
przekazywaniu przez pacjenta klucza bezpośrednio pracownikom
rejestracji, aby pokój był cały czas zamknięty, a pozostawiona w nim
próbka nasienia nie mogła – nawet w teorii – mieć kontaktu z
przypadkową osobą.



Zanotowałyśmy rozbieżności w rozmowach z personelem odnośnie
organizacji procedury zapraszania pacjenta na badanie. Z rozmowy z
osobą zarządzającą Ośrodkiem wynikało, iż po zgłoszeniu się pacjenta na
badanie nasienia, rejestracja przekazuje taką informację do
laboratorium, skąd pan laborant wychodzi do pacjenta i zaprasza go do
siebie do laboratorium. Wyjaśnienie procedury ma miejsce  w
laboratorium, po czym laborant prowadzi pacjenta do pokoju, w którym
pacjent oddaje nasienie.



Tymczasem z rozmowy z pracownicą rejestracji wynikało, że to ona prowadzi pacjenta do laboratorium (versus: “po pacjenta przychodzi pan z laboratorium”
osoba zarządzająca), gdzie pacjentem zajmuje się dalej laborant –
prowadząc go do pokoju oddawania nasienia. Do pomieszczenia laborant
wchodzi z pacjentem (versus: “Rozmowa z pacjentem odbywa się w laboratorium, laborant nie wchodzi z pacjentem do Pokoju oddawania nasienia”
–  osoba zarządzająca). Pacjenci, z którymi rozmawialiśmy, nie
oddawali nasienia w Ośrodku; korzystali z pokoju do oddawania nasienia
w Klinice GUSK.


8. Opieka nad kobietą

W Ośrodku znajdują się trzy gabinety ginekologiczne. Pacjentki
przygotowują się do badania w łazienkach przynależnych do gabinetów
ginekologicznych. Dwa gabinety mają dostęp do tej samej łazienki.
Zdarza się, że lekarze z tych dwóch gabinetów przyjmują w tym samym
czasie. Wtedy pacjentki jednego z lekarzy nie mogą przygotować się do
badania w łazience (drzwi z jednej strony zamykane są na klucz) tylko
za parawanem. Nie jest to komfortowa sytuacja, gdyż w wygospodarowanym
kąciku na ścianie wisi duże lustro, w którym widać lekarza siedzącego
przy biurku.  Rekomendowałybyśmy zdjęcie tego lustra ze ściany. W
samym gabinecie fotel ginekologiczny usytuowany jest w wydzielonej
części za zasłaniającym go parawanem/ścianą z mlecznego szkła, co
zapewnia badanym pacjentkom intymność.  W dniu monitoringu stan
czystości łazienek przynależących do gabinetów był bez zarzutu, każda
była wyposażona w umywalkę, sedes i rączkę bidetową. Znajdowały się w
niej również środki do higieny intymnej (żel, wkładki higieniczne),
papier i ręczniki papierowe. Pacjentki mogły także skorzystać z
jednorazowej odzieży zabiegowej. Zgodnie z deklaracjami pracowników
Ośrodka pacjentki są informowane o możliwości obecności
partnera/rki/osoby bliskiej podczas wizyty, badania czy nieinwazyjnych
zabiegów, a także inseminacji wykonywanych w Ośrodku: „Informuję o tym pacjenta każdorazowo” (cytat lekarz). Ta informacja została zgodnie potwierdzona przez pacjentki: „mąż jeśli tylko był ze mną na wizycie to po prostu wchodził do gabinetu”
Według deklaracji pracowników Ośrodka pacjentkom mogą też towarzyszyć
osoby bliskie podczas transferu oraz w pokoju wypoczynkowym po punkcji,
które wykonywane są w Ośrodku współpracującym, czyli w Klinice
GUSK.  Jednak, jak dodawali nasi rozmówcy: „pacjentki w zazwyczaj nie chcą i nie pytają”.
Informacje o takiej możliwości  pacjenci otrzymują w rejestracji,
praktyka ta została potwierdzona w rozmowach z pacjentami: „mąż mógł też być podczas transferu i w pomieszczeniu wypoczynkowym po laparoskopii”.



Zgodnie z deklaracją lekarza stosowaną przez niego praktyką jest
informowanie pacjentki o czynnościach podejmowanych w trakcie
badania/zabiegu (np. "zakładam teraz wziernik, będzie ukłucie"). Pacjentki potwierdzają ten fakt.



Ośrodek nie posiada pomieszczenia pielęgnacyjnego dla pacjentek
ponieważ bezpośrednio w Ośrodku nie odbywają się zabiegi inwazyjne
wymagające znieczulenia ogólnego. Takie zabiegi są wykonywane w Klinice
GUSK i część dotycząca opisu pomieszczenia pielęgnacyjnego oraz opieki
nad pacjentem po zabiegu znajduje się w raporcie Kliniki Rozrodczości i
Endokrynologii Ginekologicznej Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego.


9. Umowy z NFZ


Ośrodek nie świadczy usług w ramach NFZ. Dzięki współpracy ze Szpitalem
kieruje tam swoje pacjentki na świadczenia w zakresie laparoskopii i
HSG. Na stronie ARTemidy znajduje się informacja, że pacjentki
ubezpieczone mają badania wykonywane w ramach NFZ:



“Lekarze naszego Centrum kierują
pacjentki do Kliniki Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej lub
Kliniki Ginekologii Operacyjnej USK w Białymstoku. Zabiegi u pacjentek
ubezpieczonych są w pełni refundowane.”




Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, potwierdzili ten stan rzeczy: „W Artemidzie na NFZ niczego się nie robi, ale w szpitalu tak. Lekarz mi od razu powiedział jak to działa”, „Lekarz
dając skierowanie na laparoskopię na NFZ powiedział, że skoro mogę to
zrobić tak samo dobrze na NFZ jak prywatnie to lepiej skorzystać na NFZ”
.

Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy, mieli pełną wiedzę o świadczeniach
wykonywanych w Ośrodku i Klinice GUSK, o zasadach współpracy pomiędzy
podmiotami i o zakresie tej współpracy. Należy zatem uznać, iż pacjenci
poruszają się sprawnie pomiędzy zasadami obu Ośrodków, jak również
otrzymują wyczerpujące informacje od personelu obu podmiotów.


10. Prawo:
umowy cywilnoprawne i prawa pacjenta


Dokumentacja przekazana przez Ośrodek dla potrzeb monitoringu została
udostępniona drogą elektroniczną przed monitoringiem i  składały
się na nią następujące dokumenty:

  1. Zgoda na wykonanie zabiegu
  2. Zgoda na zabieg inseminacji wewnątrzmacicznej z wykorzystaniem nasienia partnera/męża
  3. Zgoda na dawstwo części komórek jajowych w przebiegu leczenia z zapłodnieniem pozaustrojowym z transferem zarodków
  4. Zgoda na wykonanie zabiegu histeroskopii
  5. Zgoda na leczenie z wykorzystaniem komórek jajowych pochodzących od dawczyni
  6. Zgoda na wykorzystanie nasienia dawcy

 Z uwagi na fakt, że analiza umów pod kątem formalno-prawnym
stanowi tylko jeden  z celów prowadzonego monitoringu, poniżej
przedstawione zostaną najważniejsze wątpliwości:



1. Zgoda na wykonanie zabiegu

Zauważono, iż zgody na wykorzystanie danych medycznych zostały
wydzielone w dokumencie umożliwiając pacjentom wyrażenie bądź
niewyrażenie zgody na wykorzystanie danych, przy jednoczesnym
podtrzymaniu zgody na samą terapię. Należy to uznać za właściwą
praktykę. Będące częścią dokumentu „warunki świadczenia usług medycznych (...)”
w sposób klarowny i pozbawiony zastrzeżeń od strony praw pacjenta
wyjaśniają istotne kwestie z zakresu polityki Ośrodka począwszy od
informacji o limicie wieku, który przyjął Ośrodek, aż po informacje
dotyczące ustaleń Ośrodka w kwestii leczenia pacjentów z określonymi
schorzeniami.



2. Zgoda na zabieg inseminacji wewnątrzmacicznej z wykorzystaniem nasienia partnera/męża



Jedyną uwagą, którą można by podnieść jest wątpliwość odnośnie
umieszczenia w ramach analizowanego dokumentu zgody na przyjmowanie
leków stymulujących jajeczkowanie. Wydaje się, że taka zgoda powinna
być zawarta w odrębnym formularzu.



3. Zgoda na dawstwo części komórek jajowych w przebiegu leczenia z zapłodnieniem pozaustrojowym z transferem zarodków



Uwagę zwraca zapis:

„Chciałabym poznać efekt leczenia biorczyni TAK/NIE”

Jest to rzadka praktyka stosowana w konstrukcji zgód i umów, którą
jednak należy uznać za bardzo dobrą w kontekście prawa pacjenta do
informacji.



4. Zgoda na wykonanie zabiegu histeroskopii



Bez zastrzeżeń; zgodę należy uznać za modelową w zakresie umieszczenia
w niej opisu możliwych powikłań, uwzględnienia zastrzeżeń/braku
zastrzeżeń pacjentki, zawarcia w jej treści zachęty do zadania pytań
dotyczących samego zabiegu i wszelkich wątpliwości.



5. Zgoda na leczenie z wykorzystaniem komórek jajowych pochodzących od dawczyni



Uwagę można podnieść jedynie co do zapisu:



W leczeniu używane będzie nasienie
mojego męża/partnera, który wyraża na to zgodę, potwierdzając swoje
ojcostwo z pełnymi konsekwencjami prawnymi w odniesieniu do
dziecka/dzieci, które przyjdą na świat przy pomocy opisywanego wyżej
leczenia.




Ośrodek nie jest podmiotem uprawnionym do przyjmowania oświadczeń bądź
potwierdzeń afiliacji pomiędzy dzieckiem i rodzicem; właściwymi
urzędami są Urzędy Stanu Cywilnego. Ponadto w przypadku męża pacjentki
będzie obowiązywać Art. 68 k.r.i.o. stanowiący:



„Zaprzeczenie ojcostwa nie jest
dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu
medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.”




W związku z powyższym właściwszą formą wydaje się być konstrukcja: „(…)
który wyraża na to zgodę oświadczając, iż znane mu są skutki
cywilnoprawne zabiegu wynikające z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego”
.



Ponadto zarówno w przypadku partnera, jak i męża matki, właściwszym
rozwiązaniem wydaje się umożliwienie partnerowi/mężowi matki osobistego
wyrażenia zgody w formie pierwszej osoby liczby pojedynczej.



6. Zgoda na wykorzystanie nasienia dawcy



Uwagę można by podnieść co do zapisu:



„Deklarujemy, że w przypadku
powodzenia leczenia i urodzenia dziecka/dzieci będzie ono/będą one
traktowane jako dzieci nas obojga, z pełnymi skutkami cywilnoprawnymi
(w tym prawno - rodzinnymi i spadkowymi) odnoszącymi się do
macierzyństwa i ojcostwa.”




Nie wydaje się jasna konstrukcja tego zapisu zważywszy na fakt, iż
skutki cywilnoprawne są już uregulowane przez odpowiednie akty prawne
(Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy), zatem deklaracja pacjentów nie zmienia
ich sytuacji prawnej i nie wpłynie na konsekwencje wynikające z
narodzin dziecka. Z tego względu poprawną formą wydawałoby się użycie
konstrukcji: „Deklarujemy, iż jesteśmy świadomi, że w przypadku powodzenia leczenia (…)”.



*

Uwagi dodatkowe:



Ad. Oświadczenie o sposobie realizacji prawa do odbioru recept lub zleceń



W oświadczeniu – jako podstawę prawną wskazano art. 42 ust. 2 ustawy o
zawodzie lekarza i lekarza dentysty. Wydaje się, iż popełniono błąd w
numeracji przywoływanych ustępów. Zwracamy uwagę, że zgodnie z ust. 2 w
przywołanym art.:



“2. Lekarz może, bez dokonania
osobistego badania pacjenta, wystawić receptę niezbędną do
kontynuacji leczenia oraz zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne
jako kontynuację zaopatrzenia w wyroby medyczne, jeżeli jest to
uzasadnione stanem zdrowia pacjenta odzwierciedlonym w dokumentacji
medycznej. “




Natomiast przepis mający zastosowanie do przekazywania innym osobom niż
pacjent, recept i/lub zaleceń został zawarty w art. 42 ust. 3 pkt 2 ww.
ustawy:



“3. W przypadku, o którym mowa w ust.
2, recepty lub zlecenia mogą być przekazane: 1)  osobie
upoważnionej przez pacjenta do odbioru recepty lub zlecenia albo
przedstawicielowi ustawowemu pacjenta; 





2) osobie trzeciej, jeżeli pacjent
oświadczy podmiotowi udzielającemu świadczeń zdrowotnych, że
recepty lub zlecenia mogą być odebrane przez osoby trzecie bez
szczegółowego określania tych osób.
”




Ad. Instrukcja postępowania ze skargami i wnioskami

W ust. 3 lit. c) i  d) (dotyczy form złożenia skarg i wniosków)
mowa jest o wysyłce za pośrednictwem Poczty Polskiej. Należy zwrócić
uwagę, że pacjenci/konsumenci powinni zachować prawo wyboru operatora
pocztowego.



Ponadto w wywiadach z pacjentami potwierdzono, iż otrzymują oni wzory
zgód do zapoznania się z nimi na co najmniej 24 godziny przed
planowanym zabiegiem, jak również otrzymują kopię podpisanej przez
siebie zgody. Osoba zarządzająca poinformowała nas także, iż zapisy w
zgodach mogą być negocjowane.


11. Prawo do
intymności i obecności osoby bliskiej


Niniejszy opis ogranicza się wyłącznie do badań i zabiegów, które są
wykonywane w Ośrodku ARTemida i nie odnosi się do Kliniki GUSK.



 Jak wspomniano w poprzednich rozdziałach raportu, wszystkie
gabinety ginekologiczne, które zostały nam pokazane mają bezpośredni
dostęp do łazienki, co jest zgodne z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w
tym zakresie. Ponadto gabinety są przestronne, pomiędzy biurkiem
lekarza a fotelem ginekologicznym zainstalowano przesłony, które
zapewniają pacjentkom poczucie komfortu na wypadek wejścia kogoś z
zewnątrz do gabinetu. Takie rozwiązanie umożliwia również swobodny
pobyt osoby towarzyszącej pacjentce w gabinecie. We wszystkich
gabinetach, które odwiedziłyśmy, przed biurkiem lekarza znajdowały się
zawsze dwa krzesła dla pacjentów. Położna (która jest jednocześnie
pracownicą Rejestracji) podkreślała, że w trakcie wizyty do gabinetu
lekarskiego nie wchodzą inne osoby, chyba, że sprawa jest wyjątkowo
pilna: “staramy się nie wchodzić, chyba, że jest coś naprawdę nagłego, nie łączymy również rozmów telefonicznych.”.



Zapraszanie pacjentów do gabinetów lekarskich odbywa się w sposób
dyskretny, lekarze wychodzą po pacjentów i zapraszają na wizytę
używając formy „Pan/Pani do mnie”, „zapraszam Panią/Pana” (potwierdzone obserwacją bezpośrednią). Personel również deklarował: “Nie mówimy po nazwisku, tylko “Panie Krzysztofie, zapraszam”, “ukierunkowujemy wcześniej osobę z Laboratorium, że to będzie np. pan w zielonej kurtce” (dotyczyło sytuacji, w której pacjent przychodzi oddać nasienie).



Wątpliwości budzić może jednak usytuowanie rejestracji, do której
przylegają bezpośrednio kanapy i fotele dla oczekujących pacjentów.
Przy rejestracji może przebywać jedna osoba – co nie stanowi problemu,
ponieważ Klinika jest raczej niewielką placówką. Wydaje się jednak, że
rekomendować należałoby rozważenie innej lokalizacji rejestracji,
ponieważ rozmowy prowadzone przez panie w rejestracji z pacjentami (w
tym rozmowy prowadzone przez telefon) są bardzo dobrze słyszalne przez
oczekujących pacjentów.



Prawo do obecności osoby bliskiej



 W rozmowie z osobą zarządzającą Ośrodkiem otrzymałyśmy
informację, że pacjentom mogą towarzyszyć osoby bliskie w trakcie
wizyty, nie różnicowano także, czy ma to być osoba przeciwnej płci
(mąż, partner). Pacjenci rutynowo są informowani o takiej możliwości.


12. Prawo do
dokumentacji medycznej


Zgodnie z informacjami uzyskanymi od osoby zarządzającej, w Ośrodku
istnieje procedura udostępniania dokumentacji medycznej. Pacjent
zgłasza prośbę o udostępnienie dokumentacji w rejestracji (może takie
zapotrzebowanie złożyć ustnie, pisemnie, mailowo), a pracownicy
rejestracji przekazują taką informację lekarzowi. Osobą odpowiedzialną
za przygotowanie dokumentacji jest lekarz. Praktykowane jest
przekazywanie dokumentacji za pośrednictwem poczty.



Należy zwrócić uwagę, uznając jednocześnie to za dobra praktykę, że
Ośrodek również zapewnie pacjentom możliwość przesłania zwolnień
lekarskich, w takim jednak przypadku zwolnienie przekazywane jest
kurierem (na koszt pacjenta).



W rozmowie z Osobą odpowiedzialną za zarządzenie Ośrodkiem otrzymałyśmy
informację, że od pacjentów nie są pobierane opłaty za wydanie
dokumentacji medycznej, pomimo iż Rozporządzenie Ministra Zdrowia daje
świadczeniodawcom prawo do pobierania opłaty.

13. Osoby
niepełnosprawne i ich prawo do leczenia



 
Ośrodek jest architektonicznie dostosowany do potrzeb osób
niepełnosprawnych. Ośrodek znajduje się na parterze i zajmuje jeden
poziom: korytarze są szerokie, w budynku brak progów. Ogólnodostępna
łazienka dla pacjentów również jest dostosowana do potrzeb osób
niepełnosprawnych, jednak należy zauważyć, iż nie jest ona wyposażona w
bidet, tak więc niepełnosprawnej ruchowo pacjentce może być trudno
przygotować się do wizyty.


14. Pary
nieheteroseksualne


Monitoring odbywał się w lutym 2015
roku, kiedy nie obowiązywała jeszcze Ustawa o leczeniu
niepłodności  uniemożliwiająca parom jednopłciowym i kobietom
samotnym korzystanie z prawa do leczenia niepłodności W związku z
powyższym obserwacji monitoringowej poddano również sytuację obu tych
grup oraz ich dostęp do leczenia i sposób traktowania tej kwestii przez
każdy z Ośrodków. Włączamy tę część do raportu pomimo zmiany prawa,
jaka nastąpiła w trakcie projektu, uważając mimo wszystko te obserwacje
za cenne dla pacjentów i uzupełniające obraz funkcjonowania Ośrodka.




W trakcie rozmowy z osobą pracującą w rejestracji uzyskałyśmy informację, że: “Każda wskazana przez pacjentkę osoba, w tym partner tej samej płci”
może towarzyszyć pacjentce w czasie wizyty. Z kolei osoba zarządzająca
na pytanie, czy osoby tej samej płci mogą wchodzić razem na wizytę,
odpowiedziała: “Panie się trochę ukrywają”, “jest tylko kilka takich par, w Warszawie jest to rozpropagowane”.


15. Opieka psychologiczna

 

Ośrodek umożliwia swoim pacjentom skorzystanie z porady psychologa.
Osoba sprawująca psychologiczną opiekę nad pacjentami Ośrodka jest w
Ośrodku zatrudniona na podstawie umowy zlecenie i jest dostępna dla
pacjentów w określony jeden dzień w miesiącu w godzinach od 9:00 do
ostatniego pacjenta (nawet do 18:00). Ma ukończone studia magisterskie
ze specjalnością psychologii klinicznej, a także specjalizację z
psychologii klinicznej. Nie miałyśmy możliwości zweryfikowania tych
informacji, ponieważ na stronie WWW Ośrodka brak jest jakichkolwiek
informacji o ofercie opieki psychologicznej dla osób leczących
niepłodność, o zatrudnionym psychologu, godzinach jego pracy i zakresie
usług jakie świadczy. Również w rejestracji nie ma żadnych 
informacji o możliwości skorzystania z konsultacji psychologicznych ani
informacji/wizytówki psychologa. Według wypowiedzi pracowników Ośrodka
pacjenci o możliwości skorzystania z wizyty u psychologa informowani są
przez lekarza prowadzącego. Pacjenci, z którymi rozmawiałyśmy,
deklarowali, iż nie korzystali z pomocy psychologicznej i nie mieli
wiedzy, że w Ośrodku istnieje taka możliwość.



 Konsultacje psychologiczne odbywają się raz w miesiącu (w
przypadku większej liczby zainteresowanych pacjentów psycholog dostępna
jest na dodatkowych konsultacjach) i są one płatne. W rozmowie z osobą
zarządzającą uzyskałyśmy informację, iż średnio w miesiącu odbywa się
siedemnaście takich konsultacji, z kolei w rozmowie z pracownikami
rejestracji powiedziano nam, że: „maksymalnie pięć w miesiącu”.



W przypadku biorstwa i dawstwa gamet/zarodków konsultacja
psychologiczna jest standardowo zalecana przez lekarza prowadzącego.
Jednak ostatecznie to pacjenci decydują czy z niej skorzystają czy nie.
Personel Ośrodka deklaruje, że ma zapewnione wsparcie psychologa jeśli
pomoc taka okaże się potrzebna, jednakże na pytanie o to, czy
pracownicy przechodzą szkolenia psychologiczne w zakresie kontaktu z
pacjentem trudnym, psychologicznych aspektów leczenia niepłodności etc.
uzyskałyśmy odpowiedź, iż zajmuje się tym zewnętrzna firma szkoleniowa.
Z wywiadów z personelem wynikało także, iż psycholog nie jest częścią
zespołu Ośrodka i nie bierze udziału w zebraniach personelu.


16. Standardy w
dawstwie i biorstwie gamet oraz zarodków


Monitoring prowadzono w okresie
sprzed obowiązywania Ustawy o leczeniu niepłodności, dlatego wiele z
naszych obserwacji odnosi się do polityki jawnego dawstwa i wyboru
dawców, które obecnie są prawnie zakazane. Mimo to włączamy te uwagi do
raportu, ponieważ nadal pozostają integralną częścią „Pacjenckich
standardów w leczeniu niepłodności” i odnoszą się również szerzej do
rekomendacji europejskich (ESHRE 2001, ESHRE 2015).




Podczas monitoringu nie udało nam się rozmawiać z żadną parą, która
korzystała lub korzysta z dawstwa gamet. W związku z tym nie możemy
przedstawić obrazu biorstwa z punktu widzenia pacjentów.



Ośrodek deklaruje, iż rejestruje i przestrzega zasad gromadzenia
dokumentacji medycznej dawcy/ów oraz biorcy/ów zgodnie z
rozporządzeniami Ministra Zdrowia z dnia 12 marca 2010r.



W rozmowach z personelem i osobą zarządzającą uzyskałyśmy informację,
że Ośrodek prowadzi następujące formy leczenia: inseminacja i in vitro
z użyciem nasienia dawcy oraz sporadycznie: in vitro z użyciem komórki
jajowej dawczyni i adopcję zarodka. Ośrodek informuje pacjentów w
formie ustnej o skuteczności Ośrodka w zakresie zabiegów inseminacji
domacicznej z użyciem nasienia dawcy, zapłodnienia pozaustrojowego z
użyciem komórki dawczyni, zapłodnienia pozaustrojowego z użyciem
nasienia dawcy. W Ośrodku nie stwierdziłyśmy obecności pisemnych
informacji o aspektach prawnych dawstwa i biorstwa (o aktualnym stanie
prawnym dawstwa gamet w Polsce z uwzględnieniem informacji  o
stanie centralnej kontroli nad dawstwem lub o jej braku) oraz o
aspektach psychologicznych i społecznych dawstwa (spotkania biorców z
psychologiem również nie są obowiązkowym elementem procedury).



Dawstwo nasienia



Ośrodek nie prowadzi własnego banku nasienia ani komórek jajowych. W
przypadku banku nasienia korzysta z zewnętrznego banku, białostockiego
Kriobanku. Pacjenci mogą także skorzystać z innego zewnętrznego banku
nasienia.  Według deklaracji lekarza pacjenci-biorcy nasienia mają
udostępniane są wszystkie nieidentyfikujące informacje dotyczące 
dawców, w tym informacje o: grupie krwi, cechach fenotypowych,
wykształceniu, wieku. Jednakże zgodnie z wypowiedzią osoby
zarządzającej pacjenci rutynowo takich informacji nie otrzymują: “Pacjenci, gdyby chcieli te informacje chyba mogą je uzyskać, ale standardowo nie są przekazywane.”. Nie potrafimy zweryfikować, jaką rutynową politykę wobec tego Ośrodek w tym zakresie przyjął.



Ośrodek limituje liczbę potomstwa jednego dawcy do dziesięciorga dzieci
(informacja uzyskana od lekarza), oraz nie praktykuje udostępniania
możliwości rezerwowania nasienia konkretnego dawcy na przyszłość, aby
para mogła starać się o kolejną ciążę z tego samego materiału
genetycznego w celu zachowania pokrewieństwa genetycznego dzieci,
jednak: „ale potencjalnie jeśli pacjenci wyrażą taką chęć co do nasienia dawcy to teoretycznie jest to możliwe”
(cytat lekarz). Z kolei osoba zarządzająca poinformowała nas, że
Ośrodek nie limituje potomstwa pochodzącego od jednego dawcy/dawczyni,
natomiast pacjenci mogą zarezerwować nasienie od jednego dawcy: „jeśli pacjent się uprze i opłaci to tak”.



 Uzyskałyśmy również od lekarza twierdzącą odpowiedź na pytanie,
czy podczas wizyty przygotowującej do przyjęcia nasienia omawiania jest
kwestia jawności: „Informuję
pacjentów, że dawstwo z założenia jest anonimowe, rozmawiamy też o
przekazaniu dzieciom czy innym osobom z rodziny informacji nt. dawstwa”
.



Dawstwo komórek jajowych i zarodków



W rozmowie z lekarzem otrzymałyśmy informacje, że Ośrodek realizuje
program dawstwa honorowego oraz międzypacjenckiego komórek jajowych.
Zgodnie z jego deklaracją zdarza się to bardzo rzadko (i czas
oczekiwania na komórki jest długi, ponieważ dawczyń jest bardzo mało),
ale zdarza. Ośrodek przekazuje aktualną informację o średnim czasie
oczekiwania w danym Ośrodku na biorstwo komórki: „Na
komórki pacjenci czekają bardzo długo, bo są oddawane
sporadycznie.  Komórki nie są mrożone, są zapładniane i mrożone są
zarodki, wtedy pacjentka przystępująca do IVF z KD jest przygotowywana
do criotransferu”
(cytat lekarz). Zgodnie z wyjaśnieniami
personelu czas ten jest długi, ponieważ według deklaracji pracowników
Ośrodka bardzo mała liczba pacjentek oddaje swoje komórki jajowe:
Ośrodek praktykuje jedynie honorowe dawstwo komórek jajowych, 
rozumiane w tym przypadku jako brak jakichkolwiek rekompensat
finansowych. Ta sama zasada odnosi się do dawstwa międzypacjenckiego.
Pacjentki biorczynie (dotyczy zarówno biorstwa komórek jajowych jak i
adopcji zarodka) nie otrzymują nieidentyfikujących informacji
dotyczących dawczyni/dawców. Ilość potomstwa jednej dawczyni nie jest
limitowana z uwagi na fakt, iż dawczynie z reguły oddają swoje komórki
jednokrotnie/sporadycznie i w takim przypadku wszystkie ich komórki są
przekazywane jednej parze biorców, Ośrodek nie rozdziela komórek na
więcej par.



Ośrodek zapewnia konsultacje z psychologiem (są ustnie rekomendowane,
nie są obowiązkowe, są każdorazowo płatne przez pacjenta). Po
określeniu pakietu cech dawcy/dawczyni to lekarz prowadzący dokonuje
wyboru dawczyń/dawców (w przypadku dawców nasienia wybór dokonywany
jest bezpośrednio w banku nasienia Kriobank).  W przekazanych nam
dokumentach – zgodach na leczenie, które otrzymują i podpisują
pacjenci, brak jest pełnej, pisemnej informacji o:

  • stosowanym przez dany Ośrodek limicie biologicznego potomstwa przypadającego na jednego dawcę/dawczynię
  • korzystaniu z zewnętrznych banków nasienia
  • korzystaniu z własnego banku komórek jajowych
  • polityce pozyskiwania dawców i dawczyń z wyjaśnieniem, czy
    Ośrodek stosuje dawstwo pacjenckie (np. typu egg sharing lub inne),
    dawstwo wewnątrzrodzinne (np. siostra siostrze), dawstwo od osób
    niespokrewnionych i płodnych, inne
  • możliwości lub braku możliwości zarezerwowania nasienia/komórek
    jajowych/zarodków dawców celem wykorzystania ich przy staraniach o
    kolejne dzieci, aby móc zachować pokrewieństwo  genetyczne
    rodzeństwa

W rozmowach z personelem potwierdzono, że lekarze nie przekazują
pacjentom korzystającym z biorstwa informacji o materiałach
edukacyjnych drukowanych lub internetowych przeznaczonych dla rodziców
dzieci urodzonych w wyniku dawstwa gamet lub zarodków, w tym poradników
dla rodziców (np. darmowych poradników „Powiedzieć i Rozmawiać”), książeczek dla dzieci.


17. NASZE REKOMENDACJE


Zamieszczamy nasze rekomendacje w dwóch osobnych działach: dobrych praktyk oraz rekomendacji



Dobre praktyki:


  1. Zwracamy uwagę na dobrze przygotowaną stronę internetową, która
    zawiera nie tyllko informacje o samych metodach leczenia, ale także
    informuje pacjentów o potencjalnych powikłaniach, przygotowaniu do
    zabiegu i aktualnym stanie ustaleń medycznych związanych z
    niepłodnością. Pomimo iż w poprzednich częściach raportu wskazywałyśmy
    na pewne braki informacyjne (opis polityki SET, uzupełnienie cennika,
    uzupełnienie metodologii statystyk, umieszczenie wizytówki psychologa
    etc.) należy także zauważyć, iż strona jest napisana językiem jasnym i
    propacjenckim, który wyraża się także w spójnym komunikowaniu
    niepłodności jako problemu pary i zapraszaniu objoga pacjentów na
    wizytę;
  2. Zgody przygotowane przez Ośrodek nie naruszają praw pacjenta i są
    w większości dobrze skonstruowane w zakresie informacji dla pacjentów i
    respektowania praw pacjenta. Uwagi, które zostały podniesione w
    Rozdziale 10. odnosiły się do niezręczności językowych, błędów
    numeracyjnych, uściślenia niektórych zapisów lub rozłączenia
    oświadczeń, jednak żaden ze wzorców nie zawierał klauzul niedozwolonych
    ani zapisów budzących prawnoczłowiecze lub prawnopacjenckie
    wątpliwości. Zwróciłyśmy uwagę na zapis dotyczący możliwości decyzji
    dawczyni komórek jajowych, czy życzy sobie być poinformowana o
    ewentualnej ciąży – jest to rzadko stosowana w takich dokumentach, ale
    bardzo dobra praktyka z uwagi na prawo pacjenta do informacji;
  3. Prawo do obecności osoby bliskiej jest nie tylko zapewnione
    pacjentom, ale także propagowane i traktowane przez personel jako
    naturalne, na co wskazują spójne działania w tym względzie (rozmowy z
    personelem, treść strony, rozmowy z pacjentami). Za dobrą praktykę
    należy również uznać sposób zorganizowania gabinetów ginekologicznych i
    wyposażenie ich w przesłony z matowego szkła zapewniające pacjentkom
    poszanowanie intymności;
  4. Zauważyłyśmy, iż Ośrodek zdecydował się nie pobierać opłat za
    wydanie dokumentacji, pomimo iż ma do tego prawo zgodnie z
    Rozporządzeniem. Jest to praktyka leżąca w zdecydowanym interesie
    pacjentów;
  5. Naszą uwagę zwróciły podkreślany przez pacjentów  dobry
    kontakt z lekarzami i personelem, przede wszystkim w zakresie
    wyczerpujących informacji o leczeniu, które – jak potwierdzili pacjenci
    – pomimo oparcia się przez Ośrodek wyłącznie na formie ustnej i
    informacjach ze strony internetowej, są stosowane w praktyce i pacjenci
    komunikowali, iż informacje były kompletne oraz mieli możliwość
    uzyskania odpowiedzi na swoje pytania.

Rekomendacje


  1. Rekomendujemy uzupełnienie strony internetowej w zakresie
    wskazanych już w raporcie informacji, ale ze szczególnym uwzględnieniem
    informacji o wsparciu psychologicznym, jego warunkach, godzinach pracy
    psychologa oraz z wizytówką i biogramem samego psychologa;
  2. Proponujemy usunięcie lustra ze ściany w jednym z gabinetów ginekologicznych, aby zwiększyć komfort pacjentek;
  3. Sugerujemy umieszczenie na stronie WWW informacji o internetowych
    grupach wsparcia dla pacjentów i korzystanie z tego źródła również w
    pracy z pacjentami, szczególnie że część funkcjonujących serwisów
    pacjenckich jest pod ścisłą moderacją merytoryczną i jest prowadzona w
    zgodzie z rekomendacjami medycznymi PTG i PTMR , więc stanowi rzetelne
    i wiarygodne źródło informacji (www.nasz-bocian.pl, www.powiedziecirozmawiac.pl, www.nieplodnoscboli.pl);
  4. Zachęcamy do przygotowania materiałów pisemnych. Choć wydaje się,
    iż polityka „informacji ustnych” działa w Ośrodku dobrze, warto byłoby
    wzbogacić poczekalnię o materiały, czasopisma i książki z zakresu
    leczenia niepłodności (np. Chcemy być rodzicami, z książek – poradniki
    adresowane do osób niepłodnych, np. „Zajść w ciążę” Piotra
    Pierzyńskiego, „Nadzieja na nowe życie. Poradnik dla marzących o
    dziecku” Agnieszki Doboszyńskiej i in., „Drogi ku płodności”, wyd.
    zbiorowe i inne), ale również publikacje dotyczące adopcji, dawstwa i
    biorstwa gamet i zarodków (np. bezpłatne poradniki „Powiedzieć i
    Rozmawiać” Stowarzyszenia NASZ BOCIAN). Lista publikacji, którą warto
    uwzględnić na stronie WWW dla pacjentów:



Poradniki:

Zajść w ciążę. Przewodnik dla par, Piotr Pierzyński, Wydawnictwo CMR
Jak szybko zajść w ciążę, Christopher Wiliams, Wydawnictwo Purana
Niepłodność. Pomoc medyczna i psychologiczna, Bogna Pawelec, Wojciech Pabian, Wydawnictwo Słowa Smak
Opowieści terapeutyczne o niepłodności, Bogda Pawelec, Wydawnictwo Feeria
Drogi ku płodności, wszystko o leczeniu, diagnostyce i metodach
wsparcia w niepłodności, pod red. Zacharek, Wydawnictwo Zacharek Dom
Wydawniczy
Kiedy dziecko każe na siebie czekać, Marie Mornet, Michel Mornet, Wydawnictwo Esprit

Publikacje popularnonaukowe i beletrystyka:

Doświadczenie In Vitro. Niepłodność i nowe technologie
reprodukcyjne w perspektywie antropologicznej, autorzy: Magdalena
Radkowska-Walkowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Płodność. Powrót do źródeł, Małgorzata Zimoń, Marcin Zimoń, Wydawnictwo Inspiracje
O śmierci, seksie i metodzie in vitro, Zdzisława Piątek, Wydawnictwo Universitas
Dzieci z chmur. Opowieść o adopcji i macierzyństwie, Justyna Bigos, Beata Mozer, Wydawnictwo Nasza Księgarnia
Dawanie życia. Problemy wspomagania rozrodu człowieka, pod red.
Janusza Gadzinowskiego, Janusza Wiśniewskiego i Leszka Pawelczyka,
Wydawnictwo Filozofia i Logika
Dziecko ze szkła. In vitro – moja droga do szczęścia, Dagmara Weinkiper-Halsing, Wydawnictwo E-media
Niepłodność, Seli Emre, Wydawnictwo Urban & Partner
Niepłodność. Szkoła przetrwania, Judith C. Daniluk, Wydawnictwo Sensus
Płodność, niepłodność, bezpłodność, Kaye Philippa, Wydawnictwo PZWL

Publikacje naukowe:

Niepłodność i rozród wspomagany, pod red. Jerzego Radwana i Sławomira Wołczyńskiego, Wydawnictwo Termedia
Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności, pod red. Sławomira Wołczyńskiego i Michała Radwana, Instytut Medycyny Pracy
Niepłodność. Zagadnienie interdyscyplinarne, pod red. Emilii Lichtenberg-Kokoszki, Oficyna Wydawnicza IMPULS


Data wypełnienia ankiety
pon., 06/29/2015 - 23:50 Zobacz ankietę
ndz., 06/28/2015 - 11:53 Zobacz ankietę
pt., 06/26/2015 - 21:32 Zobacz ankietę
czw., 06/25/2015 - 23:06 Zobacz ankietę
czw., 06/25/2015 - 21:34 Zobacz ankietę
czw., 06/25/2015 - 12:00 Zobacz ankietę
Zaloguj się aby wypełnić ankietę.